Davranışçı YaklaşıM

  • View
    11.818

  • Download
    6

Embed Size (px)

Text of Davranışçı YaklaşıM

  • 1. Davran Yaklam

2. Davran Yaklamda Temel Kavramlar

  • Davran kuramclar renmeyi uyarc ile davran arasnda ba kurma ii olarak grmektedirler.
  • Uyarc, organizmay harekete geiren i ve d olaylardr.
  • - rnein duyduumuz bir ses, grdmz bir k, resim, aa, aldmz bir tat bizim iin bir uyarcdr.

3.

  • Uyarclar organizmay etkileme gcndedir.
  • Bir uyarc karsnda organizmada meydana gelen fizyolojik ya da psikolojik deime,davranmya datepkiolarak adlandrlr.

4.

  • Davranmlarn bir araya gelmesiyle oluan eylem ise davran olarak nitelendirilir.
  • - rnein, gzmze gelen k bir uyarc, gzmz kapamamz bir davranmdr. Kalem bir uyarc, kalem tutma ise bir davrantr.

5. Davran Kurumlar kuram vardr. Bunlar;

  • Klasik Koullanma
  • Edimsel Koullanma
  • Gzlem Yoluyla renme

6. 1. Klasik Koullanma

  • Klasik Koullanma yoluyla renme, ilk kez Rus bilim adam I. Pavlov tarafndan ortaya atlmtr.

7.

  • Fizyolog olan Pavlov, kpekler zerinde sindirim sistemi ile ilgili aratrma yaparken, kpein fizyolojik olarak yiyecek azna girdikten sonra sindirimi balatan salyay salglamas gerekirken, yiyecei hatta yiyecek getiren kiiyi grdnde de salya salgladn fark etmitir.

8.

  • Bunun zerine Pavlov kontroll bir deneysel ortam oluturarak kpee dzenli olarak yiyecek vermeden hemen nce zil sesi vermitir.
  • Bu ilikiyi pek ok kere tekrarladktan sonra, yiyecek vermedii durumlarda da zil sesini duyduu zaman kpein salya salgladn grmtr.

9.

  • Bu nedenle Pavlov yiyecek ile salya salglama arasndaki iliki doal ve otomatik olduu iin, yiyecee Koulsuz Uyarc , salyaya ise Koulsuz Tepki demitir.
  • Yeni uyarcya (zil sesi) ise, doal olarak kpein salya salglamasna neden olmad iin Koullu Uyarc , zil karsnda gsterilen salglama davranna ise Koullu tepki adn vermitir.

10. Klasik Koullanmann gereklemesi iinaadaki koullarn olumas gerekir.

  • 1. Koullanmann olmas iin, ncelikle yiyecek-salya rneinde olduu gibi, doal bir uyarc-tepki bann olmas gerekir. nsan organizmasnda gze k tutulunca gzbebeinin bymesi, gze flenince gz krptrlmas gibi tepkiler koulsuz uyarc ve tepki balardr.

11.

  • 2. Koullu uyarcnn koulsuz uyarcdan hemen nce verilmesi, iki uyarcnn birletirilmesi gerekir. Pavlovun deneyinde kpek, zil sesi ile eti birletirmektedir.
  • 3. Koullu uyarc ile koulsuz uyarc bann tekrarlanmas gerekir. Ancak baz korku yaratan durumlarda tek bir yaant da renmeyi salayabilir.

12. Klasik Koullanmada Uyarc Genellemesi, Uyarcy Ayrt Etme ve Snme

  • Organizmann bir uyarc karsnda gsterdii koullu tepkiyi benzer durumlarda da gstermesineUyarc Genellemesidenir.
  • - rnein; doktordan korkan bir ocuk beyaz gmlek giyen kasaptan da korkabilir.

13.

  • Organizma benzer uyarclara benzer tepki gsterebildii gibi uyarclar arasndaki fark da ayrt edebilir. Bu durumauyarc ayrt etmedenir.
  • - rnein, Pavlov kpee sadece belli bir zil sesi ile et verip dier zil seslerinde vermeyince kpein, arkasndan et gelen sesi, dier seslerden ayrt ederek sadece et verilen sese salya akttn grmtr.

14.

  • Klasik koullanma yoluyla kazanlan davranlar koullu uyarc- koulsuz uyarc bitiiklii ortadan kaldrld zaman gider azalr ve kaybolur. Bunadavrann snmesidenir.

15. Edimsel Koullanma

  • Klasik koullanma yoluyla renmeyi salamak iin, yaplan bir davrana neden olan uyarcnn bilinmesi gerekir.
  • Oysa insan davranlarna neden olan uyarclar her zaman tahmin etmek mmkn deildir.

16.

  • Pavlov gibi, insan ve hayvan davranlarn inceleyen Skinner, davrana neden olan uyarcdan ok, isteyerek ortaya kan davranlarla ilgilenmitir.
  • Skinnere gre, tepkisel ve edimsel olmak zere iki eit davran vardr.

17.

  • Tepkisel davrana neden olan uyarc her zaman bilinirken, edimsel davrana neden olan uyarc ok belirgin deildir.
  • Koulsuz uyarcnn neden olduu koulsuz tepkiler birinci tr davrana girer. Bunlar da refleks tr davranlardr.
  • Edimsel davranlar, davrann sonucu ile kontrol edilir.

18. Yaplandavrann iki tr sonucu olabilir. Bunlar;

  • Davrann sonucunda organizmann houna giden bir durum ortaya kar.
  • rnein yeni aldnz bir kaza giydiiniz zaman arkadalarnz Kazan ok gzel sana yakm derse, kaza giyme davrannzn sonucu olumlu demektir.

19.

  • 2.Davrann sonucunda organizmann houna gitmeyen bir durum ortaya kar.
  • rnein yeni kazanz giydiiniz gn deer verdiiniz bir arkadanz size yakmadn sylerse kaza giyme davrannzn sonucu olumsuz olur.

20.

  • Skinnere gre bir davrann sonucu, organizma iin houna giden, olumlu bir durum yaratyorsa, o davrann tekrar ortaya kma olasl artar.
  • Davrann arkasndan olumlu uyarc verilerek yaplan koullanmayaedimsel koullanmadenir.

21.

  • Bu tr koullanmada, davran izleyen ve organizma zerinde hoa gidici bir etki yaratarak, davrann (edimin) ortaya kma olasln artran uyarclarapekitiredenir.

22.

  • Bir davrann arkasndan gelen ve organizma iin hoa gitmeyen bir durum yaratan uyarclara isecezadenir.
  • Ceza davran zayflatr ya da belli bir sre iin durdurur.

23. Pekitirme eitleri

  • Olumlu pekitirme
  • Olumsuz pekitirme olmak zere 2 tanedir.

24.

  • Bir davran, organizmann houna gidecek bir uyarcnn dorudan verilmesi ile pekitiriliyorsa, bunaolumlu pekitirmedenir.
  • rnein; snfta bir soruyu doru cevaplandran renciye yana gre aferin denilmesi, bann okanmas, (+) puan verilmesi, glmsenerek onaylanmas birer olumlu pekitirmedir.

25.

  • Organizma ho olmayan bir durumdan kurtarlarak da davran pekitirilir. Bu tr pekitirmeyeolumsuz pekitirmedenir.
  • rnein; bir renci evindeki aile kavgalarndan, sorunlarndan kamak iin okula geliyorsa, okul renci iin olumsuz pekitirmedir. nk renci okula gelerek kendisine ac veren sorunlardan kurtulmakta ve rahat etmektedir.

26. Okul renmelerinde Edimsel Koullanmann Yeri Ve nemi

  • Edimsel koullanma zellikle ocuk eitiminde, snfta disiplinin salanmasnda, psiko-motor ve duyusal davranlarn kazandrlmasnda nemli rol oynamaktadr.

27.

  • retmenin snfta yaplan doru davranlar pekitirmesi, renci baarsn etkileyen en nemli etmendir.
  • Ancak pekitirelerin etkili bir biimde kullanlmas iin aadaki hususlarn gz nnde bulundurulmas gerekir.

28.

  • Pekitire mutlaka doru davran takip etmelidir.
  • renci pekitireci hangi davrann sonucunda aldn fark etmelidir.
  • rencide davran deiiklii meydana getirmek iin mmkn olduunca olumlu pekitire kullanlmaya allmaldr.

29.

  • Pekitirelerin deeri renciden renciye deiir.
  • Pekitirelerin ne olacann yan sra, ne zaman verilecei de nem tamaktadr.

30. Gzlem Yoluyla renme

  • Bu renme kuramnn ncleri N. E. Miller, J. Dollard ve A. Banduradr.
  • Bu psikologlardan Miller ve Dollarda gre, ocuklar evrelerindeki kiilerin davranlarn ve bu davranlarn sonucunu gzlerler.

31.

  • Gzledikleri davranlardan pekitirilenleri taklit ederken, sonucu olumlu olmayan davranlar taklit etmezler. Bu nedenle bir modeli taklit etme bir tr edimsel koullanmadr.
  • Bu aklamaya gre bir davrann renilebilmesi iin, bireyin bu davrann sonucunu yaayarak renmesi gerekmez.

32.

  • rnein kpek tarafndan srlan ya da salncaktan den bir ocuu gzleyen biri, kpek ve salncaktan korka bilir.

33. Gzlem Yoluyla renme Sreleri

  • 4 temel sre vardr.
  • DKKAT:Model alnan davrann gsterilmesi iin ncelikle model alnan davrana dikkat edilmesi gerekir. Yaplan aratrmalar, insanlarn farkl, ilgin ve yksek statl kiilerin davranlarna dikkat ettiklerini gstermektedir.

34.

  • HATIRLAMA:Model almak iin modeli taklit etmeye niyetli olmak ve modelin davranlarn bellee kodlamak gerekir.
  • YENDEN RETME:Model alnan davrann gsterilmesi iin bireyin gzlemlerini davrana dntrebilmesi gerekir.
  • PEKTRE:Banduraya gre, model alarak renmede, dorudan pekitire, gzlenen pekitire ya da bireyin kendi kendini pekitirmesi renmeye neden olabilir.