Aleksander Moisiu

  • View
    454

  • Download
    4

Embed Size (px)

Text of Aleksander Moisiu

1. Te dhena per Jeten e tij Aleksander Moisiu lindi ne qytetin e Durresit me 2prill t vitit vitin 1879 dhe vdiq m 23 mars tvitit 1935 n Vjen. Prinderit e aktorit te shquarshqiptar ishin nga vende te ndryshme te Shqiperise. Iati nga Kavaja ndersa e ema ne ate kohe ndodhej nejug te Italise. Me bashkimin e prinderve te tij aktori ekaloi pothuaj gjithe rinine e tij ne qytetin e Durresitdhe me pas ne Tirane duke u larguar ne moshen 20-vjecare nga Shqiperia per tu zhvendosur se bashkume nenen dhe dy motrat e tij ne Vjene te Austrise. 2. Fillimet e veprimtarisese Aleksander Moisiut N moshn 19 vjeare shkon n Vjen, ku mendihmn e Jozef Kainc iu prkushtua aktrimit.M1898 e nisi karriern e vet si kompars (aktor qluajn rol t vogl) n Burgtheatr. Pastaj vijuanangazhime n teatr n Prag dhe Berlin. N BerlinAleksandr Moisiu u pranua n seminarin e MaxReinhardt me t cilin shkoi n turne n Petersburg(1911). Atje u dallua pr rolin e Edipit. Pas ktijsuksesi ai u angazhua n shum vende t Evropsdhe Ameriks Veriore. 3. Fusha e veprimit t Moisiut prmblidhte t gjith spektrin eliteraturs evropiane t teatrit, duke filluar q nga tragjediaantike greke e deri te koha moderne. Shum t njohura u bninterpretimet e tij t Hamletit, t Edipit, t Jedermann dhe tFedja n veprn e Leon Tolstoit Kufoma e gjall. Ai luajti poashtu edhe rolet kryesore n premierat e pjesve teatrale tHauptmann-it (Der weie Heiland), t Wedekind-it(Frhlings Erwachen) dhe t Hofmannsthal-it(Jedermann). N vitin 1920 ishte i pari q n Lojrat Festivet Salzburgut (Salzburger Festspiele) luajti rolin kryesor nJedermann. Moisiu vlersohej shum nga publiku i tij pr shkak t zrit ttij t bukur si dhe pr angazhimin e tij emocional. Ai llogaritejsidomos n vitet para fillimit t Lufts s Par Botrore si njnga aktort m t mdhenj n hapsirn gjermanofolse. Nperiudhn mes dy luftrave ishte shum koh n turne. NBerlin aktronte n kt koh vetm si mysafir. Stili i tij iaktrimit llogaritej ktu si i vjetruar dhe nuk mund t matej mme zhvillimet teatrore si ai i ekspresionizmit, apo teatri politik iBrecht-it apo i Piscator-it. 4. Prej vitit 1910 e deri m 1935 mori pjes n 10 produksione tfilmave, 8 prej tyre ishin filma pa z. N vitin 1935, pak koh para vdekjes s tij, Moisiu krkoishtetsin e Shqipris si dhe at t Italis. Shqipria refuzoikt krkes, kurse Italia ia dha shtetsin Moisiut, kur ai ishte ishtrir n shtratin e vdekjes. Ai vdiq m 23 mars t vitit 1935 n Vjen. Ai sht i varrosur nvarrezat e komuns s Morcote-s, pran qytetit Lugano nkantonin e Tessin-it n Zvicr. Moisiu sot adhurohet dhe respektohet sidomos n Shqipri sinj ndr aktort m t mdhenj t vendit, edhe pse ai q ngarinia e tij m nuk e vizitoi Shqiprin. Shkolla e aktrimitn Tiran, Universiteti i Durresit, Shkolla e mesme epergjithshme n Kavaj dhe teatri i Durrsit e mbajn emrin etij. Gruaja e tij Maria Moisiu ishte nga Vjena. Aleksander Moisiusht strgjyshi i aktorit Gedeon Burkhard (ndr t tjera injohur me rolin e tij kryesor n serin Komisar Rex). 5. Citate per Moisiun "Zri, mimika dhe gjestet e Moisiut shfaqin dika unike,dika e cila nuk ishte par asnjher n skenn botrore tartit." - Franc Kafka, shkrimtar i njohur botror "Hamleti sht shkruar pr Moisiun dhe Moisiu ka lindurpr t interpretuar Hamletin, vet ai." - Max Brod "Un gjeta te Moisiu aktorin e vrtet q krkoja." - MaxReinhard, regjisor dhe reformator i skenes gjermane "Nepermjet interpretimit te rolit te Hamletiti, Moisiu fitoidashurine e shikuesit francez." - Andre Antuan, reformisti teatrit francez 6. FilmografiaMoisiu si Princ Kalaf, Deutsches Theater, Berlin, dhjetor 1911 "Das Schwarze Los", 1913 "Die Augen des Ole Brandis", 1913 "Kulissenzauber", 1915 "Sein einziger Sohn", 1915 "Pique Dame", 1918, me Johanna Terwin "Der Ring der drei Wnsche", 1918 "Erborgtes Glck", 1919, me Kthe Dorsch "Der Junge Goethe", 1919, me Kthe Dorsch "Zwischen Tod und Leben", 1919, me Maria Zelenka "Figaros Hochzeit", 1920, Figaro, me Hella Moja, Eduard vonWinterstein, Vera Schwarz, Gertrude Welcker "Die Nacht der Knigin Isabeau", 1920, mit Fritz Kortner, "Kean", 1921, Kean, me Camilla Horn "Die Knigsloge", 1929, Edmund Kean, me Camilla Horn "Lorenzo de Medici", 1935 7. AlexanderMoissi, 1900 8. Moisiu tek pranvereZgjimt FrankWedekind, 1906 9. Moisiu siPrinc Kalaf,Deutsches Theater,Berlin, dhjetor 1911 10. Varri n Morcote 11. Aleksander Moisiu nerole te ndryshme 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47. 48. 49. 50. 51. 52. 53. 54. 55. 56. 57. 58. 59. 60. 61. 62. 63. 64. 65. 66.