Derin zaman - Zaman Nedir

  • View
    235

  • Download
    8

Embed Size (px)

Text of Derin zaman - Zaman Nedir

  • ZamanNedir?

    www.derindusunce.org Fikir Platformu

    1

    Zaman

    Nedir?

    Mehmet Ylmaz

  • ZamanNedir?

    www.derindusunce.org Fikir Platformu

    2

    Bu kitap Derin Dnce Fikir

    Platformunun okurlarna

    armaandr.

    www.derindusunce.org

    http://www.derindusunce.org/

  • ZamanNedir?

    www.derindusunce.org Fikir Platformu

    3

  • ZamanNedir?

    www.derindusunce.org Fikir Platformu

    4

  • ZamanNedir?

    www.derindusunce.org Fikir Platformu

    5

    indekiler

    nsz ....................................................................................................................................................... 6

    Fizikilerin Zaman .................................................................................................................................. 7

    nsan akl Zaman anlayabilir mi?(1) ..................................................................................................... 19

    nsan akl Zaman anlayabilir mi?(2) ..................................................................................................... 23

    Varlk bir harftir, sen onun anlamsn .................................................................................................... 28

    Hayvan Serbesttir, nsan zgrdr ..................................................................................................... 35

    algam suyu varsa Tanrya lzum yoktur ............................................................................................. 44

    Karanlkn Inda Akl .......................................................................................................................... 52

    lmn Inda Zaman Kavram(1) ..................................................................................................... 55

    lmn Inda Zaman Kavram (2) .................................................................................................... 60

    lmn Inda Zaman Kavram (3) .................................................................................................... 63

    lmn Inda Zaman Kavram (4) .................................................................................................... 67

    lmn Inda Zaman Kavram (5) .................................................................................................... 72

    lmn Inda Zaman Kavram (6) .................................................................................................... 78

    lmn Inda Zaman Kavram (7) .................................................................................................... 86

    Arthur Schopenhauerdan Namaz Dersleri ........................................................................................... 95

    Zamann Inda Hareket Kavram ..................................................................................................... 105

    ans, Kader, zgr rade ve Zaman(1) ................................................................................................ 111

    ans, Kader, zgr rade ve Zaman(2) ................................................................................................ 116

    ans, Kader, zgr rade ve Zaman(3) ................................................................................................ 119

  • ZamanNedir?

    www.derindusunce.org Fikir Platformu

    6

    nsz

    Zaman nedir? Kimse sormazsa ne olduunu biliyorum. Ama birisine aklamaya kalkarsam artk bilmiyorum Eminim ki geip gitmi olmasa gemi zaman olmayacak. Bir ey gelecek olmasa gelecek zaman da olmayacak. Peki nasl oluyor da gemi ve gelecek var olabiliyor? Gemi artk yok. Gelecek ise henz yok. imdiki zaman srekli var ise, gemie karmayacak ise imdiki zaman deil sonsuzluk olmaz m? yi ama imdiki zaman var olabilmek iin gemie karmas gerekiyorsa mevcudiyetini yok oluuna muhta olan bir imdinin VARlndan nasl bahsedilebilir? Demek ki zaman yoklua meylettii lde var olan eydir. (Aziz Augustinus, 354-430)

    Zaman nedir? nsan dncesinin en ok zorland sorulardan biri bu. Zira Zamann olmad bir yer, an, olay dnmek imknsz. Hi bir ey olmuyor u an derken bile zamansal bir cetvele ihtiya var. Saniyeler tk tk ilerleyecek ki yaprak bile kprdamyor cmlesinin bir anlam olsun.

    Zaman anlamadan Yaam, Hareket, zgrlk kavramlar zerine dnmek imknsz.

    Derin Gz isimli kitabmzda zellikle nl ressam Edward Hopperdan bahsederken modern yaamn zellikle de Sanatn biz insanlara Zaman dnmek iin yeni kaplar atndan bahsetmitik. Derin nsan adl kitabmzn Korku Matkab blmnde de Korku-Zaman ilikisinden ve Sinema Sanatndan istifade ederek Zamann NEliini bir parack sorgulamtk. Kelimelerin ve mantn gcnn yetmedi snrlarda yine Sanattan istifade ettik : Sinema, Resim ve Fotoraf sanat imdadmza kotu.

    Ama felsefeyi dlamadk. Zaman hakknda ok isabetli tahliller yapm olan Kant, Bergson, Heidegger, Hegel, Husserlden ok nce belki ilk defa Aristoteles (M 300ler) ile balam sorgulamalar var. 1800ler ve 1900lerdeki fikirler haliyle teknolojik ilerlemelerden ve yeni kurulan endstriyel toplumdan istifade eden ama ayn zamanda bunlarn altnda ezilen bir kuan rettikleri.

    Bilim ve teknoloji ile zaman arasndaki ilikiye gelince elbette Newtondan Einsteina ve Kuantum mekaniine kadar uzayan, epistemolojiden fizik teorilerine kadar dallanp budaklanan sorgulamalar sz konusu.

    Peki bilimsel, objektif, tik-tak zamandan baka, daha insan, sbjektif ya da btn bunlarn stnde, dnda MUTLAK bir Zaman kavramndan bahsedilebilir mi? Zaman sadece bir ereve, akl snrlayan bir tr yokluk mudur? Yoksa Derin nsan ve Zamann eklemlendii bir Derin Zaman boyutu var mdr?

    Tam da bu noktada Mesnev ve Ftuhat- Mekiyye gibi eserler Zaman-nsan ilikisine bambaka perspektifler ayor. Zaman konusunu btn derinliiyle anlayabilir miyiz? Bunu da Zaman gsterecek

    http://www.derindusunce.org/img/derin_goz.pdfhttp://www.derindusunce.org/img/derin_insan.pdfhttp://www.derindusunce.org/img/derin_insan.pdfhttp://www.derindusunce.org/img/derin_insan.pdf

  • ZamanNedir?

    www.derindusunce.org Fikir Platformu

    7

    Fizikilerin Zaman

    Mmkn olsa, Zamanda yolculuk iki farkl Zamann varln zorunlu klar: zerinde seyahat edilen, d Zaman ve yolcunun zaman, i ZamanFizikiler iin ortak ve evrensel bir zaman kavram (imdilik) yok

    Sunu: Etienne Klein 1958 doumlu bir Fransz fizikisi. Ayrca Bilim Felsefesi zerine doktora yapm. Enerji, savunma ve bilgi teknolojileri alannda aratrma yapan CEA adl kamu kurumunda aratrma mdr. u an nanoteknoloji, lazerler, Gne, ntronlar zerine almalar yapan Madde/Malzeme Bilimleri Laboratuar LARSIMi ynetiyor. CERNdeki parack hzlandrcnn tasarmna katkda bulunmu. Kuantum fizii ve

    parack fizii dersleri vermi. (Kendisini tanmak iin buradan videolar izlenebilir). Okuyacanz bu makale Kleinin niversite derslerinden ve halka ak konferanslarndan derlenmi notlarn dilimize evirisidir.evirenin Notu mnsnda .n. ifadesi koydum ve aklamalar yaptm. Dilimizde olmayan baz vurgular ifade etmek iin byk harf ve koyu yaz( bold) kullandm.

    Franszca kullanan okurlarmz Fizikte Zaman kavram zerine verilmi u konferans da izleyebilirler:

    Blmler: 1, 2, 3, 4.

    Fizikilerin Zaman (Etienne Klein, eviren: Mehmet Ylmaz)

    Tandk grnne ramen Zaman kavram bir sr elikinin, fikr kmaz sokan kaynadr ve bu elikiler biz Zaman anlamaya altka artar adeta. Aziz Agustinustan beri bilinen ilk amaz zaman kelimesinin ifade etmesi geren ey hakknda hi bir ey syleMEmesidir. lk bakta zaman kelimesi bilinebilecek bir nesneyi ve duman stnde bir tecrbeyi anlatr.

    http://www.derindusunce.org/2010/09/06/fizikcilerin-zamani/http://www.cea.fr/http://iramis.cea.fr/spec/Phocea/Vie_des_labos/Ast/ast_groupe.php?id_groupe=748http://public.web.cern.ch/public/fr/LHC/LHC-fr.htmlhttp://public.web.cern.ch/public/fr/LHC/LHC-fr.htmlhttp://www.arte.tv/fr/Paroles-de-chercheur/1131406.htmlhttp://www.dailymotion.com/video/x3onk4_que-savons-nous-du-temps-y-partie-1_techhttp://www.dailymotion.com/video/x3oowl_que-savons-nous-du-temps-y-partie-2_techhttp://www.dailymotion.com/video/x3oq1v_que-savons-nous-du-temps-y-partie-3_techhttp://www.dailymotion.com/video/x3oqnj_que-savons-nous-du-temps-y-partie-4_tech

  • ZamanNedir?

    www.derindusunce.org Fikir Platformu

    8

    Ama ieriini kavramak, ihata etmek istediinizde ellerinizin arasndan kayp gider, sisler iinde kaybolur. Elbette Zaman tarif etmeye alabiliriz:

    1. Hi bir ey olmad srada olan/geen eydir, 2. Olaylarn birbirini takip srecidir, 3. Gelmekte olan gelecektir, 4. Her eyin bir anda olup bitMEmesi iin doann icad ettii bir kolaylktr.

    Ama bu tanmlar bile Zaman ierir veya Zamann halihazrda var olduu kabulnden hareketle yaplmtr. Bu sebeple yukardaki tanmlarn birer metafor olduunu ve Zaman btn olarak tarif edemediklerini de sylemek gerekir.

    Kanaatimce bu aresizlikten bizi kurtarabilecek tek kii Ludwig Wittgenstein olabilir: (.n. mealen)

    Kelimelerin anlamlar bizim dmzda ve bizden bamsz bir g tarafndan verilmez ki onlarn gerek anlamlar zerine bilimsel aratrmalar yaplabilsin. Bir kelimenin anlam ona kullanan kiinin verdii anlamdr.

    Demek ki kelimelerin anlamlar onlar kullanma eklimizden baka bir ey deil. Bir kelimenin arkasnda kesin bir gereklik olduundan emin olamayz. Bir kelimenin gerek anlamn ya da saklad anlamlar sorgulamak yersizdir.

    te bu sebeple fizikiler Zaman tam olarak tarif etmeye muktedir olaMAdlar ama onu kullanl bir kavram yaptlar. Genellikle Zaman zerine tefekkr ederken konumuzun ne tr bir nesne olduunu bilmiyoruz. Zaman nasl bir nesnedir?

    1) Doal olarak var olan bir nesne? 2) Doal srelerin bir vehesi? 3) Kltrel bir nesne? 4) Dilimizde bir isim olduu iin mi bir nesne olduuna inanyoruz? 5) Saatler gerekte neyi gsteriyor? 6) Zaman lebil