5 porfirini i porfirije.pdf

  • Published on
    09-Oct-2015

  • View
    27

  • Download
    2

Embed Size (px)

Transcript

<ul><li><p>11</p><p>Predavanja Iz Klinike Hemije</p><p>PorfiriniPorfirije</p><p>Prof dr Violeta DopsajFarmaceutski fakultet u Beogradu2010/11</p><p>2</p><p>Porfirini</p><p>Osnovna strukturaporfirina: protoporfirin IX</p><p>Struktura hema</p><p>Sve elije sadre hemoproteine: kostna sr i jetra su glavna mesta sintezeBiosinteza se odvija u mitohondrijama i citoplazmi</p><p>3</p><p>Glicin + Sukcinil KoA</p><p>-aminolevulinskakiselina</p><p>Porfobilinogen</p><p>Uroporfirinogen I i III</p><p>Koproporfirinogen III</p><p>Protoporfirinogen IX</p><p>Protoporfirin IX</p><p>Hem</p><p>Hidroksimetilbilan sintazaUroporfirinogen kosintaza</p><p>Uroporfirinogen dekarboksilaza</p><p>Koproporfirinogen oksidaza</p><p>Ferohelataza</p><p>Protoporfirinogen oksidaza</p><p>Porfobilinogen sintaza</p><p>Aminolevulinat sintaza</p><p>Sinteza hema</p><p>4</p><p>mitohondrije</p><p>uroporfirinogen dekarboksilaza:porphyria cutanea tarda (PCT)hepatoerythropoietic porphyria (HEP)</p><p>Sinteza hema</p><p>citozol</p></li><li><p>25</p><p>Biosinteza hema: mitohondrije - citozol - mitohondrije</p><p>6</p><p>Glicin i Sukcinil KoA</p><p>-aminolevulinskakiselina</p><p>Porfobilinogen</p><p>Uroporfirinogen I i III</p><p>Koproporfirinogen III</p><p>Protoporfirinogen IX</p><p>Protoporfirin IX</p><p>Hem</p><p>mitohondrije</p><p>mitohondrije</p><p>citozol</p><p>7</p><p>Porfirini su hemijski intermedijeri u sintezi Hb,</p><p>mioglobina, citohroma, enzima (peroksidaze, katalaze)</p><p>crveno-ljubiaste do crveno-braon boje, fluoresciraju</p><p>crveno kada se izloe svetlosti od 400 nm</p><p>Heterogena grupa jedinjenja, 3 imaju kliniki znaaj:</p><p>- protoporfirin (PROTO)</p><p>- uroporfirin (URO)</p><p>- koproporfirin (COPRO)</p><p>Redukovane forme porfirina su porfirinogeni, funkcionalneforme, veoma nestabilne, bez boje, ne fluoresciraju</p><p>(oteana detekcija)</p><p>8</p><p>PorfirijeRetke nasledne bolesti zbog parcijalne deficijencije enzima koji uestvuju u sintezi hemaMogu nastati velike koliine prekurzora iz sinteze hemaPrekurzori su neurotoksini, glavne klinike mamifestacije su neurolokeAko nastaju veike koliine porfirina , fotosenzitivnost je posledica apsorpcije svetlosti i stvaranja slobodnih radikalaDijagnnoza porfirija postavlja se na osnovu klinike slike i prisustva porfirina ili prekurzora u fecesu i urinuPodela porfirija- akutne i neakutne- hepatine i eritropoetske (primarne porfirije)Prema klinikoj slici (novija podela)- Neuroloke - akutne hepatine porfirije- Kone</p></li><li><p>39</p><p>Primarne - nasledne porfirije</p><p>A. Neuroloke porfirije akutni napadi</p><p>Akutna intermitentna porfirija- deficijencija uroporfirinogen I sintaze- deficijencija hidroksimetilbilan sintaze</p><p>B. Kone porfirije, cutanea ili fotosenzitivneKongenitalna eritropoezna porfirijaDeficijencija uroporfirinogen kosintazePorfirija cutanea tardadeficijencija uroporfirinogen dekarboksilazeProtoporfirijedeficijencija ferohelataze</p><p>10</p><p>Primarne - nasledne porfirije</p><p>C. Meana (neuroloka i kona)Koproporfirijadeficijencija koproporfirinogen oksidazePorfirija variegatadeficijencija protoporfirinogen oksidaze</p><p>D. Asimptomatska</p><p>deficijencija porfobilinogen sintaze</p><p>11</p><p>Porfirije</p><p>Nedostatak enzima</p><p>12</p><p>Sekundarne - steene porfirije</p><p>Zbog oteenja hepatocita u bolestima i stanjima</p><p>Koproporfinurija tirozinemija</p><p> trovanje Pb</p><p> alkohol</p><p>Protoporfirinemija deficijencija Fe</p><p> trovanje Pb</p><p> Inflamacija</p></li><li><p>413</p><p>Neuroloke porfirijeAkutna intermitentna porfirija</p><p>ekskrecija porfirinskih prekurzora: -aminolevulinskekiseline (-ALA) i porfobilinogena (PBG)Neuroloke porfirije ~ poremeaji porfirinskih prekurzoraNedostatak enzima: - uroporfirinogen I sintaze</p><p>- hidroksimetilbilan sintazeAutozomno-dominantno nasleivanje</p><p>Indukcija sinteze ALA stimulacija deficijencijom hema</p><p>Neuroloke porfirije</p><p>- akutna intermitentna porfirija</p><p>- porfirija variegata</p><p>- kopropofirija14</p><p>Glicin i Sukcinil KoA</p><p>-aminolevulinskakiselina</p><p>Porfobilinogen</p><p>Uroporfirinogen I i III</p><p>Koproporfirinogen III</p><p>Protoporfirinogen IX</p><p>Protoporfirin IX</p><p>Hem</p><p>Uroporfirinogen I sintazaHidroksimetilbilan sintaze</p><p>15</p><p>Simptomi neurolokih porfirija</p><p>Latentna faza</p><p>- asimptomatski intervali</p><p>Akutna faza</p><p>- manifestni oblik</p><p>- u urinu -ALA i PBG Diferencijacija porfirija</p><p>- na osnovu ekskrecije porfirina u urinu i fecesu</p><p>- na osnovu ekskrecije porfirinskih prekurzora u urinu</p><p>16</p><p>Simptomi akutnog napada</p><p>- Bol u abdomenu, munina, povraanje- Parastezija - poremeaj ula- Slabost- Poremeaj jasnog razmiljanja- Autodestruktivno raspoloenje- Hipertenzija i tahikardija- Opstipacija ili dijareja- Paraliza ili slepilo; greviUticaj lekova indukcija sinteze enzima ALA sintaze</p><p> sedativi antikonvulzivi steroidni hormoni</p><p>Uticaj alkohola</p></li><li><p>517</p><p>Kone (fotosenzitivne) porfirije</p><p>1. Porfirija cutanea tarda (PCT)2. Eritropoetska porfirija 3. Eritropoetska protoporfirija</p><p>U kone porfirije spadaju i Porfirija variegata Koproporfiria</p><p>Simptomi konih porfirija jake dermatoze na akama, licu i uima koa ispucala, ljuti se promene u pigmentaciji koe bolest se vie ispoljava izlaganjem suncu</p><p>18</p><p>Kone (fotosenzitivne) porfirije</p><p>Porfirija cutanea tarda (PCT)nedostatak enzima uroporfirinogen dekarboksilazeautozomno-dominantno nasleivanjeSteena porfirija- inhibicija uroporfirinogen dekarboksilaze</p><p>1. inhibicija toksinima2. ireverzibilna oksidacija porfirinogena u porfirine</p><p>odvija se u citozolu hepatocita akumulacija i ekskrecija porfirina</p><p>Uzroci:- unoenje alkohola- nagomilavanje gvoa- uzimanje estrogena </p><p>19</p><p>Kone (fotosenzitivne) porfirije</p><p>Nasledna eritropoetska porfirija</p><p>nedostatak enzima uroporfirinogen kosintazeautozomno-recesivno nasleivanje !!</p><p>Najrei oblik porfirija</p><p> nagomilavanje izomera I porfirina u kostnoj sri </p><p>Simptomi</p><p>- u neonatalnom periodu - tamno crven urin</p><p>- jaka fotosenzitivnost</p><p>- eritrodoncija - oboljenje kostiju i zuba</p><p>- neefektivna eritropoeza, hemolizna anemija</p><p>20</p><p>Kone (fotosenzitivne) porfirije</p><p>Nasledna eritropoetska protoporfirijanedostatak enzima ferohelataze</p><p>Simptomi- nagomilavanje porfirina- jaka fotosenzitivnost- kone reakcije (48 h)- zatita pomou -karotena- pojava oboljenja jetre i unih puteva</p></li><li><p>621</p><p>Sekundarne - steene porfirije</p><p>Koproporfinurija</p><p> tirozinemija</p><p> trovanje Pb</p><p> alkohol</p><p>Protoporfirinemija</p><p> deficijencija Fe</p><p> trovanje Pb</p><p> inflamacija</p><p>22</p><p>Steene porfirije</p><p>Uzroci:- dejstvo toksina - trovanje olovom- posledica nekog drugog oboljenja</p><p> -aminolevulinska kiselinaOlovo reverzibilno inhibira :- aktivnost porfobilinogen sintaze i uroporfirinogen </p><p>dekarboksilaze- ugraivanje Fe u hem putem helatazeBiohemijske promene:- ALA u urinu - protoporfirin u eritrocitima - koproporfirin u urinu Poremeaj ravnotee izmedju stvaranjaprotoporfirina i raspoloivosti Fe</p><p>23</p><p>Steene porfirije: KoproporfirinurijaIzluivanje koproporfirina kod sekundarnih porfinurijaUzroci:Dejstvo tetnih agenasa</p><p> heksahlorbenzena sedativa alkohola hipnotika hlorhidrat, morfin, etar, azotsuboksid olova</p><p>Sekundarna pojava kod: neoplazmi oboljenja jetre talasemija infarkta miokarda </p><p>Kod bolesti jetre, uglavnom sa holestazom, normalnabilijarana ekskrecija porfirina je oteena, pa se pojaanoizluuju urinom 24</p><p>Odreivanje porfirina</p><p>1. Skrining testovi u urinuWatson-Schwartz-ov testHoech-ov testPrincipPBG sa Erlich-ovim reagensom daje crveno-narandastu boju (interferira urobilinogen)2. Kvantitativni testovi za odreivanje porfirina:URO, PROTO, i COPRO3. Kvantitativni testovi za odreivanje prekurzora porfirina: -amino-levulinska kis. i porfobilinogen (PBG)4. Hromatografija i HPLC sa fluorescentnom detekcijom5. Molekularna dijagnostika</p></li></ul>