AKILCI İLAÇ KULLANIMI Doğru hastaya , doğru ilacın, doğru zamanda kullanılmasıdır

  • View
    104

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

ORDU SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ Araştırma Bilgi Sistemleri ve Sağlığın Geliştirilmesi Şube Müdürlüğü Sağ. Mem . Yusuf GENÇ 2013. AKILCI İLAÇ KULLANIMI Doğru hastaya , doğru ilacın, doğru zamanda kullanılmasıdır. İLAÇ NEDİR?. - PowerPoint PPT Presentation

Text of AKILCI İLAÇ KULLANIMI Doğru hastaya , doğru ilacın, doğru zamanda kullanılmasıdır

  • ORDU SALIK MDRLAratrma Bilgi Sistemleri ve Saln Gelitirilmesi ube Mdrl

    Sa.Mem. Yusuf GEN

    2013*

  • AKILCI LA KULLANIMI

    Doru hastaya , doru ilacn, doru zamanda kullanlmasdr.*

  • LA NEDR?la: doal ya da sentetik maddelerden yaplan; hastalklardan korumak,Belirtileri gidermek ve tedavi etmek iin kullanlan kimyasal maddelerdir.

    *

  • la Gruplar:ANTBOTK:Mikroplarn oalmasn durduran veya mikroplar zerinde ldrc etki oluturan maddelerdir.ANALJEZK: Ar kesici zellikleri olup, genellikle ate drc olarak kullanlrlar.ANTROMATZMAL: Romatizmal Hastalklarn belirtilerini giderici zelliktedirler.ANTALLERJK: Vcudun baklk sistemine etki ederek, allerjik belirtileri ortadan kaldran ilalardr.*

  • ANTEMETK:Bulant ve kusmay gideren ilalardrANTHPERTANSF: Tansiyon drcdr.ANTAST: Genellikle mide salgsn azaltmak amac ile kullanlr.DRETK: drar atmn arttran, dem (ilik) zen ila grubudur.ANTGRPAL: Grip belirtilerini giderici ilalardr.*

  • LA EKLLER LALARKat Ve Sv

    eklindedir.*

  • Kat la ekilleri

    KAPSL: Toz ya da sv ila maddesinin, Jelatin klflar iinde ki halidir. Az yolu ile kullanlr. Kapsllermidedeveyaince barsakta znerek kana karr.

    *

  • TABLET: Toz hlindeki ila maddesinin sktrlmas ile elde edilir. Baz tabletler, dozlarn kolay ayarlanabilmesi iin entikli olabilir.*

  • DRAJE: Kullanmay kolaylatrmak iin tabletlerin zeri tatlandrclar ile kaplanmtr. Genellikle ikolata tadnda olduklarndan, ocuklardan korunmaldr. *

  • PASTL: Yuvarlak yass tabletler eklinde hazrlanm ilalardr. Tamamen eriyinceye kadar azda tutulur.

    SUPOZITUVAR (Fitil): Rektuma uygulanmak iin hazrlanan konik eklinde, bir ilatr.

    *

  • SIVI LA EKLLER:

    MERHEM (POMAD): Deriye srlerek kullanlan, kat ilalardr. Gzde kullanlan steril pomatlar da vardr.LOSYON: Cildi korumak iin srlerek kullanlan, likit hlindeki ilalardr.URUP: lacn tadn gzelletirmek iin deiik katk maddeleri ilave edilerek hazrlanm ilalardr. *

  • SUSPANSYON: la ana maddesinin, bir sv iinde belli oranda yayld zelti tipidir. la partiklleri ienin alt ksmna ktnden, kullanmadan nce ie, iyice alkalanmaldr. AMPUL : Ampuller genellikle tek tozluk steril cam kaplardr. LAVMAN: Rektuma uygulanmaya ynelik zel hazrlanm solsyon veya sspansiyon eklindeki lalardr. *

  • LACIN VERL EKLLER:Doz ve doz aral ilacn dozajnn iki temel esidir. Bu iki e, ilacn hekim tarafndan deitirilebilen ve hastann durumuna gre ayarlanmas gereken zelliklerdir.Doz:lacn bir kez de alnan miktarna denir.

    Doz aral: dozlar arasndaki zaman sresidir.

    Gnlk doz; bir gn boyunca alnmas tavsiye edilen miktardr.*

  • lacn dozu, vcuda deiik ekillerde verilebilir.LALAR; Az,nhalasyon, (Solunum Yolu)Mukoz, Deri Enjeksiyon yoluyla vcuda alnr.

    *

  • Az ve Sindirim Yolu ile Alnan lalar:la vermede, en sk ve en kolay kullanlan yoldur. Az yolu ile kullanlan ilalar.Emilen ilalar: tkrk salgs ile azda erir. Genelde dil alt klcal damarlar ile kana karrlar.inenen ilalar :ineme esnasnda damla damla mideye inerek, mideden kana karrlar.Yutulan ilalar: Mideden veya barsaklardan kan dolamna karan ilalardr.*

  • Az yolu ile ila uygulama, ok kullanlan bir yol olmasna karn baz sakncalar vardr.Azdan alnan baz ilalar, sindirim sistemini tahri eder.Hastann durumu, ilatan yararlanma orann etkiler (Barsakta zlen bir ilacn, ishal olan bir kimsede emilimi az olur).

    *

  • Deri Yolu ile la Kullanlmas:lalar cilde pudra, zelti, sspansiyon, merhem, krem gibi ekillerle dorudan uygulanabilirler. Doktorun syledii kullanm ekline uyulmaldr.*

  • Dikkat edilmesi gereken noktalar;lac uygulamadan nce, deri zerinde bulunan eski ila temizlenmeli,Losyonlar (sv olan ilalar) iyice alkalanmaldr. lalar cilde pamukla srlmemelidir.

    Baz merhemler boya ierdiinden, kullanmnda giysilere ve yatak rtlerine srlebileceinden dikkat edilmelidir.*

  • Solunum Yolu ile la Kullanm:

    Kii solunum yaparken ila kabn azna dayayarak, toz ya da pskrtme eklindeki ilac, dorudan akcierlerine eker ve ila ksa srede kana karr. (Astm lalar)*

  • Enjeksiyon Yolu ile la Alnmas:Damar ii, kas ii, deri ii, deri altna, enjeksiyon yaplr.Damar yolu:En hzl ve etkili ila verili yoludur. la, dorudan kan akmna katlarak, en ksa zamanda hedef organa ulamaktadr. Kas iine: la veriliinde ilacn etkisi, damar iine uygulamaya gre ok daha yavatr. la nce kastan emilir, daha sonra kana karr. Bu sebeple damar iine gre, daha uzun srede etki eder*

  • Mukoz Membran:

    Mukoz membran yoluyla gz, kulak, burun, genito, riner ve rektal yolla ila verilebilir.

    Rektuma ila, iki ekilde uygulanr:a) Sv olarak lavman eklinde,b) Kat olarak suppozituar (Fitil)eklinde ila verilir.*

  • Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar:la verme ilkelerine dikkat edilmeli.

    Kullanlmayan fitil, erimemeleri iin buzdolabnda saklanmal.

    Bebeklerde zellikle analjezik, antiperetik etki iin fitil veriliyorsa dklama uyars yatncaya kadar, birka dakika kalalarna aaya doru basn uygulanmaldr.*

  • Vajen Yolu ile la Verilmesi :Krem, vajinal tablet, ovl, kpk veya jel gibi formlasyonlar halindeki ilalar, lokal etkileri iin vajinaya uygulanrlar.Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar;la verme ilkelerine dikkat edilmeli,Vajinada, ila mmkn olduu kadar ileriye itilmeli,Uygulamadan sonra yal ve yal hasta hemen kalkmamal,la buzdolabnda saklanlmal, alrken el dedirilmemeli,*

  • Kulaa la VerilmesiKulak kirini (buon) yumuatmak , kulak hastalklarn gidermede iin kulaa ila verilir. Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar:Damlalk ucu krk, batc olmamal,Damla vcut ssnda olmal,Damlalk kulaa fazla sokulmamal,Damla dorudan kulak yolunun ortasna damlatlmamal, Basnl verilmemeli,lacn bozuk olmamasna dikkat edilmelidir.*

  • Buruna la VerilmesiBurun tkanklklarnda, nezleli kiilerde ve burun ii hastalklarnda buruna ila damlatlr.Dikkat Edilmesi Gereken Noktalarla damlatldnda darya akmamas iin, bir sre damlatld pozisyonda kalmal,Bakasnn damlal kollanlmamaldr Damlaln ucu bozuk, Krk olmamal.*

  • Gze la DamlatmaGz hastalklarnn tehisi ve enfeksiyonlarnda, gze ila damlatlr. Dikkat Edilmesi Gereken Noktalarlacn, damlalk ksmnn mikrop almamasna dikkat edilmeli, lacn uygulanmasnda gz kapa alrken gz bebei zerine basn yaplmamal,Gz ilalarnn uzun sre kullanlmas istenmeyen etkiye neden olabilir.*

  • LA KULLANIMINDADKKAT EDLECEK KURALLARla Vermede Temel lkeler:Salk personeline gidilirken kullanlan tm ilalarn kutu veya rnekleri gtrlmesi gerekir.Srekli kullanlmakta olan ilalar, mutlaka doktora gsterilmeli.Sigara, alkol ve kafeinli iecek tketiliyor ise doktora sylenmelidir.Salk personelinin syledii dozda ila kullanlmal ve tedaviye uyum salanmaldr.*

  • la ile ilgili her yan etki, doktora bildirilmelidir.Yal hastalar, ilalarn kendi takip ediyor ise takvime veya grebilecei bir yere ilac alaca saati hatrlatc iaretler koymaldr.Halk arasnda ifal bitkiler olarak bilinen maddeler kullanlyor ise ila etkileimi dnlerek, doktora sylenmeli ve nerisi dorultusunda kullanlmaldr.Azdan yutularak kullanlan tablet, kapsl gibi ilalar bol su ile alnmaldr.

    *

  • lalar kola, greyfurt, portakal suyu veya dier ieceklerle alnmamaldr.la kullanlrken alkol iilmemelidir.Bakalarna ila nerisi yaplmamal ve salk personeli dndaki kiilerin nerdii ilalar kullanlmamaldr.Birden fazla ila kullanmnda; ila alm zamanna, a veya tok karnna alm durumuna mutlaka dikkat edilmelidir.lalar etiketine dikkat ederek kullannz ve son kullanma tarihine mutlaka dikkat ediniz.Tarihi geen ilalar kesinlikle kullanmaynz.lalar, salk personelinin syledii zaman braknz.lalar ocuklardan uzak tutunuz.*

  • la Zehirlenmesinde lk YardmZehir; sindirim kanal, solunum yollar ya da cilt zerinden kana kararak btn vcuda zarar verir.Zehirlenme Belirtileri:Ba ars, ba dnmesi, korku, tela, fel, kramp, bilincin bozulmas, zaman getike komaya girme.Az kuruluu, bulant, kusma, karn ars.Nabzn yavalamas veya hzlanmas, tansiyon dmesi, kalp ritim bozukluu, kalp ve kan dolamnn durmas.Nefes darl, cildin mavi renk almas, solunum durmas.Ciltte kzarklk, solgunluk, kabarck olumas.Terleme, ate.*

  • Acil Yaplmas Gerekenler:Hemen, 112 aranr. Adres verilir.Bildiren kii kendini tantr.Belirtiler tarif edilir, olas zehirlenme sebebi belirtilir.Bilinci ak ise kiiye, rahatszlnn neden olutuunu anlamaya ynelik sorular sorular. Neden belirlenir ve zehirlenmeye sebep olan ilacn kutusu, iesi bulunur.Bilin kayb henz yok ise solunum yollarnn serbest olaca ekilde hasta yat pozisyonuna getirilir ve zeri rtlr.Zehirlenen kiiye ait kusmuk, gaita ya da idrar, zehirlenme sebebini belirlemek iin saklanr.Acil salk ekibinin izni olmadan, kesinlikle hibir ey verilmez.*

  • lalarn Saklanmasnda Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar:lalarn sakland ila dolab, dzenli ve temiz olmal,Bakldnda ilalar zerindeki isimler okunabilmeli ve verili ekli yazlm olmaldr.Yal pomatlar, uruplar ve fitiller buzdolabnda saklanmal.lalarn korunmasnda ilacn prospektsnde yazan saklanma ekline uyulmaldr.*

  • la DolabHer evde ve iyerinde iinde gerekli alet ve ilalarn bulunduu bir ecza dolab olmaldr. Srekli olarak mevcut ilalarn kontrol edilerek, salk riski oluturmamas salanmaldr.Ecza Dolab zerine Genel Bilgiler:Ecza dolab kilitlenebilen cinsten olmal ve serin, kuru bir yerde ocuklarn kolaylkla uzanamayacaklar ykseklikte, duvara aslmaldr. *

  • Bir ecza dolabnda bulunmas yararl olan malzemeler unlardr:Hasta tedavisi iin gerekli ara-gereler: Derece, kk bir makas, engelli ine.Sarg ara-gereleri: eitli sarg bezleri, bantlar, eitli llerde gazl bez, pamuk, flaster, kan durdurmak iin kullanlan turnikeler, gen eklinde sarg bezleri.Dtan kullanlacak ilalar: Batikon gibi dezenfektan maddeler, dezenfekte iin ilalar, oksijenli su, eitli merhemler, vb.Dier ilalar: Ar