ALEKSANDER ISAJEWICZ SOŁŻENICYN DWIEŚCIE LAT RAZEM ...· aleksander isajewicz soŁŻenicyn dwieŚcie

  • View
    221

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of ALEKSANDER ISAJEWICZ SOŁŻENICYN DWIEŚCIE LAT RAZEM ...· aleksander isajewicz soŁŻenicyn...

ALEKSANDER ISAJEWICZ SOENICYN

DWIECIE LAT RAZEM

CZ I

W DOREWOLUCYJNEJ ROSJI

ROZDZIA I

SPIS TRECI CZCI I

ROZDZIAY 1 - 12 okres lat 1795-1995

CZ PIERWSZA. W DOREWOLUCYJNEJ ROSJI

WPROWADZENIE KRG ZAINTERESOWA ROZDZIA 1. WCZAJC XVIII WIEK ROZDZIA 2. PRZY ALEKSANDRZE I ROZDZIA 3. PRZY MIKOAJU I ROZDZIA 4. W EPOCE REFORM ROZDZIA 5. PO ZABJSTWIE ALEKSANDRA II ROZDZIA 6. W ROSYJSKIM RUCHU REWOLUCYJNYM ROZDZIA 7. POJAWIENIE SI SYJONIZMU ROZDZIA 8. NA GRANICY XIX-XX WIEKW ROZDZIA 9. W REWOLUCJI 1905 ROZDZIA 10. W CZASIE DUMY ROZDZIA 11. STOSUNKI ROSYJSKO-YDOWSKIE PRZED WOJNA WIATOW ROZDZIA 12. W CZASIE WOJNY (1914-1916)

WPROWADZENIE

Przez pl wieku pracy nad histori rosyjskiej rewolucji wielokrotnie spotykaem si z problemem wzajemnych stosunkw rosyjsko ydowskich. One to wklinowyway si w sprawy, w ludzk psychologi i wywoyway nagromadzone namitnoci. Nie traciem nadziei, e znajdzie si przede mn autor, ktry obszernie, rwnowanie i obustronnie objani nam ten gorcy problem. Ale czciej spotykamy zarzut stronniczoci, o winie Rosjan w stosunku do ydw, take o odwiecznym zwyrodnieniu rosyjskiego narodu i tego jest pod dostatkiem. Ale, z drugiej strony, kto z Rosjan o tym wzajemnym problemie by nie pisa to w wikszej czci zapalczywie, stronniczo, nie chcc i nie widzc, co mona by zapisa na korzy drugiej strony Nie mona powiedzie, e brakuje publicystw, szczeglnie wrd rosyjskich ydw jest ich mnstwo, znacznie wicej ni rosyjskich. Jednake w byskotliwej plejadzie umysw i pir do tej pory nie pojawi si taki przekaz lub owietlenie naszej historii, ktry znalazby rozumienie z obu stron. Ale nie naley przeciga napitej do ostatecznoci struny. Zadowolony bybym gdybym mg nie prbowa swych si w tym ostrym konflikcie. Ale te wierz, e ta prba wniknicia w ten problem nie powinna pozostawa zabronion. Historia ydowskiego problemu w Rosji (czy tylko w Rosji?) po pierwsze jest bardzo bogata. Pisa o niej, to znaczy usysze samemu nowe opinie i

przekaza je czytelnikom. (W tej ksice ydowskie gosy zabrzmi bardziej obficie ni rosyjskie). Ale w przejawach opinii publicznej uzyskuje si najczciej odpowiedz: jak i po ostrzu noa?. Z obu stron odczuwasz na siebie nacisk moliwych i niemoliwych i jeszcze narastajcych wymwek i obwinie. Wszake odczucie, ktre prowadzi mnie przez ksik o 200 -stu letnim yciu narodw rosyjskiego i ydowskiego, to wynik pojmowania wszystkich punktw i wszystkich moliwych drg w przyszo, odczyszczonych od gorca przeszoci. Jak i wszystkie inne narody, jak my wszyscy nard ydowski by i aktywnym podmiotem historii i obiektem cierpienia i czsto wypenia, a bywao, e niewiadomie, wielkie zadania nazywane Histori. Problem ydowski ujmowano z rozlicznych punktw widzenia zawsze z wielk pasj, a czsto samooszukiwaniem si. I tak zdarzenia, przebiegajce w dowolnym narodzie na przebiegu Historii zazwyczaj nie daj si cise ustali opisaniem tego jednego narodu, ale taki opis musi si opiera i na spojrzeniu na narody ssiadujce. Zbytnio podwyszona gorczkowo stron, to stan upokarzajcy obie strony. Jednake nie moe by na Ziemi pytania niegodnego rozmylania i osdzenia go przez ludzi. Ale, nagromadziy si w pamici narodowej wzajemnie krzywdy! Jednake jeli zamilkn ma przeszo, to kiedy uleczymy pami? Pki narodowa myl nie znajdzie sobie wybitnego pira, bdzie nieczytelnym zgiekiem, i to ju jest grone. Nie mona minionych dwch stuleci zamkn na gucho. I planeta tak samo maa i cho rozdzieleni jednake znw jestemy ssiadami. Czsto odkadaem t ksik, gdy z chci nie brabym na siebie ciaru jej pisania, ale czas mego ycia jest na wyczerpaniu i naley zabra si do dziea. Nigdy nie przyznawaam sobie i nikomu prawa do ukrycia tego, co byo. Nie mog przysta do takiej zgody, ktra polegaaby na nieprawdziwym objanieniu przeszoci. Przyzywam obie strony - i rosyjsk i ydowsk do cierpliwego wzajemnego pojmowania si i przyznawania si do swojej porcji grzechu bo to za lekko od grzechu odwrci si na zasadzie to nie my . Staram si szczerze zrozumie obie strony. Dlatego pogram si w zdarzenia a nie w polemik. Staram si dowie prawdy. Wkraczam w spory tylko w takich nieuniknionych wypadkach, w ktrych sprawiedliwo jest pokryta warstwami nieprawdy. miem oczekiwa tego, e ksika nie bdzie witana gniewem skrajnych i niezgodnych, i na odwrt - zasuy na wzajemn zgod. Mam nadziej, e znajd kochajcych dobro wsprozmwcw wrd ydw i wrd Rosjan Swoje zadanie autor pojmuje tak: w miar swych si rozpatrze dla przyszoci dostpne wzajemnie i dobre drogi dla stosunkw rosyjsko-ydowskich. 1995 Ksik t pisaem na podstawie historycznych materiaw i poszukiwa, dobra stanowicych, posuni na przyszo. Ale te nie naley odwraca wzroku od tego, e w ostatnich latach byt Rosji bardzo burzliwie si zmieni, tak e badany problem bardzo si oddali i ucich w porwnaniu z obecnymi problemami rosyjskimi

KRG ZAINTERESOWANIA

Jakie mog by granice zaoone w tej ksice Zdaj sobie spraw z caej zoonoci i ogromie przedmiotu. Pojmuj, e w nim jest i metafizyczna strona. Mwi te, e ydowski problem mona zrozumie tylko i wycznie z religijnego i mistycznego punktu widzenia. Bez wtpienia, obecno takiego widzenia sprawy ja uznaj, ale cho o tym napisano liczne ksigi, - myl, e on jest skryty dla ludzi i zasadniczo nie jest dostpny nawet dla znawcw. Jednake i wszystkie szczegowe losy ludzkiej historii z pewnoci maj mistyczne zwizki i wpywy, ale to nie utrudnia nam ledzenie ich w historyczno-bytowym planie. I chyba nawet odgrne owietlenie nie zawsze konieczne jest dla rozpoznawania owietlonych, bliskich nam

zjawisk. W granicach naszej ziemskiej obecnoci moemy sadzi i o Rosjanach i o ydach miarami ziemskimi. A niebiaskie miary zostawmy Bogu. Pragn odpowiedzie na pytanie tylko w historycznych, politycznych, bytowych i kulturalnych odnoszeniach i wycznie tylko w przedziale obustronnej dwuwiekowej obecnoci Rosjan i ydw i jednym pastwie. Nie miem nawet dotyka czterowiekowej (trzywiekowej gbiny europejskiej historii, ju dogbnie nawarstwionej w rozlicznych ksigach i biecych encyklopediach. Nie zabieram si do rozpatrywania historii ydw i w najbliszych nam pastwach, a to w Polsce, w Niemczech, w Austro Wgrzech. Ograniczam si na odnoszeniach rosyjsko-ydowskich z podgldem na w XX wiek, znamienny i szczeglnie katastroficzny dla yciu obu naszych narodw. Na trudnym wzajemnym dowiadczeniu naszego wspistnienia, i z prb rozcicia nie do pojcia bdnych i kamliwych obwinie i z uwzgldnieniem obwinie usprawiedliwionych. Ksiki wydrukowane w pierwsze dziesiciolecia tego wieku ju wyranie nie zdyy ogarn tego wieku. Naturalnie, wspczesny autor nie moe spuci z oka z tego ju pwiekowego istnienie pastwa Izrael i ogromnego wpywy jego na ycie europejskie jak i na ycie na caym wiecie. Taki autor nie moe, choby dla pojemnoci wasnego pojmowania rzeczy, nie podj si choby dla samego siebie, by troch wnikn i do wewntrznego ycia Izraela i kierunkw duchowych w nim istniejcych i nie wolno mu kierowa si pozorami, bo to moe le odbi si na ksice. Ze strony autora niewspmiern pretensj byoby wcza tutaj podstawowe rozpatrywanie zasadniczych pyta syjonizmu i bytu Izraela. Jednake z wielk uwag przyjmuj publikacj wspczesnych kulturalnych ydw rosyjskich, ktrzy przeyli dziesiciolecia w ZSRR, pniej wyjechali do Izraela i, tym sposobem na swoich dowiadczeniach, mieli moliwo przemyle licznych ydowskich problemw.

ROZDZIA 1 WCZAJC XVIII WIEK

W tej ksice nie rozpatruje si przybywania ydw w Rosji przed 1772 rokiem. Ograniczmy si tylko do nielicznych kart przypominajcych o bardziej staroytnym okresie. Pierwszym rosyjsko-ydowskich konfliktem mona byoby przyj wojn Kijowskiej Rusi z Chazarami ale to nie jest cakiem prawdziwe, bowiem Chazarowie mieli tylko wodzw z judejskiego plemienia, sami byli Turkami, ktrzy przyjli judejsk wiar. Jeeli przeledzi rozumowanie solidnego ydowskiego autora ju ze rednich lat naszego wieku J.D. Bruskina to, jaka cz ydw z Persji, przez Derbieskie przejcie, przesza nad doln Wog, gdzie w roku 724 po Chr. Powstaa Itil stolica chazarskiego kaganatu1 Wodzowie plemienni turko-chazarw2 nie chcieli muzumastwa eby nie podlega bagdadzkiemu kalifatowi, ani te chrzecijastwa dla ucieczki od opieki imperatora bizantyjskiego; i dlatego 732 r przyjli judejsk religi. Osobna spraw bya obecno ydowskiej kolonii w Bosforskim carstwie (Krym, pwysep Tamaski), gdzie imperator Adrian przesiedli niewolnikw ydowskich w 137 r, po pokonaniu Bar-Kochby W nastpstwie spoeczno ydowska na Krymie trwaa uporczywie i pod Gotami i pod Hunami, a szczeglnie Kafa (Kercz) zachowaa sw ydowsko. W 933 knia Igor zagarn czasowo Kercz, wiatosaw, syn Igora, odbi od Chazarw Przydonie. W 969 Rusini ju wadali caym Powoem z Itilem, a rosyjskie okrty pojawiy si przy Semenderze (derbeskie wybrzee). - Resztki Chazarw to Kamuki na Kaukazie, a na Krymie oni razem z Poowcami stworzyli Tatarw Krymskich. (Karaimowie i ydzi krymscy, jednake nie przeszli na muzumanizm). Dobi Chazarw Tamerlan. Zreszt, liczni badacze przedstawiaj (rzetelnych badaczy brak), e w pewnej liczbie ydzi przemiecili si w kierunku zachodnim i pnocno-zachodnim przez poudniowo rosyjskie przestrzenie. Taki znawca Wschodu i semitolog Awra-ham Harkawi pisze, e ydowska gmina w dawnej Rosji tworzona bya przez ydw przemieszczajcych si z brzegw Morza Czarnego i z Kaukazu, gdzie mieszkali ich przodkowie po przeladowaniach asyryjskich i babiloskich 3. Do tego pogldu bliski jest i J.D.Bruckus. (Jest pogld, e to resztki tych zaginionych dziesiciu pokole Izraela). Taki ruch, moe by, dokoczy si jeszcze i po upadku Tmutarakanii (1097) od

najazdu Poowcw. Wg Garkawi`ego, jzykiem tych ydw, a do IX wieku by jzyk sowiaski, i dopiero w XVII wieku, kiedy ydzi z Ukrainy uciekali przed pogromami Chmielnickiego do Polski, jzykiem ich zosta jidisz, jzyk ydw w Polsce. Ronymi drogami ydzi dochodzili do Kijowa i osiedlali si tam. Ju w czasie Igora dolna cze grodu nazywaa si Kozary; tu Igor osiedli w 993 r jecw ydw z Kerczu. Potem przybywali jecy ydowscy w 965 r z Krymu, w 969