Click here to load reader

BÖLÜM 29

  • View
    46

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

BÖLÜM 29. AÇIK EKONOMİDE MAKROİKTİSAT. Açık ekonomide makroekonomi, uluslar arası işlemlerin önemli rol oynadığı ekonomilerin incelenmesidir. - PowerPoint PPT Presentation

Text of BÖLÜM 29

  • BLM 29AIK EKONOMDE MAKROKTSAT

  • Ak ekonomide makroekonomi, uluslar aras ilemlerin nemli rol oynad ekonomilerin incelenmesidir.Bu blmde, uluslar aras ilemlerin ulusal ekonomiyi nasl etkilediini gsteriyoruz. Ak bir ekonomide para ve maliye politikasnn etkileri kapal bir ekonomide tarttmz etkilerden ok farkldr.

  • DVZ KURU PYASASIDviz kuru piyasas, ulusal bir parann bir dier parayla deitirildii uluslar aras piyasadr. ki parann deitirildii fiyat dviz kurudur.Herhangi bir piyasada olduu gibi ( dviz kuru piyasasnda da ) denge fiyat arz ve talebe dayanr. Sadece iki lke varsa, Trkiye ve Amerika, dviz piyasasnda YTL ile deitirilecek dolar kim salamaktadr?

  • Bu YTL talebi iki kaynaktan gelir. Birincisi, Amerikal tketiciler dolarla deme yaparlar, fakat Trk ihracatlar YTL ile deme yaplmasn isterler. kincisi, Trkiye Cumhuriyeti varlklarn satn almaya istekli Amerikan vatandalar, bu ekonomik varlklara para demeden nce dolar YTL ye evirmelidirler. Bunun aksine, YTL arz Amerika da retilen mallarn Trkiye tarafndan ithal edilmesi ve Trkiye de ikamet eden yerleiklerin Amerika da ki varlklar satn alma arzusundan hasl olmaktadr.

  • ALTENATF DVZ KURU REJMLER Dviz kuru rejimi, ulusal hkmetlerin dviz kurunun belirlenmesine izin verdii artlarn tanmlanmasdr.Blm 34te, dnya ekonomisinde uluslararas ilemleri yrtmek iin benimsenen farkl dviz kuru rejimlerini tartyoruz. Burada iki ar durum zerinde younlaacaz. Bu durumlar, ak bir ekonomide makroekonominin, kapal ekonomide makroekonomiden nasl farkl olduunun temellerini bizim kavramamza frsat verir.

  • SABT DVZ KURU SSTEMBir sabit dviz kuru rejiminde, ulusal hkmetler, sabit bir kurdan paralarnn evrilebilirliini srdrmeyi kabul ederler.Merkez bankasna gre hareket eden, hkmet, sabit dviz kurunda ticaret yapmaya istekli insanlar kadar para alp satmay kabul ederse, bir para konvertibildir.Dviz rezervi ulusal Merkez Bankas tarafndan tutulan yabanc para stokudur.Sabit dviz kuru rejiminde bir devalasyon ( revalasyon ) hkmetlerin srdrmeyi stlendikleri dviz kurundaki bir d ( arttr ).

  • SABT DVZ KURUSabit bir dviz kurunda demeler dengesinin sfr olmas gerekmez. Bir ak mevcut olduu zaman, birlemi cari ve sermaye hesaplarnda toplam para klar toplam para girilerini aar. Ak nasl finanse edilir?Bir ak mevcut ise, ithalat yapmak veya yabanc ekonomik varlklar elde etme arzusuna cevap veren dviz piyasasnda YTL arz ihracat yapma veya yabanclarn yurt ii ekonomik varlklar elde etme arzusuna cevap veren YTL talebini aar.Sabit dviz kurunu srdrmek iin, Merkez Bankas YTL arz fazlasn ona eit miktarda YTL talep ederek dengelemek zorundadr. Merkez Bankas YTL satp dolar almak suretiyle dviz rezervini azaltr. demeler dengesi hesabnda bu, resmi finansman olarak gsterilir.

  • DALGALI DVZ KURUDalgal bir dviz kuru rejiminde, dviz rezervlerini kullanan herhangi bir hkmet mdahalesi olmakszn, dviz kurunun serbest piyasa denge seviyesine gelmesine izin verilir.

  • DALGALI DVZ KURUnce, dviz kurunun serbeste dalgaland ve dviz piyasasnda herhangi bir mdahalenin bulunmadn farz edelim. Hkmet dviz rezervlerini ne arttrmakta, ne de azaltmaktadr. Dviz kuru, dviz piyasasnda YTL talebi ve arzn eitleyecek ekilde dzenler.YTL arz, Trkiye ye yaplan ithalattan veya Trkiye vatandalar tarafndan yabanc ekonomik varlklarn satn alnmasndan doar. YTL arz, Trkiye den para klarn ve Trkiyenin demeler dengesi hesaplarndaki negatif kalemleri ler. Bunun aksine YTL talebi, Trkiyenin ihracat ile yabanclarn Trkiyenin varlklarn satn almasndan doar ve Trkiyenin demeler dengesi hesaplarnda pozitif kalemler olarak yer alan Trkiyeye para aklarn ler.

  • KRL DALGALI KUR SSTEMKsa dnemde arz ve talep erilerindeki byk apl ve hzl kaymalar dengelemek iin kullanlmakta olan mdahalenin bulunduu rejimi tanmlamaktadr. Fakat, uzun dnemde dviz kurunun kendi denge seviyesini kademeli olarak bulmasna msaade edilir.

  • Dalgal dviz kurunda, arz edilen ve talep edilen YTL miktarlar birbirine eittir. Bu yzden lkeye para girileri, lkenden para klarna eittir ve demeler dengesi tam olarak sfrdr. Dviz piyasasnda hkmet mdahalesi ve resmi finansman sz konusu deildir.demeler dengesi, cari (ilemler) hesapla sermaye hesabnn toplam olduundan, dalgal dviz kuru rejiminde, bir cari hesap fazlas, bir sermaye hesab a ile giderilmelidir veya aksi durum geerliyse aksi ilem yaplmaldr.

  • demeler BilanosuCari ilemler DengesiD Ticaret DengesiMal hracat- Mal thlatHizmet Ticareti DengesiTurizmUluslararas Tamaclk,Uluslararas haberlemeUluslararas bankaclkUluslararas danmanlk vs gelir - giderleriCari Transferler DengesiSermaye HareketleriUzun vadeli (dorudan) yabanc yatrmlarPortfy yatrmlarKsa vadeli sermaye hareketleriNet hata ve NoksanRezerv hareketleri

  • DEMELER DENGESdemeler dengesi, bir lkenin vatandalar ile geri kalan tm lke vatandalar arasndaki tm ilemlerin sistematik kayddr.Cari hesap ile balayalm.demeler dengesi cari hesab uluslar aras mal, hizmet ve transfer demelerinin kaydedilmesidir.Grlebilen ticaret mallarnn ( otomobil, gda, elik ) ithalat ve ihracatn ifade eder. Grlemeyen ticaret ise hizmetlerin ( bankaclk, deniz nakliyat, turizm ) ithalat ve ihracatn ifade eder. Bu iki kavram birlikte ticaret dengesini veya mal ve hizmetlerin net ihracatn meydana getirir.imdi demeler dengesinin sermaye hesab ile ilgili ilemlerine dnebiliriz.demeler dengesi sermaye hesab finansal varlklarla ilgili uluslar aras ilemleri kaydeder.

  • DEMELER DENGESNN UNSURLARIBu ksmda, demeler dengesinin cari ilemler hesab ve sermaye hesabnda yer alan kalemlerin belirleyicilerini tartyoruz. Sonra ksaca, ksa ve uzun vadede iki hesabn nispi nemini ele alyoruz. nce reel dviz kuru kavramn ele alyoruz.

  • REEL DVZ KURU VE REKABET GCReel dviz kuru, ortak bir para kullanldnda farkl lkelerin mallarnn nispi fiyatn ler.Bir gmlein ABD de 10$a ve Trkiye de 6 YTLye retildiini farz edelim. 2$/YTL nominal dviz kurunda, ortak bir para kullanldnda ABD gmlekleri iin Trkiyenin nispi fiyat, gmleklerin nispi dolar fiyatyla ( 12$ / 10$ ) veya nispi YTL fiyat ( 6YTL /5YTL ) karlatrsak da 6/5 ten 9/10 a Trkiye de retilen gmlekler nispeten daha ucuz hale getirilerek deitirilir. Bununla birlikte, ayn ekilde, orijinal 2$/YTL nominal dviz kurunda, Trkiye de retilen gmleklerin yurtii fiyatlarnda 6YTL den 4,5 YTL ye d olursa, ortak bir para olduunda gmleklerin nispi fiyat 6/5 ten 9/10 a deiecektir.Reel dviz kurunu, iki lkede retilen mallarn dolar fiyatlaryla mukayese ederek deerlendirdiimizi varsayalm. Gmlek rnei Trkiyenin reel dviz kurunu aadaki gibi tanmlayabileceimizi gstermektedir.

  • Reel dviz kuru = (Trkiye mallarnn YTL fiyat / ABD mallarnn $ fiyat) * ( YTL / $ ) ( 1 )Ayn para kullanldnda Trkiye mallarnn ABD mallarna gre fiyatnn artmasyla reel dviz kurundaki bir art ABD ye gre Trkiyenin rekabet gcn azaltr. Bunun aksine, Trkiyenin reel dviz kurundaki bir d Trkiyeyi uluslar aras piyasalarda daha rekabeti hale getirir. Satn alma gc paritesi (PPP) dviz kuru yolu, veri bir dnem boyunca reel dviz kurunu sabit tutacak olan nominal dviz kuru yoludur.

  • CAR HESAPHRACAT: Blm 22 de, yurtii mal ve hizmetlerin ihracat talebinin veri olduu varsaymn yaptk. Ve imdi Trkiyenin ihracat talebinin esas olarak iki eyden etkileneceini kabul ediyoruz. Birincisi, dnyann geri kalanndaki gelir ne kadar yksekse Trkiyenin rettii mal ve hizmetlere olan ihracat talebi o kadar yksek olacaktr. kincisi, Trkiyenin reel dviz kuru ne kadar dkse ve dnya piyasalarnda Trkiyenin rekabet gc seviyesi ne kadar yksekse Trkiyenin mal ve hizmetlerine olan ihracat talebi o kadar yksek olacaktr. Gerek ihracat genellikle dnya gelir seviyesi ve dnya ticaretindeki deiikliklere ok hzl tepki gstermesine ramen, rekabet gcndeki bir d ihracat muhtemelen kademeli olarak azaltr. Niin?nk ihracatlar, rekabet gcndeki dn geici yada kalc olup olmadndan emin olmak isterler.

  • CAR HESAPTAK DER KALEMLERDier kalemler, hkmet politikasnn konusu olan yabanc ve yurt dndaki askeri stlere yaplan yardm ve harcamay kapsar. Cari hesaba ayrca, bir lke vatandalarnn bir dier lkede ekonomik varlk sahibi olmasndan doan iki lke arasndaki faiz, kar pay ve kar gelirinin net akmn dahil ediyoruz. Bu net gelir almnn bykl uluslar aras ekonomik varlk sahipliinin yapsna ve yurt iinde ve yurtdndaki faiz oranlarnn, karlarn ve kar paylarnn seviyesine baldr.

  • THALAT: thalat iin basit olarak ayn hikayenin tam tersini anlatyoruz. Yurt ii gelir seviyesi ne kadar bykse ithalat talebi o kadar geni olacaktr. Bu ilikiyi blm 22de marjinal ithalat eilimi olarak kabul ettik. Fakat reel dviz kuru ne kadar yksekse ve yabanc mallar yerli mallara gre ne kadar daha ucuz ise ithalat talebi o kadar byk olacaktr. Yine, uygulamada ithalat yurt ii gelirdeki deiikliklere reel dviz kurundaki deiikliklerden daha hzl cevap verir. Bununla birlikte reel dviz kurundaki bir deiiklik sonu olarak ihracat kadar ithalat seviyesi zerinden de etkiler meydana getirir.

  • SERMAYE HESABI KALEMLERDnya finansal piyasalar imdi iki hayati zellie sahiptir. Birincisi sermaye hesab ile ilgili snrlarn neredeyse tamamen kaldrlm olmasdr. Fonlar en yksek getiri oran araynda bir lkeden dierine serbeste hareket edebilmektedir. kincisi bir para cinsinden varlklar baka bir yerdeki ekonomik varlklardan daha yksek bir getiri oran sunuyor gzktnde, uluslar aras dzeyde babo olan ve lkelerle paralar arasnda deitirilebilen milyarlarca sterlinin bulunmasdr.TAM MKEMMEL AKI: bir lkedeki varlklarn getiri oran dier lkeden yksek olduunda, ok byk miktarda fonlarn bir paradan dierine transfer edilebileceini ifade eder.

  • SPEKLASYON VE GETR ORANISpeklasyon, faiz oran veya kar pay art sermaye kazancnn toplam getirisinin dier ekonomik varlklardan elde edilebilen toplam getiriyi aaca inancyla sonradan satmak amacyla bir ekonomik varln satn alnmasdr Darya dn verilen parann getirisi = yurtd faiz oran + parann deer kayb oran

Search related