Brecht,Bertolt Galileo Galilei

  • View
    242

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Brecht,Bertolt Galileo Galilei

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    1/106

    GALLEO GALLE

    Yazan : Bertolt Brecht

    evirenler:

    Adalet Cimcoz

    Teoman Aktrel

    Genco Erkal

    PADOVADA BR MATEMATK RETMEN GALLEO GALLE,

    KOPERNKN YEN DNYA SSTEMN KANITLAMAK STYOR.

    1609 ylnda, Padovada

    Bilim alevi parlad kk bir odada

    unu syledi Galileo Galilei

    Gne duruyor olduu yerde

    Dnya dnyor evresinde

    PADOVADA GALLEONUN YOKSUL ALIMA ODASI

    (Sabah. Ev ilerine bakan kadnn olu Andrea bir bardak stle rek getirir. Galileo,keyifli,

    giyinmektedir.)

    GALLEO : Masann stne koy st; kitaplara dokunma sakn.

    ANDREA : St parasn istiyormu, annem dedi, vermezsek bir dahauramayacakm.

    GALLEO : (Ptoleme sisteminin bir maketini gsterir.) Bak ne var orda?

    ANDREA : Nedir bu?

    GALLEO : Eskilere gre gk yznn haritas. Dnyann evresinde yldzlarn nasl

    dndn gsteriyor.

    ANDREA : Nasl?

    GALLEO : nceleyelim bakalm. Ne gryorsun?

    ANDREA : emberler var, bir sr.

    GALLEO : Ka tane?ANDREA : Sekiz.

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    2/106

    GALLEO : Tamam. Baka?

    ANDREA : emberin stnde ufak toplar var. Bilye gibi.

    GALLEO : Yldzlar.

    ANDREA : Yazlar var.

    GALLEO : Ne gibi?

    ANDREA : Yldz adlar.

    GALLEO : Oku bakalm.

    ANDREA : Burada Gne yazyor. erdeki emberde Ay.

    GALLEO : O emberler saydam, kristal kreleri gsteriyor

    ANDREA : Nasl?

    GALLEO : ie ok byk sabun kpkleri dn. Yldzlar bu cam kreleretutturulmu.

    imdi yrt bakalm gnei.

    ANDREA : (Yrtr) Ne gzel!

    GALLEO : Tam oradaki topu gryor musun?

    ANDREA : Evet.

    GALLEO : O da dnya ite. ki bin yldr insanlar, gnein ve btn yldzlarndnyann

    evresinde dndne inanmlar. Papa, kardinaller, prensler, bilginler,

    kaptanlar, tccarlar, balklar, renciler hep buna inanmlar. Yldzlarevremizde dnp duruyor, bizler de bu cam yuvarlaklar iinde kmldamadan

    oturuyormuuz.

    ANDREA : Skp kalmz.

    GALLEO : Hah!

    ANDREA : Kafeste gibi.

    GALLEO : Bana da yle gelmiti bunu ilk grdmde. Ama imdi kyoruz budelikten

    Andrea. Byk bir hzla kyoruz hem de. Geti artk. Yeni bir a balyor.Yz yldr bir eyler bekliyor gibiydi insanlk. Byle gelmi ama, byle

    gitmez deniyor imdi.Bence gemilerle balad bu i. teden beri insanlar hep

    ky ky gitmiler, derken bir gn, veryansn etmiler, brakp kylar

    almlar byk denizlere.Sonra bir haber yaylm eski dnyamza: Yeni

    dnyalar bulundu. imdi glyoruz, korktuumuz okyanus kck bir

    glm meer, diyoruz. Her eyin nedenini renmek istiyoruz. Attn ta

    neden yere der, bilmek istiyoruz. Gn gemiyor ki yeni bir eyler

    bulunmasn. Sienada grmtm bir gn -ok gentim daha- yap ustalar

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    3/106

    tartyorlard. Koca bir granit parasn kaldrmalar gerekiyordu.

    Zorlanyorlard. lerinden biri ii kolaylatrmak iin makaralarla iplerin

    deiik bir biimde dzenlenmesini neriyordu. Be dakika tarttlar ve hemen

    orackta bin yldr kullanlan yntemi brakp yenisine getiler. Yeni bir aa

    girdiimizi ilk o zaman anladm ite. -Eski kitaplarda yazlanlar yetmiyor artk.

    Bin yldr tahtnda oturan inan yerini kukuya brakt imdi. Gzel diyoruz,

    kitaplar yle yazyor ama, bir de biz grelim. Bakalm yazlanlar doru mu?

    Bir yel frd Andrea. Prenslerin, din adamlarnn altn ilemeli etekleri

    havaland. Tombul bacaklar sska bacaklar kt ortaya, tpk bizim

    bacaklarmz gibi. Grrsn bak, ok yaknda gkbilim arda pazarda

    tartlacak. Balklarn ocuklar okula gidecek. Dmesin diye yldzlar

    yuvarlaklara aklym, yle mi? Yreklilik gsterip bolua salveriyoruzartk onlar, hibir eye tutunmadan alm balarn gidiyorlar. Yeryz de

    sevinle dnyor gnein evresinde. Balklar, tccarlar, prensler, kardinaller

    de birlikte. Papa bile.

    ANDREA : Bu dnme iine aklm ermiyor.

    GALLEO : Dn anlatmtm sana.

    ANDREA : Evet, ama, ok zor. Ben daha ekimde on birime basacam, naslanlarm?

    GALLEO : Ben zellikle senin anlaman istiyorum. Senin gibilerin de anlayabilmesiiin

    alyorum. Onun iin alyorum bu pahal kitaplar. Stnn parasn

    verirdim yoksa.

    ANDREA : Gzlerime mi inanaym, size mi? Gne akamlar baka yerde, sabahbaka.

    Yer deitirdiini gryorum.

    GALLEO : Gryormu. Hibir ey grdn yok. Alk alk bakyorsun o kadar.

    Grmekdenmez ona. Bak, bu gne. Otur. (Andrea oturur. Galileo arkasna geer.)

    Nerde gne, sada m, solda m?

    ANDREA : Solda.

    GALLEO : Nasl geer saa.

    ANDREA : Siz gtrrseniz.

    GALLEO : Baka yolu yok mu? (skemleyle birlikte Andreay 180 derece dndrr.)

    Nerde imdi gne?

    ANDREA : Sada.

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    4/106

    GALLEO : Kmldad m yerinden?

    ANDREA : Kmldamad.

    GALLEO : Ne kmldad yleyse?

    ANDREA : Ben.

    GALLEO : (Barr.) Sen deil, alk! skemle!

    ANDREA : Ama ben de stndeydim.

    GALLEO : Elbette. skemle dnyamz. Sen de stndesin. (Andreann annesi BayanSarti

    ieri girmitir.)

    Bn. SART : Ne yapyorsunuz Bay Galilei?

    ANDREA : Brak anne, sen anlamazsn.

    Bn. SART : Ben anlamam da sen anlarsn yle mi? yi giyimli gen bir bey geldi,ders

    almak istiyormu. Bir de mektup getirmi. (Mektubu verir. Galileonun

    yatan yapar.) Sonunda iki kere iki be eder diyecek. O hale getirdiniz. Dn

    gece kalkm neler anlatyor bana. Gne olduu yerde duruyormu da, dnya

    evresinde dnyormu.

    ANDREA : Yalan m Bay Galilei?

    Bn. SART : Neler retiyorsunuz kuzum bu ocua? Okulda bunlar gevelesin de

    papazlarla bam derde mi girsin? Bu mudur istediiniz?GALLEO : (Kahvalt etmektedir.) Uzun aratrmalar ve youn almalar sonunda,

    Andreayla birlikte artk gizleyemeyeceimiz gereklere vardk Bayan Sarti.

    Btn dnya bilmeli bulduklarmz. Yeni bir a balad. Bu ada yaamak

    sevin verecek insana.

    Bn. SART : yi. Bakalm bu yeni ada stnn borcunu deyebilecek miyiz?(Mektubu

    gstererek.) Sizden rica ediyorum, bu geleni de geri evirmeyin nolur. Benim

    aklm stnn parasnda. (Gider.)GALLEO : (Andreaya.) Demek dn konuulanlardan aklmzda biraz bir eylerkalm,

    ha? (Varlkl gen bir adam, Ludovico Marsili girer.)

    GALLEO : Yolgeen hanna dnd buras.

    LUDOVCO : Gnaydn efendim. Adm Ludovico Marsili.

    GALLEO : (Mektubu okuyarak) Hollandadan geliyormusunuz?

    LUDOVCO : Evet efendim. Adnz ok iittim oralarda.

    GALLEO : Ailenizin Campagnada iftlikleri, balar, baheleri varm...

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    5/106

    LUDOVCO : Annem yurt dna gnderdi beni. k gez biraz, dola dnyay ne varne yok

    bir gr bakalm, dedi.

    GALLEO : Hollanda'da rendiinize gre talya'da ben mi varmm?

    LUDOVCO : Annem, bilim dnyasndaki gelimelerle de ilgilenmemi istediinden...GALLEO : zel ders iin ayda on duka alrm.

    LUDOVCO : Peki efendim.

    GALLEO : Hangi konuya ilgi duyuyorsunuz?

    LUDOVCO : Atlara.

    GALLEO : Yaaa!

    LUDOVCO : Bilime pek yatkn deil kafam.

    GALLEO : yleyse on be duka.

    LUDOVCO : Peki efendim.

    GALLEO : Sabahlar erken gelirsiniz. Bu iten sen zararl kyorsun Andrea. Senindersler

    bitti bylece. Ne yapalm? Sen para demiyorsun.

    ANDREA : Evet. (kar.)

    LUDOVCO : Bana kar biraz sabrl olmanz gerekecek. nk bilimde iler pekmantkla

    yrmyor. Anlamas g. Amsterdamda satlan o acayip boruyu ele alalm

    sz gelii. Yakndan inceledim; yeil deriyle kapl bir boru. inde de iki mercek.

    Biri byle (ibkey iareti), biri byle (dbkey iareti). Biri byltyor, teki

    kltyormu. Yani imdi akl banda olan kime sorsanz, bunlar birbirinin

    etkisini ortadan kaldrr diyecektir, deil mi? Hayr efendim, borudan bir

    bakyorsunuz her ey be kat byk grnyor. Buyurun bakalm. te bilim.

    GALLEO : Neymi o, be kat byk grnen?

    LUDOVCO : Kilise kulesi, kular, uzakta ne varsa.

    GALLEO : Siz de bakp grdnz m?LUDOVCO : Grdm ya.

    GALLEO : Borunun iki mercei var dediniz deil mi? (Kada izer.) Byle mi?Ludovico

    bayla evet der.) Ne zaman bulunmu bu?

    LUDOVCO : Ben oradan ayrlmadan az nce bulunmutur sanrm, piyasaya yenikmt.

    GALLEO : (Nerdeyse dosta) Fizik renip kafanz kartracaksnz da ne olacak?At

    yetitirirsiniz daha iyi deil mi? (Bayan Sarti girer. Galileo onu grmez.)

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    6/106

    LUDOVCO : Annem kafasna takm bir kez, bilimsiz olmaz, diyor. ki sofrasndabile

    bilimden sz etmek gerekiyormu gnmzde.

    GALLEO : Latince ya da Tanrbilim renseydiniz bari, daha kolaydr. (Bayan Sartiyi

    grr.) Peki, Sal sabah gelin. (Ludovico kar.) Bakma yle. Anlatk ite.Salya balyoruz.

    Bn. SART : Tam zamannda grdn beni de ondan. niversiteden Bay Priuli geldi.Darda

    bekliyor.

    GALLEO : Gelsin, gelsin. Priuli nemli. in ucunda be yz duka var. Belki de zel

    derslere gerek kalmaz. (Bayan Sarti, niversitenin parasal ilerinden sorumlu

    yneticisi Bay Priuliyi ieri alr. Galileo bu arada bir kadn stne bir takm

    saylar yazar.)

    PRUL : Gnaydn.

    GALLEO : Yarm duka verin bana. Bor. (Adamn kesesinden karp verdii paray

    Galileo Bayan Sartiye uzatr.) Bayan Sarti, Andreay gzlkye gnderin,

    iki mercek alsn, lleri yazl burada. (Bayan Sarti kar.)

    PRUL : Aylnzn bin dukaya karlmasn istemisiniz. Onun iin geldim. Yazk ki

    dilekenizi ynetim kuruluna iletemeyeceim. Biliyorsunuz matematik dersleri

    niversitemize para getirmiyor.GALLEO : (Ktlarn zerine eilmitir.) Ben de beyz dukayla geinemiyorum.

    PRUL : Haftada ikier saatten drt saat dersiniz var bizde. Bunun dnda zel

    rencilerinizden dilediiniz kadar para kazanabilirsiniz.

    GALLEO : Ben ne zaman alacam peki? Aratrmalarma nasl vakit ayracam?

    Setiim bilim dalnda yeni ve nemli gelimeler bekleniyor. Bu yzden de

    ok almak, renmek, aratrmak gerekiyor. Buna karlk biz ne yapyoruz?

    A kalmayalm diye karmza kan her paral budalann kafasna, paralel

    izgilerin sonsuzda kesitiini sokalm diye didinip duruyoruz.

    PRUL : Cumhuriyetimiz, kimi prenslerden daha az para veriyor olsa bile, unutmayn,

    aratrmalarnz iin zerklik salyor size. Venedik Cumhuriyetinde

    Engizisyonun sz gemez deniyor. Az ey deil bu, Bay Galilei.

    GALLEO : Baka yerlerde Engizisyon var, yakalar adam diyerek, ucuza retmen

    altrmann yolunu bulmusunuz. yi dorusu.

    PRUL : Yoo. Hakszlk ediyorsunuz. zgrlk...

    GALLEO : Peki syler misiniz, ne ie yaryor bu zgrlk? Aratrma yapmak iinzgr

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    7/106

    zaman salamyorsa ne yapaym ben o zgrl? Cisimlerin D

    Yasasyla ilgili almam (bir tomar kt gsterir) bir gsterin bakalm

    ynetim kuruluna, fazladan birka duka etmez mi?

    PRUL : Birka dukadan ok fazla eder.

    GALLEO : ok fazlasn bo verin, beyz duka yeter.

    PRUL : Paraya vurulacak olursa, bir eyin deeri, getirecei parayla llr. Para

    kazanmak istiyorsanz karlnda baka eyler retmeniz gerekir.

    GALLEO : Anlyorum. Serbest aratrma ve serbest piyasa. Ksaca serbestaratrma

    piyasas yani.

    PRUL : Neden o nl hesap cetvelinize benzer bir eyler bulup karmyorsunuz

    ortaya? Hi matematik bilmeyenler bile karekk bulabiliyor, faiz hesaplar

    yapabiliyordu cetvelinizle.

    GALLEO : ocuk oyunca.

    PRUL : Ticaret odasnn ok houna gitmi, ok da para getirmiti byklerimize.

    Niin ocuk oyunca diyorsunuz? Ticareti kmsemeyin Bay Galilei.

    GALLEO : Priuli, durun bakaym, iinize yarayacak bir eyim olacak sanyorum.(izdii

    kd alr eline.)

    PRUL : yle mi? O zaman her ey yoluna girecek demektir. (Kalkar) Byk biradam

    olduunuzu biliyoruz Bay Galilei. Byk ama kolay honut olmayan birisiniz.

    GALLEO : Evet. Biraz aklnz olsa byle olduum iin para verirdiniz bana.Kendimden

    honut olmadm iin, yaptklarmla yetinmediim iin. Krk alt yama

    geldim, istediim hibir eyi gerekletiremedim daha.

    PRUL : yleyse iinizden daha fazla alkoymayaym sizi.

    GALLEO : Gle gle. (Priuli kar. Galileo almaya balar. Andrea koarak gelir.)GALLEO : Mercekleri aldn m?

    ANDREA : Para yetmedi. Ceketimi braktm.

    GALLEO : K kyamette ne yaparsn ceketsiz? (alr.) Bir ey syleyeceim sana

    Andrea. Dncelerimizden sakn kimseye sz etme.

    ANDREA : Neden?

    GALLEO : Yasakladlar.

    ANDREA : Ama gerek madem.

    GALLEO : Ama yasak. Bir de u var: Biz fizikiler doru bildiklerimizi daha

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    8/106

    kantlayamyoruz. Byk Kopernikin sistemi bile bugn iin yalnzca bir

    varsaym.

    ANDREA : Varsaym ne demek?

    GALLEO : Varsaym, varsaylandr. Kantlanmamtr.

    ANDREA : Siz bana her eyi kantladnz ama.

    GALLEO : Sadece yle olabileceini gsterdim.

    ANDREA : Ben de fiziki olmak istiyorum Bay Galilei.

    GALLEO : stersin elbet. Karlk bekleyen yle ok soru var ki bu alanda.(Pencereye

    gidip merceklerden bakar. Pek nemsemeden.) Gel Andrea, bak bakalm

    uradan.

    ANDREA : Vay canna! Kulenin anlar burnumun dibine geldi. Yazs bile okunuyor.

    GALLEO : Be yz duka salayacak bu bize.

    II

    GALLEO VENEDK CUMHURYETNE YEN BULUUNU SUNUYOR.

    Galileoda da kusur ok

    yi yemek ister can lop lop

    Dinleyin bir kez: ama kzmaca yokNedir, ne deildir u teleskop.

    VENEDK LMANINDA BYK TERSANE

    (Bir yanda Venedik kentinin ileri gelenleri, senatrler. te yanda Galileonun arkada

    Sagredo ile Galileonun onbe yandaki kz Virginia. Elinde kadife bir yastk,stnde altm

    santim uzunluunda krmz deriyle kapl teleskop. Galileo krsdedir. Arkasnda

    teleskopunayakl. Yan banda mercek ustas Federzoni.)

    GALLEO : Venedik kentinin saygdeer bykleri! Senatrler: Padovaniversitenizde

    matematik retmeni ve Venedik Tersanesinin ynetmeni olarak, bugne

    dein, retmenliin yan sra, yararl bulularmla Venedik Cumhuriyetine

    parasal kar salamay da kendime grev bildim. Bugn yepyeni bir buluumu

    sunmak zere derin saygyla kyorum karnza. Drbn, ya da teleskop adn

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    9/106

    verebileceimiz bu ara, bilimsel ve dinsel yce ilkelerin altnda, dnyaca

    nl byk tersanenizde, ylmadan, usanmadan srdrlen on yedi yllk

    alma sonucu gerekletirilmitir.(Krsden iner, Sagredonun yanna gelir.

    Alklara eilerek selam verir.)

    GALLEO : (Usulca Sagredoya.) Boa ne ok zaman harcyoruz.

    SAGREDO : (Usulca) Kasabn borcunu deyebileceksin, dostum.

    GALLEO : yle. yi para getirecek bunlara. (Alklara eilir, selam verir.)

    PRUL : Saygdeer Senatrler! Sanat alannda, bu yeni buluumla Venedik kentigene

    parlak bir sayfann altna imzasn atm bulunuyor. (Hafif alk) Bugn

    dnyaca nl bir bilgin, byk gelir salayabilecek buluunu, dilediiniz gibi

    retip satmak zere size, yalnz size sunuyor (Daha gl alk). stelik,

    dmanlarmzda olmayan bu ara savata da ayrcalk salayacak bize,

    dman gemilerini, onlarn bizi grmesinden en az iki saat nce grp nlem

    alabileceiz (ok iddetli alk). Sayn senatrler, Bay Galilei, gzel kznn

    eliyle sunduu buluunu ltfen kabul buyurmanz diliyor.

    (Mzik balar. Virginia ne kar, eilir, teleskopu Priuliye uzanr, Priuli deFederzoniye

    verir. Federzoni teleskopu ayakln stne yerletirir. Senatrler teleskoptanbakmaya

    balarlar.)

    1.SENATR : nanlr gibi deil! Santa Rositann surlar bile grnyor.

    GALLEO : (Usulca) Krl bir oyuncak bulduk diye seviniyorlar ya, onun ok tesindebir

    ey bu.

    SAGREDO : Ne grdn?

    GALLEO : Ayn kendi yok.

    SAGREDO : Ne?2.SENATR : Gemide balk yiyorlar. Azm suland.

    GALLEO : yle bir ara olsayd bin yldr yerinde saymazd gk bilimi.

    3. SENATR : Tanesi on dukadan rahata satlr bunlar Bay Galilei. (Galileo eilirselamlar.)

    4. SENATR : Rezalet! Hanma sylemeli. Bundan byle balkonda gnelenmekyok.

    VRGNA : (Ludovicoyu Babasnn yanna getirir.) Baba, Ludovico kutlamak istiyorseni.

    LUDOVCO : (Utanm) Sizi kutlarm efendim.

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    10/106

    GALLEO : Biraz gelitirdim.

    LUDOVCO : Evet efendim. Klfn krmz yapmsnz. Hollanda'daki yeildi.

    GALLEO : (Sagredo'ya) Samanyolu'nun nelerden olutuunu biliyor musunuz?

    SAGREDO : Yoo.

    GALLEO : Ben biliyorum.

    PRUL : (Galileo'nun yanna yaklar.) Eh. Be yz dukay cebinizde bilin Bay Galilei.

    SAGREDO : (Yaklar) Bilginlerinize biraz para verebilmek iin byle bahaneleryaratmak

    zorundasnz. Ne yazk!

    PRUL : Bylece yaratc glerini kamlam oluyoruz, deil mi efendim?(Senatrler

    Galileo'nun evresini sararak, kutlarlar.)

    VRGNA : (Ludovico'ya) Nasldm? Yzme gzme bulatrmadm ya?

    LUDOVCO : Yok canm.

    VRGNA : Nen var?

    LUDOVCO : Yok bir ey. Klf yeil olsayd ne fark ederdi, onu dnyorum.

    VRGNA : Babamdan herkes pek honut galiba.

    LUDOVCO : Ben de bilimin ne olduunu biraz biraz anlamaya baladm galiba.

    III10 OCAK 1610 : GALLEO,

    TELESKOPLA GKTE KOPERNK SSTEMN KANITLAYAN OLAYLAR GRR.

    ARKADAI, BUNUN DOURACAI KT SONULARI NE SREREKGALLEOYU UYARIR.

    GALLEO NSAN AKLINA OLAN NANCINI BELRTR.

    Bin alt yz on ylnn Ocak gn Galileo Galilei gkyznn kubbesiz olduunugrd.

    GALLEONUN PADOVADAK ALIMA ODASI

    (Gece, Galileoyla Sagredo, kaln paltolara sarlm, teleskopun nndeoturmaktadrlar.)

    SAGREDO : (Teleskoptan bakarak, alak sesle) Ayn aydnlk blm ile karanlkblm

    arasndaki izgi dz deil, girintili kntl. Kk kk kl benekler

    giderek geniliyor ve aydnlk blmle birleiyor.

    GALLEO : O kl benekler nedir dersin?

    SAGREDO : Olamaz ki...

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    11/106

    GALLEO : Olur dostum. Da onlar.

    SAGREDO : Bir yldzn stnde da olur mu?

    GALLEO : Yce yce dalar. Parlayan benekler, doan gnein ilk klarn alantepeler.

    Yamalar karanlk daha. Ayda grdn k dalarn doruklarndan vadilereinen gne .

    SAGREDO : Ama iki bin yllk gkbilimin tmne ters dyor bu.

    GALLEO : yle. u grdn benden bakas kimse grmedi bugne dein. kincigren

    sensin.

    SAGREDO : Ay, dalarla, vadilerle kapl bir yldz olamaz ki. Dnyamzn da bir yldz

    olamayaca gibi.

    GALLEO : Ay dalarla, vadilerle kapl bir dnya olabilir. Dnyamz da bir yldzolabilir.

    Gkyzndeki binlerce yldzdan biri. Biz ay nasl gryorsak, ay da bizi yle

    gryor. Kimi zaman hilal biiminde, kimi zaman yarm, tam yuvarlak olarak

    gryor, kimi zaman da hi grmyor.

    SAGREDO : Yani ayla dnya arasnda hibir ayrm yok.

    GALLEO : yle grnyor.

    SAGREDO : On yl kadar nce, Romada Giordano Bruno adnda birini yaktlar. O dabyle

    dnyordu.

    GALLEO : O dnyordu. Biz imdi gryoruz.

    SAGREDO : Korkun bir ey bu!

    GALLEO : Bir ey daha buldum. Belki daha artc. (Birden Priuli girer.)

    PRUL : On yedi yllk aratrma sonucu gerekletiini sylediiniz o byk

    buluunuzun, bu gn, talyada, hemen her ke banda birka dukaya

    satldn biliyor musunuz? Hem de Hollanda mal! u anda bir Hollandagemisi rhtma tam be yz teleskop boaltyor.

    GALLEO : Yok canm! (Galileo srtn dner, teleskopu ayarlar.)

    PRUL : Bir de kalkp adamlara, borunun btn yapm ve satm haklarn Venedik

    Cumhuriyetine brakyoruz, dedik. yi ki, borudan ilk baktklarnda,

    ke banda ayn borunun be kurua satldn yedi kez byltlm

    olarak grmediler.

    SAGREDO : Bay Priuli, alverite size ne salar, onu bilemem, ama, Bay Galilei bu

    aralaevrenle ilgili btn bildiklerimizi altst edecek eyler buldu.

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    12/106

    PRUL : Bay Galilei kentimiz iin harika bir su tulumbas yapmt. Sulamatesislerimiz

    kusursuz alyor. Dokumaclarmz da yapt tezgahlar pek beeniyorlar.

    Ama ben kendisinden byle bir dolandrclk beklemiyordum dorusu.

    GALLEO : Bir dakika Priuli. Deniz yolculuklar hl uzun, pahal, stelik gvensiz.Gkyznde denizcilere yol gsterecek gvenilir bir ara bulmak gerekiyor.

    Bir takm yldzlarn belli bir dzen iinde yol aldklarn saptayabileceimizi

    sanyorum. Buna dayanarak yaplacak yeni gkyz haritalar denizcilikte bize

    milyonlar salayabilir.

    PRUL : Yeter. Sizi dinlemiyorum artk. Yaptm iyilie karlk tm kente rezil ettiniz

    beni. Glersiniz tabi. Kopardnz ya be yz dukay iiniz i. Ama namuslu biri

    olarak size unu syleyeyim: Tiksiniyorum bu dnyadan! (Kapy arparak

    kar.)

    GALLEO : (Utanm) Kznca neredeyse sevimli oluyor kerata. ittin, deil mi?Alveri

    olmaynca tiksinti veriyormu dnya.

    SAGREDO : Hollandada teleskop yapldn biliyor muydun?

    GALLEO : itmitim. Ama ben iki kat daha iyisini yaptm bizim para babalarna.

    Grtlama kadar bor iindeyken nasl alabilirim? Virginiann eyizini

    dnmek gerek, eyizsiz koca bulamaz, pek akll bir kz deil. Sonra kitapalmak istiyorum. Doru drst yemek yemek istiyorum. Kafam en iyi yemek

    yerken alyor. Gzel bir yemek, sekin bir arap. Cimri herifler arabaclarna

    bile benden ok para veriyorlar. Be yl rahat braksalar beni, dilediim gibi

    aratrma yapabilsem her eyi kantlarm.

    SAGREDO : Peki, dnyann gnein evresinde dndn kantlayacak bir eyler

    bulabildin mi?

    GALLEO : Hayr. Ama, Sal gn bir eyin ayrmna vardm. Bizi oraya gtrecek bir

    adm olabilir. (Teleskoptan bakar.) Nerde Jpiter? Ancak teleskopla

    grlebilen drt kk yldz var Jpiterin evresinde. lk kez Pazartesi gn

    grmtm, ama, durumlar dikkatimi ekmemiti pek. Sal gn gene baktm.

    Drdnn de yer deitirdiine ant iebilirim. Not aldm. Bak gene deimi

    yerleri. Hayret! Ben drt tane grmtm. (Heyecanl) Bak! Bak!

    SAGREDO : Ben tane gryorum.

    GALLEO : Drdnc nerde peki? te izimler burada. Nasl yol aldklarn

    hesaplamalyz.(Heyecanla ie koyulurlar. Sahne kararr. Arkada, gkte,Jpiterle uydular grnr. Sahne aydnlnda ikisi paltolarna sarlm,

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    13/106

    oturmaktadrlar)

    GALLEO : Tamam ite, kantland. Bu durumda grnmeyen drdnc yldz ancakbir tek

    yerde olabilir: Jpiterin arkasnda. te sana bir yldz ki evresinde bir bakas

    dnyor.SAGREDO : Peki, ama, Jpiterin asl olduu saydam kreye ne olacak?

    GALLEO : Yaa... Syle bakalm, ne olacak? Jpiter bir kreye tutturulmu olsa teki

    yldzlar dnenebilirler mi evresinde? Hani nerde gk kubbe? Haklymlar

    ite Kopernik, Giardano Bruno... Btn dnya onlara karyd ama, sonunda

    hakl ktlar ite. Andrea duymal bunu. (Darya seslenir.) Bayan Sarti!

    Bayan Sarti!

    SAGREDO : Korkuyorum.

    GALLEO : Neden?

    SAGREDO : Akln bana topla. Gerekse grdn bana gelebilecekleridnebiliyor

    musun? Dnya evrenin merkezi deil de, sadece bir yldzsa... Ve sen bunu

    btn dnyaya duyurursan...

    GALLEO : Evet, ne olmu? Btn yldzlaryla, koskoca evren de, bizim kck

    dnyamzn evresinde dnmyor ite! Bayan Sarti!

    SAGREDO : Demek sadece yldzlar var. Yerle gk arasnda ayrm yok demek. PekiTanr

    nerde yleyse?

    GALLEO : Ne demek istiyorsun?

    SAGREDO : Tanr nerde diyorum?

    GALLEO : (Kzgn, g gstererek) Orda deil! Oralarda baka canllar varsa, gelip

    Tanry burada ararlarsa, burada da bulamayacaklar!

    SAGREDO : Tanr nerde peki?

    GALLEO : Din adam deilim ben. Matematikiyim.SAGREDO : Her eyden nce insansn. Soruyorum sana, senin evreninin neresindeTanr?

    GALLEO : imizde, ya da... hibir yerde.

    SAGREDO : (Barr) Yaklan adamn dedii gibi.

    GALLEO : Evet. Onun dedii gibi.

    SAGREDO : Byle dedii iin yakld o adam, on yl bile olmad daha.

    GALLEO : Kantlayamad da ondan. Varsaymd onununki. Bayan Sarti!

    SAGREDO : (nanmamtr) Kantlasayd baka trl m olurdu?

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    14/106

    GALLEO : Elbette baka olurdu. Bak Sagredo, ben insana inanyorum, insannaklna,

    saduyusuna inanyorum. Byle bir inancm olmasayd sabahlar yataktan

    kalkacak gc bulamazdm kendimde. Gerei bilmek istiyor insanlar.

    (Cebinden ufak bir ta paras karr) Biri kalkp yere bir ta drse (Taelinden brakr), sonra da ta yere dmedi dese, susar m sanyorsun?

    nanrlar m? Kabullenip susarlar m? Gznle grdn kantn gcn dn.

    Salam kantlara herkes boyun eer -eninde sonunda- herkes. Dnmek insan

    soyunun en byk keyiflerinden biridir.

    Bn. SART : (Girer) Bir ey mi istemitiniz Bay Galilei?

    GALLEO : (Teleskopun bana oturmutur, bir eyler yazmaktadr. ok nazik)Andreay

    rica edecektim.

    Bn. SART : Uyuyor.

    GALLEO : ok sevinecei bir ey gstereceim ona.

    Bn. SART : Gene bu boruyla m? Gece yars, bunun iin mi uyandracam ocuu?

    ldrmsnz siz. Uyandramam imdi.

    GALLEO : Peki. Belki siz yardm edebilirsiniz bize. ok okuduumuzdan olacak

    zemediimiz bir sorun var. Yldzlara ilikin bir ey. unu renmek

    istiyoruz. Bykler mi kklerin evresinde dolanr, kkler mi byklerinevresinde?

    Bn. SART : (Kukulu) Eleniyor musunuz, yoksa gerekten mi renmekistiyorsunuz?

    GALLEO : Gerekten renmek istiyorum.

    Bn. SART : Kestirmeden syleyeyim yleyse. Yemei ben mi size getiriyorum, siz mi

    bana?

    GALLEO : Siz getiriyorsunuz. Dnknn dibi tutmutu.

    Bn. SART : Niye tutmutu dibi? Yemek ocaktayken ayakkablarnz istediniz.Ayakkablarnz ben getirmedim mi?

    GALLEO : yle olmal.

    Bn. SART : Neden? nk byk sizsiniz, okumusunuz, paray da sizveriyorsunuz.

    GALLEO : Anladm, evet. Hi de zor deilmi. Gidebilirsiniz Bayan Sarti. (Sarti,memnun

    kar) Bir de gerei anlamazlar diyorsun, ha? Geree susam bu insanlar.

    (Sabah duasnn anlar duyulur. Srtnda peleriniyle Virginia girer, elindefener.)

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    15/106

    VRGNA : Gnaydn baba.

    GALLEO : Bu saatte ne iin var senin ayakta?

    VRGNA : Bayan Sartiyle sabah duasna gidiyoruz. Ludovico da gelecek. Gecenasld

    baba?GALLEO : Aydnlk.

    VRGNA : Ben de bakabilir miyim?

    GALLEO : Niye? (Virginia karlk bulamaz.) Oyuncak deil bu.

    VRGNA : Biliyorum baba. Yeni bir eyler buldun mu gkyznde?

    GALLEO : Sana gre bir ey yok. Byk bir yldzn yan banda birka soluk leke.

    (Sagredoya) Floransa dukasnn adn verip Medici Yldzlar demeli

    bunlara. (Gene Virginiaya) Belki de Floransaya tanyoruz Virginia.

    Dukaya mektup yazdm. Bakalm beni saray matematikisi olarak kabul

    edecek mi?

    VRGNA : (Sevinli) Saraya m gidiyoruz?

    SAGREDO : Galileo!

    GALLEO : Ne yapaym dostum. Zaman gerek bana! Kant gerek. Bol bol da etyemek

    istiyorum. Tek kaygm, beni oraya isterler mi acaba?

    VRGNA : stemez olurlar m baba, yeni bulduun yldzlar... Falan.GALLEO : Hadi sen kiliseye. (Virginia kar.) nemli kiilere mektup yazmaya alk

    deilim. (Sagredoya bir mektup uzatr.) Bak bakalm olmu mu?

    SAGREDO : (Mektubu okur, Sonunu yksek sesle bitirir.) ... btn dileim yanbanzda

    olmak. Siz, dnya tarihinin bu byk an aydnlatmak zere doan

    gnesiniz. Floransa Dukas dokuz yanda.

    GALLEO : Fazla dalkavuka buluyorsun anlalan. Ben de acaba yeteri kadar

    dalkavukdeil mi diye korkuyordum. Benim gibi rahatsz edici bulular olan biri ancak

    el etek perek doru drst bir i bulabilir. Karnn doyurmak iin kafasn

    kullanmay beceremeyenlere de hi dayanamam, biliyorsun. (Bayan Sartiyle

    Virginia kiliseye gitmek zere sahneden geerler.)

    SAGREDO : Floransaya gitme Galileo.

    GALLEO : Neden?

    SAGREDO : Din adamlar ynetiyor oray.

    GALLEO : Sarayda nl bilginler var.

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    16/106

    SAGREDO : Hepsi uak onlarn.

    GALLEO : Enselerinden teleskopun bana oturturum. Papazlar da insan, Sagredo.

    Kantlara kar koyamazlar.

    SAGREDO : Tehlikeli bir yoldasn Galileo. Bilim alannda kukucusun, kl krk

    yararsn,ama baka konularda ocuk gibisin. Gerei gren birini batakiler rahat

    brakrlar m? Papaya kp da siz yanlyorsunuz, dediinde, hemen

    gnln ap: 10 Ocak 1610 : Bugn gk kubbe yok edildi, diye mi

    yazacak sanyorsun? Demin u teleskopun nnde oturup yldzlara bakarken

    seni alevlerin iinde grr gibi oldum! Ben kantlara inanrm, dediinde de

    yank et kokusu geldi burnuma. Bilimi severim, dostum, ama seni daha ok

    severim. Floransaya gitme, Galileo.

    GALLEO : sterlerse beni giderim.

    IV

    GALLEO VENEDK CUMHURYETNDEN AYRILIP FLORANSA SARAYINI

    SEMTR. SARAY BLGNLER TELESKOPLA BULDUKLARINA

    NANMAZLAR

    Byle gelmi byle gider, der eskiler.Yararl deilsen, ek araban, der yeniler.

    GALLEONUN FLORANSADAK EV

    (Galileo, Andrea ve Federzoni Dukay beklemektedirler. Bir ses duyulur: FloransaDukas

    Cosimi di Medici hazretleri! Bayan Sarti koarak girer, kenara ekilir. FloransaDukas,

    ardnda sarayl iki hanm, Saray Nazr, felsefe profesr ve matematik profesrolmak zere

    girerler. Odadakiler sarayllar selamlarlar. Dokuz yandaki Duka, Bayan Sartinin

    gsterdii yere oturur. Saray Nazr Balayalm iaretini verir.)

    GALLEO - Soylu efendim, niversitenizin profesrlerine, huzurunuzda, yenibulularm

    sunabilmek benim iin byk mutluluktur. Saygdeer hocalar, Jpiterin

    uydular olan Medici yldzlarn incelemekle balamak isterler mi acaba?

    ANDREA - (Teleskopun nndeki tabureyi gstererek) Buraya buyurun ltfen.

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    17/106

    FLOZOF - Teekkr ederim, yavrum. Korkarm i bu kadar basit deil. ok szedilen,

    nl teleskopunuzdan bakmadan nce bir tartma amak daha doru olacak

    sanrm. Konumuz: Bu trl gezegenler varolabilirler mi?

    MTMTK - Geleneksel kurallara uygun bir tartma.GALLEO - Ben de, teleskoptan bir baksanz, kendi gzlerinizle grrsnz, diyorum.

    ANDREA - Buyurun ltfen.

    MTMTK - Evet. Evet. Tabii. Mutlaka bilirsiniz, geleneksel dnceye gre dnyadnda

    herhangi bir merkezin evresinde dnen yldzlar varolamaz.

    FLOZOF - Sayn matematikimizin (Matematikiye dner) bu gibi yldzlarnolabilirlii

    konusundaki kukusunun tesinde, ben de bir felsefeci olarak, unu sormakistiyorum: Byle yldzlar gerekli midir? Aristoteles divini universum,

    quaedam miracule universi. Orbes mystice canorea, arcus crystallini circulatio

    corporum celestium.

    GALLEO - Tartmay gnlk konuma dilinde srdrsek nasl olur? Dostum Bay

    Federzoni Latince bilmez.

    FLOZOF - Anlamas gerekli mi?

    GALLEO - Evet.

    FLOZOF - zr dilerim. Ben onu yannzda alan mercek ustas sanmtm.

    ANDREA - Bay Federzoni hem ii, hem de bilgindir.

    FLOZOF Teekkr ederim yavrum. Madem Bay Federzoni yle istiyor.

    GALLEO - Ben yle istiyorum.

    FLOZOF - Tartmamz inceliini yitirecek, ama ev sizin eviniz... lmsz Aristonun

    evreni, o gizemli, o iirsel kreleriyle, kristal kubbeleri, gney yarm kreyi

    kaplayan takmyldzlarnn zenginlii ve gk kubbenin saydam yapsyla

    ylesine grkemli bir simetri ve gzellik antdr ki, bu yapnn uyumunubozmaya kalkmadan nce iyice dnmemiz gerekir.

    GALLEO - Efendimiz, varl olanaksz ve gereksiz grlen yldzlarnza siz acaba

    teleskopla bir bakmak istemez miydiniz? (Cosimo yerinden kalkmak ister,

    evresindekilerin iaretiyle yeniden oturur.)

    MTMTK - Olmayan gsterebilen bir teleskop, pek gvenilir bir teleskop olmasagerekir,

    diyecei geliyor insann.

    GALLEO - Ne demek istiyorsunuz?

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    18/106

    MTMTK - Sizi daha ok kzdrmayacan bilsem, gk kubbede var olanla,

    teleskopunuzdan grnenlerin apayr eyler olabileceini ileri srerdim.

    FLOZOF - Daha kibarca sylenemezdi dorusu.

    FEDERZON - Medici yldzlarn mercein stne mi boyadk yani?

    GALLEO - (Sakin) Beni dolandrclkla m suluyorsunuz?

    MTMTK - Asla! Byle bir eyi nasl yapabiliriz soylu efendimizin huzurunda?(Sarayllar

    eilip Dukaya selam verirler. Duka hanmlardan yalsnn kulana bir eyler

    syler.)

    YALI KAD.- Hayr efendimiz, yldzlarnza bir ey olmad. Beyler sadeceyldzlarnz

    gerekten var m, yok mu onu aratryorlar. (Sessizlik)

    GEN KAD. - Teleskoptan baknca Byk Aynn kllar tek tek grnyormu, ylemi?

    FEDERZON -Evet. Boann da her bir eyi.

    GALLEO - Beyler, imdi u teleskoptan bakacak msnz, bakmayacak msnz?

    FLOZOF - Bakacaz, tabii.

    MTMTK - Tabii, tabii. (Sessizlik. Birden Andrea dner, dimdik, oday batan baageer,

    annesi kolundan tutar.)

    BN. SART - Noluyor sana?

    ANDREA - Aptal be bunlar! (Elinden kurtulur, kar.)

    FLOZOF - Zavall yavrucak.

    NAZIR - Efendimiz, saygdeer baylar, saray balosunun krkbe dakika sonra

    balayacan anmsatabilir miyim?

    MTMTK - Uzatmaya ne gerek var? Bay Galilei eninde sonunda gerekleri kabuletmek

    zorunda kalacak. Jpiterin uydular olsayd, gk kubbeyi krp gemek

    zorunda kalrlard. Bu kadar basit.

    FEDERZON-ok aacaksnz ama, gk kubbe yok.

    FLOZOF - Hangi okul kitabn arsanz an, olduunu greceksiniz.

    FEDERZON-yleyse yeni kitaplar yazlsn.

    MTMTK - Efendimiz, meslektalarmla benim ileri srdmz dnceler gcn

    lmsz Aristodan almaktadr.

    GALLEO - (Aadan alarak) Baylar Aristoya inanmak baka, geree, elle tutulur

    geree inanmak baka. Yalvarrm size, gzlerinize inann yeter.MTMTK - Belki beni eski kafal bulacaksnz ama, ben sk sk Aristoyu okurum,

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    19/106

    gzlerime de ancak okurken inanrm.

    FEDERZON-Aristonun teleskopu yoktu.

    MTMTK - Adamnza syleyin ltfen bilimsel bir tartmaya burnunu sokmasn.

    FLOZOF - Burada yce Aristoya leke srlecekse, bu tartmann srdrlmesini

    btnyle anlamsz buluyorum.

    GALLEO - (fkesini bastrarak) Baylar, evren stne bildiklerimizin tmne birbakarsak,

    acnacak durumda olduumuzu grrz. Ben mutlu bir rastlant sonucu, evrenin

    ok kk bir parasn biraz daha yakna getiren bir ara buldum. Yararlann

    bundan.

    FLOZOF - Efendimiz, bayanlar, baylar. Soruyorum size: Nereye gtrr bizi btn

    bunlar?

    GALLEO - Bilim adamlar olarak, gerein nereye gtreceini sormak bizim iimiz

    olmamal derim.

    FLOZOF - (Mthi kzgn) Gerek bizi her yere, hi istemediimiz yerlere gtrebilir.

    MTMTK - Bay Galilei, sizi yanl anlamadysam, iki bin yllk retileri yok

    saymamz istiyorsunuz.

    GALLEO - ki bin yldr gkyzne bakyorduk, Jpiterin uydularn grmyorduk,ama

    onlar hep vard. Baylar, can ekien retileri savunmayalm. (Duka uyumakzeredir) Efendimiz! Venedik tersanesinde alrken yap ustalaryla,

    marangozlarla, gemicilerle srekli ilikilerim oldu. Okuma yazma bilmezlerdi,

    yalnzca be duyularna gvenirlerdi. Onlardan ok ey rendim ben. Klasik

    bir eitimin olanaklarndan yararlanamam, ama, gzlerini kullanmaktan

    korkmayan bu insanlarn buradaki baylar hakknda ne dndklerini ok

    merak ediyorum. (Sessizlik)

    FLOZOF - Btn iittiklerimizden sonra, Bay Galileinin hayranlarn tersanelerde

    bulacandan hi kukum yok.

    NAZIR - Efendimiz, zlerek sylemek zorundaym, bu son derece yararl ve retici

    tartma ngrlenden ok fazla vakit ald. Balodan nce dinlenmelisiniz biraz.

    (Bir iaret zerine Duka Galileiyi selamlar. Sarayllar hzla kmaya

    balarlar.)

    BN. SART - (Dukann nne dikilip bir tabak kurabiye sunar.) Bir kurabiye almaz

    mydnz, efendimiz? (Hanmlarn en yals Dukay dar karr.)

    GALLEO - (Arkalarndan koar.) Bir kez olsun teleskoptan baksaydnz yeterdi.NAZIR - Duka Hazretleri, ortaya koyduunuz dnceleri, amzn bu konudaki en

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    20/106

    byk yetkilisine iletecek, Vatikann Romadaki Aratrma Merkezinin

    ba gkbilimcisi, Peder Christopher Claviusun grlerini alacaktr.

    V

    VATKANIN ARATIRMA ENSTTS COLLEGUM ROMANUM

    GALLEONUN BULULARINI ONAYLIYOR.

    YIL : 1616.

    Bakn u garip dnya iine

    renci olurmu retmen de

    Peder Clavius da gzyle grnce

    Hak verdi bizim Galileiye.

    ROMADAK COLLEGUM ROMANUMUN BYK SALONU

    (Gece. Yksek din grevlileri, papazlar, bilginler, Galileonun bulular stneClaviusun

    verecei karar beklemektedirler. Gruplar halinde dolarlar, sinirli kahkahalar. Biryanda

    Galileo tek bana oturmaktadr.)

    BAPAPAZ -nanrlar, inanrlar. nanmadklar, yalnzca akla uygun olanlardr.

    eytann varln kukuyla karlarlar da, dnya topa gibi dnyor

    deseniz inanrlar. Tvbe, tvbe!

    BR KE - (Yapmackl) Ay! Gzlerim karard. ok hzl dnyor dnya. zinverin de size tutunaym, hocam.

    BR BLGN - Evet, bugn gene kafay ekmi sevgili toprak anamz. imdi

    yuvarlanacaz hepimiz. Aman sk tutunun!

    2. KE- Ayn stne dmesek bari! Sivri sivri tepeler varm orada.

    KE - Sakn aaya bakma!

    BLGN - Dengemi yitiriyorum.

    BAPAPAZ- (Galileonun iitmesi iin yksek sesle) Olamaz. Kutsal Romada

    dengesiz insan olmaz. (Kahkahalar, aratrmann srd odadan ufak

    tefek bir kei kar. Hepsi evresini alrlar.)

    GKBLGN-Aratrma sryor mu hala? (Kei bayla evet iareti yapar, sahneyi

    kat ederek kar.)

    NCE PAPAZ-Rezalet.

    BR FLOZOF-Clavius gibi biri, talyann en byk gkbilgini byle bir eyiincelemeye

    kalkmamalyd.

    GKBLGN-nceleniyor ama! erde oturmu, o eytan icad borudan bakyor ite.

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    21/106

    NCE PAPAZ-Rezalet!

    BLGN - Evet, gkbilginlerinin zemedii kimi olaylar var. Ama insanolunun hereyi

    anlamas da zorunlu mudur yani? (Az nce kan ufak tefek kei yeniden

    sahneyi kat ederek aratrmann yapld odaya girer. Sahnedekiler meraklaizlerler onu.)

    2. KE - Ne yeryz kald, ne gkyz. Dnyamz iin herhangi bir yldzdr deyip

    ktlar.

    GKBLGN-Yukar ile aa diye bir ayrm kalmyor. Aas da bir, yukars da.

    FLOZOF - Yldzlardan baka bir ey yok. Nereye baksan yldz. Gn gelecekinsanla

    hayvan diye bir ayrm kalmayacak, grrsnz. nsan da bir hayvandr, yalnz

    hayvan vardr deyip kacaklar iin iinden.

    BAPAPAZ - Bay Galilei, yere bir ey dt.

    GALLEO - (Arada cebinden tan karp onunla bir sre oynam, sonunda yere

    drmtr.) Dmedi, kutsal peder, havaya utu.

    BAPAPAZ - (Srtn dner) Utanmaz herif. (eri ok yal bir kardinal girer. Birkeiin

    koluna yaslanarak yrmektedir. Herkes saygyla yol aar.)

    KARDNAL - kmadlar m daha? nemsiz bir ey iin ne ok vakit harcyorlar.ittiimize

    gre bu Galilei insan evrenin merkezinden alp kyda kede bir yerlere

    atyormu. Anlalan, insan soyunun amansz bir dman bu adam. Cezas da

    ona gre olmaldr. Tanrnn en yce, sevgili varldr insan, ocuklar bile

    bilir bunu. Byle bir mucizeyi, kendi esiz eserini, Tanr bolukta kayp giden

    bir yldz parasna emanet eder mi? z evladn byle bir yere yollar m?

    arpm tablosunun tutsa olan birine inanacak kadar sapk insanlar olabilir

    mi?BAPAPAZ - (Usulca) Kendisi burada, efendim.

    KARDNAL - (Galileoya) Sizsiniz demek. Eskisi gibi grmyor gzlerim, ama sizibirine

    ok benzettim... Durun bakaym, neydi ad?... yaktmz adam...ok

    benziyorsunuz ona, ok.

    KE - Heyecanlanmamalsnz efendim, biliyorsunuz hekiminiz...

    KARDNAL - (Keii iter, Galileoya) Dnyada yayorsunuz, nimetlerinden

    yararlanyorsunuz, sonra da kalkp aalyorsunuz onu. Kpek bile yatt yeripisletmez. Gz yumamam buna! Ben gz yumamam buna! (Keiten ayrlr,

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    22/106

    kurumlanarak bir aa, bir yukar yrmeye balar.) Ben, herhangi bir yerde

    dnp duran, herhangi bir yldz parasnn stnde yaayan, herhangi biri

    deilim Ben... Salam topraklar zerinde yryorum ben. Benim bastm yer

    kmldamaz, evrenin merkezidir, ben merkezdeyim. Tanrnn gz de benim

    stmde. Evrende ne varsa, evremde dnyor: gk kubbeye akl yldzlar ve

    evremi aydnlatmak zere yaratlm olan gne... Beni aydnlatmak iin,

    Tanr beni grsn diye, beni, insan, Tanrnn aheseri, Tanrnn suretinde

    yaratlan, lmsz ve... (Yklr)

    KE - Efendimiz! Ah... ok yordunuz kendinizi! (Tam bu srada aratrmann

    yapld odann kaps alr. nde Clavius, arkada bir ka gkbilgini salona

    girerler. Clavius hzl admlarla, sana soluna bakmadan geer salondan, tam

    kapdan karken keilerden birine)CLAVUS - Adam hakl. (Peindeki bilginlerle kar. lm sessizlii. Yal kardinal

    kendine gelir.)

    KARDNAL - Ne oldu? Bir karara vardlar m? (Kimse ona sonucu aklayamaz.)

    KE - Gidelim efendimiz. Biz eve gidelim. (Yal kardinalin koluna girip gtrrler.

    Herkes salondan kar, akn. Claviusun aratrma komisyonu yelerinden

    olan ufak tefek kei Galileonun yanna gelir.)

    KE - (Sr verir gibi) Bay Galilei, Byk Clavius ierde ne dedi biliyor musunuz?

    Artk Tanrbilimciler dnsnler, bakalm gk kubbenin paralarn nasl

    tutturacaklar birbirine! Kazandnz. (kar.)

    GALLEO - (Arkasndan seslenir) Ben deil! Akl kazand. (Galileo kmak zereyken

    kapda uzun boylu bir din adamyla karlar. Bu Engizisyonun bakan olan

    kardinaldir. Galileo eilir, selam verir. Kardinal yanndan geer. Galileo

    kapda duran birine geenin kim olduunu sorar.)

    KAPIDAK - (Usulca) Kardinal Hazretleri, Engizisyon Mahkemesinin bakandr.(Kardinal

    teleskopun bulunduu odaya girer.)

    VI

    GENE DE ENGZSYON KOPERNK KURAMINI,

    KLSENN YASAK KTAPLAR LSTESNE ALIYOR.

    (5 MART 1616)

    Galileo Galilei konuk Romada

    Grkemli bir kardinal saraynda

    Yedii nnde yemedii ardnda

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    23/106

    kk bir dilee dayand sonunda

    ROMADA KARDNAL BELLARMNN EV

    (Byk bir balo verilmektedir. Giri yerinde iki yazc rahip gelenlerin adlarn not

    etmektedir. Karnaval maskeleri taknm kadnl erkekli konuklar Galileoyu alklarla

    karlarlar. Galileonun yannda kz Virginia ve nianls Ludevico vardr.)

    VRGNA - Bugn senden baka kimseyle dans etmem. Gzel olmak istiyorum buakam.

    GALLEO - Olmalsn. Yoksa kukulanrlar da dnya dnmyor demeye balarlargene.

    LUDOVCO- Dnmyor ki. (Galileo gler.) Romada yalnz sizin sznz ediliyorefendim,

    ama bu geceden sonra kznz konuulacak.

    GALLEO - (Yazc rahiplere) Kardinal Hazretlerini burada beklemem gerekiyormu.1.YAZICI - Biraz sonra gelecekler efendim.

    GALLEO - (Kzna) Siz salona gein hadi, elenmenize bakn. (Virginia ile Ludovico

    balonun verildii salona girerler. Galileo yazclarn yanna gelir.)

    GALLEO - erisi kalabalk m?

    1.YAZICI - Veba yllarndan bu yana ilk karnaval balosu bu.

    VRGNA - (Koarak geri gelir) Unuttum sana sylemeyi. Via del Trionfodaki berber,

    kzn olduumu duyunca, tam drt hanm bir kede bekletip, benim sam

    yapt. (Koarak kar. Galileo yazcya dner.)

    1.YAZICI - talyann btn nl aileleri burada bu akam. Orsiniler, Villaniler,

    Nuccoliler, Soldanieriler, Caneler, Lecchiler, dEsteler, Colombiniler...

    2. YAZICI - (Szn keserek) Kardinal Barberini ve Kardinal Bellarmin Hazretleri.(Ad

    geenler ellerinde bir denein ucundaki maskeleriyle girerler. Bellarminde

    kuzu, Barberinide gvercin maskesi vardr.)

    BARBERN- (Parmayla Galileoyu gstererek) Gne doar, ykselir, batar, sonrada

    doduu yere dner. Byle diyor Hazreti Sleymann kitab, Galileo ne

    diyor?

    GALLEO - Ben u kadarckken, Kardinal Hazretleri, (eliyle gsterir) gemiyebinmitim de

    Kara yryor! diye barmtm. imdi anlyorum, meer kara yerinde

    duruyor, gemi yzyormu.

    BARBERN-(Gler.) Gzel. Kurnazca bir yant. Jpiterin gezegenleri degkbilginlerimiz

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    24/106

    iin gerekten etin ceviz kt. Bir vakitler ben de biraz ilgilenmitim

    gkbilimle Bellarmin. Uyuz gibi bir ilettir, kolay kolay kurtulamaz insan.

    BELLARMN-Zamana ayak uydurmak zorundayz Barberini! Yeni varsaymlara greyaplan

    gk haritalar denizcilerimizin iine yaryorsa, niin kullanlmasn, deil mi?Bizim houmuza gitmeyen yalnzca Kutsal Kitapa ters den retiler. (Balo

    salonu ynnde, uzaktan birilerini selamlar.)

    GALLEO - Kutsal Kitap... Budayn esirgeyene, halk lanet edecektir der Hazreti

    Sleyman.

    BARBERN- Akll olan kendine saklar bilgisini. Bunu da o sylemi ama.

    GALLEO - kzn olmad yerde ahr temizdir: ama verimi arttran da kzn

    gcdr. (Sessizlik) Gerek avaz avaz barmaz m?

    BARBERN- Atee basarsan da yanmaz m tabann? Romaya ho geldiniz,dostum

    Galileo. Bu kentin douunu bilir misiniz? ki olan bir dii kurt emzirmi,

    bytm, o gn bu gn o stn parasn dyoruz ite. Ama dii kurt da her

    trden mutluluu tattryor bize. Dostum Bellarminle olan bilimsel

    syleilerimizden, dillere destan dilberlerimize dek... Birkayla tanmak

    istemez misiniz? (Galileoyu salona gtrmek ister. Galileo isteksiz yrr.)

    stemiyorsunuz. Konualm, diyorsunuz. Peki. Bana yle geliyor ki, dostumGalileo, siz gkbilginleri, iiniz kolaylasn diye gkbilimi basitletirmeye

    alyorsunuz. Yanlyor muyum? (Yeniden ne gelirler.) Size gre btn

    gkcisimleri yuvarlak ya da elips biiminde yrngelerde belli bir hzla yol

    alyor, yani beyninizin zebilecei basit hareketlerle. Peki, ya Tanr

    yldzlarn yle yrtmek istemi olsayd. (Parmayla havada ok karmak

    bir yol izer. Hz da sk sk deitirmektedir.) Ne olurdu hesaplarnz?

    GALLEO - Eer Tanr evreni dediiniz gibi yaratsayd, beyinlerimizi de byle

    (Barberininin izdii biime benzeterek) yaratrd ki, bu hareketleri

    kavrayabilelim. Ben insan aklna inanyorum.

    BARBERN- Bence yetersizdir akl. Susuyor Yetersiz olan senin aklndr diyecekama,

    terbiyeli adam. Susuyor. (Glerek arkaya yrr.)

    BELLARMN-Akl pek bir yere gtrmyor bizi. Nereye baksanz ikiyzllk, ktlk,

    dknlk, zayflk! Hani nerde gerek?

    GALLEO - (fkeli) Ben akla inanyorum.

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    25/106

    BARBERN- (Yazclara) Bunlar yazmaya gerek yok. Dostlar arasnda bilimsel birsylei

    bu.

    BELLARMN-Anlamn kavrayamadmz olaylarn sorumluluunu, biz bir yce

    varlaykledik. imdi siz kalkp Onu suluyorsunuz.

    GALLEO - (Aklamaya hazrlanr) Bakn ben kiliseye bal bir adamm...

    BARBERN- Korkun bir adam bu! Kalkm byk bir saflkla, Tanrnn gkbilimdenhi

    anlamadn kantlamaya alyor. Yani, Tanr Kutsal Kitap yazmadan nce

    gkbilim dersine yeterince almam, yle mi? Dostum...

    BELLARMN-Tanrnn yaratt biri olarak siz, onun yarattklarn ondan daha m iyi

    biliyorsunuz?GALLEO - Ama insanlar yalnz yldzlarn hareketini deil, Kutsal Kitap da yanl

    yorumlam olamazlar m?

    BELLARMN-Ama Kutsal Kitab yorumlamak sizce kilisenin ii deil midir? (Galileosusar.)

    BELLARMN-Grdnz m susuyorsunuz. Buna verecek yantnz yok, deil mi?(Yazclara

    yazmalar iin iaret eder.) Bay Galilei, Kutsal Engizisyon bir karara vard

    bugn: Gnein evrenin merkezi olduunu, dnyannsa merkez olmaypgnein evresinde dndn ileri sren Kopernikin retisi sapka, sama

    ve dine aykr bulunmutur. Bu inantan vazgemeniz iin sizi uyarmakla

    grevlendirildim. (Yazcya) Tekrarlayn.

    YAZICI - (Okur) Kardinal Bellarmin Hazretleri, yukarda ad geen Galilei Galileoya

    Kutsal Engizisyon Mahkemesinin kararn bildirdi: Gnein evrenin merkezi

    olduunu, dnyannsa merkez olmayp gnein evresinde dndn ileri

    sren Kopernikin retisi sapka, sama ve dine aykr bulunmutur. Bu

    inantan vazgemeniz iin sizi uyarmakla grevlendirildim.

    GALLEO - Ne demek oluyor bu? Peki, ya gerekler? Ya Jpiterin uydular, Vens

    gezegeninin evreleri?

    BELLARMN-Kutsal yce kurul kararn verirken bu ayrntlarn stnde durmad.

    GALLEO - Bu demektir ki, bundan sonraki bilimsel aratrmalarm...

    BELLARMN-... btnyle gvence altna alnmtr Bay Galilei. Kilisenin grudur:

    Hibir eyi bilemeyiz, ama aratrabiliriz. Bilim, kilisenin ok sevilen bir

    ocuudur Bay Galilei. Kiliseye olan gveni sarsmak isteyebileceinizi

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    26/106

    hibirimiz dnmyoruz.

    GALLEO - Gven ktye kullanlrsa gvensizlik balar.

    BARBERN- yle mi? (Omzuna vurur, yksek sesle gler. Sonra Galileonungznn iine

    bakarak dmanca olmayan bir tavrla) Galileo dostum, ocuun ykandleendeki suyu dkerken dikkat edin, ocuk da beraber atlmasn. Galileo

    dostum, biz de yle davranyoruz. Biz size gerekliyiz, ama siz bize daha ok

    gereklisiniz.

    BELLARMN-Eh, deerli dostumuzu konuklarmzla tantrmann zaman geldi.Engizisyon

    Mahkemesi Bakan sizinle tanmak iin can atyor. Byk bir hayrannzm.

    BARBERN- (Galileonun teki koluna girerek)...dedi ve gene kuzu klna brnd.

    umaske bana biraz zgrlk salayacak bu gece. Zavall Galileo, onun maskesi

    yok. (Galileoyu aralarna alp balo salonuna gtrrler.)

    1. YAZICI - Son cmleyi yazabildin mi?

    2. YAZICI - Yazyorum. (Hzl hzl yazarlar) Ben akla inanyorum dedii yeri yazdn

    m? (Engizisyon Bakan Kardinal girer.)

    KARDNAL- Grtler mi?

    1. YAZICI - (Makine gibi) nce Bay Galilei kzyla geldi, yannda nianls...

    KARDNAL- (Eliyle iaret ederek susturur.) Tutanaklar. (Yazc rahip katlar verir,

    Kardinal oturur, gzden geirir. Virginia girer, evresine baknr.)

    KARDNAL- (Oturduu yerden) yi akamlar yavrum.

    VRGNA - (Kardinali grmemitir, hafife irkilir) Ah... Kardinal Hazretleri.

    KARDNAL- (Ban kaldrmadan sa elini uzatr, Virginia yaklar, diz kerek

    parmandaki yz per.) Pek gzel bir, gece deil mi? zin verin de sizi

    kutlayaym. Soylu nianlnz sekin bir aileden geliyor, Romada m

    oturacaksnz?VRGNA - imdilik deil efendimiz. Dn iin pek ok hazrlk gerekiyor.

    KARDNAL- yleyse babanzla Floransaya dnyorsunuz. Sevindim buna. Babanzda

    yalnz kalmaz. Matematik pek scak bir dost saylmaz. yle deil mi?

    Genliiniz ve canllnz onu biraz olsun yeryzne balar. Yoksa

    yukarlarda, yldzlarn usuz bucaksz dnyasnda yitip gitmesi iten bile deil.

    VRGNA - Babam bana yldzlardan hi sz etmez, efendimiz. Bu gibi konulardan

    pek birey anlamyorum.

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    27/106

    KARDNAL- Yok canm? Sahi mi? (Gler) Balknn evinde balk yenmezmi.Babanz ilk

    gkbilim dersini benden aldnz duyunca ok elenecek. Yavrum. Tanr

    ada gkbilginlerine olaanst bir d gc balam. ok artc

    dorusu. Biliyor musunuz, benim gibi eski kafallarn ok geni olduunusandklar dnyamz meer ufalm ufalm, ceviz kadar kalm. Buna karlk

    yeni evren ylesine bym ki, bapapazlar -hatta kardinaller- uzaktan

    karnca gibi grnyorlarm. Bu durumda, oralardan yce Tanr nerdeyse

    Papay bile gremeyecek. Yavrucuum gnah karttnz papaz tanyor

    muyum acaba?

    VRGNA - Rahip Chiristoferus efendimiz, Floransadaki kutsal Ursula kilisesinin

    bapapaz.

    KARDNAL- Evet, evet. Babanzla birlikte olmanz ok iyi. Gereksinimi olacak size.imdi

    inanmayacaksnz belki ama, o gn gelecek greceksiniz. ok gensiniz daha.

    Tanrnn kimi insanlara verdii byklk kimi zaman tamas g bir yk

    olabilir. Hibir lml duaya gerek duymayacak kadar byk olamaz.

    Yavrucuum, alkoydum sizi, nianlnz kskanacak, babanz da belki, size

    yldzlarla ilgili, herhalde biraz modas gemi bilgiler aktardm iin. Hadi

    gidin, dans edin, yalnz peder Chiristoferusa selamlarm iletmeyi unutmayn.(Virginia yerlere kadar eilerek selam verir, abucak kar.)

    VII

    BR KONUMA

    Kyl bir papaz, yoksul hem de

    Geldi gnn birinde Galileiye

    Erimek istiyorum, dedi, bilime

    Ulamak istiyorum gereklere.

    ROMADAK FLORANSA BYKELSNN SARAYI

    (Galileo, Collegium Romanumdaki toplantdan sonra Papalk gkbilginlerinin kararn

    kulana fsldayan ufak tefek keii dinlemektedir.)

    GALLEO - Konuun, haydi buyurun konuun! Srtnzda u cbbe oldukaistediinizi

    sylemeye yetkilisiniz.

    UFAK KE-Ben fizik okudum Bay Galilei. gecedir gzme uyku girmiyordu.

    Okuduum Engizisyon kararyla, grdm Jpiterin uydularn bir trl

    badatramyordum. Bugn, sabah duasndan sonra size gelmeyi

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    28/106

    kararlatrdm.

    GALLEO - Jpiterin uydusu yoktur demeye mi?

    K. KE - Hayr. Sonuta Engizisyonun verdii kararn akllca bir karar olduunu

    anladm. Snrsz zgr aratrmann insanlk iin tayabilecei tehlikelerin

    bilincine vardm ve gkbilimi braktm. Benim gibi tutkulu bir gkbilimciyi, bu

    retiyi brakmaya ynelten nedenleri size de aklamak istiyorum.

    GALLEO - nedenleri ok iyi bildiimden hi kukunuz olmasn.

    K. KE - Burukluunuzu anlyorum. Kilisenin elindeki olaanst gc ,

    dnyorsunuz.

    GALLEO - Aka ikence aralar desenize una.

    K. KE - Ben baka nedenlerden sz edeceim. zin verirseniz biraz kendimianlatmak

    istiyorum. Campagnal bir kyl ailesinin ocuuyum. Anam, babam ancak

    zeytin yetitirmeyi bilirler, bakaca pek bir eye akllar ermez. Bugnlerde

    Vensn evrelerini incelerken sk sk anam, babam geliyor gzmn nne.

    Ocan banda kz kardeimle oturmu, orbalarn iiyorlar. Yzyllarn isiyle

    kararm atnn kalaslar, damarlar km yal, yorgun elleri, ellerindeki

    kaklar hep gzmn nnde. Zor geiniyorlar, ama yoksulluklarnda bile

    belli bir dzen var. Belli aralklarla yinelenen iler var: ortaln

    sprlmesinden, zeytinle ilgili ilere, vergilerin denmesine dek. Ykmlardabelli aralklarla geliyor balarna. Babamn beli bkld. Ama birden olmad

    bu. Her sabah zeytinlikle biraz daha, biraz daha kt. Anam da her doumda

    biraz daha yitirdi kadnln. Yaamlarn srdrmek iin gereken gc

    topraktan, her yl yeeren aalardan, doadaki bu sreklilik ve zorunluluktan

    alyorlar, bir de kydeki kk kiliseden, her pazar dinledikleri Kutsal

    Kitaptan. Tanrnn gz stnzde denmitir onlara. nanmlardr. Bu

    yeryz sahnesinde kendilerine den, bykl kkl rollerde snandklarn

    dnr, baarmak iin abalayp dururlar.imdi ben onlarn karsna geip

    de, dnyamzn, ikinci snf bir yldzn evresinde, bolukta dnp giden bir

    ta paras olduunu sylesem, ne yaparlar acaba? Gsterdikleri bunca sabrn,

    yoksulluklarn bunca anlayla karlamalarnn deeri ya da gereklilii nerde

    kalr o zaman? Bugne kadar aln terini, al, susmay ve boyun emeyi

    buyurmu, bunlarn gerekesini aklam olan Kutsal Kitap bunca yanlla

    doluysa, ne ie yarayacak peki? Gzlerindeki korkuyu grr gibi oluyorum.

    Aldatlm olmann acsn, umarszln duyacaklar. Demek bizi gren kimse

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    29/106

    yokmu diyecekler. u yal, bilgisiz, ypranm durumumuzda biz kendi

    bamzn aresine nasl bakarz? Yoksulluumuzun hi bir anlam yokmu

    meer: alk, dayanma gcn denemek deil, sadece yemek yememek

    demekmi. Zorlanmak, bir erdem deil, sadece eilip kalkmak, yk tamakm

    diyecekler. imdi Engizisyonun kararnda neden cmert bir ana sevecenlii,

    sonsuz bir iyi niyet grdm anlayabiliyor musunuz?

    GALLEO - Hmm, evet, hi deilse unu anlamsnz: sorun Jpiterin uydular deil,

    sorun Campagna kylleri. Neden peki? Yan banda bunca verimli toprak,

    balar, baheler varken, neden dzen yokluk dzeni, zorunluluk neden lesiye

    almak zorunluluu olsun? Papa Hazretlerinin spanyada, Almanyada

    srdrd savalarn paras Campagna kyllerinin cebinden kyor da

    ondan. Margariti-Fiera istiridyesi incisini nasl yapar, bilir misiniz? Przl birkum tanesi kabuun iine szp istiridyenin yaamn dayanlmaz klar. Buna

    karlk, o da, kum tanesini salgsyla sarp sarmalamaya alr. lmcl bir

    ura sonucu salg git gide katlaarak inciyi oluturur. O incinin can

    cehenneme! Ben salkl istiridyeyi yeliyorum. Erdem, yoksullua bal bir

    kavram deildir. Ananz, babanz varlkl, mutlu kiiler olsalard, varln ve

    mutluluun erdemlerini gelitireceklerdi. Ben imdi kalkp onlara yalan m

    syleyeyim?

    K. KE - (ok heyecanldr) Susmak zorundayz! Kafalarn bulandrmamak,huzurlarn

    karmamak iin. Bundan daha soylu bir neden olabilir mi?

    GALLEO - Susmay kabul edersem, bu hi kukusuz en soysuz nedenlerdenolacak:yani

    rahat bir yaam, ikence grmemek, izlenmemek, zgr olmak... Bunlar uruna

    susmu olacam. Kardinal Bellarmin, bir Cellini saati gndermi bana bu

    sabah, susmam iin. Ananzn, babanzn huzuru kamasn diye yksek

    koltuklarda oturanlar arap sunuyorlar bana. Tanrnn suretinde yaratld

    sylenen insanlarn, aln teriyle, canlar pahasna rettikleri arap bana dl

    olarak sunuluyor. te bunlar uruna susmu olacam.

    K. KE - Bay Galileo, ben bir din adamym.

    GALLEO - Ayn zamanda da fizikisiniz Jpiterin uydularn grmsnz. Birgenin i

    alarnn toplam Papaln keyfine gre deitirilemez. Uzaydaki cisimlerin

    hareketi, sprgeyle uan cadlar da aklayacak biimde hesaplanamaz.

    K. KE - Peki, gerek, eer gerekse, biz olmadan da kabul ettiremez mi kendini?

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    30/106

    GALLEO - Hayr, hayr, olmaz yle ey. Gerek bizim kabul ettirebildiimiz ldekabul

    edilir ancak. Akln zaferi de ancak akln kullanan insanlarn zaferi olabilir,

    Campagna kyllerini kulbelerinin damn rten sazlardan sz eder gibi

    anlattnz. Olmaz olsun! Tanrsal sabrlarn grdk, anladk. Tanrsal fkelerinerede peki?

    K. KE - Yorgun, ypranm insanlar onlar.

    GALLEO - (Keiin nne bir tomar yazl kat atar) Olum, fiziki misin sen?Burada

    denizlerdeki gel-git olaynn aklamas yazl. Ama okumayacaksn, anlald

    m? Okumaya baladn bile. Gerekten fizikiymisin. (Kei okumaya

    dalmtr.) Bilgi aacndan bir elma dt! Yutacak hemen. Cehennemlik oldu,

    ama yemeden duramaz ki, zavall obur! Kimi zaman dnrm, yerin yedi kat

    dibinde, zifiri karanlk bir zindana kapatlmaya razym, yeter ki karlnda

    n ne olduunu renebileyim. in kts, bildiimi bakalarna da

    sylemek zorundaym. Bir sevdal, bir ayya ya da bir hain gibi. Umarsz bir

    tutkudur bu. Daha ne zamana kadar susabileceim? Btn i orda.

    K. KE - (Kattan bir yeri gsterir) Burasn anlamadm.

    GALLEO - Anlatrm olum, anlatrm.

    VIIISEKZ YILLIK SUSKUNLUKTAN SONRA, KEND DE BR MATEMATK OLAN

    YEN PAPANIN TAHTA IKMASIYLA YREKLENEN GALLEO

    YASAK KONULARDAK ARATIRMALARINA YENDEN BALAR.

    GNETEK LEKELER.

    Gerek torbada gizli

    Dil azda kilitli

    Sekiz yl suskunluktan kelli

    Bir gn canna yetti

    Dile getirdi gerei.

    GALLEONUN FLORANSADAK EV

    (Galileonun rencileri -Federzoni Kk Kei, artk bir delikanl olan Andrea Sarti-

    yaplacak deneyi izlemek zere toplanmlardr. Galileo ayakta, elinde bir kitap.Virginia ile

    Bayan Sarti eyiz iin diki dikmektedirler.)

    VRGNA : Gzel ey eyiz hazrlamak. Byk masada konuk arlamak iin bu rt.

    Gzm drt amalym, pek titiz anas. Babamn kitaplarn da gz hi

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    31/106

    tutmuyor.

    Bn. SART : Yllardr tek kitap yazmad adamcaz.

    VRGNA : Bana yle geliyor ki, anlad yanldn. Romadayken ok byk bir dinadam

    gkbilimi anlatt bana. Evreni fazla geni tutmular, fizikiler.ANDREA : (Kara tahtaya gndemi yazar) Perembe. Yzen cisimler. (Gerelerihazrlar.

    teki kitap okumaktadr.)

    Bn. SART : Virginia, u evlilik iini bir konualm seninle. Daha ocuk saylrsn,anan da

    yok. Baban desen buz paralarnn suda yzdrp duruyor. Byle ciddi bir ie

    gz kapal girmek olmaz. niversiteye gidip doru drst bir yldz falna

    baktrsan diyorum. Ne glyorsun?VRGNA : Gittim bile.

    Bn. SART : (ok merakl) Eee... Ne dediler?

    VRGNA : ay tetikte olmalymm, nk gne olak burcuna giriyormu. Ama

    sonras iyiymi, bulutlar dalacak, her ey yoluna girecekmi. Olak

    burcundan olduum iin, Jpiteri gzden karmamak kouluyla istediim

    yolculua karabilirmiim.

    Bn. SART : Peki, ya Ludovico?

    VRGNA : O Aslan burcu. (Susar, sonra) Sevimeye dkn olurlarm. (Sessizlik.Kapya

    vurulur. Virginia bakmaya gider. Bu arada Andrea deneyle ilgili gereleri

    sralamtr.)

    ANDREA : Buz, su dolu leen, demir ine, Aristo. Her ey hazr.

    VRGNA : Rektr Bay Goffone babama bir kitap getirmi. (Kitab Federzoniye verir.)

    GALLEO : Neymi?

    FEDERZON: Bilmem. (Heceler) De moculis in soleANDREA : Gneteki lekeler. Ayn konuda bir kitap daha. (Federzoni, sinirli, kitab

    Andreaya verir.) Bakn ne yazmlar: amzn en yetkili fizik bilgini

    Galileo Galileiye. (Galileo gene kitabna dalmtr.)

    ANDREA : Hollandal Fabriciusun gne lekeleri stne yazdklarn okudum.Lekeler,

    diyor, gnele dnya arasndan geen yldz kmeleridir.

    K. KE : Pek inandrc deil, deil mi Bay Galilei? (Galileo cevap vermez.)

    ANDREA : Pariste, Pragda da, gnein sisleridir, deniyor.FEDERZON: Hm.

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    32/106

    ANDREA : Federzoni inanmyor. Kukuyla karlyor bunu.

    FEDERZON: Kartrmayn beni bu ilere. Ben mercek ustasym. Mercekleriniziyontar

    parlatrm, siz onlarla gkyzne bakarsnz, grdnz de leke deil,

    maculistir. Ben nasl kuku duyaym? Okuyamyorum ki kitaplar Latincehepsi. (Elindeki tartyla fkeli el, kol hareketleri yaparak konumutur.

    Kefelerden biri yere der. Galileo hi ses karmadan gider, kaldrr yarden.)

    K. KE : Kuku bir eit mutluluk veriyor insana, neden acaba?

    ANDREA : Lekeleri biz neden incelemiyoruz, Bay Galilei?

    GALLEO : Yzen cisimleri inceliyoruz da ondan.

    ANDREA : Anamda bir sepet dolusu mektup birikti. Btn Avrupa bu konuda ne

    dndnz bilmek istiyor. ylesine yayld ki, nnz, susamazsnz artk.

    GALLEO : Vatikan, nmn yaylmasna, sustuum iin izin veriyor.

    FEDERZON: Ama artk susup gz yumamazsnz, olmaz.

    GALLEO : Kuzu budu gibi atete kzartlmaya da gz yumamam.

    ANDREA : Yani, gne lekeleri de o ile mi ilgili, diyorsunuz?

    GALLEO : Bir yk anlataym size. Zorbalk dneminde, bir gn Giritli Filozof

    Keunosun evine bir gizli grevli kagelir. Girite egemen olanlarn ona

    verdii bir belgeyi gsterir. Bu belgede ayak bast her yerin ona ait

    saylaca, diledii her yemein ona sunulaca, karlat herkesin onahizmet etmek zorunda olduu yazldr. Grevli oturur, yiyecek ister, ykanr,

    yatar ve yz duvara dnk olarak unu sorar: Bana hizmet edecek misin?

    Keunos adamn stn rter, sinekleri kovar, baucumda uyumasn bekler ve

    yedi yl boyunca, o gn yapt gibi, adamn her dilediini yerine getirir.

    Yalnz bir tek kelime konumamaya zen gsterir. Yedi yl sonra, bir gn

    bunca buyruk, uyku ve yemekten imanlayan grevli lr. Keunos onu eski

    bir rtye sarp darya srkler, araflarn ykar, evi batan baa temizler,

    derin bir nefes aldktan sonra Hayr, diye yant verir.

    ANDREA : yi ya, biz gene buz paralarna bakalm, bunlardan size zarar gelmez.

    GALLEO : Doru. Savmz nedir, Andrea?

    ANDREA : Bir cismin suda yzebilirlii, cismin biimine deil, sudan hafif ya da ar

    olmasna baldr, diyoruz. Sudan hafif olan her ey yzer, daha ar olan her

    ey batar.

    GALLEO : Aristo ne diyor?

    K. KE : (Kitaptan okur) Diskus latus...

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    33/106

    GALLEO : Brak u Latinceyi. Dilimize evir unu yahu!

    K. KE : Geni yass bir buz tabakas suda yzer, buna karlk, demir bir ine dibe

    batar.

    GALLEO : Buz niye batmyor, Aristoya gre?

    K. KE : Geni ve yass olduundan, suyu yaramadndan.

    GALLEO : Peki. (Bir buz paras alp leene koyar.) imdi buzu leenin dibine doru

    bastryorum. Elimi ekiyorum, ne oluyor?

    K. KE : Gene suyun stne kyor.

    GALLEO : Doru. Hani yaramyordu. Demek ki yukar karken suyu yarabiliyor, ylemi,

    Fulgenzio!

    K. KE : Nasl oluyor da yzyor, peki? Sudan daha ar deil mi buz?

    ANDREA : Sudan daha hafif olmas gerekir ki, yzebilsin.

    GALLEO : Hah!

    ANDREA : Ayn biimde demir ine yzmez. Sudan hafif olan her ey yzer, arolan her

    ey batar. te kantland.

    GALLEO : Andrea, zenli dnmeyi renmelisin. Ver bana ineyi. Bir para kat.

    Demir, sudan ar m?

    ANDREA : Evet. (Galileo ineyi kt parasnn stne yerletirip suyun stndeyzdrr. Sessizlik.)

    GALLEO : Ne oluyor?

    FEDERZON: ne yzyor! Hey gidi koca Aristo! Dediin doru mu, deil mi,denemek

    bugne kadar kimsenin aklna gelmemi. (Glerler)

    VRGNA : Ne oldu?

    Bn. SART : Ne zaman byle glseler yreim azma gelir. Gene ne dolaplar

    eviriyorlaracaba diye dnrm.

    GALLEO : Bilimin bunca yoksul olmasnn nedeni, kendini ok zengin sanmasdr.

    Bilimin amac kaplarn sonsuz bilgiye amak deil, sonsuz yanla bir snr

    koyabilmektir. Aln notlarnz. (Ludovico Marsilli girer. Yol klndadr.

    Arkasndan eyalarn tayan bir uak. Virginia koar, boynuna sarlr.)

    VRGNA : Geleceini niin yazmadn?

    LUDOVCO: Buccioledeki balarmza bakmaya gelmitim, sana uramadan

    edemedim.GALLEO : (Gzlerini ksarak bakar.) Kim o?

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    34/106

    VRGNA : Ludovico.

    K. KE : Gremiyor musunuz, Bay Galilei?

    GALLEO : Ha evet, Ludovico. (Karlamaya gider) Atlar ne alemde?

    LUDOVCO: Atlar iyi, efendim.

    GALLEO : Sarti, kutlamalyz bu gn. O Sicilya arabndan bir testi getirin bakalm,

    eskisinden. (Bayan Sarti Andreayla kar.)

    LUDOVCO: (Virginiaya) Solgun grnyorsun. Ky havas sana iyi gelecek. Annem

    eyllde bekliyor artk.

    VRGNA : Dur bir dakika. Sana gelinliimi gstereyim. (Koarak kar.)

    GALLEO : Otursana.

    LUDOVCO: niversitedeki derslerinizi bini akn renci izliyormu, efendim. Nestne

    alyorsunuz bu ara?

    GALLEO : Hep ayn eyler. Roma zerinden mi geldin?

    LUDOVCO: Evet. Unutmadan syleyeyim. Gne lekeleri konusunda Hollandallarn

    kopardklar yaygaraya karlk takndnz ll tutumdan tr annem sizi

    kutluyor.

    GALLEO : (Souk) Sa olsun. (Sarti ve Andrea girerler. Ellerinde bardaklarla bir testi

    arap vardr. Masann evresine otururlar.)

    LUDOVCO: Romallar ubat ay boyunca konuacak yeni bir konu buldular. PeterClavius,

    gne lekeleri yznden bu gnein evresinde dnen dnya amatas gene

    alevlenecek diye kayglanyor.

    ANDREA : Hi kayglanmasn.

    GALLEO : Benim ileyebileceim yeni gnahlardan baka bir sylenti yok mu Kutsal

    Romada?

    LUDOVCO: Papann lm deinde olduunu duydunuz sanrm.

    K. KE : Aman Tanrm.

    GALLEO : Kim geecek diyorlar yerine?

    LUDOVCO: ounluk Barberini diyor.

    GALLEO : Barberini.

    ANDREA : Bay Galilei Barberiniyi tanr.

    K. KE : Kardinal Barberini Matematikidir.

    FEDERZON:Papalk tahtnda bir bilim adam, ha? (Sessizlik)

    GALLEO : Demek Barberini gibi az buuk matematik okumular aranyor artk: lerdzeliyor desene Federzoni. ki kere ikinin drt ettiini korkmadan

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    35/106

    syleyeceimiz gn grebileceiz demektir. (Ludovicoya) Ben bu arab ok

    severim, Ludovico. Sen nasl buldun?

    LUDOVCO:Gzel arap.

    GALLEO : Ban bilirim, sarp, tal yamatadr, maviye alar taneleri. Baylrm bu

    araba.

    LUDOVCO:Evet, efendim.

    GALLEO : Glgeler vardr bu arapta. Handiyse tatldr iimi. Ama handiyse.Andrea,

    kaldr unlar: Buzu, ineyi, leeni. Bedenimizin de hakkn vermeli. Bedenin

    istediklerini zayflk sayan korkaklara hi katlanamam. Bir eyin tadn

    karabilmek hnerdir, derim.

    K. KE : Ne yapmay tasarlyorsunuz, efendim?

    GALLEO : Gnein evresinde dnen dnya amatasn balatyoruz gene.

    ANDREA : (Mrldanarak) Kutsal kitaba gre dnmyor. Uzmanlar da bunu kantlyor

    Papa da yerinde dursun diyor ama gene de dnya dnyor(Andrea, Federzoni

    ve Kk Kei deney masasna koup stn boaltrlar.)

    ANDREA : Bakarsn gnein de dndn grrz. Ne dersin Marsilli?

    LUDOVCO:Bu cokunun nedenini anlamyorum.

    Bn. SART : Gene o eytan iine mi balayacaksnz, Bay Galilei?

    GALLEO : Annenin seni buraya neden yolladn anlyorum. Barberini tahta kyor.Bilgi bir tutku olacak, aratrmak keyiflerin en gzeli. Clavius hakl, gne

    lekeleri beni gerekten ilgilendiriyor. Syle bakalm Ludovico, benim iimle,

    gkbilimle kzmn ne ilgisi var? Vens gezegeninin evreleri kzmn kn

    etkilemez.

    Bn. SART : Bayalamayn bu kadar. Virginiay aryorum.

    LUDOVCO:(Bn. Sartiyi durdurur) Bizimki gibi ailelerde evlilik yalnz cinsel kayglarla

    yaplmaz, Bay Galilei.

    GALLEO : Sekiz yldr evlenmekten alkoydular seni. Uslu oturup oturmayacam

    snamak iin deil mi?

    LUDOVCO: Karm kilisede, ailemize ayrlan yerde oturacak.

    GALLEO : Kyllerimizin kiray deyip dememesi gelin hanmn babasnndindarlna

    m bal?

    LUDOVCO: Bir bakma yle.

    GALLEO : Andrea, Fulgenzio, bakr aynayla, perdeyi getirin. Gzlerimizi korumakiin

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    36/106

    gnei perdeye yanstacaz. (Andreayla Kk Kei sylenenleri getirirler.)

    LUDOVCO: Romadayken bir bildiri imzalamtnz. Bu ilerle uramayacanzasz

    vermitiniz.

    GALLEO : O, o zamand! Gerici bir Papamz vard o zaman!Bn. SART : Vard diyor! Papa Hazretleri lmedi ki daha!

    GALLEO : Eli kulanda. Sarti, eli kulanda.

    LUDOVCO: Papa Hazretleri bu dnyadan gse bile, yerine gelen, kim olursa olsun,bilim

    sevgisi ne denli byk olursa olsun, lkedeki nemli ailelerin ona gsterecei sevgiyide

    kesinlikle kollamak zorunda kalacaktr.

    K. KE : Tanr dnyay yaratt, Ludovico. Tanr insan akln yaratt; Tanr fizie izinverecektir.

    Bn. SART : Galileo, sana bir ey syleyeceim. Olum deneylerle, bu gzlemlerle

    gzmn nnde gnaha girdi, elimden bir ey gelmedi. Batakilere kar

    ktn, seni uyardlar. Bir sre dayandn, ama iki ay nce, tavan arasnda gizli

    gizli alrken yakaladm seni. Peki bir ey demedim, hemen kiliseye gidip bir

    mum yaktm. Ba baa kaldmz zaman akll uslu konuuyorsun, tutacam

    kendimi, tehlikeli olduunu biliyorum, diyorsun. Sonra bir bakyorum gene

    balamsn, eskisinden beter. Senin gibi bir dinsizin yanndan ayrlmyorsam,

    cehennemde yanacaksam, o benim bileceim i. Ama kznn mutluluunu o

    koca ayaklarnla inemeye hakkn yok, bunu bilesin.

    GALLEO : (Can skkn, homurdanarak) Teleskopu getirin.

    LUDOVCO: (Dar seslenir) Giuseppe, eyalarm arabaya koy.

    Bn. SART : Kzcaz dayanamaz buna! Artk kendin sylerisin. (Koarak kar)

    LUDOVCO: Gene balyorsunuz anlalan. Bay Galilei, annemle ben, yln dokuz

    aynCampagnadaki topraklarmzda geiririz. Jpiterin uydular zerine

    yazdklarnz vz gelir bizim kyllere. Balarn kayacak vakitleri yok. Ama

    kutsal kiliseye dil uzatanlar cezasz kalrsa tedirgin olabilirler. Hayvandan pek

    fark yoktur zavalllarn. iftlie dert yanmaya geldiklerinde annem hep bir

    kpek krbalatr gzlerinin nnde, dzeni, disiplini hatrlasnlar, izmeden

    yukar kmasnlar diye.

    GALLEO : (Kaba) Delikanl beni iimden alkoyuyorsun. (tekilere) Perde hazr m?

    ANDREA : Evet. Geliyor musunuz?

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    37/106

    GALLEO : Disiplini salamak iin siz yalnz kpekleri deil, bakalarn da

    krbalatabilirsiniz, deil mi Marsilli?

    LUDOVCO: Korkun zeki bir adamsnz Bay Galilei. Yazk.

    K. KE : (Hayretler iinde) Gzda veriyor size.

    GALLEO : Sana da. Irgatlarnn akln elebiliriz. Yeni eyler dnmelerinisalayabiliriz.

    Uaklarnn da, kahyalarnn da.

    FEDERZON: Latince bilmezler ki.

    GALLEO : Aznlk iin Latince yazacama, ounluk anlasn diye halkn diliyle

    yazabilirim.

    LUDOVCO: Tutkularnzn klesi olmusunuz, her zaman da yle kalacaksnz.Benim

    adma Virginiadan zr dileyin. Onu grmesem daha iyi olacak sanrm.

    (Gider)

    GALLEO : eyizi emrinizdedir, ne zaman isterseniz.

    ANDREA : Btn Marsillilere sayglar!

    FEDERZON: Saraylar yklmasn diye, dnyaya durmasn emredenlerin hepsinesayglar!

    ANDREA : Cencilere, Villanilere de!

    FEDERZON: Cervillilere!

    ANDREA : Lecchilere!

    FEDERZON: Pirleonilere de!

    ANDREA : Halk ezdii iin Papann ayan penlerin hepsine selam!

    K. KE : (Teleskopun banda) Yeni papa aydn biri olacak.

    GALLEO : imdi gnein stndeki lekeleri aratrmaya balyoruz, bizi ilgilendirdii

    iin, her eyi gze alarak yeni Papaya fazlaca bel balamadan.

    ANDREA : (Szn keserek) Fabriciusun Paris ve Pragn btn grlerini

    rterekgnein dndn kantlayacaz.

    GALLEO : Kantlayacaz deil, Andrea, kantlamaya alacaz. Amacm, bugnekadar

    bulduklarmn doruluunu kantlamak deil; amacm doru olup

    olmadklarn anlamak. Her eyi aratracaz, her eyi yeni batan. Koar

    admla deil, smkl bcek hzyla. Bugn bulduumuzu yarn sileceiz

    defterden, ancak bir kez daha bulursak ayn eyi, o zaman yeniden yazacaz.

    Bulmak istediimizi bulursak, ona zel bir kukuyla bakacaz. imdi gneleilgili gzlemlerimize dnyann durduunu kantlamak istiyormu gibi

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    38/106

    balayalm. Yenik dersek, btn abamz boa giderse, yanldmz kesin

    olarak grr, baka hibir kar yol bulamazsak ancak o zaman haklymz,

    dnya gerekten dnyormu diyebiliriz. (Gz krpar) Ama, ondan sonra

    acmak yok, ha! Aratrmadan, incelemeden konuanlarn cann okuruz.

    Kaldrn rty, gnee evirin teleskopu. (Yanstcy ayarlar.)

    K. KE : almaya baladmz ben anlamtm, Bay Galilei. Ludovicoyu ilkbakta

    tanyamadnz. O zaman anladm.(Sessizce gzleme balarlar. Gnein

    grnts perdede belirince, Virginia gelinliiyle koarak gelir.)

    VRGNA : Baba, nasl yaparsn bunu? (Baylr. Andreayla, Kk Kei yardmna

    koarlar.)

    GALLEO : Gerei bilmem gerekiyor.

    IX

    ARADAN GEEN ONYIL NDE, GALLEONUN DNCELER HALK

    ARASINDA YAYILMAYA BALAMITIR. GLMECE YAZARLARI, SOKAK

    ARKICILARI, ARKILARINDA HEP BU KONUYU TALAMAKTADIRLAR. 1632

    YILI KARNAVALINDA TALYANIN HER YANINDA BU KONU ELE ALINMI,

    KARNAVAL ELENCELER HEP GKBLM ZERNE DZENLENMTR.

    PAZAR YER

    ( Kimi maskeli, kimi maskesiz bir kalabalk Karnaval alayn beklerken sokak arkcsbir

    kar koca gsteri yaparlar.)

    ARKICILAR : Saygdeer Baylar Bayanlar! Kuzey talyann dilinden dmeyen bir

    Floransa trksn, byk masraflardan kanmadan, buraya sizlere getirdik.Karnaval

    alayndan nce dinleyin bizi. Trknn ad: Saray Fizikisi Galileo Galileinin Korkun

    Dnceleri, ya da, Gelecee Bir Gz Atalm!

    Dnyay yoktan var eden ulu tanrIk gerek, dedi, gnei ard.

    Senin iin aydnlatmaktr dnyay.

    evresinde gezdireceksin lamban.

    Tanr buyruuna gre bundan byle

    Astlar dnecek stlerin evresinde.

    Ve der demez balad herkes dnmeye

    Byklerin evresinde kkler

    Gllerin evresinde gszler

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    39/106

    Hem gkyznde byle, hem yeryznde.

    Papann evresinde kardinaller

    Kardinallerin evresinde piskoposlar

    Piskoposlarn evresinde uzmanlar

    Uzmanlarn evresinde uaklar

    Uaklarn evresinde hizmetiler

    Hizmetilerin evresinde kpekler, tavuklar, dilenciler...

    Saygdeer Baylar, Bayanlar, Byk Dzen denir buna. Orda OrdinumTanrbilimcilerin

    deyimiyle. Ama, bakn noldu sonunda. Derkeeen...

    Bilgin Galileo geldi gnn birinde

    Frlatt ncili, kotu drbnne

    Bir gz atar atmaz koca evrene

    Dur bakalm, kmldama! dedi gnee

    Bundan sonra iler yle geliecek

    Hanm hizmetinin evresinde dnecek.

    Hayr, olmaz yle ey! Bir yolunu bulalm,

    Hizmeti takm aztt, bu byle gitmez.

    Gene de eri oturup, doru konualm

    Kendi bana buyruk olmay kim istemez?Sayg deer yurttalar, katlanlr ey mi bu?

    Sonu neye varr ki bunun?

    Uak miskin, hizmeti pikin

    Zango kiliseye bo verir

    rak yataktan kmaz uyur.

    Olmaz yle ey! Olur mu? Sorarm herkese

    akas kalmad. ncille alay edilmez.

    Eri oturup doru konumak gerekirse

    Kendi bana buyruk olmay kim istemez?

    Bakn imdi de, Bayanlar, Baylar, byk bilgin Galileo Galilei nasl gryor gelecei?

    Balk pazarnda iki kadn

    Ne yapacaklarn bilmez, akn

    Balk elinde bir tutam ekmek

    Kendi yutuyor balklar tek tek.

    Duvarc topra kazyor

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    40/106

    Su tayor, kire karyor

    Tula stne tula koyuyor

    Ev bitince, kuruluyor iine.

    Olur ey midir bu? aka deil arkadalar

    Boynumuza geen ip salam deilse kopar

    Herkes yerini bilsin, bu iler byle gitmez

    Kendi bana buyruk olmay kim istemez?

    Kirac kiralar demesin

    Kyl efendisini tekmelesin

    Papazn iecei st kadn

    Tutsun kendi ocuklarna versin

    Olur ey midir bu? Yeter Galileo, yeter!Herkes yerini bilsin, ncil akaya gelmez

    Eri oturup da doru konuursak eer

    Kendi bana buyruk olmay kim istemez?

    Bende dattm kendimi bir ara

    Hele dur bakalm, dedim kocama

    A canm senin yaptn

    Baka bir gezegen yapamaz m acaba?

    Olur mu? gz yumulur mu? Hayr, kez hayr!

    Tasmasn zersen azgn kpek saldrr

    Dediim dedik, aldm ddk, bu byle gitmez

    Ama gene de, kendi bana buyruk olmay kim istemez?

    Aclarla yaamayn yeryznde

    Kalkn hadi, biraz toparlann yle

    Galileo Galileiden renin

    A B C sini byk mutluluunnsan olan acya katlanp boyun emez

    Kendi bana buyruk olmay kim istemez?

    (ark boyunca, sahne deiik masklar tayan oyuncularla dolmutur. arknnbitiminde,

    Galileonun ok byk boyutlu bir kuklas getirilir.)

    ARKICILAR : Bayanlar, Baylar, ite Galileo Galilei, incili yok eden adam!(Kalabalktan

    grltl kahkaha ve alklar.)X

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    41/106

    1633 : ENGZSYON DNYACA NL BLGN ROMAYA AIRIYOR

    Ova scak; doruk souk

    Sokak takn, saray suskun

    FLORANSADAK MEDC SARAYININ BEKLEME ODASI

    (Galileoyla kz, Floransa Dukasnn kendilerini kabul etmesini beklemektedirler.)

    VRGNA : Uzun srd.

    GALLEO : Evet.

    VRGNA : O adam burada gene. izliyor bizi. (Onlara bakmadan geen birini gsterir.)

    GALLEO : (Gzleri iyi grmez artk ) Tanmyorum.

    VRGNA : Son gnlerde sk sk gryorum. rktyor beni.

    GALLEO : Sama. Floransadayz. Korsikal haydutlarn arasnda deil.

    VRGNA : Rektr Gaffone geliyor.

    GALLEO : Ben de ondan korkuyorum ite. Budala. imdi gene anlatr, anlatr,anlatr...

    (niversitenin Rektr, Dukann yanndan gelmektedir. Galileoyu grnce

    irkilir, ban kaldrmadan, onlara hi bakmadan geer gider nlerinden. )

    GALLEO : Ne oluyor buna byle? Gzlerim gene kt bugn. Selam verdimi,vermedi mi,

    gremedim.

    VRGNA : Belli belirsiz. Yeni kitabnda neler var baba? Dine kar bir ey bulabilirlermi

    iinde?

    GALLEO : Kiliseye fazla dadandn sen. Sabah karanlnda duaya komaktan

    vazgemezsen cildin bozulacak, bak grrsn. Benim iin dua ediyorsun, deil

    mi? (Sessizlik. Biri geer.)

    GALLEO : Galliardo deil mi bu? Galliardo! Galliardo! (Adam bakmadan acele kar)

    Beni grm olmas gerekir. Topuluk dairesi bakan. Vebadan kayor sanki.Bir eyler oluyor. Papaln izin belgesi olmasa, kitaptan diyeceim. Kitabn

    sansrden getiini biliyorlar. Bundan tr bir tuzak kurmaya kalkacak

    olurlarsa, papa kesinlikle kar koyacaktr, ondan kukum yok. Duka rencim

    ne de olsa. Durumu anlatrm.

    VRGNA : (Yumuak) Duka gerekten ard m seni, bugn buraya?

    GALLEO : armad ama, geldiimi biliyor, ieri haber verdiler. Kitab istiyor;parasn o

    dedi. Bir sor bakalm u grevliye, niye bekletiyorlar bizi bunca zamandr?VRGNA : (Grevliyle konumaya gider. Onlar srekli izleyen adam peindedir.)

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    42/106

    Babamn grme istei Duka Hazretlerine iletildi mi acaba?

    GREVL : Ben nerden bileyim?

    VRGNA : Soruma karlk deil bu.

    GREVL : Deil mi?

    VRGNA : Saygl olmak zorundasnz. (Grevli srtn evirir Virginiaya, tekiadama

    bakarak esner. )

    VRGNA : (Babasnn yanna gelir) Duka Hazretlerinin ii varm biraz.

    GALLEO : Saygl dedin. yle bir ey duydum. Neydi o?

    VRGNA : Hi. Saygl davrand iin teekkr ettim. Baba, kitab brakp gidemez

    miyiz? Bouna vakit yitiriyorsun.

    GALLEO : Hani nerdeyse, vaktimin ne deeri var diyesin geliyor. Sagredo beniPadovaya

    aryordu. Belki de birka haftalna oraya gideriz ha? Salm eskisi gibi

    deil.

    VRGNA : Kitaplarn yannda olmadan yaayamazsn sen.

    GALLEO : Bir iki sandk da o Sicilya arabndan koyarz arabaya.

    VRGNA : O arap yola dayanmaz, tamaya gelmez derdin hep. Hem sarayn aylk

    borcu daha var sana, paray dnyada gndermezler oraya.

    GALLEO : Doru. (Engizisyon Kardinali Dukann yanndan kar.)

    VRGNA : Engizisyonun Bakan. (Kardinal, nnden geerken Galileoyu yerlerekadar

    eilerek selamlar. )

    VRGNA : Kardinalin Floransada ne ii var, baba?

    GALLEO : Bilmem. Saygl davrand. Onca yl sustum ben de. ylesine vdler kibeni,

    artk olduum gibi kabul etmek zorundalar.

    VRGNA : t! Saray Nazr. (Saray Nazr gelir.)

    NAZIR : Duka Hazretleri, size ayracak zaman bulabileceini umuyordu, Bay Galilei.

    Yazk ki, svari okulunun geit trenine katlmak zere hemen gitmek

    zorunda. Hangi konuda grmek istiyordunuz kendisiyle?

    GALLEO : Efendimize, yeni kitabm sunmak istiyordum.

    NAZIR : Gzleriniz nasl bugn?

    GALLEO : yle byle. Duka hazretlerinin yksek izinleriyle kitabm...

    NAZIR : Efendimiz gzlerinizin durumuna gerekten zlyorlar. Acaba ok uzunsre

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    43/106

    ve ok sk m baktnz o esiz teleskopunuzdan? (Kitab almadan gider,

    arkadaki grevlilerle konuur.)

    GALLEO : Kitab almad.

    VRGNA : Baba, korkuyorum.

    GALLEO : (Alak sesle, kararl) Toparla kendini, bir ey sezdirme. Eve gitmiyoruz.Camc

    Volpiye gideceiz. nceden anlamtk. Bo f ykl bir araba,

    gerektiinde beni buradan gtrmek iin avluda bekleyecekti.

    VRGNA : Biliyordun demek?

    GALLEO : Arkana bakma sakn. (Saray Nazr geri gelir.)

    NAZIR : Bay Galilei! Kutsal Engizisyonun sizi Romada yarglama isteine, Floransa

    saraynn daha fazla kar koyamadn Duka Hazretleri size bildirmemi

    istediler. Engizisyonun arabas darda bekliyor, buyurun Bay Galilei.

    XI

    PAPA

    VATKANDA BR SALON

    (Papa Urban VIII - Eski Kardinal Barberini Engizisyon Kardinalini huzura kabuletmitir.

    Konuma srasnda kendisine tren giysileri giydirilmektedir. Darda birok kiininayak

    sesleri duyulur.)

    PAPA : (Yksek sesle ) Hayr! Hayr! Olmaz!

    KARDNAL: Btn fakltelerin profesrleri, bilginler, Kutsal kilisenin her katndan din

    adamlar bugn, burada, aznzdan kacak sz bekliyorlar. Kutsal kitapa

    sonsuz inanla bal olan bu insanlarn karna kp, Kutsal kitapta

    yazlanlarn doru olmadn m syleyeceksiniz?

    PAPA : Aritmetik cetvellerinin yok edilmesine gz yumamam. Hayr.

    KARDNAL: Efendimiz, korkun bir kargaa kaplad yeryzn. Her eyi aritmetikleaklamaya kalkyorlar. Bu i hesap kitap ii. Saylara kar kamazsnz,

    diyorlar. Peki, nerden kyor bu saylar? Kukudan elbet, herkes biliyor bunu.

    Bu adamlar hibir eye inanmyorlar, her eye kukuyla bakyorlar. Bundan

    byle toplumu inan yerine kuku stne mi kuracaz? Benim efendimsin

    ama, bunun iyi bir ey olup olmadndan kukuluyum. Bu ev, bu kadn

    senin, ama bilmem benim de olabilir belki. Bir yandan veba, bir yandan

    savalar,bir de Reform hareketinin kiliseyi paralayp zayf drd bir

    dnemde bakyorsunuz, matematiki geinen bir takm srngenler

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    44/106

    teleskoplarn ge dikiyorlar ve btn dnyaya, Papaln bu alandaki

    grlerinin yanlln yayarak, gcn, yetisini sarsyorlar. Gemilerin

    okyanuslara almasndan bu yana, zaten artk Tanrya deil, pusula dedikleri

    o bakr kutuya inanr oldular. Bu Galileo daha ok genken balam

    makinelerle yazlar yazmaya. Makinelerle mucizeler yaratacaklarm. yle ya

    Tanrya ne gerek var artk, bundan byle kendileri yaratacaklar mucizeleri.

    PAPA : Adam amzn en byk fizikisi. talyann vn kayna, herhangi bir

    kak deil.

    KARDNAL: yle olmasayd tutuklamak zorunda kalr mydk? Kitaplarn Latincedeil,

    halk diliyle yazyor olmas da ne yaptn iyi bildiini gsteriyor.

    PAPA : (Kula ayak seslerinde) Evet, iin bu yan pek ho deil. Syleyeceim bunu

    kendisine. Bu ayak sesleri sinirimi bozuyor. Aklm taklyor, balayn.

    KARDNAL: Belki de bu ayak sesleri benim syleyebildiklerimden daha ok eysylyor

    size, efendimiz. Kararnz bekleyen bu insanlar d krklna

    uratmayacanz umarm.

    PAPA : Adamn dostlar var. Fransay dnn. Viyana sarayn. Kutsal kilise,

    rm n yarglarn pl olmu, demezler mi? Klna dokundurtmam

    onun.KARDNAL: Uygulamada fazla ileri gitmeye gerek yok. Rahatna dkn adamdr.abuk

    boyun eer.

    PAPA : Yaamann tadn o denli karmay bilen bir baka insan tanmadm.

    Dnmekten neredeyse cinsel bir tat alr. Eski bir araba, ya da yeni

    dnceye hayr demesi olanaksz. (sessizlik) Fiziksel gereklerin burada

    hkm giymesini istemiyorum. (sessizlik) Bu ayak seslerine dayanlmyor.

    Btn dnya bura m topland?KARDNAL: Btn dnya deil efendimiz, en sekin kesimi. (sessizlik)

    PAPA : (Bitkin) Bir noktada anlaalm: kence yok. (sessizlik) mutlak gerekliyse

    aralar gsterilebilir.

    KARDNAL: Yeterlidir, efendimiz. Bay Galilei makinelerin dilinden anlar.

    XII

    GALLEO ENGZSYON MAHKEMES NNDE DNYANIN DNDN

    YADSIYOR.

    22 HAZRAN 1633

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    45/106

    Hi unutmam bir haziran gnyd

    Gz ap kapamadan gne snd

    Akl... karanlklar yarp geldi

    Ama btn gn eikte bekledi

    ROMADAK FLORANSA BYKELL SARAYI

    (Galileonun rencileri haber beklemekte, bir kede Virginia diz km duaetmektedir.)

    K.KE : Papa grme isteini kabul etmemi. Artk bilimsel tartmalar bittidemek.

    FEDERZON: Son umudu Papadayd. Yllar nce Romada kardinalken, Bizegereklisin

    sen, demiti Barberini. Doru kt. Ellerinde imdi.

    ANDREA : ldrecekler onu. Kitabi yarm kalacak. Discorsi hi bitmeyecek.FEDERZON: (Kaamak bir bakla) yle mi diyorsun?

    ANDREA : Dediinden dnmeyeceine gre. (sessizlik)

    K.KE : Uykusu kanca insann, nemsiz ayrntlara taklyor kafas. Dn gecehep

    dndm: srekli cebinde tad o ufak kantlama ta imdi yannda mdr

    acaba?

    FEDERZON: Gtrlecei yerde, insann stnde cebi olmaz.

    ANDREA : (Bararak) Yapamazlar, gze almazlar bunu. Yapsalar bile, lrdednmez

    sznden, Gerei bilmeyen sadece aptaldr, ama bilip de yalandr diyen

    dpedz alaktr. Demiti bir gn.

    FEDERZON: Bende inanmyorum sznden dneceine; zaten dnerse higrmeyeyim,

    leyim" daha iyi. Ne vaki gl olan onlar.

    ANDREA : Zorbalkla elde edilmeyecek eylerde vardr.

    FEDERZON: Kim bilir, vardr belki.K.KE : (Yumuak) Tam yirmi gn oldu bugn, ieri gireli. Grebilmek iin

    gzlerini verdi bu adam. (Sessizlik) ANDREA : (Virginiay gstererek)

    Sznden dnsn diye dua ediyor.

    FEDERZON: Brak kz. Onunla konutuklarndan bu yana akl banda deil.Floransadan,

    gnah kard papaz getirmiler. (Floransa Dukasnn saraynda Galileoyu

    izlerken grdmz adam gelir.)

    ADAM : Bay Galileo biraz sonra burada olacak. Bir yatak gerekebilir.

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    46/106

    FEDERZON: Braktlar m?

    ADAM : Biraz sonra Engizisyon Mahkemesi nnde sznden dnmesi bekleniyor.Saat

    tam bete San Marko kilisesinin byk an alacak ve Bay Galileinin

    aklamas kamuya duyurulacak.ANDREA : nanmyorum.

    ADAM : Yollar kalabalk. Onun iin arka taraftan, bahe kapsndan getireceklerburaya.

    (Gider.)

    ANDREA : (Birden bararak) Ayda dnya gibidir, kendi yoktur. Vensn dekendi

    yoktur. Dnya gibi, o da, gnein evresinde dner. Jpiterin drt uydusu

    vardr. evresinde dnerler. Yldzlar kristal bir kubbeye akl deildir. Gneevrenin merkezidir, olduu yerde durur. Dnya merkez deildir, kmldamadan

    durmaz yerinde. Btn bunlar o gsterdi bize.

    K.KE : Gzle grlen gerek de zorbalkla yok edilemez. (Sessizlik)

    FEDERZON: (Bahedeki gne saatini bakar.) Saat be (Virginia daha yksek sesledua

    eder.)

    ANDREA : Bekleyemeyeceim artk. Gerei boazlayp ldryorlar! (Elleriyle

    kulaklarn tkar. Kk Kei de tkar. Ama an sesi duyulmaz. Virginiann

    dua mrltsyla dolu bir aradan sonra Federzoni ban Hayr anlamna sallar.

    tekiler ellerini indirirler.

    FEDERZON: (Bouk bir sesle) an almyor. Bei geti.

    ANDREA : Direniyor.

    K.KE : Dnmyor sznden.

    FEDERZON: Dnmyor. Ne mutlu bize, ne mutlu!(Birbirlerine sarlrlar. oksevinlidirler.)

    ANDREA: Demek zorbalkla olmuyormu. Baz eylere g yetmiyormu. Demekaptallk

    alt edilebilirmi, dokunulmazl yokmu. nsanolu lmden korkmuyormu

    demek.

    FEDERZON: te imdi gerekten balad bilim a. Doum saatini yayoruz.Dnn, ya

    dnseydi sznden.

    K.KE : Bir ey sylemedim, ama ok korkuyordum. nanszn biriymiim.

    ANDREA : Ben biliyordum.

  • 8/6/2019 Brecht,Bertolt Galileo Galilei

    47/106

    FEDERZON: Gn doarken gece karanl km gibi olacakt.

    ANDREA : Sanki da kalm da: Ben denizim, demi gibi.

    K.KE : (Diz ker, alayarak) Tanrm, krler olsun.

    ANDREA : Ama her ey deiti bugn. Ezilen insanolu ban kaldrp Yaaya

    bilirimartk diyecek. Ne ok ey kazanlyor bir ek insann dikilip Hayr demesiyle.

    (Tam bu srada San Marko kilisesinin an almaya balar. Hepsi donmu gibi

    kalrlar.)

    VRGNA : (Ayaa kalkar) San Markonun an! Kurtuldu! (Sokaktan Galileonun

    demecini okuyan tellaln sesi duyulur. )

    SES : Ben, Galileo Galilei, Floransada matematik ve fizik retmeni, bugne kadar

    sylediklerimin doru olmadn aklarm. Gnein evrenin merkezi olup

    yerinden kmldamad, dnyann merkez olmayp gnein evresinde

    dnd dncesi btnyle yanl ve dine aykrdr. Bu ve bunun gibi yanl

    ve Kutsal Kilisenin retisine kar olan her dnceyi tm yreimle, inanla

    ve itenlikle lanetliyorum. (Sahne kararr) (Aydnlandnda an almaktadr

    daha, sonra kesilir. Virginia gitmitir. Galileonun rencileri oradadr.)

    ANDREA : (Kahramanlar olmayan lkeye yazklar olsun! (Galileo girer. duruma onu

    btnyle deitirmi, tannmaz hale gelmitir. Andreann szn duymutur.

    Birka saniye eikte durur, ona selam vermelerini bekler. erdekiler yzevirir ondan. Galileo iyi grmedii iin ar aksak yrr, ne gelir, bir iskemle

    bulur, oturur.)

    ANDREA : Grmek istemiyorum yzn. Syleyin gitsin buradan.

    FEDERZON: Toparla kendini.

    ANDREA : (Galileoya bararak) arap fs! Obur herif! Kurtardn m tatl cann?

    (Oturur) Ben iyi deilim.

    GALLEO : (Soukkanl) Bir bardak su verin una. (Kei koar, darda