of 30/30
CRYPTOSPORİDİUM Kriptosporidiyoz etkeni

Cryptosporidium Balantidium Coli Isospora

  • View
    163

  • Download
    5

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Cryptosporidium, Balantidium Coli, Isospora

Text of Cryptosporidium Balantidium Coli Isospora

CRYPTOSPOR D UM Kriptosporidiyoz etkeni

Etken Trler ve Da l m

Cryptosporidium cinsinin e itli trleri; insanda ve ayr ca birok memeli hayvan, ku , srngen ve bal k trnde de zellikle barsaklarda bulunan parazitlerdir. nsanda ve birok memeli hayvanda Cryptosporidium parvum bulunur. Etken bir hayvandan ba ka bir hayvana aktar labildi inden bir zoonoz sz konusudur.

Avrupada C.parvum prevalas , immnokompetan ki ilerde yakla k %2-4 olup HIV infeksiyonlularda ise %20ye kadar varmaktad r. Evcil hayvanlar aras nda zellikle gen danalar yksek prevalans gstermektedirler. Bir AIDS hastas nda ku lardan kaynaklanan C.baileyi tr saptanm t r.

Morfoloji ve Evrim

C.parvum zellikle ince ba rsa a yerle ip burada 4-5 um ap nda ookistler olu turur. Her biri 4 sporozoit ieren infeksiyz ookistlerin a zdan al nmas ndan sonra mide-barsak kanal nda serbest kalan sporozoitler ince barsaktaki villuslar n iine girip hemen hcre zar n n alt nda olmak zere iinde o al rlar. Bu yerle im Cryptosporidium iin karekteristiktir. Parazitin nce e eydiz ve sonra e eyli remesi sonucu ortalama %80i kal n duvarl ve %20si ince duvarl olan ookistler ortaya kar. Ookistler barsakta sporlan p her birinden 4 sporozit olu ur; sporlanm ookistler infeksiyzdr.

Hayvan deneylerinde grld gibi, konakta ince duvarl ookistlerin atlamas ile serbest kalan sporozoitler endojen otoinfeksiyona neden olabilirler. K sa srede d k ile at lan kal n duvarl ookistler yeni konaklar infekte edebilirler.

Epidemiyoloji

C.parvumun en nemli kaynaklar ba ta danalar olmak zere e itli evcil ve yabanil memelilerdir. Ookistlerin bula ma yolu yledir: nsan insan Hayvan insan Su g da insan

C.parvumun ookistleri so uk suda aylarca canl kalabilirler. Bu nedenle geni bir ime suyu ebekesinin d k ile kontaminasyonu byk epidemilere yol aabilir.

Kuluka sresi

7-10 gndr.

Hastal k Tablosu

Kriptosporoidiler zellikle ince barsa a yerle ip mikrovilluslarda k salma, i me, fzyon gibi de i iklikler ve mukozada hcre infiltrasyonuna neden olurlar. Hastal n derecesi ve seyri infekte ki inin immn sisteminin durumuna ba l d r.

mmnkompetan ki iler: Enfeksiyon ya latent olarak seyreder ya da 5-28 gnlk bir kuluka sresinden sonra akut, kendili inden geen, ishal ve e itli genel semptomlar gsteren genellikle hafif bir hastal k tablosu yapar. mmnyetmezlikli hastalar : AIDS hastalar nda grld gibi, a r ishalli ve etkenin uzun sre d k ile at ld kronik seyir. shal sulu ok miktarda ve koleraya benzer ekilde olup genellikle ba ka semptomlar ile birliktedir(kar n a r s , bulant , kusma, hafif ate vb.). HIV hastalar nda kriptosporoidiler ba ka yerlerde de bulunur. (safra kesesi, safra ve pankreas kanallar , zefagus, mide, kal n barsak)

Tan

Kriptosporidiler, d k dan haz rlanan boyal yaymalarda veya yzdrme yntemi ile ortalama 4-5 um bykl nde kremsi yap lar olarak saptan r. Cryptosporidium ookistleri direk mikroskopide tan namazlar, ancak aside direnli olmalar nedeniyle d k n n modifiye E.Z.N. yntemi ile boyanmas sonucu k rm z -pembe renkte grlrler. Yeni olarak koproantijeni saptamaya ynelik immnolojik tan yntemleri de kullan lmaya ba lanm t r.

Tedavi

Tedavi semptomatik olup etkene ynelik ila henz bilinmemektedir.

Korunmanfeksiyonu nlemek iin nerilenler : Etkeni d k ile karanlarla (insan, hayvanlar) ili kide ve klinik rneklerin incelenmesi s ras nda hijyene dikkat edilmesi, Belirli blgelerde ime suyu ebekesinin dzeltilmesi, Ki isel nlemler.

BALANT D UM COL

GENEL ZELL KLER Tm dnyada yayg n olarak grlen, de i ken byklkte 30-300um uzunlukta bir kirpikli olup maymun,

s an ve zellikle domuzlar n barsa nda lserli yang na neden olur.

Balantidium coli barsak eper hcreleri, lkositler, ni asta taneleri, doku paralar ve bakteriler ile beslenir ve 20-43Clik s cakl kta serumlu besiyerinde rerler.

Patogenez ve Klinik

B.coli ince barsakta kistten k p kal n barsa a geer, barsak duvar na girip hyalronidaz enzimiyle nekroz ve lsere yol aarak dokular eritir. Kolon ve ileumun son k sm nda lserler yuvarlak ve dzensizdir. lserler birbiriyle tneller yaparak birle ir. Patolojik kesitlerde hcre infiltrasyonu, kanamal blgeler, B.coli yuvalar ve bazen B.coli grlm tr. Kar n a r s , kanl d k , kusma, bulant , zay flama, arada s rada kab zl k, seyrek olarak dizanteri belirtileri verebilir. lser delinip peritonit, retrit, vajinit yapabilir.

Bula yolu

Kre eklindeki kistlerinin a zdan al nmas ile konaktan kona a bula r.

Tan

D k n n parazitolojik incelemesi ile tan konulmaktad r. Kist veya vetetatif ekillerinin saptanmas ile tan konur. Klinik belirti veren vakalarda trofozoitlere, belirtisiz infeksiyonda kistlere daha ok rastlan r.

Tedavi

Balantidiasise kar 10 gn, gnde 4 defa 500 mg tetrasiklin tedavisi etkilidir. Bunun yan nda 20 gn, gnde 3 kez 650 mg iyodokinol ya da 5 gn, gnde 3 kez 750 mg metronidazol tedavileri de ba ar l bulunmu tur.

KorunmaBarsak protozoonlar ndan korunmada ncelikle halk barsak protozoonlar ve bula ma yollar konusunda bilgilendirilmeli, Hastalara ve parazit ta y c lara zaman geirmeden tedavi uygulanmal ; zellikle anaokulu, kre , yurt gibi toplu ya anan yerlerdeki ocuklara periyodik olarak d k incelemesi uygulanmal ve bu incelemeler her defas nda tercihen er gnlk aralarla en az kez tekrarlanmal ; alt yap tesislerine nem verilmeli, me suyuna kanalizasyon sular n n kar mas nlenmeli, me sular bu a dan s kl kla kontrol edilmeli

i yenen sebze ve meyveler iyice y kanmal , Meyveler soyularak yenmeli; protozoon kistlerinin klorlamaya dayan kl oldu u hat rlanarak epidemi durumlar nda sular kaynat lmal veya iyotlu bile ikler kullan lmal , nsan d k s n n gbre olarak kullan lmas nlenmeli, Gerekti inde kemoprofilaktik ilalar barsak protozoonlar na ba l epidemilerde kullan lmal ve anne stnn yenido an barsak protozoonlar ndan korudu u annelere etkin bir cabayla anlat lmal d r.

Genel zellikler

Apicomplexa grubunun sporozoa s n f ve coccidia alt s n f na ait intraseller bir ba rsak parazitidir. Nadir olarak patojendir. Vah i hayvanlar, evcil hayvanlar, ku lar ve insanlarda enfeksiyona neden olmaktad r. Normal immuniteye sahip insanlarda semptomlar orta ve s n rl o unlukla ise asemptomatiktir. AIDSli hastalarda ise enfeksiyonlar ok ciddi ve kronik ekilde seyretmektedir. Isospora belli ve Isospora natalensis trleri insanlar enfekte etmekte olup I. bellinin konak zinciri insan-insan olarak uzanmaktad r.

Kuluka sresi

Isospora trlerinin inkubasyon sresi 6-7 gn srmektedir. Enfeksiyonlar n o u asemptomatik olup ookistler d k da uzun sre (120 gn) canl kalmaktad r.

Yapt

hastal klar

Etkenin al nmas ndan sonra ate , kar n a r s , kramplar, bulant , i tahs zl k, kilo kayb , ba a r s , ishal, d k da mukus ve sindirilemeyen g dalar, kanda eozinofil say s nda art grlmektedir. Ba rsakta e eysiz o alma devam etti i srece semptomlar devam etmekte, birka hafta sonra ise semptomlar hafiflemektedir. Kronik enfeksiyonlar ise ya malabsorbsiyonu, ya l d k , ba rsak mukozas nda atrofi, villuslarda k salma, lamina propriada hcre infiltrasyonu ekillenmekte ve elektrolit dengesizli ine neden olmaktad r.

Tan

Laboratuvarda inceleme materyali d k ve ince barsak biyopsi rne idir. D k da olgunla m ookistler grlr. Ookistler direkt taze preparasyon veya konsantrasyon yntemleriyle kolayl kla grlebilir. Auramin rhodamin ve aside direnli boyalarla boyanabilirler. Bir di er yntemde entero-test in uygulanmas d r. Ookistlerin d k da az say da bulundu u durumlarda inko slfatla yzdrme yntemi uygulanabilir. Bu tip preparatlarda iyot solsyonu eklenmezse effafl klar nedeniyle ookistler gzden kaabilir.

TedaviTedavi iin yksek doz kotrimoksazol nerilmektedir.