Depresja - Welcome to Lundbeck's global site ?· raz pierwszy do lekarzy ogólnych lub specjalistów…

Embed Size (px)

Text of Depresja - Welcome to Lundbeck's global site ?· raz pierwszy do lekarzy ogólnych lub...

Janusz Krzyowski

Depresja

Depresja - Janusz Krzyowski

Spis treci

1. Wstp2. Kiedy rozpoznajemy depresj3. Jak czsto pojawia si depresja4. Nieco wicej o objawach pojawiajcych si w depresji5. Rodzaje depresji6. Stany depresyjno-lkowe7. Co jest przyczyn depresji8. Depresja a choroby somatyczne9. Nawrotowo w depresji

10. Nastpstwa depresji11. Spoeczny aspekt depresji12. Sprbujmy pomc sami sobie13. Jak pomc osobie w depresji14. Czym jest psychoterapia w depresji15. Oglne zasady stosowania lekw przeciwdepresyjnych16. Konieczno zaakceptowania objaww ubocznych zwizanych z leczeniem17. Niektre waniejsze leki przeciwdepresyjne18. Szczeglne problemy terapeutyczne

Lundbeck Poland

www.lundbeck.pl

Depresja - Janusz Krzyowski POWRT DO SPISU TRECI

WstpCiao zna swoje granice: stopy, rce, gowa.Dusza - to dopiero! Hasa, rozpywa siza siedmioma grami, wrd lagun Wenecjii wzgrz Toskanii, w koncertach Vivaldiego;wypenia ldy, horyzont, sypialnie i fotel,by nagle skurczona,mniejsza od biedronki,dre w ciele,z mocno zacinitymi zbami.

Krzysztof Boczkowski. Dusza i ciao

Okrelenie depresja ma w naszym jzyku wiele znacze. Jako depresj rozumiemy zarwno przelotny nastrjsmutku jak i duej trwajc reakcj na sytuacj przykr, stresujc lub niebezpieczn. Wreszcie jako depresjrozumiemy chorob majc okrelony czas trwania i wymagajc waciwego, najczciej biologicznegoleczenia. yciowa poraka, przygnbienie z ni zwizane, ze fatum lub poczucie niezasuonego cierpieniazesanego przez opatrzno, powoduje bole psychiczn podobn do tej, jakiej dowiadcza Hiob:

Czemu nie umarem ju w onie matki, czemu nie zginem gdy wyszedem z ona? Czemu mnie wzitona kolana, czemu do piersi abym je ssa... Bo westchnienia s moim pokarmem i jak woda pyn meskargi".

Z rozpacz Hioba identyfikuj si od tysicleci ludzie z krgu kultury judeochrzecijaskiej, ktrymi owadnadepresja i zwtpienie. Wielki lekarz i poeta perski Omar Chajjam dowiadczany przez zy los, rwnie zaczynawtpi w sens ycia, a nawet bosk dobro:

Glin tylko jestem, Panie w Twoich rkach. Lepisz z niej naczynia by pniej w mkach moich je rozbi. Moe Ci to bawi? Lecz dla mnie biednego, to tylko udrka.

Bycie przygnbionym lub zniechconym nie zawsze oznacza, e jestemy chorzy na depresj. Dlatego midzyinnymi w krajach anglosaskich mwi si o depresji - chorobie wielka depresja". Z drugiej za strony bywajsytuacje, w ktrych rozpoznaje si depresj u ludzi niele radzcych sobie z yciem, ktrych do wizyty u lekarzaskoniy uporczywe ble gowy lub bezsenno. Przygnbienie jest zazwyczaj zwizane ze smutkiem, nad ktrympanujemy. Jest on umiarkowany w swym nasileniu i zasadniczo nie zakca nam codziennego bytowania.Powodem moe by jakie niepowodzenie lub chandra", doek psychiczny", wszystkie te odczucia jednak niewpywaj w sposb znaczcy na efektywno naszej codziennej pracy i stosunki z innymi ludmi.

Jedna z moich pacjentek, bezdzietna matka, dziennikarka pisze:

Od pewnego czasu cigle byam w zym nastroju. Miaam duo pracy - jestem dziennikark i pisz gwniew domu. Cae dnie spdzam przy komputerze. Gdy m wraca z pracy zjadaam z nim obiad i znwzamykaam si w swoim pokoju. Kadej soboty obiecywaam sobie, e od poniedziaku zaczn y w innysposb, ale wci ginam w powodzi artykuw. Po jakim czasie zauwayam, e pisz je z corazmniejszym entuzjazmem. To, co kiedy sprawiao mi szalon rado, teraz traktuj jako przykryobowizek. Rano nie mam ochoty wsta i z niechci myl o wszystkim, co mnie czeka. Poczuciemonotonii i beznadziejnoci narastao do tego stopnia, i zaczam sobie wyobraa, e w kkoprzeywam ten sam bezsensowny, monotonny, rozcignity w czasie dzie. Zmieniaj si tylko daty i tytuy moich tekstw - poza tym moje ycie jest jednakowo smutne i szare. I ja te jestem szara i nijaka.Wczeniej dbaam o swj wygld, teraz owadnita smutkiem, nie miaam do energii, by umy sobiegow. Nie chciao mi si prawie nic - najchtniej pooyabym si na tapczanie i przeleaa cay dzie.Kada czynno, ktr miaam wykona, dosownie mnie bolaa. Radoci nie dawaa nie tylko praca, alenawet kontakty towarzyskie, ktre ograniczaam do minimum. Wszystko robiam mechanicznie, jak podprzymusem, stale czuam si przemczona i osabiona. Nie odmawiaam mowi seksu, ale i on nieprzynosi mi satysfakcji. Coraz czciej mylaam, e ycie ludzkie jest przeraajc, czarn dziur i ciglezbierao mi si na pacz. Zaczy mnie te nawiedza lki: z pocztku dotyczyy konkretw (e np. niezd czego napisa), ale szybko si rozszerzyy. Zaczam myle, e skoro tak nieswojo si czuj, to na pewno jestem powanie chora. Zamiast jednak i do lekarza wsuchiwaam si w swj organizm i we wszystkim dopatrywaam si symptomw choroby. Wci narastao we mnie poczucie zagroenia.Kadego dnia po przebudzeniu, zanim zdyam na dobre otrzsn si ze snu uwiadamiaam sobie,

Lundbeck Poland POWRT DO SPISU TRECI

www.lundbeck.pl

Depresja - Janusz Krzyowski POWRT DO SPISU TRECI

e w moim yciu wszystko jest nie tak. Czuam si przytoczona, bezsilna, bezradna. Znowu przez cayczas bd si mczy i cierpie - najlepiej byoby nie wstawa. W takim stanie trafiam do psychiatry. Byo to trafne posunicie - lekarz bardzo mi pomg.

Musimy pamita, e cz pacjentw nie chce zwrci si o pomoc do psychiatrw gdy w ten sposbmusieliby sami przyzna si, e nie radz sobie z wasnymi problemami. Sytuacja taka jest szczeglnie niemiadla osb, ktre dotd dobrze sobie radziy ze swym yciem, byy odpowiedzialne i czsto pomagay innym, bdcdla nich i wzorem i podpor. Osoby chore na depresj uwaaj niekiedy, e problemy ich s tak skomplikowane,zawie i trudne do przedstawienia, i nikt nie jest w stanie im pomc. Niekiedy wydaje si, e nie docieraj donich argumenty racjonalne i trwaj w swym uporze, e ju nic z nich nie bdzie".

Depresja jest chorob czst

Zaburzenia depresyjne rozpoznaje si w praktyce lekarza oglnego zbyt rzadko. Tymczasem dopiero waciwerozpoznanie daje szans pacjentowi na moliwie szybkie i skuteczne wyleczenie. Zasadniczym powodemtakiego stanu rzeczy jest fakt, e wikszo pacjentw, nie rozumiejc istoty swych dolegliwoci zgasza si poraz pierwszy do lekarzy oglnych lub specjalistw w innych dziedzinach medycyny. Ci za w dobrej wierze idzazwyczaj tropem jednego z licznych objaww somatycznych i kieruj pacjenta na uciliw ciek badadodatkowych i leczenia objawowego.

Uwaa si dzisiaj, e liczba osb chorujcych na depresj w cigu ycia, dochodzi do 18% populacji oglnej,wliczajc w to wszystkie formy i odmiany depresji. W populacji pacjentw przyjmowanych w gabinecie lekarzarodzinnego liczb pacjentw z depresjami szacuje si na 15%. W gabinecie prywatnie pracujcego psychiatryliczba ta dochodzi do 70% wszystkich przyjmowanych pacjentw. Tak wic, patrzc na statystyk, mog miaotwierdzi, e depresja moe si przytrafi nieomal kademu z nas. Za pewne natomiast moemy przyj, espotkamy si z depresj, wczeniej, czy pniej w kadej naszej rodzinie. Ju nasz wielki poeta Juliusz Sowackipisa (Beniowski, pie I):

O melancholio! Nimfo, skd ty rodem?Czy ty chorob jest epidemiczn?Skd przysza do nas? Co ci jest powodem,e teraz nawet szlacht okolicznZaraasz?

Lundbeck Poland POWRT DO SPISU TRECI

www.lundbeck.pl

Depresja - Janusz Krzyowski POWRT DO SPISU TRECI

Kiedy rozpoznajemy depresjNie ma ci to ju, radoci kochana,Ktra tak wiernie suya mi dugo,Wr si, wr jeszcze do swego pana,Darmo ci woam, ulubiona sugo!

Ju idzie smutek. Z nim jego dworzany;al, tskno, moj obstpili duszCi to moimi teraz bd pany,Ja, com panowa, teraz suy musz.

Andrzej Brodziski. Pie po straconej radoci

W zasadzie depresj (chorob) moemy podzieli w zalenoci od nasilenia na: agodn, gbok i osupieniedepresyjne (stupor depresyjny, czyli posta najcisz). Powinnimy jednak pamita, e w czasie trwaniadepresji postacie jej przechodzi mog jedna w drug.

Lekka posta depresji bywa czsto nie rozpoznawana. Traktowana jest jako okres zmczenia, znuenia lubzniechcenia.

Osoby, cierpice na depresj spowodowan czynnikami reaktywnymi zazwyczaj miewaj mniej objawwpsychosomatycznych. Drcz je za to czcze rozmylania, nawracajce przypomnienia nieszczcia lub zawodujakiego doznali. Osoby porzucone, zawiedzione przez partnerw, odczuwaj bl w sercu, a burz i zazdrow mylach". Doskonale ilustruje to fragment wiersza zawiedzionej poetki - Mariny Cwietajewej (tumaczenieSewernyn Pollak):

Jak si panu yje z inn -Prociej? - Wiosem raz plunicie!I ja - czy brzegow liniDo ju szybko z twej pamiciUszam...

Czy jarmarczn si nowociNasyci? Gdy czary prysy,Jake yjesz z przyziemnoci,Z kobiet szstego zmysuWyzbyt?

Czsto osoby depresyjne maj wraenie, e s somatycznie chore, a przez lekarzy, do ktrych si zgaszajtraktowani s jako hipochondrycy. Liczne badania nie potwierdzaj bowiem zmian somatycznych. Pacjenciw tym okresie s czsto ofiarami oszustw medycznych - znachorw, bioenergoterapeutw i innych.

Pacjenci, u ktrych wyranie dominuj dolegliwoci somatyczne podaj najczciej nastpujce skargi(kolejno wymieniania zwizana jest z czstoci wystpowania):

ble przedsercowe poczone z uczuciem zaciskania i koatania uciski w okolicy splotu sonecznego (rodek brzucha), niekiedy poczone z bolesn perystaltyk przewodu

pokarmowego skargi na uporczywe zaparcia uciski, rozsadzanie i poczucie obrczy na gowie zaciskanie i drtwienie w gardle.

Poza tym, ilo i charakter innych jeszcze skarg jest nieomal nieograniczona i dotyczy moe kadego narzdui kadej funkcji organizmu. Gboka depresja rozpoczyna si podobnymi jak wyej opisano objawami, leczszybko przybieraj one na sile i rozwijaj si w obraz chorobowy wskazujcy na cikie cierpienie pacjenta.Zgarbiona, pochylona posta, wyraz blu na twarzy, wyrane pocenie si, drce rce. Pacjent skary si naodrtwienie, na brak uczu, niemono wykrzesania myli, niemono pracy zawodowej. W tym nasileniudepresji dochodzi moe do samookalecze i prb samobjczych. Gboka depresja przebiega m