Diagnostyka kliniczna chorób 5 miazgi i ... ksiazek/Endodoncja new... · Rozdział 5 / Diagnostyka

  • View
    223

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of Diagnostyka kliniczna chorób 5 miazgi i ... ksiazek/Endodoncja new... · Rozdział 5 / Diagnostyka

  • 107

    Klasyfikacja chorb miazgi 5.1. pulpopatiiRozpatrujc problem klasyfikacji chorb miazgi z histo-rycznego punktu widzenia, mona wrd nich wyr-ni dwie zasadnicze grupy: klasyfikacje starsze, dzi ju niestosowane, ktre mona okreli jako symptoma-tologiczno-histopatologiczne oraz nowsze sympto-matologiczno-terapeutyczne.

    Klasyfikacje symptomatologiczno-5.1.1. -histopatologiczne

    Klasyfikacje nalece do tej grupy, w zalenoci od ich autorw (Gofung, Held, Linderer, Miller, Preiswerk, Tomes, Wilga, Witzel), mniej lub bardziej rniy si, ale wszystkie miay jedn wspln cech histopato-logiczny podzia zapale przyjmoway jako kliniczny, zakadajc, e na podstawie objaww uzyskanych z wy-wiadu i badania stomatologicznego mona precyzyjnie okreli rodzaj zmian chorobowych w miazdze. Innymi sowy, uwaano, e poszczeglne stany histopatolo-giczne miazgi manifestuj si tak charakterystycznymi objawami klinicznymi, e mona je rozpozna. Prowa-dzone w kolejnych latach (m.in. przez autork) badania histopatologiczne, konfrontujce zgodno rozpozna-nia klinicznego miazgi z jej obrazem mikroskopowym, ujawniy ogromn rozbieno obu tych rozpozna. W bardzo duym odsetku przypadkw rozpoznania kliniczne okazay si hipodiagnoz, tzn. wskazyway na mniejsze zmiany od tych, ktre stwierdzono w bada-niach mikroskopowych, a bd rozpoznawczy wynosi od 60 do 80%. Badania powysze pozwoliy rwnie stwierdzi, e mniej zaawansowane stany chorobowe miazgi towarzyszce ubytkom pochodzenia prchni-cowego i nieprchnicowego oraz chorobom przyzbia, przebiegaj bez objaww klinicznych.

    Klasyfikacje symptomatologiczno-5.1.2. -terapeutyczne

    Przedstawiona powyej maa przydatno klasyfikacji symptomatologiczno -histopatologicznych spowodo-waa opracowanie klasyfikacji symptomatologiczno-

    5Diagnostyka kliniczna chorb miazgi i okoowierzchokowych tkanek zba

    5.1. KlasyfiKacja chorb miazgi pulpopatii .................. 1095.1.1. Klasyfikacje symptomatologiczno- histopatologiczne ..................... 1095.1.2. Klasyfikacje symptomatologiczno-terapeutyczne .......................... 1095.1.3. Klasyfikacje kliniczne chorb miazgi stosowane w polskiej szkole stomatologicznej ....................................................................................... 1105.1.3.1. Zapalenie odwracalne (pulpitis reversibilis) ......................................1135.1.3.1.1. Zapalenie odwracalne z przypadkowym obnaeniem miazgi (pulpitis reversibilis cum denudatione pulpae accidentalis) ........................................1145.1.3.1.2. Zapalenie odwracalne z prchnicowym obnaeniem miazgi (pulpitis reversibilis cum denudatione pulpae cariosa) ...............................................1165.1.3.2. Zapalenie odwracalne objawowe (pulpitis reversibilis symptomatica) 1165.1.3.3. Zapalenie nieodwracalne (pulpitis irreversibilis) ................................1175.1.3.4. Zapalenie nieodwracalne przy komorze zamknitej (pulpitis irreversibilis clausa) 1175.1.3.5. Zapalenie nieodwracalne przy komorze otwartej (pulpitis irreversibilis aperta) 1185.1.3.6. Martwica miazgi (necrosis pulpae) ...................................................1185.1.3.6.1. Martwica przy komorze zamknitej (necrosis pulpae clausa) ..........1205.1.3.6.2. Martwica przy komorze otwartej (necrosis pulpae aperta) .............120

    5.2. KlasyfiKacja Kliniczna chorb oKoowierzchoKowych tKaneK zba .......................................................................... 1215.2.1. Ostre pocztkowe zapalenie tkanek okoowierzchokowych (periodon-titis periapicalis acuta initialis) .....................................................................1255.2.2. Ostre ropne zapalenie tkanek okoowierzchokowych (periodontitis periapicalis acuta purulenta) ........................................................................1255.2.3. Przewleke zapalenia tkanek okoowierzchokowych ..................... 1275.2.3.1. Przewleke wkniste zapalenie tkanek okoowierzchokowych (periodon-titis periapicalis chronica fibrosa)..................................................................1275.2.3.2. Przewleke ropne zapalenie tkanek okoowierzchokowych (periodontitis periapicalis chronica purulenta) ...................................................................1295.2.3.3. Przewleke ziarninowe zapalenie tkanek okoowierzchokowych lub ziarni-niak (periodontitis periapicalis chronica granulosa s. granuloma periapicale) 1305.2.3.4. Torbiel okoowierzchokowa (cystis periapicalis) ................................1305.2.3.5. Przewleke zapalenie tkanek okoowierzchokowych z osteoskleroz (pe-riodontitis chronica cum osteosclerosi)..........................................................1315.2.3.6. Przewleke zaostrzone zapalenie tkanek okoowierzchokowych (perio-dontitis periapicalis chronica exacerbata) .....................................................132

    5.3. rnicowanie blu twarzy pochodzenia zbowego i niezbowego ....................................................................... 133

  • Rozdzia 5 / Diagnostyka kliniczna chorb miazgi i okoowierzchokowych tkanek zba

    108

    -terapeutycznych, to znaczy takich, ktre na podstawie objaww klinicznych nie usiuj postawi rozpoznania histopatologicznego, lecz wskazuj na waciw w da-nym przypadku metod leczenia. Podstaw opracowa-nia tych klasyfikacji stanowi fakt, e w miar nasilania si zapalenia narastaj objawy kliniczne, ktrych do-kadne analizowanie pozwala jedynie okreli stopie zaawansowania procesu chorobowego czy jest to za-palenie odwracalne nadajce si do leczenia biologicz-nego, czy te nieodwracalne, wymagajce wyuszczenia miazgi. W latach 60. i 70. XX w. zaproponowano kil-ka takich klasyfikacji. Baume i Fiore -Donno (1972 r.) wprowadzili podzia pulpopatii na cztery kategorie:

    kategoria I y bezobjawowe zapalenia, miazga bez klinicznych objaww chorobowych, przypadkowo obnaona lub znajdujca si w pobliu dna gbo-kiego ubytku prchnicowego leczy si j metod przykrycia,kategoria II y odwracalne zapalenia, miazga z kli-nicznymi objawami, ale sabo zaznaczonymi le-czy si j metod przykrycia lub amputacji przy-yciowej,kategoria III y nieodwracalne zapalenia, miazga chora stosuje si leczenie metod ekstyrpacji,kategoria IV y miazga martwa wskazanie do an-tyseptycznego leczenia kanaowego.

    Magnusson i Schrder zaproponowali trzystopniowy podzia chorb miazgi:

    Zapalenia miazgi koronowej, ktre leczy si bio-1. logicznie.Cakowite zapalenia miazgi wymagajce ekstyr-2. pacji tej tkanki.Martwica miazgi antyseptyczne leczenie kana-3. owe.

    Dane ze wiatowego pimiennictwa wskazuj, e wspczenie najczciej stosowany jest podzia pulpo-patii na trzy zasadnicze grupy:

    Zapalenia odwracalne. 1. Zapalenia nieodwracalne. 2. Martwica miazgi. 3.

    Rnice w klasyfikacjach, opracowanych przez po-szczeglnych autorw, polegaj gwnie na wyodrb-nianiu innych, dodatkowych jednostek chorobowych w obrbie grup zasadniczych, gwnie zapale odwra-calnych i nieodwracalnych (tab. 5.2).

    Klasyfikacje kliniczne chorb miazgi 5.1.3. stosowane w polskiej szkole stomatologicznej

    W polskiej stomatologii do 1979 r. posugiwano si klasyfikacj histopatologiczn opracowan przez prof. Hilarego Wilg (tab. 5.1). W latach 70. XX w., pod-ajc za wiatow tendencj, na podstawie danych z pimiennictwa i wasnych bada histopatologicz-nych dotyczcych objawowych i bezobjawowych sta-nw chorobowych miazgi towarzyszcych prchnicy

    autorka tej ksiki opracowaa klasyfikacj kliniczn symptomatologiczno -terapeutyczn. Klasyfikacja ta zostaa przyjta jako obowizujca w polskiej stomato-logii na Konferencji Sekcji Stomatologii Zachowawczej PTS w 1979 r. Dzielia ona wprawdzie choroby miazgi na trzy zasadnicze grupy: zapalenia odwracalne, nieod-wracalne oraz martwic, jednake zapalenia podzielo-ne byy na trzy stopnie. Podzia ten na owe lata nie by przypadkowy, lecz dostosowany do obowizujcych wczenie metod leczenia. Na przykad w tym czasie (ze wzgldu na brak odpowiednich narzdzi kanao-wych) do leczenia nieodwracalnych zapale miazgi w zbach trzonowych polecano tzw. metod kombino-wan (cakowite usunicie miazgi z kanaw dronych i gbok amputacj w kanaach niedronych). Wsp-czenie, kiedy dysponujemy odpowiednimi narzdzia-mi, a jedyn metod leczenia zapale nieodwracalnych jest wyuszczenie miazgi, podzia trzystopniowy zapa-le przesta by aktualny.

    W roku 1994 autorka zmodyfikowaa t klasyfika-cj, dostosowujc j do wspczesnych metod leczenia (ryc. 5.1). Przy opracowaniu tej nowej wersji klasyfika-cji klinicznej chorb miazgi uwzgldniono diagnostyk i metody leczenia zbw staych dojrzaych, niedojrza-ych oraz mlecznych. Intencj autorki byo stworzenie jednej wsplnej klasyfikacji dla tych dwch rodzajw uzbienia, z uwzgldnieniem ich stadium rozwojowe-go. Niektrzy klinicyci stosuj dla zbw mlecznych odmienn klasyfikacj ni dla staych. Miazga zbw mlecznych przed okresem fizjologicznej resorpcji za-rwno pod wzgldem histofizjologicznym, jak i histo-patologicznym nie rni si od miazgi zbw staych. Wprawdzie w wietle niektrych danych z pimien-nictwa (Wochna-Sobaska, 1994 r.) w miazdze zbw mlecznych najczciej obserwuje si zapalenia przewle-ke lub przewleke zaostrzone, ale fakt ten nie wpywa na wybr metody leczenia. Ponadto stosowanie jednej klasyfikacji klinicznej chorb miazgi stanowi due ua-twienie w pracy lekarza stomatologa. Tworzenie odrb-nych klasyfikacji nie jest wic konieczne. Problem spe-cyfiki chorb miazgi w zbach mlecznych i staych nie-dojrzaych, w porwnaniu z dojrzaymi, polega gwnie na koniecznoci stosowania odmiennych metod lecze-nia, wynikajcych z faktu rnych stadiw rozwoju korzeni zbw staych oraz fizjologicznej resorpcji ko-rzeni zbw mlecznych. Wszystkie te aspekty zostay

    Tabela 5.1. Klasyfikacja histopatologiczna zapale miaz gi wg Wilgi

    Zapalenia ostre Zapalenia przewleke

    1. Zapalenie surowicze czciowe cakowite

    1. Zapalenie wkniste

    2. Zapalenie ropne czciowe cakowite

    2. Zapalenie ropne

    3. Zapalenie ziarninujce

  • Klasyfikacja