Click here to load reader

Dil ve Anlatım 4

  • View
    252

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of Dil ve Anlatım 4

  • ANKARA 2013

    T.C.

    MLL ETM BAKANLII

    AIK RETM OKULLARI

    (AIK RETM LSES - MESLEK AIK RETM LSES)

    DL VE ANLATIM4

    YAZAR

    Kksal DOAN

    DERS NOTU

  • Copyright MEB Her hakk sakldr ve Mill Eitim Bakanlna aittir. Tm ya da blmleri izin

    alnmadan hibir ekilde oaltlamaz, baslamaz ve datlamaz.

    Yazar : Kksal DOAN

    Grafik : Hatice DEMRER

    Resimleme : Sevgi MERT

    Kapak : Gler ALTUNZ

    MEB HAYAT BOYU RENME GENEL MDRL YAYINLARI

    AIK RETM OKULLARI DERS NOTLARI DZS

  • ATATRK'NGENLE HTABES

    Ey Trk genlii! Birinci vazifen, Trk istikllini, Trkcumhuriyetini, ilelebet, muhafaza ve mdafaa etmektir.

    Mevcudiyetinin ve istikbalinin yegne temeli budur. Butemel, senin, en kymetli hazinendir. stikbalde dahi, seni, buhazineden, mahrum etmek isteyecek, dahil ve haric,bedhahlarn olacaktr. Bir gn, istikll ve cumhuriyeti mdafaamecburiyetine dflersen, vazifeye atlmak iin, iindebulunacan vaziyetin imkn ve fleraitini dflnmeyeceksin!Bu imkn ve flerait, ok nmsait bir mahiyette tezahredebilir. stikll ve cumhuriyetine kastedecek dflmanlar,btn dnyada emsali grlmemifl bir galibiyetin mmessiliolabilirler. Cebren ve hile ile aziz vatann, btn kaleleri zaptedilmifl, btn tersanelerine girilmifl, btn ordular datlmflve memleketin her kflesi bilfiil iflgal edilmifl olabilir. Btn bufleraitten daha elm ve daha vahim olmak zere, memleketindahilinde, iktidara sahip olanlar gaflet ve dallet ve hatthyanet iinde bulunabilirler. Hatt bu iktidar sahipleri flahsmenfaatlerini, mstevlilerin siyas emelleriyle tevhit edebilirler.Millet, fakr u zaruret iinde harap ve btap dflmfl olabilir.

    Ey Trk istikbalinin evld! flte, bu ahval ve flerait iindedahi, vazifen; Trk istikll ve cumhuriyetini kurtarmaktr! Muhtaolduun kudret, damarlarndaki asl kanda, mevcuttur!

  • ..MUSTAFA KEMAL ATATURK

  • NDEKLER

    1. NTE

    ANLATIM TRLER

    1.1. YKLEYC (HKYE ETME) ANLATIM _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 11

    1.2. SMLER _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 17

    2.1. BETMLEYC ANLATIM (TASVR ETME) _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 23

    2.2. SIfATLAR (N AD) _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 28

    3.1. COKU VE HEYECANA BALI (LRK) ANLATIM _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 35

    3.2. ZAMRLER (ADILLAR) _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 42

    4.1. DESTANSI (EPK) ANLATIM _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 46

    4.2. EMREDC ANLATIM _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 52

    4.3. fL (fL), fLMS (fLMS) _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 57

    5.1. RETC ANLATIM _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 70

    5.2. AIKLAYICI ANLATIM _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 74

    5.3. TARTIMACI ANLATIM _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 77

    5.4. KANITLAYICI ANLATIM _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 81

    5.3. ZARf (BELRTE) _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 86

    6.1. DSEL (fANTASTK) ANLATIM _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 91

    6.2. GELECEKTEN SZ EDEN ANLATIM _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 98

    6.3. EDAT (LGE) _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 103

    6.4. BALALAR _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 108

    7.1. SYLEMEYE BALI (DYALOG) ANLATIM _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 116

    7.2. MZAH ANLATIM _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 122

    7.3. NLEM _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 130

    NTE DEERLENDRMES _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 135

    YANIT ANAHTARI _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 140

    KAYNAKA _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 141

  • 1. NTE

    ANLATIM TRLER

    1. alkuu roman ile Otuz Be Ya iirini bulup inceleyerek anlatm ynnden karlatrnz?

    2. Anlatm trlerini aratrarak bu trlerin zelliklerini belirleyiniz?

    3. Szck trlerinin ilevlerini aratrnz?

    nsan yalnz szle insandr ve szle balanrz birbirimize.Montaigne

  • 10

    DL VE ANLATIM 4

    NELER RENECEZ

    Bu nitenin sonunda;

    1. ykleyici (hikye etme), betimleyici (tasvir etme), coku ve heyecana bal (lirik), destans (epik), retici, dsel (fantastik) ve sylemeye bal (diyalog) ve mizahi anlatm trlerinin zelliklerini belirleyecek,

    2. sim (ad), sfat (n ad), zamir (adl), fiil (eylem), fiilimsi (eylemsi), zarf (belir-te), edat (ilge), bala ve nlemi inceleyip kavrayacaksnz. Bu nitede yer alan metinleri dikkatle okuyunuz.

    ANAHTAR KAVRAMLAR

    isimykleme

    bala

    lirik

    sylemeye bal

    n ad

    tasvir etme

    nlem

    dselretici anlatm

    destans

  • 11

    DL VE ANLATIM 4

    1.1. YKLEYC (HKYE ETME) ANLATIM

    UYGULAMA VE ALITIRMA ALIMALARI

    1. Penguenlerin srayla suya atlamalar ykleyerek anlatlabilir mi? Neden?2. Geen yl yaadnz bir olay, nerede getiini de belirterek ksa bir yk

    hlinde yaznz.

    E HAZIRLIK ALIMALARI

    Sait Faik Abasyank Biz kular ve yeillikleri ok grdk. Sizin iin kt ola-cak ocuklar. Benden hikyesi. demi. Belki bu yzden grdn, yaadn; de-nizi, doay, balky bulabildii her eyin hikyesini yazm.

    Son Kular, doa tutkunu Sait Faikin kaleminden bu gnlere ulaan esiz bir yaln yk rnei.

    Siz de mer Seyfettin, Refik Halit Karay, Memduh evket Esendal gibi yazarlardan baka ykler okuyarak ykleyici anlatm metinlerinin ortak zellikleri hakknda bilgi edininiz.

  • 12

    DL VE ANLATIM 4

    1. MetinSOn KuLAR

    Vaktiyle bu Adaya, bu zamanda kular urard. Cvl cvl terlerdi. Kme kme bir aatan tekine konarlard.

    ki senedir gelmiyorlar.

    Belki geliyorlar da ben farkna varmyorum.

    Sonbaharda birtakm insanlarn oluk ocuk ellerinde bir kafes, Adann tek tepe-sine doru gittiklerini grrdm. im cz ederdi.

    Byklerin ellerinde birbirine yapm, pislik renginde acayip omaklar vard.

    Bunlarla bir yeil meydann kenarna varr, bunlar bir ufack aacn altna -rtkan kafesiyle brakrlar, aacn her dalna kseleri balarlard. Hr kular, kafesteki rtkan kuun feryadna dostluk, arkadalk, yalnzlk sesine doru bir kme gelirler. ayrlkta bir baka aacn glgesinde birikmi oluklu ocuklu kocaman adamlar bir mddet bekleirler. Sonra kularn t aaca doru yava yava yrrlerdi. k-selerden kurtulmu drt be ku, bir baka kseye doru imdilik uup giderken, birer damlack etleriyle birer tabiat harikas olan kular toplarlar, hemen dileriyle orackta boarlard. Ve hemen canl canl yolarlard.

    Hele bir tanesi vard, bir tanesi. ocuklar bu ie seferber eden de oydu. ksele-ri cumartesi gecesinden hazrlayan da... Konstantin isminde bir adamd. Galatada bir yazhanesi vard. Zahire tccaryd. Kaln, tyl bilekleri, geni gs, delikleri kapanp alan st kara kara benekli bir burnu, deriyi yrtm da frlam gibi salar, ksa ksa bir yrmesi, kaln kaln bir glmesi

    O sarn ile esmer aras iskeletlerin bir damlack etlerinden yapaca pilavn haz-zyla prl prl yanan krom dileriyle nasl koparrd kuun imiini, bir grseydiniz

    Hani sessiz, zenginliini belli etmez, mtevaz adamd da Konu komusu da severdi hani. Hibir eye, hibir dedikoduya karmazd. Sabahleyin iine ksa ksa adm-larla koarken, akam filesini doldurmu vapurdan karken grseniz iriliine, sallapa-tiliine, Karamanl az konuuuna, basit, sevimli akalarna kar, hakknda kt bir hkm de veremezdiniz. Kendi hlinde, ii yolunda, hesapl yaayan binbir tanesinden bir tanesiydi.

    Ama, gz mevsiminde birdenbire byle canavar kesilirdi. Akam otuz be vapuru-nun arka tarafnda yerletii iskemlesinde, denizin stne olduka mlayim bakan gz-lerini havaya kaldrr, eyll sonlarna doru byle airne gkyzne bakard. Birden yznn ve gzlerinin parladn grrdnz.

    Havada ve denizdeki tire maviliin stnde birtakm esmer damlacklar gr-nrd. Saa sola oynarlar, sonra bir istikamet tutturur, bu esmer lekecikler geip gider-

  • 13

    DL VE ANLATIM 4

    lerdi.

    Konstantin Efendi onlarn ok uzaktan getiklerini grebilirdi. Gzlerini ksard. Esmer lekelerin Adalar istikametine gittiklerini grr, etrafna bakar, bir tandk grecek olsa gzn krpar, gkyzne bir iaret akar:

    - Bizim pilavlklar geldi. derdi.

    Kular pek yakndan gemise, seslerini taklit ederek kaln dudaklarnn arasn-dan onlara seslenirdi. Kularn ounca aldandklarna, bu sesi duyarak, bir dost sesi sanp vapur etrafnda bir dnp uzaklatklarna ahit olmuumdur.

    Havalar sertleir, poyrazlar, lodoslar birbirini kovalar, gnn birinde terinlerin sonlarna doru lk, hi rzgrsz, para para, oynamayan, bulutlu, tatl, smbl gn-lerde, o, en rtkan kafes kuunu nerden bulursa bulur, mahalle ocuklarn artr; bin tanesi 250 gram et vermeyen sakalar, isketeleri, floryalar, aralarna karm sere-