dopełniający wykraczający Uczeńgim5. Uczeń: • wyjaśnia różnice między elipsoidą a geoidą…

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

Rozdzia Lp. Temat Poziom wymaga

konieczny podstawowy rozszerzajcy dopeniajcy wykraczajcy

I. Podstawy

geografii

1. Czym zajmuje

si geografia?

Ucze:

wyjania znaczenie

terminu geografia

wymienia podstawowe

dyscypliny nauk

geograficznych

wymienia sfery Ziemi

wymienia przykady

rde informacji

geograficznej

Ucze:

wyjania, czym

zajmuje si geografia

fizyczna i spoeczno-

-ekonomiczna

podaje gwne cechy

ksztatu i wymiarw

Ziemi

Ucze:

wyjania rnice

midzy elipsoid a

geoid

omawia

wspzalenoci

zachodzce midzy

sferami Ziemi

Ucze:

zna imiona lub

nazwiska uczonych i

ich dokonania w

poznaniu ksztatu

Ziemi

omawia wpyw

poszczeglnych sfer

Ziemi na ycie i

dziaalno

gospodarcz czowieka

Ucze:

przedstawia ewolucj

pogldw na temat

ksztatu i wymiarw

Ziemi

omawia wpyw

dziaalnoci czowieka

na funkcjonowanie sfer

Ziemi

2. Wsprzdne

geograficzne

wyjania znaczenie

terminu siatka

geograficzna

wskazuje na mapie i

globusie poudniki: 0 i

180 oraz pkule

wschodni i zachodni

wskazuje na mapie i

globusie rwnik oraz

pkule pnocn i

poudniow

wymienia cechy

poudnikw i

rwnolenikw

wskazuje na globusie

oraz mapie wiata

zwrotniki i koa

podbiegunowe

wyjania znaczenie

terminw: dugo

geograficzna,

szeroko

geograficzna

okrela pooenie

geograficzne punktw i

obszarw na mapie

odczytuje wsprzdne

geograficzne na globusie

okrela pooenie

matematyczno-

-geograficzne punktw i

obszarw na mapie

lokalizuje na globusie

i na mapie obiekty na

podstawie

wsprzdnych

geograficznych

ocenia znaczenie

umiejtnoci

okrelania

wsprzdnych

geograficznych w

yciu czowieka

podaje zasady

dziaania oraz

przykady

zastosowania systemu

nawigacji satelitarnej

GPS

3. Mapa i jej

skala

wyjania znaczenie

terminw: mapa,

skala mapy, siatka

kartograficzna,

legenda

wymienia elementy

mapy

wyjania rnice

midzy siatk

geograficzn a siatk

kartograficzn

rozrnia rodzaje skali

mapy

wskazuje skal

mniejsz i wiksz

wykazuje znaczenie

skali mapy w

przedstawianiu rnych

informacji

geograficznych na mapie

przeksztaca rodzaje

skali mapy

oblicza skal mapy,

znajc odlego

rzeczywist i odlego

na mapie

oblicza powierzchni

rzeczywist, znajc

skal mapy i

powierzchni

na mapie

posuguje si skal

mapy do obliczania

odlegoci w terenie

4. Rodzaje map.

Generalizacja

wyjania znaczenie

terminu plan

dokonuje podziau map

ze wzgldu na skal i

tre

wskazuje rnice

midzy map a planem

wymienia i wskazuje

przykady map

tematycznych

dobiera odpowiedni

map w celu uzyskania

okrelonych informacji

geograficznych

posuguje si w terenie

planem

wyjania, na czym

polega generalizacja

treci mapy i uzasadnia

konieczno

jej stosowania

wskazuje moliwoci

praktycznego

wykorzystania planw

i rnych rodzajw

map

5. Przedstawianie

zjawisk

na mapach

wymienia metody

prezentacji zjawisk na

mapach

wymienia metody

prezentacji rzeby terenu

na mapach

wyjania znaczenie

terminw: wysoko

wzgldna, wysoko

bezwzgldna,

poziomica

odczytuje z map

informacje

przedstawione za

pomoc rnych metod

kartograficznych, w tym

rwnie odczytuje

wysoko bezwzgldn

oblicza wysoko

wzgldn oraz

charakteryzuje rzeb

terenu na podstawie

rysunku poziomicowego

i mapy hipsometrycznej

charakteryzuje

wybrane metody

prezentacji zjawisk na

mapach

dobiera waciw

metod do

przedstawienia

wybranego zjawiska na

mapie

charakteryzuje

wybrane metody

prezentacji rzeby

terenu na mapach

rysuje profil terenu,

korzystajc z rysunku

poziomicowego

6. Czytamy map analizuje i interpretuje

treci map

oglnogeograficznych i

tematycznych

identyfikuje pooenie

odpowiadajcych sobie

obiektw geograficznych

na fotografiach,

zdjciach lotniczych

oraz mapach

topograficznych

posuguje si w terenie

map topograficzn,

turystyczn i

samochodow (m.in.

orientuje map oraz

identyfikuje obiekty

geograficzne na mapie i

w terenie)

lokalizuje na mapach

(rwnie konturowych)

najwaniejsze obiekty

geograficzne na wiecie i

w Polsce (niziny,

projektuje i opisuje

trasy wycieczek na

podstawie map

turystycznych,

samochodowych i

topograficznych

wykazuje zwizek

midzy cechami

rodowiska

przyrodniczego a

zagospodarowaniem

obszaru na podstawie

mapy topograficznej

wyyny, gry, rzeki,

jeziora, wyspy, morza,

pastwa itp.)

II. Ruchy

Ziemi

7. Ruch obiegowy

Ziemi

wymienia planety

Ukadu Sonecznego

wyjania znaczenie

terminw: orbita,

ruch obiegowy Ziemi,

rwnonoc wiosenna,

rwnonoc jesienna,

przesilenie zimowe,

przesilenie letnie

wymienia daty

rwnonocy wiosennej i

jesiennej oraz przesilenia

letniego i zimowego

wymienia planety

Ukadu Sonecznego,

zachowujc waciw

kolejno

porwnuje planety

Ukadu Sonecznego,

korzystajc z danych

liczbowych

podaje cechy ruchu

obiegowego Ziemi

podaje najwaniejsze

geograficzne nastpstwa

ruchu obiegowego Ziemi

okrela warto kta

nachylenia osi ziemskiej

do paszczyzny orbity

podaje przyczyn

zmiany kta padania

promieni sonecznych na

powierzchni Ziemi w

cigu roku

wymienia strefy

owietlenia Ziemi

wyjania znaczenie

terminw: growanie,

widnokrg

przedstawia

(wykorzystujc rwnie

wasne obserwacje)

zmiany w owietleniu

Ziemi oraz w dugoci

trwania dnia i nocy w

rnych szerokociach

geograficznych i porach

roku

wymienia przyczyny

wystpowania

astronomicznych pr

roku

wskazuje na mapie

oglnogeograficznej

wiata obszary, na

ktrych wystpuj dni i

noce polarne

podaje przyczyny

wystpowania zamienia

Soca i Ksiyca

wyjania przyczyny

wystpowania

zjawiska dnia i nocy

polarnej

dowodzi zwizku

midzy ruchem

obiegowym Ziemi a

zmian dugoci

trwania dnia i nocy w

cigu roku

dowodzi wpywu

nachylenia osi

ziemskiej do

paszczyzny orbity na

wystpowanie

astronomicznych pr

roku

przedstawia na

ilustracji ukad Ziemi,

Soca i Ksiyca

podczas zamienia

Soca i Ksiyca

wyjania znaczenie

terminw: galaktyka,

Droga Mleczna,

planety karowate

omawia wpyw ruchu

obiegowego Ziemi na

zmiany w przyrodzie i

ycie czowieka

oblicza wysoko

Soca nad

widnokrgiem

8. Ruch obrotowy

Ziemi

wyjania znaczenie

terminw: ruch

obrotowy Ziemi,

doba, czas

soneczny, czas

strefowy, czas

urzdowy

podaje cechy ruchu

obrotowego Ziemi

podaje najwaniejsze

geograficzne nastpstwa

ruchu obrotowego Ziemi

wyjania przyczyn

wystpowania dnia i

nocy

wyjania, dlaczego

charakteryzuje strefy

owietlenia Ziemi

wyjania rnice

midzy czasem

sonecznym a czasem

strefowym i urzdowym

posuguje si map

stref czasowych do

okrelania rnicy czasu

posuguje si ze

zrozumieniem

pojciami: ruch

obrotowy Ziemi,

czas soneczny,

czas

strefowy

omawia zastosowanie

gnomonu

wyjania, dlaczego

midzynarodowa linia

zmiany daty nie

pokrywa si dokadnie

z poudnikiem 180

omawia wpyw ruchu

obrotowego Ziemi na

zjawiska przyrodnicze

i ycie czowieka

zostay wprowadzo