DZIEDZICTWO KULTUROWE JAKO ELEMENT PROMOCJI ... w kulturze 13/Strony od... · DZIEDZICTWO KULTUROWE…

  • Published on
    07-Mar-2019

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

63

zarz

dza

nie

zarzdzanie w Kulturze2012, nr 13, z. 1

doi:10.4467/20843976ZK.12.010.0624s. 6376

Renata Kurpiewska-Korbut

DZIEDZICTWO KULTUROWE JAKO ELEMENT PROMOCJI MIDZyNARODOWEJ I POLITyKI ROZWOJOWEJ TURCJI

Sowa klucze: Turcja Anatolia dziedzictwo kulturowe strategia rozwj promocja Istambu AKP (Partia Sprawiedliwoci i Rozwoju), Lista UNESCO

keY woRDS: Turkey Anatolia cultural heritage strategy development promotion Istan-bul AKP (Justice and Development Party) heritage protection UNESCO (World heritage List)

Summary

CULTURAL hERITAgE AS AN ELEMENT OF INTERNATIONAL PROMOTION AND DEVELOPMENT POLICy OF TURKEy

For more than two decades now the protection of cultural heritage has been gaining in importance, becoming a global phenomenon and an important part of development strategies of countries, regions and cities. In general, the idea of development under the banner of culture and cultural legacy, usually occurring with the participation and promotion of the tourism sector, constitutes a component of com-prehensive planning policies of many decision-making centers in the world, among others, Ankara.

Turkey, which has an extremely rich and diverse cultural heritage, reflecting expressions of many cultures and civilizations, is a particularly interesting case study in this perspective. Cur-rently, at least officially, the concept of heritage protection is interpreted by Turkish authorities as a process of revitalization and integration of entities with historical, cultural and architectural val-ues with the economic, social and political potential as well as a matter of international diplomacy.

However, the vision of benefits from new opportunities for use of cultural heritage both in large-scale development projects and foreign relations increasingly entails a number of negative effects. Failure of system implementation of legal protection of cultural resources, rapid popula-tion growth, uncontrolled urbanization, limited financial resources and different understanding or assessment of the historical and cultural environment make maintaining cultural heritage far more complex than in Europe. Similarly, taking advantage of the achievements of the Ottoman Empire to generate interest within the international community is removed from the process of building the culture and history of the whole society and recognizing its internal diversity.

The future will show whether the Justice and Development Party government is interested in marking out the way for policies to promote a real protection of cultural heritage, cultural polypho-

Publikacja objta jest prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeone. Kopiowanie i rozpowszechnianie zabronione. Publikacja przeznaczona jedynie dla klientw indywidualnych. Zakaz rozpowszechniania i udostpniania serwisach bibliotecznych

64 Renata Kurpiewska-Korbutdz

iedz

ictw

o ku

ltur

owe,

wie

loku

ltur

owo

zarzdzanie w kulturze2012, nr 13, z. 1

ny and putting it in the framework of a democratic vision. Or whether its priority remains the crea-tion of a good image and reap short-term benefits from the use of the Anatolian legacy.

Ochrona dziedzictwa kulturowego od ponad dwch dekad zyskuje na znaczeniu, stajc si zjawiskiem globalnym i wanym elementem strategii rozwojowych krajw, regionw oraz miast. Restrukturyzacja gospodarki wiatowej skonia tyche akto-rw do podjcia rywalizacji o inwestycje, miejsca pracy, subsydia, turystw, wizeru-nek i presti, a wic do poszukiwania sposobw osignicia uznania, reputacji i roz-poznawalnoci z powodu posiadania atrakcyjnych, rzadkich dbr, ktrych nie maj inni. Przestrzenne, spoeczne i ekonomiczne nierwnoci pomidzy aktorami w wy-soce konkurencyjnym rodowisku globalnym stymuluj ich do ponownego odkrywa-nia tosamoci lokalnej oraz okrelajcych j wartoci kulturowych i historycznych. Motywuj ich take do reagowania poprzez formuowanie strategii ekonomicznych i marketingowych wzmacniajcych ich pozycj, konkurencyjno lokalnoci w sy-stemie globalnym1. Generalnie koncepcje rozwoju pod sztandarem sektora kultury, w tym dziedzictwa kulturowego, wystpujcym zwykle przy wspudziale sektora turystyki oraz promocji na rynku globalnym poprzez tworzenie wasnej marki2, sta-y si komponentami wszechstronnych polityk planistycznych wielu orodkw decy-zyjnych na wiecie3.

Widziana z tej perspektywy Turcja, posiadajca wyjtkowo bogate i zrnicowa-ne dziedzictwo kulturowe, odzwierciedlajce przejawy wielu kultur i cywilizacji od czasw prehistorycznych po wspczesno, stanowi szczeglnie interesujcy przy-padek. Koncepcja ochrony dziedzictwa, ktra bya dotychczas w Turcji zjawiskiem kojarzonym z instytucj muzeum (bdc synonimem zacofania, anachronizmu, pre-tensjonalnej powagi, stagnacji, konserwatyzmu, oporu przeciwko wszystkiemu co nowe), w cigu ostatnich lat ulega znaczcej zmianie. Obecnie, przynajmniej ofi-cjalnie, jest ona interpretowana jako proces rewitalizacji i integracji jednostek posia-dajcych wartoci historyczne, kulturowe i architektoniczne z potencjaem ekono-micznym, spoecznym i politycznym o charakterze funkcjonalnym. Jednake wizja korzyci pyncych z nowych perspektyw uytkowania dziedzictwa kulturowego co-raz czciej powoduje, i transformacja miejsc o znaczeniu historycznym w ramach

1 Por. N.A. Sat, N. Grer, A.G. er, Local Governments Role in Conservation and Evaluation of Cultural and Historical values: Beypazar case, 42nd ISoCaRP Congress 2006, http://www. isocarp.net/Data/case_studies/787.pdf [odczyt: 25.02.2012].

2 Tworzenie marki narodowej bd marki miejsca (nation lub place branding) jest obecnie po-wszechnie stosowan metod prezentacji kraju w rodowisku midzynarodowym. Pozytywny, ory-ginalny wizerunek kraju przyciga nie tylko zagranicznych turystw i inwestycje, lecz take poma-ga nawizywa i wzmacnia kontakty polityczne.

3 Por. N. Basgelen, G. Demir, N. Gamm, Turkeys cultural heritage must be protected, Istanbul, Hrriyet Daily News, 9 September 2010, http://www.hurriyetdailynews.com/n.php?n=protecting--turkey8217s-cultural-heritage-8211-an-interview-with-nezih-basgelen-2010-09-08 [odczyt: 25.02.2012].

Publikacja objta jest prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeone. Kopiowanie i rozpowszechnianie zabronione. Publikacja przeznaczona jedynie dla klientw indywidualnych. Zakaz rozpowszechniania i udostpniania serwisach bibliotecznych

65

zarzdzanie w kulturze2012, nr 13, z. 1

dzie

dzic

two

kult

urow

e, w

ielo

kult

urow

o

Dziedzictwo kulturowe jako element promocji...

projektw rozwojowych o duej skali pociga za sob szereg negatywnych skutkw. Niewydolno systemu realizacji polityk publicznych, gwatowny wzrost populacji, niekontrolowana urbanizacja, ograniczone rodki finansowe i rne zrozumienie czy te ocena rodowiska historycznego i kulturowego wszystko to powoduje, e rea-lizacja projektw rozwojowych przy jednoczesnym zachowaniu spucizny kulturo-wej przebiega w obecnoci liczniejszych i znacznie bardziej skomplikowanych kwe-stii do rozwizania anieli w Europie4.

Rys historyczny

Kwestie zwizane z polityk i implementacj ochrony spucizny historycznej oraz kulturowej s obecnie w Turcji szeroko podejmowane, aczkolwiek warto pami-ta, e nie stanowi one nowych zagadnie. Regulacje prawne w tym zakresie zostay wprowadzone ju w czasach osmaskich, wraz z wejciem w ycie ustawy o zabyt-kach staroytnoci w roku 18505. Zachodnie ambicje przejcia bliskowschodnich i anatolijskich zabytkw staroytnych wywoay silne biurokratyczne reakcje w Im-perium Osmaskim. Powzio ono rodki majce na celu zapobieenie nielegalnemu wywozowi antykw ze swojego terytorium (1869) oraz doprowadzio do instytucjo-nalizacji archeologii jako samodzielnej dyscypliny naukowej m.in. poprzez ustano-wienie Muzeum Archeologicznego w Istambule i szczegowe zakrelenie obsza-ru badawczego. Podjte w II poowie XIX wieku dziaania regulacyjne, wiadczce o wysokiej wiadomoci administracji osmaskiej na temat wartoci wasnego dzie-dzictwa kulturowego, ustanowiy precedensy obowizujce z pewnymi modyfika-cjami i uzupenieniami a do lat dziewidziesitych XX wieku jako podstawa dla legislacji i administrowania dziedzictwem archeologicznym Turcji6.

W Imperium Osmaskim i w jego nastpczyni Republice Tureckiej dyskurs na temat dziedzictwa narodowego oraz praktyka rozwiny si w reakcji na zaintereso-wanie Europy ziemiami Orientu. Mimo i formy instytucjonalne teje reakcji, takie jak muzea czy wykopaliska archeologiczne, zostay przeszczepione z gruntu europej-skiego, oznaczaa ona w swej istocie opr przeciwko europejskiemu imperializmowi. Podkrelano w szczeglnoci fakt posiadania dbr kultury podanych przez Euro-pejczykw oraz ustanowienia kontroli nad nimi. Zainicjowano rwnoczenie proces negocjowania uznania potgi Imperium Osmaskiego, podejmujc przy tym prb odzyskania utraconej wadzy nad wieloma obszarami politycznymi.

4 Por. Z. Gunay, Neoliberal Urbanism and Cultural Heritage, 44th ISOCARP Congress, Urban Growth Without Sprawal. A way Towards Sustainable Urbanization, Dalian 1923 September 2008.

5 Z. Enlil, . Diner, The Role of Heritage Conservation in the Management of Urban Regions, 40th ISOCARP Congress, Urban Growth Without Sprawal. A way Towards Sustainable Urbanization Dalian, 1923 September 2008.

6 G. Pulhan, Cultural Heritage Reconsidered in the Light of Recent Cultural Policies [w:] Introduction to Cultural Policy in Turkey, S. Ada, H.A. nce (red.), Istanbul 2009.

Publikacja objta jest prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeone. Kopiowanie i rozpowszechnianie zabronione. Publikacja przeznaczona jedynie dla klientw indywidualnych. Zakaz rozpowszechniania i udostpniania serwisach bibliotecznych

Recommended

View more >