Edukacja muzyczna na świecie w kręgu zainteresowań ...· my edukacji muzycznej innych części

Embed Size (px)

Text of Edukacja muzyczna na świecie w kręgu zainteresowań ...· my edukacji muzycznej innych części

Mirosaw Grusiewicz

Edukacja muzyczna na wiecie wkrgu zainteresowa czasopismaWychowanie MuzyczneArs inter Culturas nr 5, 125-146

2016

Edukacja muzyczna w wiecie w krgu zainteresowa...

125

ISBN 1643-0115

ISSN 2083-1226

Copyright by Institute of Music of the Pomeranian University in Supsk

Original research paper Received:

Accepted:

16.09.2016

15.12.2016

Mirosaw Grusiewicz

Uniwersytet Marii Curie Skodowskiej

Lublin gruszmir@op.pl

EDUKACJA MUZYCZNA NA WIECIE W KRGU ZAINTERESOWA

CZASOPISMA WYCHOWANIE MUZYCZNE

Sowa kluczowe: edukacja muzyczna, edukacja muzyczna na wiecie, historia edukacji, czasopi-

miennictwo, czasopismo Wychowanie Muzyczne

Oglna charakterystyka czasopisma Wychowanie Muzyczne

Czasopismo Wychowanie Muzyczne nieprzerwanie wydawane od 1957 roku ma

bogaty dorobek i tradycje. Zachowuje przy tym nie tylko cigo wydawnicz, ale

i programow. Ju prawie od 60 lat jest poradnikiem dla osb zwizanych z po-

wszechn edukacj muzyczn. Jego profil wyznaczaj cztery stale obecne bloki tema-

tyczno-strukturalne. Tworz je zagadnienia teoretyczno-badawcze, przede wszystkim

z zakresu nauk spoeczno-humanistycznych zwizanych z pedagogik, kultur i sztuk

muzyczn, porady metodyczne, informacje, relacje z wydarze i recenzje oraz dodatek

nutowy z repertuarem dla szk i do amatorskiego uprawiania muzyki. Czasami te

w rnych dziaach pojawiaj si typowo publicystyczne eseje i felietony.

Wychowanie Muzyczne przez cay okres wydawniczy odzwierciedlao stan

wiadomoci, myli i praktyki edukacji muzycznej w Polsce. Przemiany czasopisma

byy cile zwizane z ksztatowaniem si nowych idei pedagogicznych, ze zmianami

systemowo-programowymi w owiacie oraz spoeczno-politycznymi w naszym kraju.

W czasopimie punkty zwrotne wyznaczaj zmiany nazwy tytuu (lata 1957-1966

piew w Szkole; 1967-2010 Wychowanie Muzyczne w Szkole; od 2011 roku

Wychowanie Muzyczne). Istotn rol w formowaniu periodyku odgrywali wydaw-

cy. W latach 1957-2000 byy to Pastwowe Zakady Wydawnictw Szkolnych / Wy-

dawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, za w okresie 2000-2009 Uniwersytet Marii Cu-

rie-Skodowskiej. Od 2010 roku wydawc jest Stowarzyszenie Nauczycieli Muzyki.

Swoje pitno na periodyku odcisnli rwnie redaktorzy naczelni: Adam Suzin (1957-

-1976), Ewa Hoffman-Lipska (1977-2000), Andrzej Biakowski (2000-2006). Od 2007

roku funkcj t peni Mirosaw Grusiewicz. Mona powiedzie, e stao wydawcw

i redaktorw wpywaa na stabilizacj periodyku.

Vol. 5 pp. 125-146 2016

Mirosaw Grusiewicz

126

Przedstawiajc czasopismo, warto na wstpie doda, e od pierwszego numeru pe-

riodyku 1/1957 (nr 1) do numeru 5/2016 (nr 302) w czasopimie ukazao si w 4185

artykuw napisanych przez 1148 autorw, a w dodatkach nutowych zamieszczono

2155 utworw muzycznych1. Wychowanie Muzyczne doczekao si kilku rozpraw

i analiz2 oraz obszernej monografii, ktra ukazuje wkad czasopisma w teori i prakty-

k edukacji muzycznej w Polsce i swoim zasigiem obejmuje lata 1957-20133.

Wprowadzenie w problematyk

Czasopismo Wychowanie Muzyczne adresowane jest do polskiego czytelnika

zwizanego z praktyk edukacji muzycznej i, co naturalne, skupia si na zagadnie-

niach krajowych. Niemniej znajdziemy w nim rwnie artykuy przybliajce proble-

my edukacji muzycznej innych czci wiata oraz opisujce praktyki edukacyjne r-

nych krajw i kultur.

W caym dorobku periodyku udao nam si wyszuka 217 artykuw poruszaj-

cych problemy edukacji muzycznej na wiecie, co stanowi 5,2% wszystkich opubli-

kowanych. Wydaje si, e nie jest to wiele, ale trzeba zdawa sobie spraw, i kompe-

tentne poruszanie problematyki edukacji muzycznej na wiecie nie jest proste,

wymaga kontaktw, znajomoci jzykw obcych, jak rwnie ledzenia wydarze po-

za granicami Polski. Trudno w podejmowaniu tych zagadnie polega te na tym, e

edukacja rozgrywa si w pewnej przestrzeni, w okrelonych warunkach i eby j zro-

zumie oraz porwnywa, naley wnika w caoci kwestii kultury, spraw spoecz-

nych i politycznych danego pastwa. Kopoty ujawniaj si rwnie przy opisywaniu

edukacji innych kultur i pastw terminologi uywan w polskiej owiacie.

Statystyczne analizy pokazuj, e na przestrzeni lat zainteresowanie redakcji spra-

wami zagranicznymi byo rne. Tabela 1 przedstawia zestawienia liczbowe oraz

redni roczn artykuw poruszajcych problematyk edukacji muzycznej w wiecie

na tle wszystkich artykuw z podziaem na okresy wydawnicze.

1 Informacje na podstawie: http://www.wychmuz.pl/bibliografia/index.php; http://www.wychmuz.pl/

nuty/index.php [dostp: 28.12.2016]. 2 T. Dziurzyska, Trzydziestolecie naszego wydawnictwa, Wychowanie Muzyczne w Szkole (dalej

WMwSz) 1976, nr 1, s. 60-61; M. Przychodziska, Pamici wstecz myli powicone 50-leciu

polskiego pisma muzyczno-metodycznego, WMwSz 1980, nr 1, s. 4-13; R. Rataj, Nasze czasopis-

mo w 40-leciu PRL, WMwSz 1984, nr 4/5, s. 203-207; E. Hoffman-Lipska, Wychowanie Mu-

zyczne w Szkole na przestrzeni 50 lat, WMwSz 1995, nr 2, s. 51-54; M. Przychodziska, Wy-

chowanie Muzyczne w Szkole cigo tradycji, WMwSz 2006, nr 3, s. 7-13; M. Grusiewicz,

Muzyka tradycyjna i ludowa na amach czasopisma Wychowanie Muzyczne, Wychowanie Mu-

zyczne (dalej WM) 2014, nr 4, s. 43-53; idem, Wychowanie Muzyczne w opinii czytelnikw,

WM 2015, nr 3, s. 74-82; idem, Problemy edukacji muzycznej osb z niepenosprawnociami

w Wychowaniu Muzycznym, WM 2016, nr 3, s. 68-72. 3 M. Grusiewicz, Wkad czasopisma Wychowanie Muzyczne w rozwj praktyki i teorii po-

wszechnej edukacji muzycznej w Polsce, Lublin 2015.

Edukacja muzyczna w wiecie w krgu zainteresowa...

127

Tabela 1

Zestawienia liczbowe i procentowe artykuw poruszajcych problematyk edukacji muzycznej

na wiecie na tle wszystkich artykuw z podziaem na okresy wydawnicze

Okres

wydawniczy

Liczba

artykuw

ogem

Liczba artykuw

o edukacji muzycznej

na wiecie

redni procent artykuw

o edukacji muzycznej

na wiecie w roku

1957-1966 1064 44 4,4

1967-1976 949 74 7,4

1977-1989 732 37 2,8

1990-1999 460 17 1,7

2000-2006 379 12 1,7

2007-2016 601 33 3,3

Tabela wyranie pokazuje, e najwiksze zainteresowanie problematyk edukacji

muzycznej na wiecie w czasopimie miao miejsce w latach 1967-1976, po tym okre-

sie maleje, za w ostatnich latach znowu zainteresowanie ni nieco wzroso. Zesta-

wienie to moe troch zaskakiwa, dane pokazuj, e w czasach elaznej kurtyny wi-

cej w czasopimie znajdziemy informacji spoza granic Polski, ni w okresie otwartych

granic i powszechnoci Internetu.

Analiza artykuw

Analizy dokonujemy, biorc pod uwag gatunek, form literack tekstu. To spoj-

rzenie wydaje nam si najbardziej czytelne. Chronologiczny ukad z natury rzeczy

utrudniaby uoglnienia, zawieraby wiele drobiazgowych i poszatkowanych informa-

cji, w podziale za ze wzgldu na podejmowane treci nieatwo byoby zachowa

konsekwencj i logik (wiele zagadnie czy si i krzyuje). Zaproponowany ukad

wiele mwi nam o podejciu redakcji do analizowanych zagadnie, o zaoeniach

koncepcyjnych i pokazuje przemiany czasopisma. Kolejno przedstawimy: cykle, prze-

druki z prasy zagranicznej, analizy krytyczne na podstawie literatury obcojzycznej,

relacje z podry zagranicznych z konferencji i sympozjw oraz przedstawimy

teksty od osb stale przebywajcych poza granicami Polski; pokaemy rwnie arty-

kuy zagranicznych autorw pozyskane dla Wychowania Muzycznego, w tym wy-

wiady z przedstawicielami zagranicznych orodkw kultury i edukacji oraz opiszemy

relacje z bada i analizy naukowe.

Cykle

Zaczynamy od cykli dedykowanych edukacji muzycznej na wiecie, gdy wydaje

si, e one najmocniej powinny pokazywa zaangaowanie i determinacj redakcji

w ukazywaniu tej problematyki i wskazywa, i dziaania w tym obszarze nie s przy-

Mirosaw Grusiewicz

128

padkowe. Doceniajc rol cyklicznych publikacji w ksztatowaniu wiedzy i postaw,

naley stwierdzi, e w caej historii czasopisma mielimy tylko jeden cykl powico-

ny problemom edukacji muzycznej na wiecie Co pisz inni. By on prowadzony

w latach 1957-1976 i w jego ramach ukazao si 40 artykuw, z czego 14 tekstw by-

o autorstwa Leona Kauczora (lata 1957-1971), a 26 Ludwika Gabrielskiego (lata

1971-1976).

Leon Kauczor w kadym artykule odwouje si do prasy zagranicznej i omawia

poruszane w niej zagadnienia. Czasopisma, do ktrych siga, to Musik in der Schu-

le, Musik und Unterricht oraz Hudebn Vchova. Stara si przy tym tak ukierun-

kowa teksty, aby stanowiy zbir informacji na jeden czy kilka zblionych do siebie

tematw i zawieray rne punkty odniesienia, zdania i opinie wyraane w prasie za-

granicznej. W tym celu przeglda cae roczniki i na podstawie prasy zagranicznej ana-

lizuje programy, podrczniki, treci edukacji, pomoce dydaktyczne i rozwizania me-

todyczne funkcjonujce poza granicami Polski. Istotnym elementem podnoszonym

przez autora s przemiany w fundamentalnych zaoeniach edukacji muzycznej, z ja-

kimi wczenie mielimy do czynienia