FIL 4 MISOSA - Kayarian Ng Pangungusap

  • View
    192

  • Download
    9

Embed Size (px)

DESCRIPTION

FIL

Text of FIL 4 MISOSA - Kayarian Ng Pangungusap

  • FILIPINO4

    ModifiedInSchoolOffSchoolApproachModules(MISOSA)DistanceEducationforElementarySchoolsSELFINSTRUCTIONALMATERIALS

    KAYARIANNG

    PANGUNGUSAPDepartmentofEducationBUREAUOFELEMENTARYEDUCATION2ndFloorBonifacioBuildingDepEdComplex,MeralcoAvenuePasigCity

  • Revised2010bytheLearningResourceManagementandDevelopmentSystem(LRMDS),

    DepEdDivisionofNegrosOccidentalundertheStrengtheningtheImplementationofBasicEducation

    inSelectedProvincesintheVisayas(STRIVE).

    ThiseditionhasbeenrevisedwithpermissionforonlinedistributionthroughtheLearningResourceManagementDevelopmentSystem(LRMDS)Portal(http://lrmds.deped.gov.ph/)underProjectSTRIVEforBESRA,aprojectsupportedbyAusAID.

    Section 9 of Presidential Decree No. 49 provides: No copyright shall subsist in any work of the Government of the Republic of the Philippines. However, prior approval of the government agency or office wherein the work is created shall be necessary for exploitation of such work for profit. This material was originally produced by the Bureau of Elementary Education of the Department of Education, Republic of the Philippines.

  • 1

    KAYARIAN NG PANGUNGUSAP

    Basahin mo ang dayalogo.

    Kilalanin ang lipon ng mga salita.

    Isulat sa sagutang papel kung parirala o pangungusap.

    1. Pumutok ang Bulkang Pinatubo noong Hunyo 12, 1991. 2. Napinsala ang maraming ari-arian. 3. Ang mga tao ay nabulabog. 4. Makapal ang usok. 5. Mainit na putik.

    Pagbalik-aralan Mo

    Sa pagtatapos ng modyul na ito, inaasahang mauuri mo ang mga pangungusap ayon sa kayarian: payak, tambalan at hugnayan

    Pangungusap ba ang parirala?

    Magkaiba yan!

    Tama, ang parirala ay lipon ng mga salita. Karaniwan ay binubuo ng pangalan at panuring. Hindi buo ang diwa nito.

    Samantalang ang

    pangungusap ay binubuo ng isa o higit sa

    isang salita. Ito ay may buong

    diwa.

  • 2

    6. Makapal na buhangin. 7. Mga gusaling nabaon. 8. Nagkaisa ang mga tao. 9. Gumawa ng mga dike ang mga mamamayan. 10. Tumulong sa mga biktima ang ibang bansa.

    Tingnan ang larawan ng Hagdan-hagdang palayan.

    Basahin mo ang sinasabi tungkol dito.

    Ang Hagdan-hagdang palayan ay ginawa ng ating mga ninunong Ifugao. Matatagpuan ito sa Banaue. Itinuturing itong isa sa mga kahanga-kahangang tanawin sa buong mundo. Dinarayo ito ng mga turista. May kalamigan ang klima rito bukod sa preskong simoy ng hangin. Malalago ang tumutubong palay sa Hagdan-hagdang palayan. Ang mga naninirahan sa paligid ay sagana sa bigas. Nanaisin ng sinuman na makarating sa magandang pook na ito. Kung mahal natin ang kahanga-hangang tanawin ipagmalaki natin ang ating mga ninuno.

    Pag-aralan Mo

  • 3

    Naintindihan mo ba ang iyong binasa? Subukin mong sagutin ang mga sumusunod na tanong. 1. Sino ang gumawa ng Hagdan-hagdang palayan? 2. Saan ito matatagpuan? 3. Bakit ito dinarayo ng mga turista? 4. Sa iyong palagay, bakit kaya nanaisin ng sinuman na makarating sa Hagdan-hagdang palayan? 5. Paano mo maipagmamalaki ang kahanga-hangang gawa ng ating mga ninuno? Ngayon naman ay basahin mo ang mga pangungusap sa bawat bilang. 1. Ang Hagdan-hagdang palayan ay ginawa ng ating mga ninunong Ifugao. 2. Matatagpuan ito sa Banaue. 3. Dinarayo ito ng mga turista. 4. Malalago ang tumutubong palay sa Hagdan-hagdang palayan. 5. Ang mga naninirahan sa paligid ay sagana sa bigas.

    Pansinin ang diwa ng bawat pangungusap. Ilang diwa ang binabanggit sa bawat pangungusap? Iisa ang diwang binabanggit sa bawat pangungusap, di ba? Payak

    Basahin mo naman ang sumusunod na payak na pangungusap.

    ang ganitong pangungusap.

    Narito ang iba pang payak na pangungusap. 1. Malamig at malinis ang tubig-ilog. 2. Maraming naglalaba rito. 3. Mabagal ang kalabaw. 4. Ang kabayo ay mabilis. Iisang diwa ang ipinahahayag ng mga ito.

    1. Ang Hagdan-hagdang palayan ay nasa Banaue. 2. Maraming turista ang pumupunta rito.

  • 4

    Maaari kayang pagsamahin ang mga payak na pangungusap na ito? Tingnan mo ito:

    Ang Hagdan-hagdang palayan ay nasa Banaue at maraming turista ang pumupunta rito.

    Ano ang ginawa sa dalawang payak na pangungusap? Pinag-isa, di ba? Anong salita ang nag-ugnay sa dalawang ito? at

    A. Mga Payak na Pangungusap

    hindi ba? Narito pa ang ibang halimbawa:

    1. Malalago ang tumutubong palay. 2. Sagana sa bigas ang naninirahan dito.

    Pinagsamang Payak na Pangungusap

    Malalago ang tumutubong palay kaya

    B. Mga Payak na Pangungusap

    sagana sa bigas ang naninirahan dito.

    1. Malamig at malayo ang Hagdan-hagdang palayan. 2. Ibig kong makarating sa pook na ito.

    Pinagsamang Payak na Pangungusap

    Malamig at malayo ang Hagdan-hagdang palayan ngunit ibig kong makarating sa pook na ito.

  • 5

    Ano ang ginagawa sa dalawang payak na pangungusap? Anong salita ang nag-ugnay sa dalawang payak na pangungusap sa Halimbawa A. kaya sa Halimbawa B?

    Pangkat A

    ngunit Suriin mo ang mga sumusunod na pangungusap.

    Pangkat B

    1. Matinik ang balat ng durian. 2. Maamoy ito.

    1. Matinik ang balat ng durian at maamoy ito.

    3. Masustansyang prutas ang durian. 4. Paboritong prutas ng tatay ito.

    2. Masustansiyang prutas ng durian kaya paboritong prutas ng tatay ito.

    5. Ang gusto ni Ben ay ensaladang ampalaya. 6. Ang gusto ni David ay ginataan.

    3. Ang gusto ni Ben ay ensaladang ampalaya samantalang ang gusto ni David ay ginataan.

    7. Ang kalamansi ay bilog. 8. Ang saging ay pahaba.

    4. Ang kalamansi ay bilog ngunit ang saging ay pahaba.

    9. Ang kalabasa ay nagpapalinaw ng paningin. 10. Ang gatas ay nagpapatibay ng ngipin.

    5. Ang kalabasa ay nagpapalinaw ng paningin samantalang ang gatas ay nagpapatibay ng ngipin.

    Anong mga salita ang ginamit sa pagtatambal ng dalawang payak na pangungusap? Ang mga salitang at, kaya, samantalang, ngunit, hindi ba? Anong uri ng pangungusap ang nabuo nang pagtambalin ang dalawang payak na pangungusap? Tambalang pangungusap ang nabubuo kapag ang dalawang payak na pangungusap ay pinagsasama.

  • 6

    Ngayon, tingnan naman natin ang mga pangungusap na ito:

    May kalamigan ang klima rito bukod sa preskong simoy ng hangin. Kung mahal natin ang kahanga-hangang tanawin, ipagmalaki natin ang ating mga ninuno.

    Pansinin natin ang lipon ng salitang may salungguhit.

    May kalamigan ang klima rito

    1. Manonood sila ng sine kapag dumating ang kuya nila.

    ipagmalaki natin ang ating mga ninuno

    Tinatawag natin ang mga ito na mga sugnay na nakapag-iisa. Pansinin ang lipon ng mga salitang walang salungguhit.

    bukod sa preskong simoy ng hangin kung mahal natin ang kahanga-hangang tanawin

    Tinatawag natin ang mga ito na mga sugnay na di nakapag-iisa.

    Ang pagsasama ng sugnay na makapag-iisa at sugnay na di nakapag-iisa ay tinatawag nating hugnayang pagkakaayos o pagkakayari ng pangungusap.

    Basahin ang mga sumusunod na mga hugnayang pangungusap. Piliin ang sugnay na makapag-iisa at bilugan o isulat sa inyong sagutang kuwaderno ang mga salitang nagsisimula sa sugnay na di nakapag-iisa

    2. Maganda ang pagsasayaw nila pagkat nag-ensayo siya. 3. Kung malakas ang buhos, maliligo siya sa ulan. 4. Ang ina ang pinagkakautangan natin ng buhay kaya mahalaga siya sa

    atin. 5. Mataas ang kanyang grado kaya siya naging iskolar.

  • 7

    May Payak na pangungusap. Iisa ang diwang binabanggit dito. Nagsisimula sa malaking titik ang unang salita nito kung isinusulat. Gumagamit ng bantas na tuldok sa hulihan ng pangungusap. May pangungusap na Tambalan. Ito ay binubuo ng mahigit sa isang payak na pangungusap. Nagsisimula rin sa malaking titik ang unang salita nito kung isinusulat. Gumagamit ng angkop na bantas sa hulihan ng pangungusap. Ang tambalang pangungusap ay gumagamit ng mga salitang pang-ugnay gaya ng: at, kaya, habang, subalit, samantalang, at iba pa.

    May pangungusap ding Hugnayan. Ito ay binubuo ng isang sugnay na makapag-iisa at ng isa o mahigit pa na sugnay na di makapag-iisa.

    Naintindihan mo bang mabuti ang pinag-aralan mong aralin? Ngayon gamitin mo ito sa pagsagot sa mga pagsasanay. Simulan mo nang gawin ang bahaging Pagsanayan Mo.

    Isaisip Mo

  • 8

    A. Tingnan ang larawan. Bumuo ng lima o mahigit pang payak na pangungusap tungkol sa larawan. Isulat sa sagutang papel.

    1. _______________________________________________ 2. _______________________________________________ 3. _______________________________________________ 4. _______________________________________________ 5. _______________________________________________

    B. Bumuo ng tatlo o mahigit pang tambalang pangungusap batay sa nabuong payak na pangungusap.

    1. _______________________________________________ 2. _______________________________________________ 3. _______________________________________________

    Pagsanayan Mo

  • 9

    C. Bumuo ng hugnayang pangungusap batay sa mga sugnay na nabanggit 1. ______________________________ kung makikinig ka sa babasahin ko. 2. Tahimik na nag-aaral ang mga bata habang _______________________. 3. Natigil sa paggagantsilyo si Nanay pagkat _________________________ ____________________________.

    D. Bilugan () ang bilang ng payak na pangungusap, ikahon () ang bilang ng tambalang pangungusap at lagyan ng tatsulok () ang hugnayang pangungusap sa mga sumusunod.

    1. Abalang-abala ang mag-anak. 2. Kakain sila ng suman kapag nakaluto na si nanay. 3