GÜNEŞ ENERJİSİ SEKTÖRÜ .3 GÜNEŞ ENERJİSİ 1. Enerji Kaynakları Enerji kaynakları genelde

  • View
    215

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of GÜNEŞ ENERJİSİ SEKTÖRÜ .3 GÜNEŞ ENERJİSİ 1. Enerji Kaynakları Enerji kaynakları genelde

  • Ramazan ZDEMR

    T.C. AHLER KALKINMA AJANSI

    AKSARAY YATIRIM DESTEK OFS

    GNE ENERJS SEKTR

  • 2

    indekiler

    1. Enerji Kaynaklar .................................................................................................................. 3

    1.1. Gne Enerjisi ........................................................................................................... 3

    1.2. Neden Gne Enerjisi ............................................................................................... 4

    1.3. Dnyada Gne Enerjisi Kullanm .......................................................................... 4

    1.3. lkemizde Enerji Kaynaklar ..................................................................................... 6

    1.4. Yenilenebilir Enerji Kanunlarnda Gne Enerjisi ..................................................... 7

    1.5. Trkiyede Gne Enerjisi Potansiyeli ...................................................................... 8

    1.6. Aksaray Gne Enerjisi Potansiyeli .......................................................................... 9

    2. Sonu ...................................................................................................................... 11

  • 3

    GNE ENERJS

    1. Enerji Kaynaklar

    Enerji kaynaklar genelde yenilenebilir ve yenilenemeyen olmak zere ikiye ayrlr. Yenilenemeyen enerji, kullanldnda ksa srede yeniden olumayan enerji olarak tanmlanr. Yenilenemeyen enerji kaynaklarn petrol, doal gaz ve kmr gibi bnyesinde hidrokarbon ieren fosil yaktlar oluturur. Bu tr enerjiler bitki ve hayvan gibi organik kalntlarn fosillerinden olumulardr. Yenilenebilir enerji ise tekrar tekrar kullanlabilen ve kullandka da kendisini yenileyebilen enerji olarak tanmlanr. En nemli yenilenebilir enerji kaynaklar gne, rzgr, su, bioktle, jeotermal ve dier enerji kaynaklardr. Yani yenilenebilir enerji, ksa srede yerine konulabilen enerjidir. Bugn lkemiz enerji asndan yurtdna bal olup net enerji ithalatmz %71 seviyesindedir ve ancak toplam enerji ihtiyacmzn %29unu yerel kaynaklardan elde edebilmekteyiz. Hi kukusuz son yllarda lkemizde bu enerji bamlln azaltmaya ynelik almalar hzl bir ekilde devam etse de uzun vadede lkemizin enerji ihtiyac iki katna kacaktr. Bu anlamda lkemizde var olan tm enerji kaynaklarnn etkin bir ekilde kullanlmas ve deerlendirilmesi elzemdir. Son yllarda hzl bir geliim evresinden yenilenebilir enerji kaynaklarndan enerji elde etmenin nemi daha da artmaktadr.

    1.1. Gne Enerjisi

    Gnein yaym olduu s ve ktan elde edilen enerjiye Gne enerjisi denir. Yzyllardan beri gne enerjisinden basit yntemlerle enerji elde edilirken modern yaamda enerji ihtiyalar giderek artmakta, bunun sonucunda da son yllarda yaplan aratrma ve gelitirme faaliyetleri ile gne enerjisinden daha fazla enerji elde edilebileceini gstermektedir. Gnein yaym olduu bu enerji her ne kadar Dnya'ya gelen kk bir blm dahi olsa insanln mevcut enerji tketiminden olduka fazladr. 1970'lerden sonra hz kazanan Gne enerjisinden yararlanma konusundaki almalarla gne enerjisi sistemleri konusunda teknolojik ilerlemeler salanm ve yatrm maliyetleri azaltlmtr. Btn bu almalarn yannda mevcut fosil yaktlarnn maliyetinin giderek artmas ve evrede olumsuz etkilerinin hissedilmesi; buna karn gne enerjisinin enerji ham maddesinin bedava olmas ve gne enerjisinin temiz bir enerji kayna olmas bu enerjiden daha fazla yararlanlmas gerektiini aka gstermektedir. Gne enerjisinin de dier enerjiler gibi kullanm sorunlar ve koullar vardr. Hali hazrda Gne enerjisi her tketim modelinde kolaylkla kullanlamaz. Her tketim dalnda kullanlabilmesi iin yaplan almalar da tm Dnyada devam etmektedir. Bugn zerinde allan en nemli konular bu enerjinin depolanmas, transferi ve elde edilecek enerjinin iddetidir.

  • 4

    1.2. Neden Gne Enerjisi

    Tm enerji kaynaklarnn, fosil yaktlar dhil, temelinde gne vardr. Nkleer enerji ve fosil yaktlarnn pahall, gvenlik problemleri, evreye verdii zarar ve dier sebeplerden dolay yenilenebilir enerji kaynaklarndan gneten enerji elde etmek gelecek yllarda kanlmaz olacaktr. Bunun yannda bir ylda Gne tarafndan Dnyaya tanan Gne enerjisi Dnyadaki tm fosil yaktlarnn toplam rezervinden onlarca kat fazladr. Gne enerjisinin kaynann da masrafsz ve srekli olduu dnlrse bu kaynaktan daha fazla faydalanlmas gerektii aka ortaya kmaktadr.

    Bunun yannda fosil yaktlarn ve nkleer enerjinin evremize verdii zararlara deinmemiz gerekir. Fosil yaktlarnn yanmasyla oluan snn ve kan zararl gazlarn atmosfere salnmas dnyann ortalama scaklnn artn hzlandrr ve evremizi olumsuz etkiler. Atmosferin ar snmasyla buzullarn erimesi, denizlerin su seviyesinin ykselmesi ve dier evre sorunlar dnyamz srekli tehdit etmektedir. Nkleer enerji ise zellikle 2011 ylnda Japonyada yaanan kazayla tekrar yksek sesle tartlmaya balanmtr. Ayrca Almanyann gelecek dnemde nkleer enerji santrallerini kapatmay dnmesi bu enerjinin hala belirli riskleri ierdiini aka gstermektedir.

    Son yllarda lkemizin ekonomisinin yksek bir byme trendini yakalamasyla hi kukusuz lkemizin enerji ihtiyalar daha fazla artacaktr. Enerjinin %70ini ithal etmek zorunda kalan lkemizde yenilenebilir enerji kaynaklarna, zellikle de gne enerjisine yatrm yaplmas geleceimiz adna ok nemli hale gelmektedir.

    1.3. Dnyada Gne Enerjisi Kullanm

    Dnya gnelenme potansiyeli aadaki haritada gsterilmitir. En fazla gne enerjisi tesisi yatrmlar gelimi lkeler olan Avrupa ve Amerikada younlamasna ramen Afrika, Avustralya ve Gney Amerikann gnelenme potansiyeli ok daha fazladr. lkemizin de zellikle gney kesimleri yksek gnelenme kapasitesine sahiptir.

    (Kaynak: Matthias Loster,2006)

  • 5

    2010 yl yenilenebilir enerji kaynaklarnn Dnya genelindeki kapasite dalm aadaki

    grafikte gsterilmitir. Hidro santrallerin dahil edilmedii bu deerlendirmede en fazla yenilenebilir enerji 198GW kapasiteli olan Rzgr enerjisinden elde edilmektedir. Rzgr enerjisini bioktle ve fotovoltaik paneller takip etmektedir.

    (Hidro enerji hari) Kaynak: Renewables, Globas Status Report ,2011)

    Fotovoltaik panellerden gne enerjisi retiminin yllara gre deiimi olduka dikkat ekicidir. Son iki ylda bu alanda yaplan yatrmlar katlanarak artmaktadr ve toplam kurulu kapasite 40 GigaWatta ulamtr. Gnmzde fotovoltaik paneller kurarak gneten elektrik elde eden lkelerin banda Almanya, spanya, Japonya, talya, ABD ve in gelmektedir.

    Kaynak: Renewables, Globas Status Report ,2011)

  • 6

    Gne enerjisi sistemleri zerine yaplan aratrma gelitirme faaliyetleri ile teknolojik olarak byk ilerleme kaydedilmekte ve gne panellerinin ilk yatrm maliyeti de drlmeye allmaktadr. Bununla birlikte Dnyada fotovoltaik pil reten lkelerin banda son yllarda byk bir k yapan in n plana kmaktadr. ini Tayvan, Almanya ve ABD takip etmektedir. lkemizde ise son kan YEK kanunu ile lkemizde retilecek olan yenilenebilir enerji retiminde kullanlan tesislerde yerli retim aksam ve tehizat kullanm durumunda ek destekler uygulanmas ngrlmektedir. Bu kanunla yenilenebilir enerjinin teknolojik altyapsnn lkemizde gelitirilmesi kolaylaabilecektir.

    1.3. lkemizde Enerji Kaynaklar

    Enerji kaynaklar asndan incelendiinde, birincil enerji arznda, petrol, doal gaz ve kmrden oluan fosil kaynakl yaktlarn arlkl konumunun nmzdeki yllarda da devam etmesi beklenmekte ve enerji talebindeki artn (2008-2035 dnemi) yzde 75,7lik blmnn bu kaynaklardan karlanmas ngrlmektedir. Bioktle ve p iin bu oran %8,5, dier yenilenebilirler iin %6,6, nkleer iin %6,4, hidrolik iin ise %2,8dir. 2020 ylnda birincil enerji arzndaki en byk paya (%29,8) sahip olaca hesaplanan petroln, 2030 ve 2035 yllarnda ilk sradaki yerini kmre (srasyla %29,1 ve %29,3) brakaca dnlmektedir. Doal gazn ise elektrik retimindeki payn korumas (yaklak %21,4) beklenmektedir. 2008-2035 dneminde elektrik retiminde ise kmr ve doal gazn en nemli kaynaklar olmaya devam edecei, kmrn paynn %41den %42,8e, doalgazn paynn %21,3ten %21,7ye ykselecei; petroln paynn ise %5,5den %1,6ya, hidroliin paynn %15,9dan %13,3e, nkleerin paynn da %13,5den %10,8e decei ngrlmektedir. En byk yzdelik art ise rzgrda beklenmektedir. Ayn dnemde rzgrn %1,1lik paynn %5e ykselecei ngrlmektedir. Kaynaklar asndan bakldnda, 2010 yl itibariyle, toplam elektrik retiminin %45,9u doalgazdan, %18,4 yerli kmrden, %24,5i hidrolik kaynaklardan, %6,9u ithal kmrden, %2,5i sv yaktlardan, %1.35i rzgrdan ve %0.47si jeotermal ve biyogazdan salanmtr. 2009 yl ile kyaslandnda zellikle hidrolik kaynaklardan ve rzgrdan yararlanma oran artarken, yerli kmr ve doal gazn oranlarnda dme grlmtr. Yaplan yasal dzenlemelerden biri de yenilenebilir Enerji ile ilgili Kanun ve Elektrik Piyasasnda retim Faaliyetlerinde Bulunmak zere Su Kullanm Hakk Anlamas mzalanmasna likin Usul ve Esaslar Hakkndaki Ynetmeliktir. Bu Ynetmelik erevesinde hidroelektrik santral (HES) yapmak zere EPDK dan lisans alan 14,336 MW gcndeki 515 santralden, Ocak 2011 itibariyle 13,898.1 MWlk 503 santralin fiilen inaat balam ve srmektedir. 2004 yl itibariyle 18 MW dzeyinde olan rzgr enerjisi kurulu gc ise 2008de 364 MWa, 2009da 753,7 MWa, 2010 ylnda 1265,6 MWa ulamtr. Yenilenebilir Enerji ile ilgili Kanunun yrrle girmesinden sonra 3,489 MW Kurulu gcnde 92 adet yeni rzgr projesine lisans verilmitir. Bu projelerden yaklak 2,000 MW kurulu gce ulalacak olan santrallerin yapm devam etmektedir. Hzla artan elektrik talebini karlamak ve ithalat bamllndan kaynakl riskleri azaltmak zere 2020 ylna kadar, nkleer enerjinin de elektrik retim kurulu gc kompozisyonuna %5 orannda dhil edilmesi planlanmaktadr. Bu amala Trkiye Cumhuriyeti ile Rusya Federasyonu Hkmeti Arasnda Trkiye Cumhuriyetinde Akkuyu

  • 7

    Sahasnda Bir Nkleer G Santr