Click here to load reader

Guncel Tarih

  • View
    227

  • Download
    2

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Feminizm Özel Sayısı

Text of Guncel Tarih

  • gtarih.blogspot.com

    ZEL SAYI: 1

    FEMNZM ZERNE NOTLAR

    NDEKLER

    Sunu..1

    Bir Sentez Olarak Feminizm.......2

    Feminist Fikir Ayrlklar......... 9

    Feminist Taleplerin Tarihi Geliimi zerine...12

    Sonu...... 19

    25. Ylnda kinci Cins..21

    slamn Kadna Bak zerine Bir rnek Yaz.36

    Trkiyede Deiim, Cinsel Kimlik ve Kadn..40

    Trkiyede 8 Mart ve Tarihsel Bir Bak..45

  • gtarih.blogspot.com

    1

    Sunu

    Bir siyasal teori olarak ele alndnda, kavramn tam olarak ortaya konulabilmesi iin

    ncelikle yaplmas gereken baz tanmlamalarn varl aikrdr. ncelikle cinsiyetin ne olup

    olmadnn ortaya konulmas gerekir ki bir cinsiyetin dier cinsiyet karsnda eitsizliinden

    doduuna inanlan bir siyasal yaklamn dayand temel tutum anlalabilsin. Cinsiyet nedir

    sorusuna fizyolojik, biyolojik ve genetik yaklamlarla cevap verilebilir. Doadaki iki temel varln

    eril ve diil zellikleri ortaya konabilir.

    Fakat kavrama feminist yaklamlar erevesinde yaklarsak zellikle cinsel kimliklerin

    oluumunda insann fizyolojik, biyolojik veya genetik zelliklerinden ok toplumsal

    snflandrmalarn etkili olduu gzlemlenebilecektir. Sadece eril ve diil yaplarn birbirlerinden

    fizyolojik, biyolojik ve genetik ayrmlar gz nne alnacak olursa cinsiyetleri aras farkn ok

    daha az olduu varsaylabilir. Peki, cinsiyetler aras farklar sadece sosyal tanmlamalardan

    kaynaklanyorsa nerden kt bu kadn haklar? Nerden kt bu feminizm?

    Modern zamanlar ile beraber artk konunun bir de nc boyutu ortaya kmtr.

    Binlerce yldr toplum, hep iki cinsiyet temeli zerine ina edilmitir. Ancak bugn kendilerinin

    cinsiyetleri itibari bulunduklar yerden farkl bir konumda tanmlayan kimseler de vardr.

    Toplumun bir blm, cinsel kimliklerini yadsmadan kar cinse deil de kendi cinsiyetindeki

    bireylere ilgi duymaktadr. nc bir cinsiyetin ortaya kyla zerinde koca bir toplum ina

    edilmi bulunan cinsiyet kavram yerle bir olmutur.

    Yeniden bir cinsiyet tanmlamas yirminci yzyl sosyal bilimcilerinin en temel

    varsaymlarndan bir tanesinin ortaya atlmas ile yaplabilmitir ancak. Sosyal bilimc iler

    toplumda gzlenen bu yeni durum iin bat dillerindeki kavramsal kolaylktan yararlanmay uygun

    grmlerdir. ngilizcede cinsiyet kavram iin iki kelime mevcuttur; sex ve gender. Sosyal

    bilimciler iin sex: doutan gelen fizyolojik cinsiyet tanmlamasdr. Gender ise kiinin kendini

    nasl tanmlad ile ilgilidir. Kii sexi ne olursa olsun, eer kendisini kadn hissediyorsa kadndr,

    erkek hissediyorsa erkek. Kiinin iki cinse veya her hangi bir cinse eilim duymas gender terimi

    ile aklanabilir. Cinsiyetler aras izgilerin belirginliini kaybettii bir dnyada, cinsiyetler aras

    kavgann zmlemesi ancak ncelikle cinsel kimliklerin tanmlanmas ile balayabilir. Cinsel

    kimliin tanmlamas ise zerinde hibir sosyal bilimcinin uzlaamad bir konudur.

  • gtarih.blogspot.com

    2

    Cinsel kimlik iin en belirleyici kstas olan sosyal tanmlamalarn, toplumdan topluma

    deiiklik gstermesi, zaman iersinde evrimlemesi ve hatta bireyin kendi kiisel tercihlerinin

    bile zaman iinde deiebilmesi kavramn tanmlanmasn gletirmitir. Kavramn gl ve

    karmakl neredeyse btn sosyal analizlerin temelinde cinsel kimlik analizlerinin yer

    almasna sebep olmutur.

  • gtarih.blogspot.com

    3

    TARHSEL BR SENTEZ OLARAK FEMNZM

    Tarih ncesi zamanlarda, insann Afrika savanalarndaki yaam srasnda eril ve diiller

    arasnda grev paylam konusunda bir farklla gidildi, kadn doann kendisine armaan etti i

    dourganlk zellii nedeniyle bebek ile daha fazla ilgilenen cinsiyet olmak durumunda kald.

    nsan yavrusunun dier memelilere oranla hayata hazrlanma sresinin ok uzun olmas,

    yavrunun yetimesi srasnda bir ebeveyn klavuzluuna muhta brakmaktadr. Bu muhtalk

    nedeniyle insanlarn eril ve diilleri kendi aralarnda bir grev paylam yapmak zorunda kaldlar

    ve insan yavrusunun bakm ve yetitirilmesi grevi kadna, kadn ve yavrunun idamesi ise

    erkee grev olarak dt.1 Bu paylamn aile kavramnn ortaya atlmasndan ok nceleri

    belirmesi sosyal aratrmaclar asndan ilgintir.

    Kadn ve erkek arasndaki bu grev ayrmas, tarihin seyri iersinde kadnn bir toplayc

    ve sava olarak evrimlemesinde ikinci basamaa dmesine sebep oldu. Kadn ncelikle

    gelecek nesillerin inasndan ve bu nesillerin yaayaca evrenin (savana, maara, adr veya

    ev) bakm ve temizliinden, erkek ise bu nesillerin idamesi ve yaayacaklar evrenin

    gvenliinden sorumlu oldular. Bu sorumluluk ki onlar tarihsel evrim iersinde farkl kulvarlara

    itti.

    Kadnn idame ve gvenlik grevinden geri kalmas sebebiyle zaman iersinde erkek

    karsndaki konumunda bir gerilemeye, erkein neslinin srdrmesinin bir hizmetkr olarak

    grlmeye baland. Erkek karsnda grlen bu gerilemeye verilebilecek cevabn ise kadnn

    artk ilk bataki eit konumunda olmamas, gvenlik yerine ev bakmnda uzmanlamas

    sebebiyle gerekleemedi.

    Bylece grev paylam uzmanlamay, uzmanlama ise basky dourdu, basky ise

    geri gtrmek iin uzmanlk alanlarndan vazgemek gerei ise artk evrimsel olarak mmkn

    deildir. Bu noktadan sonra artk erkein kadn zerinde egemenliini tam olarak kurmasnn

    nnde hibir engel bulunmamaktadr. Feminist yaklamlar bylesine bir tarih yorumlamasnn

    ardndan ancak ortaya attklar fikirleri temellendirebilmektedirler.

    1 Cinsler aras grev paylamnn evrimsel temelleri hakknda daha ayrntl tezler iin bkz:

    Desmond Morris, plak Maymun, nklap Kitabevi, 1985

  • gtarih.blogspot.com

    4

    Tarihsel olarak erkein kadn zerinde kurduu egemenliin evrimsel sre iersinde

    eitli kisveler altnda daha da kkletirildii sylenebilir. Tarih ncesi zamanlarda yaanan

    grev paylamnn uzmanlamay dourduunu belirtmitik, bu uzmanlklarn ise

    kutsallatrlarak / dinselletirilerek cinsel kimliklerin doadan gelen ayrmlar olduunun

    kafalarda sabitlenmesi egemenliin ktlelemesi asndan nemli bir admdr. Tarih nereden ve

    nasl baktnza hatta kim olduunuza gre farkl yorumlar ile sunulabilir, ancak insanlk tarihine

    objektif bir gz ile bakldnda dinlerin ortaya k kukusuz kadnn toplum iersindeki

    konumunu olduka sarsmtr.

    Din ncesi inanlarn ise kabile dzeyinde yaayan insanlarn hayatlarn etkileyii ile din

    ile ortaya km kurumsallam ve kalplam inanlarn, nasl hareket etmesi gerektii ok

    yce bir varlk tarafndan emredilen insann hayatn etkileyii phesiz farkldr. Dinin erkeklerin

    elinde kadnlarn hayatlarn daha da kstlayc bir ara olarak kullanlmas neredeyse dinin ilk

    k anna kadar aratrmaclar gtrecektir. Bu nedenle, Din ne zaman kadnlar zerinde bir

    bask arac olarak kullanlmaya balanmtr? Sorusuna ilk kurulduu andan itibaren cevab hi

    yanltc olmayacaktr.

    Din olgusu dnda, siyaset de yine erkein kadn zerindeki egemenliini kkletirme

    abalarndan bir tanesi olarak grlebilir, bugnn demokrasilerinin idealize ettikleri kadim

    yunan ehir devletlerinde kadn vatanda saylmazd, bu yzden de oy kullanamaz, siyaset

    yapamaz ve idareci olamazd, idarecilik yapmayaca iin de eitime ihtiya duymayaca

    varsaylr o evrensel okullara alnmazd.

    Platonun ideal devlet kuram dnda antik yunan dnyasnda kadn zerine dnce de

    bulunamaz2. Siyaset, erkein gvenlik grevinin bir uzants olarak nce cinsel kimlik sonrasnda

    ve srasyla ky, klan, blge ve/veya toplum dzeyinde ilerleyen, egemenliini geniletme

    abasnn bir sonucu olarak ortaya kan devlet kavram ile birlikte anlmaktadr. Devlet eril bir

    kavramdr, nk erkek nce kadn zerinde egemen olmu ardndan etrafndaki btn kadn ve

    erkeklerde egemenlii salamlatrdktan sonra klannn tamam zerinde egemenliini

    yakalam ve en sonunda blgesel ve toplumsal egemenliklerin yolu almtr. Devletin erillii,

    zerinde egemen kurulan toprak paras olan vatann diil kimlii ile ancak bir btn oluturabilir.

    Erkek nasl ki evinde kadn zerinde egemen ise ayn zamanda toplumsal balamda da erkek

    yani devlet kadn yani vatan zerinde egemendir.

    2Prof. Dr. Ayferi Gze, Siyasal Dnceler ve Ynetimler Beta Yaynlar, Platon, Devlet

  • gtarih.blogspot.com

    5

    Din ve siyaset dnda ekonomi, bilim ve spor gibi alanlarda; erkek, kadn zerinde

    egemenlii kurmu, tarih iersinde nispeten ge oluan altyapsal eler olan bu dallarda kadn

    stn erkek zeks(!) ve muhteem erkeksi kaslar(!) karsnda aalanm, hakir grlm,

    gerekli donanm ve gereksinimlere sahip olmad halde erkekler ile ayn yarta yartrlmaya

    allmtr. Kadnn evinden kmas iin binlerce yllk bir sre gemesi gerektii halde bugn

    kadnn tekrar evine dnmesi gerektii nk dk zeks ve zayf fizyolojik yaps nedeniyle

    d dnyann ona gre olmad, krlp zlebilecei, bunun hi de adil olmad sylenmektedir.

    Bugn ok byk ve iinde eitli kitaplarn bulunduu bir kitapda ieri girdiinizde ya

    da byk bir ktphaneye gittiinizde erkek haklar, erkek sorunlar, erkein toplum iersindeki

    yeri, erkek ve siyaset, erkein ad yok gibi isimlerle kitaplar bulamazsnz, ancak bu kitap

    isimlerinde erkek yerine kadn koyarsanz hepsini bulursunuz3.

    Ancak byle bir almann kitaplar veya ktphanelerde bulunmay elbette byle bir

    konu veya sorunun var olmadn gstermeyebilir, yine de erkein cinsel kimliinden dolay

    sorun yaadn, toplum hayatndan geri kaldn, ezildiini ve/veya smrldn sylemek

    ne kadar bilimsel/etik olur. Bu noktada cinsel kimliklerin oluumunda birincil etkenin sosyal

    tanmlamalar olduunu syleyebiliriz. kincil olarak ise fizyolojik, biyolojik ve genetik farkllklar

    gelir. Toplum iers