Inovacije i inovativnost

  • View
    240

  • Download
    7

Embed Size (px)

Text of Inovacije i inovativnost

  • Menadment inovacija Skripta za prvi kolokvijum by Popkorn Junikorn

    1

    Inovacije i inovativnost

    1. Osnovni koncepti

    1.1. Pojmovno odreenje inovacija Sve poinje sa gospodinom J. Schumpeter-om koji inovacije oznaava kao osnovni faktor tehnolokog progresa i ekonomskog razvoja. Takoe je smislio i pojam kreativna distrukcija, to predstavlja zamenu starih tehnologija novim. Kasnije, javljaju se Uterback i Abernathy koji razvijaju pristup koji kae da se u fazi nastanka svakog privrednog sektora, javlja radikalna inovacija proizvoda koju sledi radikalna inovacija odgovarajueg procesa proizvodnje, praena difuzijom inkrementalnih inovacija. Etimoloki, termin inovacija potie od latinske rei innovare, to znai napraviti neto novo. Ideacija - generisanje ideja. Bitni pojmovi:

    Otkrie - nauno saznanje o neemu to objektivno postoji. Najee je to neki prirodni zakon. Takve stvari ovek samo moe da prepozna, utvrdi ili otkrije.

    Pronalazak, izum, invencija - ideja o novom - praktina primena otkria (moe biti tehniki izum ili umetnost). Ovo se odnosi na kreiranje neega to nije postojalo.

    Novina - moe biti apsolutna (neto to objektivno nije postojalo ranije) ili relativna (neto to nije bilo zabeleeno u iskustvu, to se percipira kao neto novo).

    Inovacija - Implementacija invencije, ideje, izuma, pronalaska Inovacija je proces pretvaranja ideje u praktinu primenu - realizaciju. To se moe predstaviti sledeom relacijom:

    Inovacija = teorijski koncept + tehnika invencija + komercijalna eksploatacija

    Inovacija u isto vreme moe biti i izlaz (proizvod, usluga, proces) ili sam proces od ideje do realizacije. Integralni inovacioni proces je serija povezanih aktivnosti, koja ukljuuje:

    Odgovor na potrebu ili mogunost

    Kreativni napor

    Potrebu za daljim promenama Kasnije se javlja i Peter Drucker koji inovaciju definie kao kljuni elemenat preduzetnitva. Nakon toga, M. Porter se u svom modelu pet sila konkurentnosti osvre na jedan od kljunih elemenata inovacije - da preduzee moe da stekne konkurentsku prednost na osnovu inovativnosti.

  • Menadment inovacija Skripta za prvi kolokvijum by Popkorn Junikorn

    2

    C. Freeman je rekao Ne inovirati znai umreti. Rothwell izdvaja dva oblika inovacije: velika unapreenja na nivou stanja tehnologije (radikalne inovacije) i primena sasvim malih promena u tehnolokom know-how-u (inkrementalne inovacije).

    Zakon o inovacionoj delatnosti RS (2010.): Inovacija je uspena trina primena invencije, odnosno, primena novog ili znaajno poboljanog proizvoda, procesa ili usluge ili marketinke metode ili nove organizacione metode u poslovanju, o0rganizaciji rada ili odnosima pravnog lica sa okruenjem. Ova definicija je u potpunosti usklaena sa OECD standardnom (Oslo Manual). Evropska komisija definie inovaciju kao unapreenje i poveanje opsega proizvoda i usluga i povezanih trita; uspostavljanje novih metoda proizvodnje, nabavke i distribucije; uvoenje promena u menadmentu, organizaciji i i uslovima rada zaposlenih.

    Stepen inovativnosti definisali su meu prvima Ansoff i Stewart:

    1. Inventivnost - preduzee se bori za inovaciono vostvo; 2. Adaptivnost - preduzee preputa drugima vostvo, ali se brzo adaptira ili modifikuje proizvod

    (to se zove inovativna imitacija, a strategija se zove drugi, ali najbolji); 3. Ekonominost - proizvodnja onoga to su drugi ve proizvodili, ali sa niim trokovima; 4. Inovativne aplikacije - preduzee koristi postojeu tehnologiju na nove naine

    Konkurentsko okruenje utie na stepen inovativnosti, a ono zavisi od niza faktora koji se odnose na: - Potroae (zahtevi, vrednosni sistem potroaa) - Proizvod (npr. ivotni vek proizvoda) - Tehnologije u datoj grani (tehnoloke performanse, ivotni ciklus tehnologije)

    1.2. Kljune funkcije za menadment inovacija Funkcije u preduzeu koje su osnovne za proces inovacije i menadment inovacija: istraivanje i razvoj (R&D), proizvodnja i marketing. Elementi koji utiu na inovacioni proces:

    Kreativni pojedinci - Razvoj nauke i tehnologije poveava ulaz znanja

    Funkcije i aktivnosti preduzea - Razvoj znanja, proizvoda i procesa u preduzeu

    Arhitektura firme i eksterne veze - Drutvene promene potrebe trita vode do tranje i mogunosti

    Na osnovu ovoga, menadment inovacija u preduzeu obuhvata planiranje, organizovanje, koordinaciju i kontrolu inovacionih procesa i inovacija - od ideje do realizacije.

  • Menadment inovacija Skripta za prvi kolokvijum by Popkorn Junikorn

    3

    Inovacioni master plan Poznata konsultantska kua InnovationLabs napravila je koncept pod nazivom Inovacioni master plan koji ima pet osnovnih elemenata:

    1. TA inovirati - inovacioni portfolio 2. KAKO inovirati - inovacioni projekat (efikasnost, potpunost, razumljivost) 3. ZATO inovirati - veza izmeu strategije i inovacija (usklaenost) 4. KO inovira - potrebana je inovativna kultura (inovacioni projektni tim) 5. GDE se realizuju inovacioni projekti - inovaciona infrastruktura (resursi, alati podrke)

    2. Tipologija inovacija Osnovna podela koju je predloio Schumpeter je:

    Uvoenje novog proizvoda

    Uvoenje novog metoda proizvodnje (proces)

    Otvaranje novog trita

    Osvajanje novog izvora sirovina ili poluproizvoda

    Reorganizacija industrije Od ovih su najznaajniji inovacije proizvoda/usluga i inovacije procesa, a ostale se klasifikuju kao inovacije iz oblasti menadmenta. Jo jedan od moguih irih pristupa klasifikaciji inovacije je prikazan sledeom tabelom (obratiti panju na primere):

    Tip inovacije Primer

    Inovacija proizvoda Razvoj novog ili usavrenog proizvoda

    Inovacija procesa Razvoj novog procesa proizvodnje, npr. Pilkington

    Inovacija organizacije Nova organizacijona jedinica (npr. inovativni deo); novi sistem interne komunikacije

    Inovacija menadmenta TQM sistemi, BPR, uvoenje SAP R/3

    Inovacija proizvodnje Krugovi kvaliteta, JIT proizvodni sistem, novi sistem planiranja proizvodnje

    Inovacija marketinga Novi finansijski aranmani; novi pristupi prodaji (npr. direktni marketing)

    Inovacija usluge Finansijske usluge bazirane na Internetu

    Najznaajniji kriterijumi klasifikacije inovacija, od kojih zavisi i jedan od izrazitih atributa svake inovacije - stepen novine, su: 1. Priroda inovacije 2. Tip novine

    2.1. Inkrementalne i radikalne inovacije - priroda inovacija Prema kriterijumu priroda inovacija, postoje radikalne (sutinske) i inkrementalne (evolutivne) inovacije.

  • Menadment inovacija Skripta za prvi kolokvijum by Popkorn Junikorn

    4

    Teh

    no

    logi

    ja

    Inkrementalne inovacije su mala poboljavanja, a rezultat radikalnih inovacija su potpuno novi proizvodi/usluge/procesi. U inkrementalne inovacije se ulae u proseku oko 80% svih inovacije firme. Tu se sree i pojam polu-radikalnih inovacija, to se moe predstaviti inovacionom matricom.

    Prema kriterijumu tip novine postoje inovacije proizvoda/usluga i inovacije procesa.

    2.2. Savremena Oslo tipologija - tip inovacije Tree izdanje Oslo Manual iz 2005. godine (OSLO III) napravljen je od strane OECD i Eurostat. On definie pet oblika inovacija: 1. Inovacije proizvoda 2. Inovacije usluga 3. Inovacije procesa 4. Inovacije organizacije 5. Inovacije marketinga

    2.3. Inovacije proizvoda Inovacije proizvoda predstavljaju uvoenje proizvoda/usluge koji je potpuno nov ili znaajno unapreen - pre svega, s obzirom na njegove karakteristike ili namenu. Sutinske inovacije proizvoda mogu se definisati kroz proizvod ija se nameravana upotreba, karakteristike performansi, svojstva, karakteristike dizajna ili korienje materijala ili komponenata znaajno razlikuje u poreenju sa prethodno realizovanim proizvodima. Takve inovacije mogu da ukljue radikalno nove tehnologije ili mogu bazirati na kombinovanju postojeih tehnologija za nove primene. Inkrementalne inovacije proizvoda definiu se kroz postojei proizvod ija performansa je znaajno poveana ili poboljana. Prema definiciji EU, inovacije proizvoda iskljuuju: - Rutinska poboljanja - Redovne sezonske promene (kod odevnih predmeta) - Neznatne modifikacije ili unapreenja

    Novo Polu-radikalne Radikalne

    Blisko postojeem

    Inkrementalne Polu-radikalne

    Blisko postojeem Novo

    Poslovni model

  • Menadment inovacija Skripta za prvi kolokvijum by Popkorn Junikorn

    5

    Primeri inovacija proizvoda, Oslo III:

    Sistem za globalno pozicioniranje (GPS) u transportu

    IP telefonija

    Kamere u mobilnim telefonima

    Ugradnja beine mree u laptop raunare

    Paradoks razvoja novog proizvoda - interakcija organizacije i njenog trinog okruenja stvara potencijalne sile koje stimuliu inovativnost; u isto vreme, generiu se i snage u organizaciji koje stvaraju otpor prema promeni; ta situacija se oznaava u literaturi kao paradoks razvoja novog proizvoda. Razlozi za ulazak u projekat razvoja novog proizvoda (bitno):

    Izvor konkurentske prednosti

    Mogunost za pojaanje ili promenu stratekog pravca

    Poboljanje korporativnog imida

    Povraaj investicija i kapitalizacija rezultata istraivanja i razvoja

    Osnaivanje marketinga / brenda

    Povoljan uticaj na ljudske resurse Performanse proizvoda: Dizajn, pouzdanost, kvalitet, fleksibilnost, funkcionalnost, cena, jednostavnost primene, tehniko-tehnoloke performanse Najee prihvaena klasifikacija kategorija razvoja novog proizvoda: (bitno)

    1. Proizvodi novi za svet - proizvodi koji su novi i za preduzee koje ih razvoja i za trite koje ih koristi. Imaju mali udeo u novim proizvodima preduzea, najee su bazirani na potpuno novoj tehnologiji ili na radikalno razliitoj primeni postojee tehnologije (npr. Sony Walkman, Kodak digitalna kamera, 3M Post-It pap