Islamska Misao

  • View
    78

  • Download
    9

Embed Size (px)

DESCRIPTION

ISLAMSKA MISAO, Osnivač i izdavač: Fakultet za islamske studije, Novi Pazar

Text of Islamska Misao

  • ISLAMSKA MISAOOsniva i izdava: Fakultet za islamske studije Novi PazarZa izdavaa: Prof.dr.hfz.AlmirPramenkoviGlavni urednik: Prof.dr.hfz.AlmirPramenkoviPomonik urednika: Doc.dr.HajrudinBaliRedakcija: Prof. dr. Sulejman Topoljak, prof. dr. efikKurdi,prof.dr. IsmailPali,prof.dr.DemaludinLati,prof.dr.MetinIzeti,doc.dr.SaminaDazdarevi,mr.MisalaPramenkovierijatski recenzent: Doc.dr.EnverGici Tehniki urednik: SenadRedepoviLektor: MahmutSuljovitampa: El-Kelimeh, BeogradTira: 500 primjerakaAdresa redakcije: Fakultet za islamske studije, ul.RifataBurdevia1, 36300 Novi Pazar

    CIP - Katalogizacija u publikacijiNarodna biblioteka Srbije, Beograd

    378:28

    ISLAMSKA misao : godinjak Fakulteta za islamske studijeu Novom Pazaru / glavni urednik Almir Pramenkovi . - 2007, br.1 - . Novi Pazar (Gradski trg) : Fakultetza islamske studije, 2007- (Beograd : El-Kelimeh). -24 cm

    GodinjeISSN 1452-9580 = Islamska misao (Novi Pazar)COBISS.SR-ID 141771532

    tampanje ovog broja pomogla jeKancelarija za vjerska pitanja Republike Srbije

  • ISLAMSKA MISAO

    Godinjak Fakulteta za islamske studije Novi Pazar

    6

  • SADRAJ

    MUFESSIR ABU BAKR AR-RAZI AL-DASSAS, NJEGOVO NAUNI UGLED I MJESTO MEU PRIPADNICIMA HANEFIJSKE KOLE 7

    ULOGA I DOPRINOS IBN KESIRA U RAZVOJU I AFIRMACIJI KURANSKE MISLI 31

    KELAM ALLAHOV VJENI GOVOR 45

    EHLISUNNETSKA INTERPRETACIJA 45

    MUSLIMS AND CHRISTIANS IN THE BALKANS HISTORICAL ASPECT AND CONTEMPRORY CHALLEGES 65

    POZICIJA I ULOGA ARHITEKTURE U OKVIRIMA ISLAMSKE UMJETNOSTI 79

    PROLEGOMENA ZA JEDNU MOGUU FILOZOFIJU IVOTA 103

    ODNOS MEDIJA U SRBIJI PREMA ISLAMU I ISLAMSKOJ ZAJEDNICI 175

    GENERALNA PRAVNA NAELA U ERIJATSKOM PRAVU 213

    ISLAMSKA MISAO 2012 BROJ 64

    SADRAJISLAMSKA MISAO NOVI PAZAR, 2012 BROJ 6

  • UPOTREBA METAFORE U JEZIKU TAMPANIH MEDIJA 251

    REFLEKSIJE KANONA LEKE DUKAINIJA NA OBIAJE I KULTURU BONJAKA U ROAJAMA 279

    VRIJEDNOST I ZATITA LJUDSKOG IVOTA U ISLAMSKOM I POZITIVNOM PRAVU 301

    TRISTE POTPUNE (SAVRENE) KONKURENCIJE 317

    DOPRINOS VAKUFA ODGOJNO-OBRAZOVNOM RADU 343

    ISLAM U EVROPI IZAZOVI I PRESPEKTIVE* 371

    ISLAMSKA MISAO 2012 BROJ 6 5

  • PROF. DR. SAFVET HALILOVI

    MUFESSIR ABU BAKR AR-RAZI AL-

    DASSAS, NJEGOVO NAUNI UGLED

    I MJESTO MEU PRIPADNICIMA

    HANEFIJSKE KOLE

  • ISLAMSKA MISAO 2012 BROJ 6 9

    UVOD

    Abu Bakr ar-Razi al-Dassas spada meu istaknute islamske uenjake. ivio je u 4. hidretskom stoljeu, tj. 10. Stoljeu po gregorijanskom kalendaru. Roen je 305. a umro 370. godine po Hidri (odgovara 917-980. godina po Isau, a.s.).

    Autor je brojnih djela, a najpoznatiji je po svom tefsiru (komentaru Kurana), koji je naslovljen sa Akham al-Quran (Propisi Kurana), u kojem je prokomentirao Kuran asni s posebnim osvrtom na ajete koji se tiu propisa (al-ahkam), shodno metodologiji hanefijske pravne kole (mezeheba). To njegovo djelo je, zapravo, jedini kompletni tefsir takve vrste, koji je ostao sauvan u okrilju hanefijskog mezheba.

    Svojom erudicijom i naunim dignitetom imam Al-Dassas je nadiao granice vremena u kojem je ivio jer se njegova djela, i danas, nakon vie od hiljadu godina poslije njegove smrti, smatraju izuzetno vanom literaturom u vie islamskih znanstvenih disciplina, posebno u podruju tefsira (tumaenja Kurana), fikha erijatskog prava i njegove teorije (usul al-fiqh). Zapravo, posebno vane zasluge ovom svestranom uenjaku pripadaju u domenu ouvanja i afirmacije hanefijske pravne kole, koja ima najvei broj pripadnika meu dananjim muslimanima u svijetu. I muslimani ovih naih balkanskih i istonoevropskih podruja su takoer batinici i sljedbenici hanefijskoga mezheba.

    U ovom radu se razmatra nauniki ugled ovog istaknutog

  • PROF. DR. SAFVET HALILOVI

    ISLAMSKA MISAO 2012 BROJ 610

    islamskog uenjaka, kao i mjesto koje mu pripada u klasifikacijama uenjaka hanefijske pravne kole.

    AL-DASSASOV NAUNI UGLED

    Al-Dassas je imao zavidan ugled meu vodeim uenjacima uope, a posebno meu ulemom hanefijskoga pravnog uenja (mezheba). Dokaz tome su rijei uenjaka historiara kojim su ga opisivali. Dobio je nekoliko nadimaka i priimenaka, kojima se izradavaju atributi kakvi se daju samo najuglednijim uenjacima.

    Istaknuti historiar i biograf emsuddin az-Zahabi (umro 748/1374) za njega je rekao da je prvak, erudit, muftija i muddtehid, uenjak Iraka, Ahmad ibn Ali ar-Razi al-Hanafi, autor brojnih spisa.1 Ovo svjedoenje je samo za sebe dovoljno da doara razinu Al-Dassasovoga naunikog ugleda s obzirom na injenicu da je njegov akter, tj. Az-Zahabi, bio pouzdan, kritian, dalekovid i precizan historiar, koji je strogo vagao rijei koriene prilikom opisivanja uenjaka. On je ubrojao Al-Dassasa meu velike znalce hadiske nauke, o kojima je sastavio bibliografski leksikon pod naslovom Tazkira al-huffaz. Uz to je za njega, u enciklopedijskom djelu Tarih al-islam, ustvrdio da je iznimno dobro znao hadis i njegove discipline, rekavi: Njegova pisana djela dokazuju da je napamet nauio veoma mnogo hadisa i iznimno dobro ih razumijevao.2

    Tu su i brojna druga svjedoenja velikih islamskih uenjaka, koja govore o opsegu Al-Dassasovoga naunikog ugleda. Ono to moe biti posebno zanimljivo jeste to to se svjedoenja ne svode na uenjake koji su dolazili nakon vremena u kojem je ivio Al-Dassas,

    1 Az-Zahabi, Siyar alam an-nubala, XVI, str. 340.2 Vidjeti: Tazkira al-huffaz, III, str. 959; Tarih al-islam, str. 342.

  • MUFESSIR ABU BAKR AR-RAZI AL-DASSAS

    ISLAMSKA MISAO 2012 BROJ 6 11

    ve moemo nai i njegove savremenike koji mu svjedoe nauniki ugled, ponekad uprkos razilaenju u pogledu slijeenja pravne kole, koje je meu savremenicima znalo biti razlog meusobnih netrpeljivosti i zavisti. Tako je, npr., imam Al-Abhari (umro 375/985), prvak malikijskoga pravnog nauavanja u svoje vrijeme, poznat po krutoj privrenosti svome mezhebu, kad je Al-Dassasa preporuivao halifi za poloaj vrhovnoga kadije, obrazloio je taj prijedlog rijeima: Njega vam preporuujem jer mu ja ne poznajem ravnoga.

    Al-Kasani (umro 585/1191)3 Al-Dassasa naziva dokazom islama (hudddat al-islam).4 Ibn as-Salah5 je, pak, rekao: Ar-Razi je istinski prvak.6 Amir Katib al-Ittiqani al-Farabi (umro 758/1356)7 opisao ga je kazavi da je on Al-Dassas prvak, veliki iraki uenjak, najvieg ranga, najbolje klase po znanju i odgoju, autor brojnih djela o naunim osnovama i granama.8

    3 Abu Bakr ibn Mas`ud al-Kasani, iz Halepa fakih hanefijskog nauavanja. Poznata djela su mu: Badai` al-sanai` fi tartib a-arai`; As-Sultan al-mubin fi usul ad-din (vidjeti: Al-A`lam, II, str. 70).4 Al-Kasani, Badai` al-sanai`, IV, str. 296. 5 `Usman ibn `Abdurrahman ibn `Usman Abu `Umar al-Kurdi, poznat kao Ibn as-Salah veliki znalac tefsirskih, hadiskih i pravnih nauka. Boravio je u raznim kulturnim centrima u svojstvu uitelja, muftije i spisatelja. Napisao je: Kitab ma`rifa anwa` `ilm al-hadis (poznatije kao Muqaddima Ibn as-Salah); Al-Fatawa; Tabaqat al-fuqaha a-afi`iyya; Adab al-mufti wa al-mustafti i druga djela (vidjeti: Al-A`lam, IV, str. 207). 6 Ibn al-Salah, Al-Fatawa, str. 33. (Zabiljeeno u IV dijelu enciklopedijskog djela Al-Rasail al-muniriyya).7 Amir Katib ibn Amir Umar ibn Amir Gazi al-Ittiqani al-Farabi fakih hanefijskog nauavanja, nazivan i Abu Hanifa. Poznato djelo mu je komentar na Al-Hidayu, naslovljeno Gayat al-bayan (vidjeti: Ad-Durar al-kamina, I, str. 414; Al-Fawaid al-bahiyya, str. 50; Al-A`lam, II, str. 14). 8 Amir Katib al-Ittiqani al-Farabi, Gaya al-bayan, rukopis br. 45/B; Uvod kritikom

  • PROF. DR. SAFVET HALILOVI

    ISLAMSKA MISAO 2012 BROJ 612

    Poznati uenjak iz podruja hadiskih i drugih islamskih nauka u 14. hidretskom stoljeu Muhammad Zahid al-Kawsari (umro 1371/1951)9 o Al-Dassasu se veoma pohvalno izrazio, kazavi: Hafiz i prvak, Al-Dassas, bio je vodei uenjak u fikhu i hadisu. Veoma uspjeno se pozivao na hadise koje su sabrali Abu Dawud, Ibn Abu ayba, Abdurrazzaq, Al-Tayalisi, sjeajui se iz lanca predanja onog ta poeli, o temi koju poeli. Njegovo je djelo Al-Fusul fi al-usul. Njegovi su i komentari na At-Tahawijevo djelo Al-Muhtasar i A-aybanijevo djelo Al-Dami al-kabir. Njegova knjiga Ahkam al-Quran je djelo koje dokazuje autorovu nedostinu zrelost i kompetentnost u podruju poznavanja prenosilaca tradicije, to naroito dolazi do izraaja kada je rije o iznoenju argumenata u pitanjima gdje dolazi do razilaenja.10

    Historijska i biografijska literatura je krcata rijeima kojima se Al-Dassas opisuje po zrelosti i izvrsnosti u raznim islamskim naukama, naroito u fikhu, usulu, tefsiru i hadisu,11 to je bilo razlog

    izdanju II dijela Al-Dassasovog komentara na Al-Tahawijev Al-Muktasar, str. 53. (doktorska disertacija Saida Muhammada Baktaa, Centralna biblioteka Univerziteta Umm al-Qura, Mekka, br. 1924).9 Muhammad Zahid ibn al-Hasan ibn Ali al-Kawsari fakih hanefijskog nauavanja, erkekog porijekla. Izuavao je hadis, knjievnost i genealogiju. Bio je lan Vrhovnog vjerskog vijea u osmanliskoj dravi, u posljednjim godinama njenog postojanja. Nakon Ataturkovog prevrata bio je zlostavljan, zbog ega je 1341.h/1922. godine iz Turske odselio u Aleksandriju (Egipat). Jedno vrijeme se premjetao izmeu Egipta i Sirije. Nakon toga se nastanio u Kairu, gdje je i umro. Napisao je mnogobrojna djela (vidjeti: Maqalat al-Kawsari, str. 5-77; Al-A`lam, VI, str. 129).10 Vidjeti: Al-Hafiz al-Zaylai, Nasb al-raya, Al-Kawsarijev Uvod, str. 44.11 Zato moemo vidjeti da ga autori klasifikacijskih djela ubrajaju meu aktere razliitih nauka. Biografije o njemu, svrstavajui ga meu aktere razliitih nauka, napisali su: A-irazi, Tabaqat al-fuqaha, str. 144; Al-Maragi, Tabaqat al-usuliyyin, I, str. 203-205; Az-Zahabi, Tazkira al-huffaz, III, 959; Ad-Dawudi, Tabaqat al-mufassirin, str. 55; Az-Zahabi, At-Tafsir wa al-mufassirun, II,