KAZAKİSTANDA TÜRKİYE VE TÜRK İMAJI

  • View
    276

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of KAZAKİSTANDA TÜRKİYE VE TÜRK İMAJI

T.C. ANKARA NVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTS HALKLA LKLER VE TANITIM ANABLM DALI

KAZAKSTANDA TRKYE VE TRK MAJI

Yksek Lisans Tezi

Guldariga NOGAYEVA

Ankara-2007

T.C. ANKARA NVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTS HALKLA LKLER VE TANITIM ANABLM DALI

KAZAKSTANDA TRKYE VE TRK MAJI

Yksek Lisans Tezi

Guldariga NOGAYEVA

Tez Danman Prof. Dr. Metin KAZANCI

Ankara-2007

T.C. ANKARA NVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTS HALKLA LKLER VE TANITIM ANABLM DALI

KAZAKSTANDA TRKYE VE TRK MAJI

Yksek Lisans Tezi

Tez Danman :

Tez Jrisi yeleri Ad ve Soyad.................................................................... .................................................................... .................................................................... .................................................................... .................................................................... ....................................................................

mzas........................................ ........................................ ........................................ ......................................... ......................................... .........................................

Tez Snav Tarihi ..................................

TRKYE CUMHURYET ANKARA NVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTS MDRLNE

Bu belge ile, bu tezdeki btn bilgilerin akademik kurallara ve etik davran ilkelerine uygun olarak toplanp sunulduunu beyan ederim. Bu kural ve ilkelerin gerei olarak, almada bana ait olmayan tm veri, dnce ve sonular andm ve kaynan gsterdiimi ayrca beyan ederim.(//200)

Guldariga NOGAYEVA

NSZ Kazakistanda Trkiye ve Trk maj adl bu almann gereklemesinde bana gvenen ve beni doru ynlendiren, ok youn almasna ramen bana daima zaman ayran, her soruma cevap veren, beni her zaman cesaretlendiren ve beni engin bilgileriyle ynlendiren ok deerli hocam Prof. Dr. Bayram KAYAya teekkrlerimi bir bor bilirim. Ayrca almamn son aamasnda bana destek olan, en zor zamanmda benden yardmn esirgemeyen, kendisiyle almay benim iin byk bir ans olarak grdm, deerli hocama danmanma Metin KAZANCI ya sonsuz teekkrlerimi sunarm. Tezimdeki baz hatalar dzeltmemde yardmn esirgemeyen, zor anlarmda yanmda olup beni destekleyen sevgili ablam Aynur Nogayevaya; SPSS for Windows program konusunda bana yardm eden Nihan Odaba arkadama; Kazakistanda yaptm anket uygulamasnda beni yalnz brakmayan, anketleri Kazakistann farkl yerleim birimlerindeki kiilere datmama yardm eden babam Muhanbediyar Nogayev, kardeim Dinara Nogayeva, arkadam Kuralay Sultanova ve anketleri doldurmay kabul ederek ibirlii yapan tm kiilere; Bu aamaya kadar gelmemde byk pay olan, benimle gurur duyan, dualarn eksik etmeyen annem bata olmak zere tm aileme ve srekli olarak fikir alveriinde bulunduum deerli Hseyin Kayhan Efeye en iten teekkrlerimi sunuyorum.

Guldariga Nogayeva

indekilernsz Giri G.1. Sorun.1 G.2. Ama ve nem..7 G.3. lgili ncelemeler...9 G.4. Kuramsal ereve...25 G.5. Yntem34 G.5.1.Soru Katlarnn Hazrlanmas35 G.5.1.1. Katlmclarn Demografik zelliklerini Belirlemeye Ynelik Sorular...35 G.5.1.2. Tarihsel, Sosyal ve Kltrel likilere Ynelik Sorular....36 G.5.1.3. Ekonomik likilere Ynelik Sorular....36 G.5.2. Nfus ve rneklem..37 I Blm.Aratrma Bulgular..38 1.1. Trkiye ile bulgular..38 1.1.1. rnekleme likin Demografik Bulgular....38 1.1.2. rnekleme likin Kltrel Bulgular....43 1.1.3. rnekleme ilikin Ekonomik Bulgular.49 II. Blm. Ki-Kare Analizleri...100 III. Blm. Yorum108 3.1.1. rnekleme likin Demografik Bulgularn Yorumu...108 3.1.2. Kltrel Bulgulara Ynelik Yorumlar108 3.1.3. Ekonomik Bulgulara Ynelik Yorumlar ........111 3.1.4. neriler...112 Sonu K aynaka Ekler zet Summary

Giri 1990larn banda dil, kken, din ve tarih asndan Trkiyeye ok yakn olan be bamsz Trk Cumhuriyetinin meydan kmas ve Trk Dnyasnn kefedilmesi sonucunda uzun yllar boyunca Sovyetler Birliindeki Trkler ve Trkiye arasndaki kopukluk dnemi sona ermitir. Dorudan temaslar mmkn hale gelmi, Trkiye ve Trk Cumhuriyetleri arasnda diplomatik ilikiler kurulmutur. Bunlarn arasnda da Kazakistan vardr. Kazakistann bamszlk hareketini ilk tanyan lke olarak, Trkiye'nin zel bir yeri bulunmaktadr. Kazakistan Bat Trkistanda en geni topraklara sahip olan Trk cumhuriyetidir. Kazakistan ve Trkiye ayn ktada yer alp ayn din, dil ve rf adetlerine sahip olan iki lkedir. Ancak zaman ierisinde dilleri deiime uram ve farkl ynetim biimi benimsemi olup kltr farkllklar yaamaya balamtr. Bu aratrmada Kazakistann Trkiyeye yaklam, d tantm kavram olarak "imaj" ynyle" aklanmaya allacak. Ekonomik, siyasal ve sosyokltrel sorunlarn neler olduu ve Kazakistanda bu boyutlarn nasl yansd ortaya konmu olacak ve Trkiyenin imaj sorunlarnn neler olduu belirtilerek bu tr almalara kaynaklk etmesi amalanmaktadr. Tezimizde Osmanl devleti ile iinde Kazaklarn da var olduu Trkistan adyla bilinen blgesi arasndaki ilikileri gzden geirme, iki kutuplu sistemin kmesiyle alan demir perde dndaki Trkiyenin gemite yaratt imaj inceleme imkan bulunmaktadr. Kazakistan tarafl bak asyla Trkiyenin portresini izebilmemiz iin Kazakistandaki tarih ve okul kitaplarnda belirtilen Trk imajn ortaya koyarak, konumuzla ilgili gerek yazl eserler, gerekse iir, makale gibi eitli kaynaklarda/ belgelerde geen imaj alglamas tespit edilecektir. Bu noktadan hareketle, aratrmamzn ana amacn, Kazakistan gzyle Trkiye imajnn grntsn ortaya kartmak, elde edilen sonularn olumlu ya da olumsuz olduunu tespit etmek ve negatif imaj varsa olumlu yne evirmenin yollarn aratrarak sorun zmne neriler gelitirmek oluturmaktadr. Trkiyede imaj almalarn yaplmasna ramen, ayr corafyalarda yaayan, fakat ortak kltrel elere sahip olan Trkiye ve Kazakistan

Cumhuriyetleri, her alanda ibirlii yapmay, yaknlamay bir politika olarak benimsemi olsalar da, daha da gl ortaklar haline gelmeleri iin yaplan almalarn yeterli olduunu sylemek gtr. Bu nedenle bu aratrmamz Kazakistanda Trkiye ve Trklerin imajn saptayabilmek amacyla derlenmitir. Aratrmamzn sonucunda Kazak genlerinin Trkleri nasl tandklar, Trk halkn ve Trk markalarn ve rnlerini tanyp tanmadklar, kltrel olarak rf adet ve kltrlerinin benzerliklerini bilip bilmedikleri gibi aratrma sorularna cevap verilmi olacak. almamzn temelini oluturan Kazak genlerine ynelik 688 tane denek zerine yaplan anket soruturmas, Kazakistan halknn Trkiye halkn siyasal, ekonomik ve sosyokltrel alanda ne kadar ve nasl tandn renmek ve oluturduu imaj bakmndan farkllklar grmek iin uygulanmtr. Yaplan almamzn bu alanda alacak olan akademisyenler, renciler ve Kazakistana gitmek isteyen iadamlarna faydal olacana inanyoruz.

G.1 Sorun Bir lkenin gvenilir bir imaj salamas o lkenin bir takm unsurlarna dayanr, bunlar; siyasi istikrar, toplumsal bar, insan haklarna sayg, sosyal sorumluluk, yabanc sermayeye kar tutum, istihdam, sendikal hareketler ve evreye kar duyarllk gibi toplumsal konulardr. Bir yandan da lkeler d imajlarn yaratmada d lkelerde yrttkleri bilinli reklm faaliyetlerini de kullanrlar. maj lkenin kendi abalar ile ykselebilecei gibi o lkenin barndrd markalarla da lke adnn zdeleip markalamas (Coca Cola Amerika) gibi ortaya kabilir. Ayrca, yurt d tantm faaliyetleri her ne kadar siyasi, kltrel, ekonomik ve turistik olarak blmlere ayrlabilse de bu tantm trlerinin birbirini tamamlayan unsurlar olduu ve bir lkenin imajn dorudan etkiledii de bir gerektir. Gnmz iletiim teknolojileri kullanlarak planl ve bilinli bir ekilde lke imaj iyiletirilerek pozitif bir imaj biimlendirilebilir. Yaplandrlan pozitif imaj siyasal, ekonomik, sosyal-kltrel ilikilere temsil edilerek yararlar salanabilmektedir. ekim merkezi haline gelinebilmektedir. Hatta imaj, lke kalknmasnn aralarndan biri ya da tamamlaycs olabilir. Mamullerin, firmalarn markalamas ve pazarlanmas ile birlikte lkelerin markalamas ve pazarlanmas da son yllarda sk tartlan konular arasndadr. (Balka, Ataman 2005: 187). Markalamak, kimi zaman ulusal ekonomilerin gcne bal grnmemekte; bilgi ve teknolojinin verimli karm sayesinde, en geri ekonomiler bile dnya apnda markalar yaratabildii vurgulanmaktadr. (Balka-Ataman, 2005: 87). maj bir sebep sonu ilikisi iinde grlebilir. Sebep yada sebepler bilinli ve planl tantma ve etkileme faaliyetleri ile zaman iinde akan (spontane) yaam pratiklerinin brakt imgelem sonulardr. Pozitif ya da negatif olabilir ve zaman iinde deiim gsterebilir. Bu nedenle imaj: nsanlarn herhangi bir ey hakknda dardan verilen uyarmlar sonucu zihinlerinde oluturduu bir grnm ya da grnmlerle btnlemi bir fikir ya da fikirler btndr. te bu anlatm imajn, tantm ile olan ilikisini vurgulamaktadr. Berger; "Dndklerimiz ya da inandklarmz grmz etkiler" dedikten sonra imgenin (imaj) yeniden yaratlm ya da yeniden retilmi bir grnm olduunu sylemekte ve "Her imgede bir grme biimi yatar" demektedir (Berger, 1996: 8-10). yleyse bir imajn bir de yaratlma/varolma sreci bulunmaktadr. Tantm, ancak tanmayanlar varsa ve tanmayanlarn tanmas isteniyorsa bir anlam ifade eder. maj ise her hangi bir tantm faaliyeti yrtlmeksizin kendiliinden meydana gelebilir. Her lke kendini tantmak ve olumsuz imajlarn olumluya evirmek ve olumlu olanlarn korumak ve gelitirmek istemektedir. lkeler, olumlu imaj yaratp srdrerek iyi bir

1

grnm kazanarak uluslararas alanda bir yer edinmek istemektedirler. Olumlu bir imaj ile lkeler; ulusal menfaatlerini ve prestijlerini korumakta ve gelitirmekte, karlkl bilgi ve kltr alverii salayarak dier lkelerle olumlu bir iletiim tesis etmekte, karlkl anlay ve hogr gelitirmekte, olumlu alglanmakta, lkenin kltrn ve dilini yabanclara retmekte, benimsetmekte, medyada gelecekte iyi bir yer edinmekte, dier lkelerin kamuoyunu siyasi, ekonomik, sosyal, kltrel ve turistik olarak etkilemekte ve d politika amalarna daha kolay ulamak iin iyi bir ortam yaratm olmaktadr. Btn bu bilgilerin nda bir lkenin imajnn daha iyi anlalmas iin imajn siyasal, ekonomik, sosyal, kltrel ve turistik uygulamalarn bir sonucu