Kociewski Magazyn Regionalny Nr 34

  • Published on
    08-Jul-2015

  • View
    1.101

  • Download
    3

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Kociewski Magazyn Regionalny - do numeru 10 bya to publikacja seryjna Towarzystwa Mionikw Ziemi Kociewskiej w Starogardzie Gdaskim i Towarzystwa Mionikw Ziemi Tczewskiej. W roku 1994 nie ukazywa si, a od 1995 r. wydawca, Kociewski Kantor Edytorski, jest sekcj wydawnicz MBP w Tczewie.

Transcript

W NUMERZE 2 Z redakcyjnego biurka CZAS NA ZMIANY 3 Alicja Syszewska, Kazimierz Ickiewicz MIEJSCE CIERANIA POGLDW Wok dziedzictwa kulturowego tczewskiego Kociewia 5 Anna W. Brzeziska TEMAT WODY W PODANIACH KOCIEWSKICH 8 Adam Samulewicz Tczew w latach midzywojennych PRZYNALENO ADMINISTRACYJNA ORAZ WADZE MIASTA

Kwartalnik spoeczno-kulturalnyNr 3 (34) jesie 2001 PL ISSN 0860-1917 WYDANO ZE RODKW BUDETU MIASTA TCZEWA RADA PROGRAMOWA Kazimierz Ickiewicz - przewodniczcy oraz Irena Brucka, Andrzej Grzyb, prof. Maria Pajkowska-Kensik, Roman Szulc, Dariusz Zimny, Jzef Zikowski. REDAGUJ Roman Landowski Wanda Koucka Magdalena Pawowska Halina Rudko redaktor naczelny sekretarz skad amanie

10 Marek Kamionowski CHIRURG WYBITNY Prof. dr hab. Ludwik Rydygier 1850-1920 13 Adam Bloch LEGENDA O GROCIE 16 Barbara Mania SZKIC DZIEJW WSI PIECE 19 Maria Wygocka REGIONALIZACJA NA CO DZIE 22 Agnieszka Beszczyska ZDARZENIA 2001 ,i 24 II Midzynarodowy Festiwal Dziaa Teatralnych ^ixi Plastycznych Tczew - Europa ZDARZENIA 2001 w obiektywie Sawomira Gawroskiego 26 Bogdan Bieliski ORNASSOWIE Z RAJKW dokoczenie 29 piotr Paluchowski MURY OBRONNE GNIEWA 32 Karolina Szygulska OD SDU PO KSINIC 34 Roman Landowski JOANNICI Przybysze w habitach 38 Witold Wiesaw Banacki LATA KTRE PRZEMINY wspomnienia 42 Zygmunt Bukowski ZAPACH WIECZERZY Z moich lat chopicych 43 SAMI SOBIE NA JUBILEUSZ Tomek z Pociczna STRZYLANIE Z GUMY 44 Andrzej Grzyb OGRD NIEPLEWIONY czyli amatorski aneks do Maego sownika kociewskiego" Marii Pajkowskiej-Kensik 45 Maria Roszak BOCIEK Z cyklu bajek gwar Ptaszki" 46 Krzysztof Lizak MONSTRANCJA CAKIEM NIEZWYKA 47 Andrzej Grzyb SAMOREALIZUJCE SI PRZEPOWIEDNIE, TWARDY METAL (bajki) oraz wiersze: NAD KABIEM, SIERPIE NAD WIERZYC, BURZA NAD SKARSZEWAMI I OBRAZEK Z BOBOWA

PRZEDSTAWICIELE TERENOWI Andrzej Solecki (Gniew), Marek liwa (Nowe) WYDAWCA ' Kociewski Kantor Edytorski Sekcja Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Aleksandra Skulteta w Tczewiedyrektor Urszula Wierycho

ADRES REDAKCJI 1 WYDAWCY 83-100 Tczew, ul. J. Dbrowskiego 6, tel. (058) 531 35 50Redakcja zastrzega sobie prawo dokonywania skrtw, zmiany tytuw oraz poprawek stylistyczno-jzykowych w nadesanych tekstach.

Teksty oraz zdjcia zamieszczone w niniejszym numerze zostay przekazane przez autorw nieodpatnie. MONTA I DRUK Drukarnia W&P Usugi Poligraficzne i Introligatorskie s.c. 82-200 Malbork, ul. Akacjowa 29 Nakad: 1000 egz. Objto: 6 ark. druk. NA OKADCE Dopyw Strugi Opaleskiej fot. Krzysztof Kuca

1

Z redakcyjnego biurka

Czas na zmianyNa zmiany Polacy czekali do dugo i cierpliwie, coraz mniej wierzc jednak w realno licz nych obietnic. W kocu sami dokonali tych zmian, a stao si to podczas wrzeniowych wyborw parlamentarnych. Szef ustpujcego rzdu, a zarazem rzdzcej partii politycznej, uwaa e zro biono duo dobrego dla Polski i Polakw; wyborcy mieli jednak odmienne zdanie i zdecydowali inaczej, spychajc wodzw solidarnociowej legendy" na polityczny aut. Z tym wmawianym do brem yo si bowiem coraz gorzej. Polakom znudziy si widocznie rzdy kolesiw zabarwiane skandalami, cigymi opowiecia mi o znakomitych reformach i nie zgodzili si na dalsze uprawianie tupetu ich wasnym kosztem. Zmiany nastpiy zgodnie z zasadami demokracji: spokojnie, grzecznie lecz skutecznie. Dlaczego oya naga sympatia do socjalizmu? A moe to tylko protest przeciw le ralizowanym zasadom modego kapitalizmu? Prawd mwic - polskie spoeczestwo nie ma powodw do okazywania mioci wobec idei prawicowych. Nie sprzyjay temu dugie lata zaborowego kapitali zmu ani sanacyjne skrzywienia lat midzywojennych, mocno okraszone nacjonalizmem. Blisze byy zawsze hasa spod sztandarw socjalno-pozytywistycznych. Jeeli rzdzcy wspczenie o tym zapomnieli, nie mogli liczy na sukces do prymitywnie uprawianej polityki liberalizmu, niezbyt sprawiedliwego w polskim wydaniu. Czas na zmiany by konieczny; nie wiadomo jednak jak jawi si bdzie ten nowy sposb rz dzenia modej polskiej socjaldemokracji, ktrej przeciwnicy zarzucaj jeszcze sporo zwizkw z by formacj przewodniej siy". W prognozach ekonomicznych nowy rzd deklaruje widoczn popraw po dwch latach. Jak bdzie naprawd przekonaj si wyborcy po upywie tego okresu. Czy aby nie bd to znowu tylko obietnice.

Redaktor

Miejsce cierania pogldwr %

ALICJA SYSZEWSKA KAZIMIERZ #ICKIEWICZ

Wok dziedzictwa kulturowego tczewskiego Kociewia

ajbardziej znaczcym dokonaniem dla czasopicLb \J miennictwa ziemi kociewskiej byo utworzenie w 1986 roku Kociewskiego Magazynu Regionalnego", ktrego wydawcjest Kociewski Kantor Edytorski. Funk cj redaktora naczelnego od pocztku peni Roman Lan dowski. Kolegium redakcyjne, ktre ma decydujcy wpyw na profil pisma grupuje pisarzy, publicystw, twr cw i dziaaczy regionalnych. Obecnie ciao to skada si z nastpujcych osb: Irena Brucka (prezes Kociewskie go Towarzystwa Owiatowego), Andrzej Grzyb (pisarz), Kazimierz Ickiewicz (przewodniczcy, radny, historyk i regionalista), prof. Maria Pajkowska-Kensik (pracow nik naukowy Akademii Bydgoskiej), Roman Szulc (czo nek Rady Miejskiej w Tczewie), Dariusz Zimny (czonek Rady Miejskiej w Tczewie), Jzef Zikowski (czonek Rady Miejskiej w Tczewie i dziennikarz-publicysta). Dominujce miejsce na amach Kociewskiego Magazy nu Regionalnego" zajmuje problematyka historyczna, wspo mnieniowa, literacka oraz promujca wspczesn twrczo, sztuk i kultur Kociewia, jak te rozwj samorzdnoci lo kalnej. Przez kilka pierwszych numerw publikowano cykl Jzefa Golickiego Kociewie", w ktrym autor dokadnie omawia kolejno nazw, grupy etniczne, dialekt, literatur etnograficzn, budownictwo i kultur regionu. Bardzo cen ne byy Sylwetki twrcw ludowych" oraz kolumna pro wadzona przez prof. Mari Pajkowsk-Kensik Aneks do Sychty", w przystpny sposb przekazujca wiedz o gwa rze, jej udziale w literaturze i w badaniach dialektologicznych. Charakter szkicu naukowego miaa przez wiele nume rw prowadzona rozprawa o. Mirosawa Kropidowskiego (svd) pt. Etos mieszkacw Kociewia w wietle literatury etnograficznej" oraz Katarzyny Kamiskiej-Walkiewicz Folklor literacki w pelpliskim Pielgrzymie 1894-1914". Szczegln popularnoci cieszy si cig artykuw po pularnonaukowych Szlakiem dawnych warowni". Druko wano te fragmenty pamitnikw rzeczywistych uczestnikw kampanii napoleoskiej na Pomorzu. Poza tym redakcja pomaga modym w kolumnie Nasze promocje", gdzie debiutowao ponad dwudziestu poetw (np. Grayna Giedon, Ilona Brzozowska). Prezentuje si tu rwnie liryk wyszych lotw" pochodzc od autorw ju uznanych (np. Andrzej Grzyb, Zygmunt Bukowski). KMR" duo miejsca powica sprawom zachowania czystoci idei regionalnej. Przed pismem stany nowe zada nia, wynikajce z aktualnych potrzeb spoecznych - uczest niczenia w kwestiach samorzdnoci lokalnej i regionalnej, zajmowanie si promocj turystyczn, ekologiczn oraz wspieranie edukacji regionalnej. To ostatnie zadanie reali zowane jest z duym powodzeniem - na amach pisma uka zuje si wiele artykuw prezentujcych dowiadczenia na uczycieli regionalistw oraz promujcych cenne inicjatywy szk, Pracowni Edukacji Regionalnej i Kociewskiego To warzystwa Owiatowego. Kwartalnik ten przedstawia te regionalne dokonania wydawnicze, prezentuje recenzje ksi ek oraz relacje z ich promocji.

Kociewski Magazyn Regionalny" uznany jest przez czy telnikw i rodowiska pedagogiczne za pismo edukacyjne, potrzebne i przydatne w przekazywaniu wiedzy o maej oj czynie. Interesujco przebiega wsppraca redakcji czaso pisma z Kociewskim Towarzystwem Owiatowym, dla ktrego moe ono peni rol merytorycznego organu publicystycznego. Realizowana dotd linia programowa kwartalnika praktycznie mieci si w statutowych zada niach towarzystwa. Jedno jest pewne: Kociewski Ma gazyn Regionalny" jest potrzebny mieszkacom Tczewa i Kociewia. Z powodzeniem spenia funkcje: edukacyjn, spoeczn i kulturotwrcz. Zamieszczane w nim informacje nie sjednak w stanie obj caoci regionalnej dziaalnoci wydawniczej ostatniego dziesiciolecia. Wystarczy wspomnie choby monografie Tczewa, Gniewa, Skarszew czy Starogardu Gd., albumy, fol dery, tomiki poezji i inne, ktre promuj dorobek poszcze glnych miejscowoci regionu. Wspczesny przegld twr czoci literackiej i promocyjnej regionu czeka na dogbne i suszne opracowanie.

ultura regionalna to take pozostaa prasa ukazuj ca si na Kociewiu, w tym take w powiecie tczewskim. Przejawem autentycznej aktywnoci lokalnych spo ecznoci jest fakt cigego dynamicznego rozwoju rynku prasowego. To wanie na amach prasy lokalnej mona usto sunkowa si do przemian otaczajcej nas rzeczywistoci i artykuowa wasne denia oraz skupia wok poszcze glnych tytuw aktywne rodowiska. Pierwsz niezalen lokaln gazet w powojennej histo rii Tczewa bya Gazeta Tczewska". Jej pierwszy numer uka za si w pierwsz rocznic wprowadzenia stanu wojennego, tj. 13 grudnia 1982 roku, za spraw Romana Bojanowskiego, Czesawa Czyewskiego i Wojciecha Kreffta. Stawiaa so bie ona za cel przekazywanie informacji, ktrych nie sposb byo znale w rodkach masowego przekazu. Do marca 1988 roku ukazao si 41 numerw Gazety Tczewskiej", kolpor towanej gwnie na terenie Tczewa. W 1984 roku pojawio si w Tczewie Wolne Sowo", bdce Biuletynem Informa cyjnym NSZZ Solidarno" Ziemi Tczewskiej. Do marca 1988 roku ukazao si 37 numerw. W 1988 roku oba pisma poczyy si i od 31 marca zaczo ukazywa si Wolne Sowo - Gazeta Tczewska", ktre miao charakter informa cyjny, a wacicielem nowo utworzonej gazety by NSZZ Solidarno". Dao to pocztek powstaniu po 1989 roku koncernu prasowego pod nazw Wydawnictwo Pomorskie, ktrego twrcami byli wydawcy Gazety Tczewskiej". W grudniu 1989 roku ukaza si pierwszy numer Gaze ty Tczewskiej - Wolnego Sowa", pisma o charakterze informacyjno-publicystycznym. Do maja 1990 roku ukazay si trzy numery gazety, adresowanej przede wszystkim do miesz kacw miasta. Pismo to byo kontynuatorem wydawnictw podziemnych. Od 20 maja 1990 roku byo wydawane jako Gazeta Tczewska". Najwaniejsz trwa zmian byo wpro wadzenie tygodniowej czstotliwoci wydawania gazety, kt-

3

W Pelplinie ukazywaa si rwnie od grudnia 1989 ZIEMIA roku do czerwca 1990 roku (oraz przez kilka miesicy na przeomie 1990 i 1991 roku jako dodatek do Gazety Tczewskiej") Ziemia Pelpliska". Najej amach pojawiay si informacje dotyczce dziaalno ci Komitetu Obywatelskiego. Duo miejsca powicano przeszoci Pelplina. Pismo zyskao wielu czytelnikw, ajego redaktorem naczelnym by Bogdan Winiewski. W Gniewie ukazuj si od prawie szeciu lat Nowiny Gniewskie". Poza informacjami o pracach Rady Miejskiej i Zarzdu Miasta na amach pisma podejmowane s tematy gospodarcze i spoeczne, zwizane z funkcjonowaniem gmin-

nej samorzdnoci oraz opisywane wydarzenia kultural ra zyskiwaa coraz wicej no-owiatowe. Od pocztku pismo ukazuje si regularnie raz czytelnikw. Bardzo wane w miesicu. Sekretarzem redakcji jest Jacek Ziorkiewicz. I zmiany nastpiy w 1993 =SmMSMJiSS>MHIIMi roku. Wydawnictwo zwik Pismo rozprowadzane jest w Gniewie i okolicznych wsiach. W Subkowach Gminny szyo ilo tytuw. Dzi Wydawnictwo Pomorskie wydaje Komitet Obywatelski zacz kilkanacie tytuw prasowych na terenie wojewdztwa po w maju 1990 roku wydawa morskiego. Centraln wkadk do wydawanych przez to wy pismo Subkowianka". Ga dawnictwo gazet jest Dziennik Pomorski" ukazujcy si od zeta przybliaa problemy do siedmiu lat. Kilkunastotysiczny nakad Gazety Tczewskiej" tyczce spoecznoci gminy jest kolportowany na terenie Tczewa i powiatu tczewskiego, Subkowy. Miaa charakter przede wszystkim informacyjny. a wielo poruszanych tematw, gwnie informacyjno-puUkazywaa si do koca 1992 roku. Dodatkiem Subkowianblicystycznych pozwala gazecie utrzymywa sta i szerok ki" by Gos Gorzdzieja", ktrego ukazao si tylko kilka grup czytelnikw. Do 2000 roku ukazao si ponad 500 numerw. Pismo redagowa zesp pod kierunkiem Jerzego numerw. W ostatnich dwch latach w wydawnictwie na Cisewskiego. stpiy zmiany organizacyjne. Aktualnie koncern ten nosi W 1998 roku w Subkowach zawizao si gminne Koo nazw Grupa Wydawnictwo Pomorskie. Jest ona czonkiem Kociewskiego Towarzystwa Owiatowego stawiajce sobie Izby Wydawcw Prasy. Redaktorem naczelnym Gazety za cel wyzwalanie i wspieranie inicjatyw spoecznych zmie Tczewskiej" jest obecnie Renata Stachowicz. rzajcych do rozwoju szeroko pojtej owiaty i kultury na Kociewiu. Stowarzyszenie od sierpnia 1998 roku wydaje Biuletyn Kociewskiego Towarzystwa Owiatowego Subkoras samorzdow wydawan w Tczewie reprezen via". Pismo redaguj Jerzy Cisewski i Alicja Syszewska. tuje Panorama Miasta". Pocztkowo informacje samorzdowe Gminy Miejskiej Tczew ukazyway si od 1990 roku w rubryce Wiadomoci z Ratusza", na kolumnie Ga rasa katolicka to wielka zdobycz Kocioa w Pol zety Tczewskiej", wykupionej przez Urzd Miejski. Od lip sce w ostatnim czasie. Trudno nie zauway dwu ca 1993 roku ukazuje si tygodnika Pielgrzym", kt z miesiczn czstotliwoci ry wprawdziejest katolickim bezpatny biuletyn infor pismem diecezjalnym, ale re macyjny Panorama Mia dagowanym i drukowanym sta". Wydawcjest Miejska na terenie powiatu tczew Biblioteka Publiczna w Tcze skiego, a mianowicie w Pelplinie. W poszczeglnych pa wie, a zleceniodawc samo rafiach ukazuj si gazety parafialne, m.in. w Tczewie: rzdowe wadze miasta. Tytu ma charakter wybitnie infor macyjny. Na jego amach zamieszczane s uchway Rady Echo Nazaretu" i Znak Zwycistwa". Miejskiej, zarzdzenia, komunikaty, ogoszenia i wszelkie Reasumujc trzeba powiedzie, e prasa lokalna poprzez go rodzaju informacje samorzdowe. Wacicielem pismajest swoje ambicje bycia forum wymiany pogldw, miejscem Urzd Miejski w Tczewie. Panoram Miasta" redaguje Bo cierania si rnych koncepcji rozwoju lokalnych wspl ena Kasprowicz. not, umacnia wizi spoeczne, a jej cigy rozwj jest dowo Wspomnie naley te, e dem autentycznej aktywnoci maomiasteczkowych oraz przez krtki czas ukazywaa wiejskich spoecznoci Kociewia, w tym i Ziemi Tczewskiej. si Uwaga", tczewskie pi Tak funkcj peni rwnie Nowy Magazyn Kosmo spoeczne znane ze swo ciewski", ktrego wydawc by Franciszek Bielaszewski ich odwanych i kontrower (Wydawnictwo Progres). Niestety, tytu ten naley ju do syjnych wystpie. Po zaprzestaniu jego wydawania w 1993 przeszoci, a jego krtki ywot nie zaznaczy si szcze roku, na rynku pojawia si Panorama Tczewa", ktra po glnym wpywem w regionie kociewskim. dwch latach zakoczya swj ywot. Od jesieni 2000 roku uka Zmiany ustrojowe miay rwnie wpyw na wydawnic zuje si Tygodnik Tczew two prasy lokalnej poza Tczewem. W Pelplinie w 1991 roku ski", ktrego wydawc jest pojawi si Informator Pelpliski", bdcy miesicznikiem znajdujce si w Malborku Rady Miejskiej. Pismo ma charakter informacyjno-spoeczWydawnictwo Tygodniki. no-historyczny. Swoim zasigiem obejmuje miasto i gmin Pismo ma opini rzetelnie redagowanego i obiektywnie rela Pelplin. Pojedyncze egzemplarze Informatora Pelpliskiecjonujcego wydarzenia z obszaru powiatu tczewskiego go" wysyane s do Bydgoszczy, Gdaska, Starogardu Gda (Tczew, Pelplin, Gniew, Morzeszczyn, Subkowy). Staro skiego oraz do Norwegii, Niemiec, Woch i Stanw Zjedno gardzkim odpowiednikiem tego tytuu jest Tygodnik Koczonych. Od kwietnia 2000 roku Informator Pelpli...

Recommended

View more >