Kociewski Magazyn Regionalny nr 59

  • Published on
    29-Nov-2015

  • View
    265

  • Download
    1

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Kociewski Magazyn Regionalny - do numeru 10 bya to publikacja seryjna Towarzystwa Mionikw Ziemi Kociewskiej w Starogardzie Gdaskim i Towarzystwa Mionikw Ziemi Tczewskiej. W roku 1994 nie ukazywa si, a od 1995 r. wydawca, Kociewski Kantor Edytorski, jest sekcj wydawnicz MBP w Tczewie.

Transcript

  • Kwartalnik spoeczno-kulturalny

    padziernik listopad - grudzie 2007 Rok XXII

    PL ISSN 0860-1917 CENA 3,00 z

  • Nr 4 (59) padziernik listopad grudzie 2007 PL ISSN 0860-1917

    WYDANO ZE RODKW BUDETU MIASTA TCZEWA

    RADA PROGRAMOWA

    Kazimierz Ickiewicz - przewodniczcy oraz Irena Bracka, Czesaw Glinkowski, Jzef Golicki, Andrzej Grzyb, Krzysztof Korda, prof. Maria Pajkowska-Kensik, Jzef Zikowski.

    REDAKCJA Halina Rudko redaktor naczelna Wanda Koucka sekretarz Kociewski Kantor Edytorski opracowanie graficzne i amanie

    WYDAWCA Kociewski Kantor Edytorski Sekcja Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Aleksandra Skulteta w Tczewie dyrektor Urszula Wierycho

    ADRES REDAKCJI I WYDAWCY 83-100 Tczew, ul. J. Dbrowskiego 6, tel. (058) 531 35 50 e-mail: kketczew@tlen.pl

    Redakcja zastrzega sobie prawo dokonywania skrtw, zmiany tytuw oraz poprawek stylistyczno-jzykowych w nadesanych tekstach.

    Teksty oraz zdjcia zamieszczone w niniejszym numerze zostay przekazane przez autorw nieodpatnie.

    NAWIETLENIE, MONTA I DRUK Zakady Graficzne im. J. Czyewskiego Tczew, ul. Kwiatowa 11

    Nakad: 1000 egz. Objto: 6 ark. drak.

    NA OKADCE

    Plac Jzefa Pisudskiego w Tczewie z i m fot. Edmund Mrozek

    KMR

    2 OD REDAKTORA 3 Kazimierz Denek

    DOBRA SZKOA I JEJ NAUCZYCIEL (cz. I) 7 Kazimierz Ickiewicz

    OBRONA TCZEWA I HISTORYCZNYCH MOSTW NA WILE

    9 Krzysztof Kowalkowski ZMIANA NAZW WSI W POWIECIE TCZEWSKIM

    10 Grzegorz Walkowski GRYF - HERB KOCIEWIA 12 KOCIEWSKIE PIRA WRCZONO

    PO RAZ TRZECI 14 Zdzisaw Bergiel

    JAK POWSTAA SOLIDARNO" 15 Kamila Gillmeister

    HISTORIA I FUNKCJE KRZYY I KAPLICZEK PRZYDRONYCH (dokoczenie)

    18 Magorzata Kruk NADWILASKIE SPOTKANIA REGIONALNE

    20 Adam Murawski PASJA FOTOGRAFOWANIA 22 WIERNY ZIEMI KOCIEWSKIEJ

    Pamici Romana Landowskiego 26 Zygmunt Bukowski

    GASNCE SOCE (wiersz) 27 Andrzej Wdzik

    12. OSADA ROLNIKW Pradzieje Kociewia

    32 Magorzata Kruk W TCZEWIE WITOWANO 150 LAT HISTORYCZNEGO MOSTU PRZEZ WIS

    34 NOWA HUTA, WIECIE, A TERAZ GNIEW 36 Zenon Gurbada

    RODZINNY OGRD DZIAKOWY W NOWEM 38 Zbigniew Dbrowski

    DZIAALNO JZEFA DEMBIESKIEGO W LATACH (1906-1907) Konterfekty

    41 Roman Leny REGIONALIZM W SUBIE NARODU I PASTWA

    42 Regina Kotowska HISTORIE PRAWDZIWE I NIEPRAWDZIWE

    45 REGULAMIN XII EDYCJI MIDZYGMINNEGO KONKURSU RECYTATORSKIEGO IPLASTYCZNO-FOTOGRAFICZNEGO PT. NA KOCIEWSKIMSZLAKU

    46 Dorota Bergiel-Bursztyska NIEZNAJOMY 47 Ks. Jzef Pick

    WSTP DO KSIKI PT. OKRUCHY Z HISTORI IKOCIOA...

    48 Jzef Borzyszkowski FRAGMENTY WSTPU DO KSIKI PT. PRO MEMORIA. KS. BERNARD SYCHTA (1907-1982)

    Z przyczyn niezalenych od redakcji nie ukae si zapowiedziany artyku Jarosawa Szuty pt. Diabe i ze moce w nazwach pomorskich.

    Przepraszamy

    W NUMERZE

    KOCIEWSKI MAGAZYN REGIONALNY Kwartalnik spoeczno-kulturalny

  • Od redaktora

    Drodzy Czytelnicy

    Przypada mi rola penienia obowizkw redaktora naczelnego po tak wspaniaym, wszechstronnym czowieku, jakim by mj wieloletni szef - Roman Landowski.

    Nauczyam si od niego wiele, ale jednak nie na tyle duo, aby pisa felietony wstpne ukazujce si w cyklu - najpierw Z redakcyjnego biurka", a od 2000 roku Od redaktora", w ktrych ywo reagowano na biece zjawiska spoeczno-polityczne kraju. Nie potrafi dzieli si wiedz na temat polityki w taki sposb, jak to czyni mj poprzednik. Na tym trzeba si zna. Roman Landowski by w tej kwestii perfekcjonist - potrafi uszczypliwie, a zarazem subtelnie skrytykowa polityczne dziaania rzdzcych.

    Z powyszych wzgldw odejd od tematu biecej polityki. Mam nadziej, e Czytelnicy to zrozumiej.

    Redakcja chciaaby otworzy amy naszego kwartalnika wszystkim mionikom regionu Kociewia - szczeglnie ludziom modym, gotowym do podjcia prb w dziedzinie poezji, jak rwnie reportau i publicystyki.

    Zainteresowani jestemy wspprac ze staymi korespondentami, chtnymi do opisywania aktualnych wydarze kulturalnych - i nie tylko -dziejcych si na Kociewiu. Gorco zachcamy.

    2 KMR

  • KAZIMIERZ DENEK

    Dobra szkoa i jej nauczyciel Cz pierwsza

    okresie gwatownych procesw: globalizacji, demokratyzacji spoeczestw, integracji pastw Europy, dokonujcej si w Polsce transformacji

    systemowej, reformowania jej systemu owiaty, zgodnie z wyzwaniami i zmiennymi wymaganiami wewntrznego i zewntrznego rynku pracy edukacja moe by czynnikiem je wspksztatujcym, a take remedium minimalizujcym niepodane negatywne ich skutki. Sprawne funkcjonowanie spoeczestwa zaley od tego czy edukacja wytworzy w nim waciwe, podane postawy i umiejtnoci (aktywnoci, inicjatywy, przedsibiorczoci, podejmowania ryzyka, postawy proekologiczne), wyposay w wiedz i wartoci (zaufanie, solidno, odpowiedzialno1. Std do najwaniejszych wyzwa, przed ktrymi staje nasz kraj zalicza si edukacj. Traktuje jjako gwny czynnik sprawczy rozwoju Polski i gbokich przemian w niej. Ze wzgldu na rol edukacji w tych procesach w skali globalnej okrela si stuleciem lub spoeczestwem wiedzy.

    Prognozowanie edukacji

    Co w najwyszym stopniu determinuje poszczeglne dziedziny ycia? Sprawiaj to okrelone cywilizacje ludzkoci. Edukacja nie stanowi tu wyjtku. Jej organizacja, cele, treci, metody i formy ksztacenia zale od takich czynnikw, jak: epoka historyczna, aprobowane pogldy w filozofii, psychologii, pedagogice, ekonomii, socjologii. Dowodzi tego ksztacenie w tradycji: idealizmu, realizmu, behawioryzmu czy kognitywizmu. W ostatniej z nich ucze staje si poszukiwaczem i twrc wiedzy. Stawia cele i uzyskuje dane, tworzy informacje, rozwija struktury poznawcze. Dziki nim uzyskuje wiedz i zdobywa mdro2.

    Staa obserwacja zmian cywilizacji oraz znajomo tendencji i trendw nale do podstawowych warunkw osignicia sukcesw w ksztaceniu i wychowaniu dzieci, modziey i dorosych. Tendencji i trendw nie naley utosamia z mod. Tendencja jest ewolucj procesem spoecznym, ktrego przebieg jest znany. O trendzie mwimy wtedy, gdy jego oznaki - o tym samym lub zwikszajcym tempie - wystpuj przez duszy czas. Prowadzenie racjonalnej polityki spoecznej w zakresie edukacji wymaga prognozowania. Trudno nie podzieli opinii C. Banacha, e trudnoci i bdy studiw nad przeszoci i formuowania prognoz s znacznie mniejsze od strat wynikajcych z braku mylenia o przyszo?.

    Podstaw prognozowania edukacji jest poprawna jej diagnoza. Wane jest istnienie w niej wspzalenoci i sprze zwrotnych, kierunkw i siy oddziaywania wewntrznych i zewntrznych czynnikw edukacji, istniejcych ogranicze i rezerw.

    Rozrnia si prognozowanie rozpoznawcze, heurystyczne, normatywne i zintegrowane. Pierwsze z nich koncentruje si na ekstrapolacji trendw i poszukiwaniu uzasadnionego logicznie rozwoju ze zbioru alternatywnych moliwoci w skali: od przeszoci, poprzez teraniejszo, do przyszoci. W prognozowaniu heurystycznym bazuje si na kombinacji intuicji, ekspertyz i powszechnie uznanych zaoe. czy ono wiedz i dowiadczenie ekspertw. Natomiast w prognozowaniu normatywnym zasadnicz rol odgrywa jasne, jednoznaczne przyjcie wartoci i norm, ktre maj obowizywa w przyszoci. Na tej podstawie konstruuje si spjne obrazy przyszoci i kolejno ledzi si drog ich realizacji. Prognozowanie zintegrowane opiera si na porwnywaniu charakterystycznych cech, otrzymanych w trzech poprzednio przedstawionych wizjach przyszoci edukacji, w celu ich zweryfikowania i uwiarygodnienia. Najbardziej przydatne s tu metody ekstrapolacyjne, intuicyjne i infe-rencyjne. W kadej z nich wystpuj liczne techniki prognozowania. Maj one rn warto i moliwoci poznawcze4.

    Prognozowanie edukacji naley do najbardziej zaniedbanych elementw racjonalnego ksztatowania jej polityki w pierwszym wierwieczu XXI stulecia5. Std cigle brakuje nam ostrego obrazu przyszoci edukacji czyli jej jutra. W perspektywie tej edukacja dalece wykracza poza wspczesne funkcje szkoy, drastycznie rnego od prostego przekazywania wiedzy. To przede wszystkim formowanie czowieka zgodnie z oczekiwaniami spoeczestwa cywilizacji wiedzy. Miejscem przygotowania do mylenia o przyszoci jest edukacja. Dobrze temu su lekcje: wolnoci, fantazji i twrczoci. Edukacja stanie si istotnym elementem mylenia o przyszoci wwczas, gdy stworzy nieograniczone moliwoci rozwijania twrczoci swych uczniw. Problemy te zbyt czsto pomija si milczeniem, o ile nie zatraca si ich w miej dla ucha retoryce.

    Edukacja jutra

    Podstaw wieku wiedzy jest dobra edukacja. Niestety, jeszcze nie dysponujemy ni. Ze wzgldu na perspektyw jej osignicia okrelamy j edukacj jutra. Jest ona zjawiskiem amorficznym, ktre nie daje si jednoznacznie okreli. Stanowi podane i perspektywiczne zarazem widzenie owiaty i wychowania oraz szkolnictwa wyszego z pozycji nauk tworzcych wiedz. Trzeba dokonywa tego ponad opcjami politycznymi, w kontekcie wielopaszczyznowych uwarunkowa spoeczno-ekonomicznych, kulturowych, postpu technicznego i spoeczestwa wiedzy.

    Ksztatowaniu oblicza edukacji jutra su m.in. corocznie organizowane od 1994 roku, z inicjatywy i pod kierownictwem autora tego tekstu, Tatrzaskie Seminaria Naukowe Edukacja jutra". Uczestnicy ich wykrelaj mylowy ho-

    KMR 3

  • ryzont w najwaniejszych kwestiach dotyczcych kondycji edukacji i nauk o niej. Bez tych znakw orientacyjnych na widnokrgu nie wiedzielibymy do jakiego wzorca dymy. Szukaj oni nowych, konkretnych rozwiza problemw stojcych przed edukacj i naukami o niej. Staraj si spojrze na nie rozlegle, gboko, wielopaszczyznowo i wieloaspektowo. Zastanawiaj si, co trzeba poprawi w polskim systemie edukacji, co rozwija, a z czego zrezygnowa.

    Plon Tatrzaskich Seminariw Naukowych Edukacja jutra" znalaz odzwierciedlenie w postaci 15 obszernych tomw. Stanowi one mozaik problemw, zagadnie i tematw ksztacenia i wychowania. Nie pretenduj do rangi kompendium podrcznikowego edukacji i nauk o niej. W sumie daj zarys teorii i praktyki ksztacenia i wychowania, jakie chcielibymy mie w naszym kraju. Nie znajdzie si w nich konkretnego modelu edukacji. Jest to konstrukcja aurowa, z wieloma miejscami dopiero do wypenienia. Jednak tak niepeny ksztat, fragmentaryczny rys koncepcji ksztacenia i wychowania, moe inspirowa i ukierunkowa dziaania w dobrej szkole.

    Pytania o dobr szko i prby odpowiedzi na nie

    Edukacja jutra bazuje na dobrej szkole i jej nauczycielu? Wyczerpujca odpowied na pytanie, co to jest dobra szkoa wymagaaby duszej wypowiedzi. Ograniczone ramy artykuu pozwalaj na tezowe, a nawet zasygnalizowane tylko ujcie niektrych kwestii wynikajcych z tego rdtytuu i odwoanie si do publikacji, w ktrych znale mona rozwinicie podjtych tu wtkw6. Propozycje z tego zakresu przypominaj suto zastawiony st dla smakoszy nieco ju obeznanych z rnorodnoci da, a jednoczenie lubi by zaskakiwani i nie wahaj si eksperymentowa. Dla gotowych na to, co nowe, czeka kolejne wyzwanie.

    Czy dobra szkoa jest t, ktra koncentruje si na ksztaceniu najlepszych, czy kadzie nacisk na podnoszenie poziomu uczniw rednich? Czy ma ona przekazywa abstrakcyjn wiedz czy te konkretne umiejtnoci, przydatne w codziennym yciu? Wato te pyta, czy lepsza" szkoa to taka, ktra doskonale trafia w zamwienie rynkowe i produkcj podanych specjalistw, a nie bezrobotnych. Moe jest ni szkoa, ktra sw misj widzi w przekazywaniu uczniom pewnego kodu kulturowego? Warto te rozstrzygn, czy dobra szkoa to ta, ktra redukuje stres i czyni wszystko, eby ucze widzia w niej instytucj przyjazn i sympatyczn?

    Aby odpowiedzie na te i podobne pytania trzeba porozumie si co do tego, czego oczekuje si od szkoy i jakie stawia si jej cele? Twrcy reformy systemu edukacji widz lepsz szko jako instytucj publiczn. Ma ona przygotowa uczniw do roli obywateli pastwa demokratycznego, ktrego gospodarka opiera si o prawa wolnego rynku. W tym kontekcie podstawowego znaczenia nabiera rozwijanie u uczniw umiejtnoci praktycznych. Nieporozumieniem jest zakadanie, e to moe odbywa si kosztem rzetelnej, pogbionej wiedzy. Ksztatowanie umiejtnoci poza wiedzjest iluzj.

    Szkoa pretendujca do miana dobrej jest miejscem, w ktrym zdobywa si wiedz i dowiadczenie yciowe, stawia pewne kroki w doroso, nawizuje pierwsze przyja

    nie i mioci, dokonuje konfrontacji ze wiatem, weryfikacji swoich pogldw. Nie moe w niej by miejsca na ogupianie i gbrowiczowskie upupianie" uczniw. Szkoa ta jest placwk: edukacji twrczej, poszukujcej, aktywnej i wielostronnej pracy uczniw; wprowadzajc podopiecznych w ycie zbiorowe i spoeczne; sprzyjajc moliwoci czynnego uczestniczenia wychowankw w caoksztacie rnorodnej dziaalnoci oraz zapewniajc im w niej miejsce nalene na indywidualne traktowanie kadego z nich. Jest szko otwart, aktywnie funkcjonujc w wirtualnie poczonych spoecznociach ekosystemu edukacyjnego regionu, kraju, wiata. Zachca nauczyciela do analizowania i ewaluacji7 wasnej pracy w kontekcie jej optymalizacji8.

    Z dobr szko wi si tradycje, obrzdy, zwyczaje, ktre dowartociowuj i wyrniaj modzie. Skadaj si one na dum lokaln szkoy i jej histori stworzon przez dokonania, opowieci, wspomnienia, pami absolwentw, ich rodzicw i nauczycieli oraz legend. Nie moe ona nie uczy modziey sztuki suchania innych, prowadzenia rozmw, dyskusji, podejmowania odpowiedzialnych decyzji, motywowa j do inicjatyw, pomysw i dziaania. Panuje w niej mia atmosfera, szacunek, sympatia, umiech, yczliwo, poczucie humoru w relacjach grona pedagogicznego, uczniowie - ich rwienicy, uczniowie - nauczyciele9. Wyposaa ona uczniw w kompetencje kluczowe. Skadaj si na nie: umiejtnoci i postawy. Maj one zagwarantowa rozwj uzdolnie, uczestnictwo w postpie, przyczyni si do podnoszenia jakoci ycia, podejmowania wiadomych decyzji i przygotowa do ustawicznego ksztacenia si. Problematyka kompetencji kluczowych uczniw jest przedmiotem dyskursw w Unii Europejskiej i jej poszczeglnych czonkw. Obejmuj one umiejtnoci niezbdne, stanowice podstaw dalszej nauki (czytanie, pisanie i rachowanie); kompetencje midzyprzedmiotowe, w skad ktrych wchodz umiejtnoci istotne dla funkcjonowania we wspczesnym wiecie (czytanie ze zrozumieniem i mylenie matematyczne); kompetencje przekrojowe, niezalene od przedmiotu nauczania. Zalicza si do nich umiejtnoci: komunikacji, motywacji i pracy w zespole, uczenia si; postawy (zwizane s one z kompetencjami osobistymi w postaci ciekawoci poznawczej, motywacji, kreatywnoci, uczciwoci, entuzjazmu, poczucia wasnej wartoci, odpowiedzialnoci, wytrwaoci); umiejtnoci posugiwania si nowoczesnymi technologiami informacji, komunikacji (ICT), z komputerem i Internetem na czele w zakresie wyszukiwania, selekcjonowania i wykorzystywania danych10.

    Dobra szkoa to ta, ktra chce mie dusz11. Panuj w niej yczliwe stosunki interpersonalne. Dobre samopoczucie uczniw, rado bycia w szkole, umiejtno wspdziaania, decyduje bowiem o wszystkim innym. Ma wpyw na zdrowie uczniw, ich aktywno, pomysowo, wyniki i rozwj oglny na miar wasnych moliwoci indywidualnych. Dobra szkoa nie ogranicza swej aktywnoci do ksztacenia, lecz take we wsppracy z rodzicami i samorzdem lokalnym ksztatuje modych ludzi na odpowiedzialnych za siebie, innych, kraj, poczucie misji i mdrych obywateli.

    Szkoa jutra w swym codziennym, trudnym siewie stara si by placwk dynamiczn i nowoczesn, szybko reagujc na zmieniajc si rzeczywisto, zwracajc uwag na wybitnych uczniw, wspierajc tych, ktrzy ucz si najsabiej. Ma to by szkoa odpowiedzialna za: wielostronny rozwj osobowoci swyc...

Recommended

View more >