Kociewski Magazyn Regionalny Nr 62

  • Published on
    26-Oct-2015

  • View
    414

  • Download
    10

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Kociewski Magazyn Regionalny - do numeru 10 bya to publikacja seryjna Towarzystwa Mionikw Ziemi Kociewskiej w Starogardzie Gdaskim i Towarzystwa Mionikw Ziemi Tczewskiej. W roku 1994 nie ukazywa si, a od 1995 r. wydawca, Kociewski Kantor Edytorski, jest sekcj wydawnicz MBP w Tczewie.

Transcript

  • PL ISSN 0860-1917 CENA 3,00 z

    Kwartalnik spoeczno-kulturalny

    _ ^-C* r - i

    lipiec- sierpie wrzesie 2008 Rok XXII

  • BOENA RONOWSKA

    Jesienny li

  • i

    KOCIEWSKI MAGAZYN REGIONALNY Kwartalnik spoeczno-kulturalny

    Nr 3 (62) lipiec sierpie wrzesie 2008 PL ISSN 0860-1917

    WYDANO ZE RODKW BUDETU MIASTA TCZEWA PRZY WSPARCIU FINANSOWYM

    URZDU MIEJSKIEGO W SKARSZEWACH

    RADA PROGRAMOWA Kazimierz Ickiewicz - przewodniczcy oraz Irena Brucka, Czesaw Glinkowski, Jzef Golicki, Andrzej Grzyb, Krzysztof Korda, Jan Kulas, Tadeusz Majewski, prof. Maria Pajkowska-Kensik, Jzef Zikowski

    REDAKCJA Halina Rudko Wanda Koucka Kociewski Kantor Edytorski

    redaktor naczelna sekretarz

    opracowanie graficzne i amanie

    WYDAWCA Kociewski Kantor Edytorski Sekcja Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Aleksandra Skulteta w Tczewie dyrektor Urszula Wierycho

    ADRES REDAKCJI I WYDAWCY 83-100 Tczew, ul. J. Dbrowskiego 6, tel. (058) 531 35 50 e-mail: kketczew@tlen.pl

    Redakcja zastrzega sobie prawo dokonywania skrtw, zmiany tytuw oraz poprawek stylistyczno-jzykowych w nadesanych tekstach.

    Teksty oraz zdjcia zamieszczone w niniejszym numerze zostay przekazane przez autorw nieodpatnie.

    NAWIETLENIE, MONTA I DRUK Zakady Graficzne im. J. Czyewskiego Tczew, ul. Kwiatowa 11

    Nakad: lOOOegz. Objto: 6 ark. druk.

    NA OKADCE

    Las jesieni fot. Jan Przychodze

    OD REDAKTORA W NUMERZE

    2 OD REDAKTORA 2 Kazimierz Denek

    EDUKACJA OPARTA O WARTOCI (cz pierwsz 5 Krzysztof Kowalkowski

    TARTAK W KALISKACH. JEGO HISTORIA I WPYW NA ROZWJ WSI

    11 OGOSZENIE SPOECZNEGO KOMITETU BUDOWY RDLDOWEGO STATKU PASAERSKO-WYCIECZKOWEGO W TCZEWI

    12 Anna Chilicka, Hanna Kamiska HISTORIA PARAFII W POGDKACH

    15 Patrycja Hamerska DZIADEK BENEK 18 Zdzisaw Mrozek

    ZAPOMNIANY PEDAGOG ZE WIECIA 19 Edmund Zieliski REGIONALNIE I LUDOWO

    20 WITOWANO W PELPLINIE 23 Maria Pajkowska-Kensik

    O KOCIEWSKICH UCIECHACH POZA KOCIEWIEM

    24 Kamila Gillmeister PODR W CZASIE 26 Irena Opala

    WYCIECZKA PO UAWACH 31 Andrzej Wdzik

    15. NIEZWYKE ZNALEZISKA Pradzieje Kociewia

    35 Grzegorz Walkowski IN DERSOYE IN CONSTRUCTIONE IPSIS CASTRI (Zanim powsta Tczew byo Lubiszewo)

    3 7 Krzysztof Korda JARMARK

    38 Piotr Pazda KSIDZ F. MANTHEY. YCIE I DZIAALNO NAUKOWA Konterfekty

    39 ZAINTERESOWAA MNIE BIOGRAFISTYKA

    41 Jan Kulas MOJE SPOTKANIA Z PAPIEEM JANEM PAWEM II

    42 NOWE WYDANIE

    43 NEKROLOG ZYGMUNTA BUKOWSKIEGO

    44 Edmund Zieliski ODSZED ZYGMUNT BUKOWSKI

    45 Boena Ronowska POZOSTANIE W SERCU I STROFACH

    46 Donat Niewiadomski POSOWIE

    48 Hubert Pobocki KOCIEWSKA KSIKA KUCHARSKA

    Sprostowanie W nr 2(61) na str. 17 w pkt. 1 bdnie podano: Dugo Wisy eglugowej liczc od ujcia Przemszy (km 900)..." - powinno by (km 0,00). Przepraszamy.

    KMR 1

  • Zapraszam Czytelnikw do lektury aktualnego numeru Kociewskiego Magazynu Regionalnego. Zainteresowani znajd w nim wiele ciekawych artykuw.

    Prof. dr hab. Kazimierz Denek (w kilku czciach) przedstawi rol wartoci w yciu kadego czowieka, a zwaszcza modziey. Wskae istot wartoci i czym one s w edukacji szkolnej.

    Ze szczegowego opracowania Anny Chilickiej i Hanny Kamiskiej, dotyczcym historii parafii w Pogdkach, dowiemy si o losach teje parafii od czasw jej powstania po dzie dzisiejszy.

    Krzysztof Kowalkowski wprowadzi nas do tartaku w Kaliskach. Ukae jego dzieje oraz udowodni, jaki mia on wpyw na rozwj wsi.

    Z okazji Roku uaw odbya si konferencja nauczycieli regionalistw. Jej przebieg opisaa Irena Opala. Autorka w sposb bardzo ciekawy ukazaa wielokulturowo tego regionu, poszerzya wiedz na temat historii tej krainy i jej mieszkacw.

    Jak zwykle z Andrzejem Wdzikiem bdziemy odkrywa niezwyke znaleziska.

    Ciekawe s rwnie obszerne fragmenty pracy licencjackiej Patrycji Hamerskiej powiconej yciu i twrczoci Bernarda Janowicza - znanego bajkopisarza ze Starogardu Gd.

    Na koniec materia powicony nieyjcemu Zygmuntowi Bukowskiemu - poet-cie, prozaikowi, rzebiarzowi, malarzowi i wielkiemu czowiekowi.

    KAZIMIERZ DENEK

    Edukacja oparta o wartoci

    cz pierwsza

    Istniej zasady, ktre s wieczne... (William Jenning Bryjan)

    dlatego: Najwaniejsz w wiecie rzecz nie jest to, gdzie jestemy, lecz dokd zmierzamy.

    (01iver Wendell Holmes)

    zym s wartoci w yciu modziey? Jak odgrywaj rol w pojmowaniu przez ni rzeczywistoci? Bez okrelenia czym s wartoci dla kadego z nas

    z osobna i ogu nie warto podejmowa dyskusji o jakoci ycia w rodowisku: lokalnym, regionalnym, krajowym, europejskim i globalnym. Nie funkcjonuj one pojedynczo, lecz tworz systemy. Nie maj charakteru staego. Ulegaj zmianom wraz z przeobraeniami kulturowymi i spoeczno-ekonomicz-nymi oraz postpujc transformacj systemow. Std tak wane jest poznawanie hierarchii wartoci wrd modziey.

    Wartoci s przedmiotem zainteresowa nauk humanistycznych i spoecznych. Zajmuj w yciu uczniw wane miejsce1. Decyduj o ich egzystencji, sensie i jakoci ycia, relacjach interpersonalnych, stosunku do siebie, rwienikw, nauczycieli i wiata. Dlatego te w rozwaaniach aksjologicznych zaczyna przewaa przekonanie, e trudno jest zrozumie uczniw, jeeli nie zna si roli wartoci w caoci ich bytu, istnienia i dziaania2. Myl t trafnie wyrazi W. K. Hei-senberg, niemiecki fizyk, twrca podstaw mechaniki kwantowej. Laureat Nagrody Nobla zauway, e pytanie o wartoci - to przecie pytanie o to, co robimy, do czego dymy, jak postpujemy i jak powinnimy postpowa. Jest to wic pytanie o czowieka, pytanie o kompas, wedug ktrego mamy si orientowa, gdy szukamy wasnej drogi ycia "i. Dlatego wypowied t uczyniem mottem jednej ze swoich ksiek4.

    Ksztatowanie systemu wartoci odbywa si w paszczynie wewntrznych dowiadcze ucznia w kontaktach z uczestnikami procesu ksztacenia i kultur. Racjonalnie uksztatowany system wartoci urasta do podstawy tosamoci oraz fundamentu zdrowia i autokreacji5.

    Europa pocztku trzeciego tysiclecia to kontynent, ktrego najnowsz histori tworzyy dwa najokrutniejsze totalitaryzmy, ktre unicestwiy miliony ludzkich istnie6. Ta cz naszego globu dodatkowo nkana jest dzi takimi plagami, jak: narastajca przestpczo (przede wszystkim nieletnich); terroryzm; handel broni, narkotykami; odraajce dewiacje seksualne; inwazja sekt i ruchw pseudoreli-gijnych, trwale okaleczajcych duchowo i fizycznie, zwaszcza ludzi modych i wraliwych.

    Trapi jej mieszkacw takie znamiona wiadomoci wspczesnego czowieka, jak:

  • 1. Nie yje ju w ramach krgw spoecznych, ktrych wewntrzna zawarto gwarantowana jest wspln norm i wartoci;

    2. To co byo dotychczas powinnoci obowizuje, w zalenoci od sytuacji; co byo tradycj utrwalone jest niepewnie, co oczywiste - staje si nieoczywistym;

    3. Oczywistym jest przekonanie o zmiennoci wszystkiego; 4. Uznanie nieograniczonych moliwoci, potrzeba uza

    sadnie braku zmiany; 5. Odrzucenie jednej opcji yciowej na rzecz pluralizmu; 6. Utrata znaczenia presji yciowej spoecznoci na kszta

    towanie przekona o czowieku, kady sam decyduje kim chce by, kim powinien by oraz o tym co jest jego dobrem, a co zem;

    7. Wartoci maj charakter indywidualny; 8. Wybr staje si wewntrznym przymusem; 9. Koncentracja na samym sobie;

    10. Czowiek sam decyduje o trwaoci czy zmiennoci powiza interpersonalnych;

    11. Podobiestwo dowiadcze, ubioru, upodoba, stylu ycia wyznacza ramy spoecznych powiza;

    12. Czowiek nie wie czego chce, gdy nie wie co powinien chcie;

    13. Jest rozdarty pomidzy pragnieniem wolnoci a zniewoleniem, samorealizacji a wyobcowaniem;

    14. Stay niepokj egzystencjalny sprzyja wzrostowi egocentryzmu, a samorealizacja dokonuje si kosztem innych ludzi czy rodowiska naturalnego7. Ukazuj one prawd o nim samym. Europa ta potrzebuje wiary i nadziei, e rozpoczte sie

    dem lat temu trzecie tysiclecie pooy kres zu i cierpieniu. Rkojmi budowania upragnionego adu s wartoci. Moemy je czerpa z nieprzebranych rde cywilizacji rdziemnomorskiej.

    Edukacja jest czci adu spoeczno-kulturowego. Odzwierciedla go, wsptworzy, pozostaje pod jego wpywem. Tymczasem szkoa w Polsce funkcjonuje w nieadzie otoczenia. Przeobraenia w nim przechodz fazy: zastojw, niepokojw i wybuchw. Burzliwo otoczenia wie si z nieprzewidywal-noci dziaa wadz, zmianami warunkw bytowych, konkurencyjnoci w edukacji, przemianami kulturowymi i demograficznymi, niestabilnoci prawa, otwarciem na Europ i wiat.

    Niepokojcym rysem wspczesnej edukacji i nauk o niej jest, wyranie pogbiajcy si midzy nimi rozziew. W rezultacie tego pracownicy naukowo-dydaktyczni tworz teorie, niezalene od rzeczywistoci szkolnej, ktre nauczyciele oddalaj jako nieprzystajce do ich potrzeb. Ostatni z nich uwaaj, e w teorii wszystko wyglda piknie, a problem polega tylko na tym, e praktyka szkolna oddalona jest od niej nieraz o cae lata wietlne. W tej sytuacji spraw zasadnicz jest budowanie mostu midzy teori i praktyk edukacji. Jest to oczywiste skoro pamita si, e akademicko nie moe oznacza dystansowania si od praktyki szkolnej.

    M. Malewski dowodzi, e w treciach pedagogiki znajdujemy mao konkretnych, jednoznacznych, silnych myli, czyli do tych, ktrym zawdziczamy: udzielanie odpowiedzi, rozwizanie problemw; dostarczanie fundamentw praktyce. Zamiast tego jest w nich wiele myli sabych, niekonkluzyw-nych, zapetlonych, unikajcych bd niezdolnych do ostatecznych rozstrzygni, kopotliwych dla praktyki (bo c tu po niej). Std autor ten uwaa, e pedagogika nie jest nauk o istocie eduakcji (...) lecz zespoem faktw jzykowych " z tego zakresu. Jest pisarstwem o edukacji, odbijajcym hi

    storycznie zmienny wolumen tematw i zagadnie oraz aspiracji ich autorw do odkrywczoci naukowej sawy*.

    Nie mona si temu dziwi skoro pamita si, e pedagogika znajduje si wci w stanie tworzenia". Oznacza to zarwno tworzenie si rnorodnych prdw, orientacji, systemw pedagogicznych (kreowanie pedagogiki), jak i tworzenie na podstawie zaoe pedagogicznych, nowych sposobw realizowania praktyki ksztacenia i wychowania (kreatywna rola praktyki)9.

    Ukszenie postmodernizmu

    ychowanie ku wartociom stao si wyzwaniem i zadaniem edukacji. Tymczasem jestemy wiadkami relatywizacji a nawet kryzy

    su" wartoci10. Zarzewie tego tkwi w postmodernizmie. Ma on charakter antyowieceniowy Stanowi gwatowny atak na literatur, sztuk, edukacj i nauk. Jego istot wyraa poczenie antypoznawczych elementw modernizmu z pochwa konsumeryzmu. Zakada, e nie ma adnych kryteriw i standardw, na ktrych mona oprze nasze sdy. To, czy co jest dobre, czy ze, prawdziwe czy faszywe nie liczyo si. Tymczasem przeom XX i XXI stulecia sta si okresem historycznego przyspieszenia. Zaznaczy si upadkiem komunizmu, masakrami w Rwandzie i Darfurze, zamachem z 11 wrzenia 2001 roku, wojnami w Afganistanie i Iraku. Oznaczao to wkroczenie wok nas rzeczywistoci. W zetkniciu si z ni postmodernizm uleg rozproszeniu. Zacz upada.

    Postmodernizm by prb ucieczki od rzeczywistoci. Ta w kocu nas dopada. Nie moemy ju uciec od zagadnie aksjologicznych, kulturowych, edukacyjnych, ktre postmodernizm prbowa spycha na margines".

    W naukach o edukacji wida ukszenie postmodernizmu. Skutkiem jego jest odrzucenie pojmowanej uniwersalnie prawdy, negowanie realnoci w rzeczywistoci, zamazywanie zwizkw przyczynowych midzy zdarzeniami, kontestowanie i przecieranie drg kryzysowi wartoci, upadek autorytetw, odpowied na pytanie innym pytaniem. Liczy si przede wszystkim dekonstrukcja. W postmodernizmie wszystko jest pynne i relatywne, podlegajce modzie.

    Postmodernici s silni sceptycyzmem wobec prawdy, mylonej z wiedz. W sukurs przychodzi im w tym programowa ambiwalencja, filozoficzny antyfundamentalizm oraz metodologiczny abstrakcjonizm. Ich interpretacja wynikw bada moe suy tylko i wycznie do uzasadniania dominujcej opinii i punktw widzenia, a nie do odkrywania prawdy obiektywnej lub absolutnej.

    Trzeba przywrci edukacji i naukom o niej wartoci, nada w nich im waciwy sens. Jeszcze mocniej oprze edukacj o nauki o niej, na rzetelnych faktach i ich badaniu. Bdzie to odpowiedzi na relatywistyczny chaos i niepewno kreowan przez postmodernizm, w ktrym jedna wersja prawdy jest rwnie dobra jak ssiednia.

    Pojcie wartoci i ich funkcje roblematyka aksjologiczna przewija si przez europejsk myl filozoficzn od Sokratesa po wspczesno, cho sam termin upowszechni si dopiero

    w XX wieku. Uwaa si, e wartoci s czym co pierwotne, trudne do zdefiniowania.

    Co stanowi istot wartoci? Czym one sw edukacji szkolnej? Pytajc o wartoci, wkraczamy w gsty las. Staramy si

    KMR 3

  • przetrze w nim cieki. Dlatego to co pisz, nie moe by traktowane jako rozstrzygnicie ostateczne. Bd szczliwy, gdyby stao si to pocztkiem szerszej dyskusji o wartociach.

    W naukach humanistycznych i o edukacji sowo warto najczciej odnosi si do tego, co ceni czowiek lub grupa spoeczna i co uwaane jest za wane i w ten sposb przeywane. Do wyrnienia tego, co cenione su przekonania i przeycia. W moliwoci rozziewu midzy tym, co cenione i wartociowe tkwi kryterium susznych i mylnych przekona, trafnych i chybionych ocen, jako naszych reakcji na wartoci. Warto oznacza wszystko to, co nie jest neutralne i obojtne, lecz jest cenne, wane i doniose, a przez to stanowi cel ludzkich de. Jest wane take samo w sobie12.

    Istnieje bogactwo definicji wartoci. Przegldu ich dostarczaj prace: K. Chaas, Wychowanie ku wartociom, (Lublin-Kielce 2003); W. Cicho, Wartoci - czowiek - wychowanie, (Krakw 1996); K. Denek, Aksjologiczne aspekty edukacji szkolnej, (Toru 2000); K. Denek, Wartoci i cele edukacji szkolnej, (Pozna-Toru 1994); K. Olbrycht, Prawda, dobro i pikno w wychowaniu czowieka jako osoby, (Katowice 2002); J. M. Szymaski, Modzie wobec wartoci. Prba diagnozy, (Warszawa 1998); W. Sawczuk, Wartoci preferowane przez studentw w okresie transformacji ustrojowej, (Olsztyn 2000). Wynika z nich, e pojcie wartoci jest bardzo wieloznaczne i nieostre.

    Dla potrzeb edukacji i nauk o niej stosunkowo czyteln definicj wartoci podaje M. obocki. Pod tym pojciem rozumie on wszystko to, co uchodzi za wane i cenne dla jednostki i spoeczestwa oraz jest godne podania, co czy si z pozytywnymi odczuciami i stanowi jednoczenie ce de ludzkich. Uchodzi ona take za okrelony miernik (kryterium) oceny osb, rzeczy, zjawisk ub norm. Stanowi nierzadko podstaw lub istotny punkt odniesienia w uznaniu czego za dobre lubzen. Wartocijest wszystko to, co godne czowieka i suy wielostronnemu rozwojowi jego osobowoci.

    Okrelenia wartoci mona podzieli na te, ktre traktuj je jako przedmioty lub utosamiajje z przekonaniami. Pierwsze dominuj w filozofii, a drugie w socjologii. W aspekcie socjologicznym wartoci okrela si jako: przedmioty i przekonania o nienormatywnym charakterze, determinujce lub podobne przeycia psychiczne i dziaania jednostek, rozpowszechniane w grupie spoecznej przekonania jednostek lub grup spoecznych okrelajce cechy godne podania, cechy poszczeglnych grup spoecznych lub caego spoeczestwa.

    Prace psychologiczne pojcie wartoci wi ze zjawiskiem wyboru. Warto w znaczeniu psychologicznym stanowi to, co jest wane dla istnienia, aktywnoci i rozwoju czowieka w rnych okresach jego ycia, oraz wyobraenie i przekonanie jednostki o tym, co jest wane, godne podania i/lub osignicia, co ma znaczenie dla jej ycia, aktywnoci i rozwoju14.

    Za wartoci T. Parsons, E. A. Shils uznaj: uoglnione i trwae preferencje, normy lub tendencje...