of 130 /130
1 eLIBRO LA BLANKA MALSANO eLIBRO INKO Karel Âapek La blanka malsano Triakta dramo

La blanka malsano

Embed Size (px)

DESCRIPTION

LA TRIA LEPRULO: Dio Jesuo Kristo — Dio Jesuo Kristo — Dio Jesuo Kristo — LA DUA LEPRULO: Nenia pesto, lepro. Çe pesto vi nigri¸us, karulo, sed çe lepro vi estas blanka kiel … nu, kiel kreto. LA TRIA LEPRULO: Dio Jesuo Kristo … Jesuo mia … Jesuo Kristo, kompatu min … LA KORTEGA KONSILANTO: … mi petas, sinjoro redaktoro; sed mi havas nur tri minutojn da tempo — vi scias ja, miaj pacientoj! Do kion vi havas sur la koro?

Text of La blanka malsano

  • 1eLIBROLA BLANKA MALSANO eLIBRO

    I N K O

    Karel apek

    La blankamalsano

    Triakta dramo

  • 2eLIBROLA BLANKA MALSANO

    Karel apekLA BLANKA MALSANOTriakta dramoEl la ea tradukis Th. Kilian

    Origina eldono:Moraviaj Esperanto-Pioniroj,Olomouc 1938

    Skanis kaj tekstigis:Miroslav Malovec

    eLIBROAranis: Franko Luin

    ISBN [email protected]://www.omnibus.se/inko AGUSTO 2002

  • 3eLIBROLA BLANKA MALSANO

    ANTAPAROLODE LA ATORO

    La unuan instigon al tiu i teatrao donis al mi antajaroj sugesto de amiko-kuracisto: doktoro, kiu mal-kovras novajn radiojn, kapablajn detrui pereigajn tumo-rojn, trovas inter ili radiojn de la morto; iliahelpe li iasatokrato kaj fatala savonto de la mondo. El tiu i suge-sto ksiis en mia memoro bildo de kuracisto, kiu la siamaniero havas la sorton de la homaro en la manoj. Seden la nuna tempo, estas tiom da homoj, kiuj havas avolas havi en la manoj la sorton de popoloj a de la ho-maro, ke nenio estus alloganta min aldoni al ili ankoraunu ekzempleron, se ne ekus dua pli grava instigo: tioestas nia tempo mem.

    Unu el la karakterizaj signoj de la postmilita homaroestas, ke i forlasas tion, kion oni diversloke preskamalate nomas humaneco; jen vorto ampleksanta pianestimon al homaj vivo kaj rajtoj, amon al libereco kajpaco, celadon al vero kaj justeco kaj al aliaj moralaj po-stuloj, kiuj estis is nun rigardataj, konforme al la ero-pa tradicio, kiel senco de la homa evoluo. Kiel konate,ekregis kelkajn landojn kaj popolojn tute alia spirito; nela homo, sed la klaso, tato, popolo a raso estas la por-

  • 4eLIBROLA BLANKA MALSANO

    tanto de iuj rajtoj kaj la unusola objekto de estimo, seduste tial de estimo plej alta: nenio estas super i, kiomorale limigus in en iaj volo kaj rajtoj. La tato, popo-lo, reimo havas iopovan atoritaton; la individuo kunsia libera spirito kaj konscienco estas zike kaj moraleabsolute subigita al la tiel nomata kolektiva reimo, kiuesence estas tamen pure atokratia kaj perforte altrudi-ta. La spirito de la politika atoritato en la nuna stato dela mondo atakeme luktas kun la eropa tradicio de mo-rala kaj demokratia humaneco; tiu i konikto ludas ja-ron post jaro pli timigan rolon en internaciaj okazaoj,sed i estas samtempe interna problemo de iu popolo.Ekstere i plej klare manifestias per dara militmina-co en la nuna Eropo kaj per kreskanta emo al perfor-ta kaj ruiniga solvo de politikaj problemoj.

    Jes, la nunan mondkonikton eblas dini anka perekonomiaj kaj socialaj nocioj; oni povas klarigi in an-ka per biologiaj terminoj kiel vivolukto; sed ia plejdrama aspekto estas en la kolizio de du grandaj antago-nismaj idealoj. Sur unu anko estas la moralaj idealoj detuthomara humaneco, demokratia libereco, tutmondapaco kaj estimo al iu homa vivo kaj rajto. Sur la aliaanko estas la dinamismaj, kontrahumanecaj idealojde povo, superrego kaj nacia a alia ekspansio, por kiujperforto estas bonvena rimedo kaj la homa vivo nurainstrumento. Dirite per terminoj nun uzataj, i estas

  • 5eLIBROLA BLANKA MALSANO

    konikto de idealoj de demokratio kun idealoj de neli-migitaj kaj honoravidaj diktaturoj. Kaj uste tiu i kon-ikto en sia tragika aktualeco instigis min skribi la Blan-kan malsanon.

    Anstata la kcia blanka malsano i povus esti kan-cero a alia malsano; sed la atoro klopodis transloki enkcian sferon kiom eble iujn bildojn, ja e la lokigon desia teatrao por ke oni devu pensi nek pri efektiva mal-sano nek pri efektiva tato a reimo; krome li certagra-de sentis la lepron simbole, kvaza fantomon de profun-da disfalo de la blanka raso; tia epidemio impresas lanunan homon kvaza reveno al la pestepidemioj de lamezepoko. La atoro intence rilatigis la tutan dramansituacion de sia konikto kun la temo de eksterma epi-demio, ar homo malsana kaj mizera necese estas tipaobjekto de humaneco; lia dependeco de afabla, moralareimo estas la plej profunda. Du grandaj mondkoncep-toj lukte kunpuias i tie kvaza super la dolorolito dela lepra homaro kaj en ilia konikto decidias pri iajvivo kaj morto. Tiu, kiu reprezentas la volon al povo, nelasas haltigi sin sur sia vojo per kompato al homaj dolo-ro kaj teruro; kaj tiu, kiu luktas kun li en la nomo de hu-maneco kaj estimo al vivo, rifuzas sian helpon al sufe-rantoj, ar li mem fatale akceptas la senkompatan mo-ralon de la batalo. Anka en la nomo de paco kaj huma-neco oni mortigados kaj mortados po hekatomboj, se

  • 6eLIBROLA BLANKA MALSANO

    iam necesos decidi la konikton per batalo. En mondode militoj e la Paco devas esti kruda kaj necedema ba-talanto. Kaj male, la reprezentanto de povo kaj fortomem ias unu el tiuj, kiuj petegas homan helpon, dumela nehaltigebla meanismo de la masakro, kiun li ek-funkciigis, sensente rulias trans li. uste en tio vidis laatoro la senesperan pezon de la tutmonda konikto,kiun ni travivas; en i ne luktas simple nigro kun blan-ko, malbono kun bono, senrajto kun rajto; en i kun-puias sur amba ankoj grandaj valoroj sed ankanepacigeblaj krudecoj; sed kion la konikto endaneri-gas, tio estas la tuto de bono kaj rajto kaj homa vivo.Fine i estas la popolamaso sen grandeco kaj kunsento,kiu indiferente tretmortigas amba reprezentantojn dela malaj voloj. Jen homaro, kiun da humaneco volis savi,jen popolamasoj, kiujn la volo al povo volis gvidi algrandeco kaj gloro! Galn, jen vi havas viajn iujn ho-mojn, Maralo, jen vi havas vian popolon, kaj ni iuj,jen ni havas niajn historiajn koniktojn, en kiuj la nasukceso estas necerta, kaj kie estas nedubebla nur tio: keilin pagos per sango kaj doloro la Homo. Kia ajn estu larezulto de la milito, kiu uraganas e la nio de la Blankamalsano, tio estas certa, ke la Homo restos en sia sufe-rado ne savita.

    La atoro konscias, ke tiu i ne evitebla tragika nione signifas solvon; sed ar temas pri efektiva lukto, kiu

  • 7eLIBROLA BLANKA MALSANO

    okazas en niaj tempo kaj spaco inter efektivaj homaj for-toj, ni ne povas solvi in per vortoj kaj ni devas lasi lasolvon al la historio. Eble ni povas di anka la venon-tajn homojn, kiaj estas la du honestaj kaj prudentaj ju-naj homoj e la nio de la teatrao; sed la na solvorestas al la politika kaj spirita historioj, kiujn ni parto-prenas ne kiel nuraj rigardantoj, sed kiel kunbatalantojkiuj devas scii, sur kiu anko de la tutmonda dramakonikto estas la tuta rajto kaj la tuta vivo de malgran-da popolo.

  • 8eLIBROLA BLANKA MALSANO

    UNUA AKTO

    LA KORTEGA KONSILANTO

    Unua bildoTri lepruloj en bandaoj

    LA UNUA LEPRULO: Pesto i estas, pesto. En nia strato es-tas jam en iu domo kelkaj pestuloj. Najbaro, midiris, anka vi havas ja sur la mentono la blankanmakulon; kaj li, ke tio ne gravas, ke li e ne sen-tas in. Kaj hodia jam falas karno-pecoj de lisame kiel de mi. Pesto i estas.

    LA DUA LEPRULO: Nenia pesto, lepro i estas. Oni nomasin la blanka malsano, sed oni devus nomi inpuno. Tia malsano ja ne povas ekesti per simem; jen Dio punas nin.

    LA TRIA LEPRULO: Dio Jesuo Kristo Dio Jesuo Kristo Dio Jesuo Kristo

    LA UNUA LEPRULO: Puno! puno! Mi scivolus, pro kio miestu punata. Karulo, la vivo donis al mi ne tromulte da uo. Da mizero jes! Tio estus strangaDio, se li punus malriulojn, u ne?

  • 9eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA DUA LEPRULO: Atendu, vi vidos ja. Komence vi havasin nur sur la hato, sed kiam i ekmanegos vininterne kiel i tiun, vi diros al vi, tio ne eblas, kei estas pro nenio, i devas esti puno, i devashavi iun kazon

    LA TRIA LEPRULO: Jesuo Jesuo Dio en la ielo

    LA UNUA LEPRULO: Nature, ke i havas. Estis jam tromulte da homoj en la mondo, kaj tial duono de nidevas formortai, por ke estu loko por la aliaj.Tiel estas. Vi estas bakisto kaj faros lokon al aliabakistao. Kaj mi estas malriulo kaj faros lokonal alia malriulo, por ke iu alia mizeru kaj malsa-tu anstata mi. Tial devis veni la pesto inter lahomojn.

    LA DUA LEPRULO: Nenia pesto, lepro. e pesto vi nigrius,karulo, sed e lepro vi estas blanka kiel nu, kielkreto.

    LA UNUA LEPRULO: u blanka, u nigra, tio nun ne gravas;nur se mi ne tiel odorus.

    LA TRIA LEPRULO: Dio Jesuo Kristo Jesuo mia JesuoKristo, kompatu min

    LA DUA LEPRULO: Vi ne plendu; vi estas bonanca, ar viestas sola; sed kiam oni nazas siajn proprajnedzinon kaj infanojn. La kompatinduloj, kiel ilieltenu kun mi! Kaj sur la mamo de la edzino ape-

  • 10

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    ris nun blanka makulo. Najbare al ni loas ta-petisto, kaj tiu veas tage kaj nokte, tage kaj nok-te!

    LA TRIA LEPRULO: Jesuo Jesuo Jesuo

    LA UNUA LEPRULO: Silentau! Kiu askultu tion senese,vi leprulo!

    Kurteno.

  • 11

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    Dua bildoLaborambro de la kortega konsilanto

    profesoro doktoro Sigelius

    LA KORTEGA KONSILANTO: mi petas, sinjoro redaktoro;sed mi havas nur tri minutojn da tempo viscias ja, miaj pacientoj! Do kion vi havas sur lakoro?

    LA GAZETISTO: Sinjoro kortega konsilanto, nia gazeto de-zirus informi la publikon el la plej kompetentabuo

    LA KORTEGA KONSILANTO: pri la tiel nomata blankamalsano a Peipinga lepro, mi scias. Bedarindeoni skribas pri i troege. Kaj tro laike, sinjoro. Lamia opinio oni devas lasi la malsanojn al la kura-cistoj. Skribu pri ili en la gazeto, kaj la plejpartode la legantaro tuj ekseros sur si la koncernajnsimptomojn, u ne?

    LA GAZETISTO: Jes, sed nia gazeto uste volus trankviligila publikon

    LA KORTEGA KONSILANTO: Trankviligi? Homo, per kio vivolas trankviligi in? Rigardu, i estas dan-era malsano, kaj disvastias kvaza lavango. Nu vere, oni febre laboras pri i en iuj klinikojde la mondo, sed li levas la ultrojn. Dume nia

  • 12

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    scienco estas senpova. Skribu, ke e la unuajsimptomoj oni plende turnu sin al sia kuracis-to, kaj jen io.

    LA GAZETISTO: Kaj ilia kuracisto

    LA KORTEGA KONSILANTO: preskribos al ili miraon: alla malpli riaj kalian permanganaton kaj al la plibonhavaj Peruan balzamon.

    LA GAZETISTO: u tio helpas?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Jes, kontra la odoro, kiam lavundoj malfermiis. Tio estas la dua stadio de lamalsano.

    LA GAZETISTO: Kaj la tria stadio?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Morno, junulo. Nenio krommorno. Kaj sue pri tio, u ne? i estas aamalsano.

    LA GAZETISTO: Kaj u i estas tre infekta?

    LA KORTEGA KONSILANTO per tono de preleganta profesoro:Kiel oni in prenas. Nome ni ne konas la mikro-bon, kiu komunikas nian malsanon; ni scias nur,ke i eksterordinare rapide disvastias; plue ke ine estas komunikebla al kiu ajn besto kaj ke i neestas inokulebla e al homo almena ne aljuna homo; tiun belan eksperimenton faris sur simem doktoro Hirota en Tokio. Ni batalas, amiko,ni batalas, sed kontra nekonata malamiko. Vi

  • 13

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    povas skribi, ke en nia kliniko oni laboras pri laafero jam la trian jaron; pri nia malsano ni publi-kigis jam respektindan vicon de sciencaj artiko-loj, kiuj estas ofte kaj lade citataj en la faka lite-raturo. Li sonorigas. is nun oni nerefuteblekonstatis bedarinde mi havas nur tri minu-tojn da tempo.

    LA FLEGISTINO eniras: Kion ordonas, sinjoro kortega kon-silanto?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Preparu por la sinjoro redak-toro la sciencajn publikaojn de nia kliniko.

    LA FLEGISTINO: Jes!

    LA KORTEGA KONSILANTO: Vi povas mencii ilin, juna ami-ko. Tio trankviligos la publikon, kiam i vidos,kiel stree oni batalas e ni kontra la tiel nomataPeipinga lepro. Ni kompreneble ne nomas inlepro. La lepro estas hatmalsano, dume nia mal-sano estas pure interna. La sinjoroj kolegoj el lakliniko por hatmalsanoj ja anka pretendas larajton prelegi pri i, sed nu, ni lasu tion. N i amalsano, sinjoro, ne estas ia skabio. Vi povastrankviligi la publikon, ke ne temas pri lepro. Kiaaroga penso kompari tian lepron kun n i a mal-sano!

    LA GAZETISTO: u i estas pli danera malsano ol lalepro?

  • 14

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA KORTEGA KONSILANTO: Nu nature. Multe pli danerakaj multe pli interesa. Nur la unuaj simptomojrememorigas la ordinaran lepron: malgrandablanka makuleto ie sur la surfaco de la korpo,malvarmeta kiel marmoro kaj tute sensentiinta tiel nomata macula marmorea; tial oni nomasin la blanka malsano; sed ia plua evoluo estastute karakteriza kaj diferenca de la ordinara le-prosis maculosa. Ni nomas in simple la malsanode eng a Morbus Tshengi. Doktoro eng, dis-iplo de Charcot kaj kompreneble anka interni-sto kiel unua priskribis kelkajn iajn kazojn en laPeipinga malsanulejo. Tre bela publikao, sinjoro;mi raportis pri i jam en la jaro dudektri, kiamankora neniu e scietis, ke la malsano de engfoje ios pandemio.

    LA GAZETISTO: Kio, mi petas?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Pandemio. Tio estas malsano,kiu ekkaptas kvaza lavango la tutan mondon.En inujo, sinjoro, ekaperas preska iujare novainteresa malsano tion kazas la mizero; sedneniu havis is nun tian sukceson kiel la malsanode eng. i estas simple la malsano de la ho-diao. is nun i pereigis suprae kalkulite kvinmilionojn da homoj, proksimume dek du milio-noj akute malsanas kaj minimume la triobla

  • 15

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    nombro kuras en la mondo kaj e ne scias, ke iesur la korpo ili jam havas marmorecan kaj nesentokapablan makulon grandan apena kiellento. Kaj e ne tri jaroj pasis, kiam la malsanoaperis e ni! Vi povas skribi, ke la unua kazo enEropo estis diagnozita uste en mia kliniko. Pritio ni povas eri, kamarado. Unu bela simptomode la eng-malsano ricevis e la nomon simpto-mo de Sigelius.

    LA GAZETISTO skribas: Simptomo de la sinjoro kortegakonsilanto profesoro doktoro Sigelius.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Jes, simptomo de Sigelius. Kielvi vidas, ni laboras plenvapore. is nun oni kon-statis, ke la eng-malsano atakas nur personojnproksimume kvardek-kvin is kvindekjarajn apli aajn. La normalaj anoj en la organismo,kiujn oni nomas maljuniado, supozeble prezen-tas al i favoran grundon

    LA GAZETISTO: Tio estas eksterordinare interesa.

    LA KORTEGA KONSILANTO: u vi opinias? Kiom vi aas?

    LA GAZETISTO: Tridek, mi petas.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Nu tial. Se vi estus pli aa, cer-te i ne ajnus al vi tiel interesa. Plue ni sciasnepre certe, ke post la unua simptomo de la mal-sano estas prognosis infaustissima; la morto sek-

  • 16

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    vas post tri is kvin monatoj, ordinare pro ene-rala sepso. La mia opinio kaj la la opinio demia skolo, kiu ankora nun eras pri tio, ke iestas la kliniko de la granda Lilienthal, de miamortinta bopatro, tion vi povus mencii, do lala opinio de la klasika skolo de Lilienthal estasMorbus Tshengi infekta malsano, kiun komuni-kas is nun nekonata aganto; la inklino al i koin-cidas kun la unuaj signoj de la korpa maljunia-do; la simptomoj kaj la evoluo de la malsano tion ni povus preterlasi, u ne? Homo, tio estasnenio bela. Kio koncernas la kuracadon seda-tiva tantum praescribere opportet.

    LA GAZETISTO: Kiel, mi petas?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Ellasu tion, junulo, tio estasnur por doktoroj. Klasika recepto de la grandaLilienthal. Tio estis kuracisto, amiko! Se ni havuslin hodia! u vi havas ankora iun deman-don? Restas al mi nome nur tri minutoj da tem-po.

    LA GAZETISTO: Se la sinjoro kortega konsilanto permesus nian legantaron certe plej multe interesus, kieleblas gardi sin kontra tiu malsano

    LA KORTEGA KONSILANTO: Kio kio? Gardi sin? Neniel!Entute neniel! Li eksaltas. Homo, i pereigos janin iujn! iu, kiu aas pli ol kvardek jarojn, estas

  • 17

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    antakondamnita al vi tio estas indiferenta, vi,vi kun viaj stultaj tridek jaroj! Sed ni, ni homoj ela apogeo de la vivo. Venu i tien! u vi vidasnenion sur mi? u mi ne havas ie en la vizaoblankan makulon? Kion? u ne ankora? Nu jen,iutage, dekfoje iutage mi rigardas en la spe-gulon. Ho, jen v i a j n legantojn interesus do,kiel ili povus gardi sin kontra putrado e la vivakorpo! Tion mi kredas, sinjoro; min i anka in-teresus. Li eksidas, la kapon en la manplatoj. Dio,kiel vana estas la homa scienco!

    LA GAZETISTO: Sinjoro kortega konsilanto, e la no vipovus eble diri kelkajn esperigajn vortojn

    LA KORTEGA KONSILANTO: Jes. Skribu skribu en la ga-zeton ke ni devas akcepti in kiel faton.

    Sonoras telefono.

    LA KORTEGA KONSILANTO levas la askultilon: Halo Jes. Kion? Vi scias ja, ke mi neniun akceptas. Kuracisto? Kiel li nomias? Hm, doktoro Ga-ln. u li havas ian rekomendon? Ne? Kion do livolas e mi? Mi petas vin, en la intereso de lascienco! Li enu per tio mian duan asistanton; mine havas tempon por ia duba scienco. Nu dosendu lin al mi, se jam kvinfoje li seris min; seddiru al li, ke mi havas nur tri minutojn da tempo.Jes. Li pendigas la askultilon kaj ekstaras. Jen vi

  • 18

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    vidas, mia juna amiko. En tiaj cirkonstancoj onikoncentriu por scienca laboro!

    LA GAZETISTO: Pardonu, sinjoro kortega konsilanto, kemi rabis al vi tiom da multvalora tempo

    LA KORTEGA KONSILANTO: Ne domaas, kamarado, nedomaas. La scienco kaj la publiko devas recipro-ke servi sin. Se vi ion bezonus, turnu vin nur almi. Donas al li la manon.

    LA GAZETISTO: Respektan riverencon, sinjoro kortegakonsilanto! Konstante riverencante li foriras.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Adia! Li eksidas e la skribo-tablo.

    Ekfrapo sur la pordon.

    LA KORTEGA KONSILANTO prenas la plumon kaj skribas; posteta tempo: Eniru!

    D-RO GALN eniras kaj embarasite haltas e lapordo.

    LA KORTEGA KONSILANTO skribas ne levinte la kapon. Postioma tempo: Vi igas min atendi, sinjoro kolego.

    D-RO GALN konfuziante balbutas: Pardonu, sinjoro kor-tega konsilanto mi ne volis eni Mia nomoestas doktoro Galn

    LA KORTEGA KONSILANTO skribante: Tion mi scias. Kion videziras, sinjoro doktoro Galn?

  • 19

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    D-RO GALN: Mi mi havas nome malsanul-asekurejanklientaron, sinjoro kortega konsilanto kiel onikutimas diri, malriulan klientaron, u ne kajpro tio mi havas okazon vidi amason da kazoj,u ne ar en la malriaj tavoloj abundasmalsanoj

    LA KORTEGA KONSILANTO: Kiel? Abundas?

    D-RO GALN: Jes, disvastias.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Ho tiel! Kuracisto neniam pa-rolu en metaforoj, sinjoro kolego.

    D-RO GALN: Jes, mi petas. Precipe en la lasta tempo kiam la blanka malsano tiel disvastias

    LA KORTEGA KONSILANTO: Morbus Tshengi, sinjoro ko-lego: Sciencisto esprimias precize kaj mallonge.

    D-RO GALN: Kaj kiam oni vidas la mizeron kiel la le-pruloj putras e la viva korpo meze de la fami-lio la terura odoro, u ne?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Uzu rimedojn, kiuj forigas laodoron, sinjoro kolego.

    D-RO GALN: Jes, sed oni volus savi la homojn! Mi haviscentojn da kazoj terurajn kazojn, sinjoro kor-tega konsilanto; kaj kiam mi tiel staris super ili kun senpovaj manoj preska malesperanta

    LA KORTEGA KONSILANTO: Tio estas manko, sinjoro ko-lego. Kuracisto neniam malesperu.

  • 20

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    D-RO GALN: Sed kiam i estas tia terurao, sinjoro kor-tega konsilanto! Kaj mi diris do al mi, ke io devasokazi ke mi devas provi ion; por ke mi ne starui tie tute senutila. Mi kolektis do la tutan lite-raturon pri tiu malsano, sed la sinjoro kortegakonsilanto pardonos tie i ne estas trovebla tie, mi petas, ne

    LA KORTEGA KONSILANTO: Kio ne estas trovebla?

    D-RO GALN: La usta vojo, mi petas.

    LA KORTEGA KONSILANTO formetas la plumon: Kaj vi konasin, u?

    D-RO GALN: Jes. Nome mi opinias, ke mi konas in.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Tiel do! Vi opinias! Supozeblevi havas pri la eng-malsano vian propran teo-rion, u?

    D-RO GALN: Jes, mi petas. Mian propran teorion

    LA KORTEGA KONSILANTO: Do tio suas al mi, sinjorokolego Galn. Kiam oni ne scias kiel kuraci iunmalsanon, oni elpensas almena teorion pri i.Tion oni kutimas fari. Sed praktika kuracisto de-vas la mia opinio prefere uzi elprovitajn rime-dojn. Kial toleru viaj klientoj, ke vi elprovadu eili viajn dubindajn ideojn? Tiucele ekzistas klini-koj, sinjoro kolego.

    D-RO GALN: Sed uste pro tio mi

  • 21

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA KORTEGA KONSILANTO: Mi ne nparolis ankora, sin-joro doktoro Galn. Mi diris al vi, ke bedarindemi havas nur tri minutojn da tempo. Koncerne laengmalsanon mi rekomendus al vi diligente uzirimedojn, kiuj forigas la odoron kaj poste uzumornon, sinjoro kolego, precipe mornon; n-ne ni estas i tie por mildigi suferojn almenaal la pagantaj klientoj. Jen io, sinjoro kolego. Viavizito min ojigis. Li ekprenas la plumon.

    D-RO GALN: Sed mi sinjoro kortega konsilanto

    LA KORTEGA KONSILANTO: u vi deziras eble ankora ion?

    D-RO GALN: Jes. Mi nome kapablas sukcese kuraci lablankan malsanon.

    LA KORTEGA KONSILANTO skribas: Vi estas proksimumejam la dekdua homo, kiu venis kun tiu i asertoal mi. E kelkaj kuracistoj estis inter ili.

    D-RO GALN: Sed mi elprovis jam praktike mian metodon en kelkcent kazoj, u ne, kaj montriis cer-taj rezultoj

    LA KORTEGA KONSILANTO: Kiom da procentoj de resani-oj?

    D-RO GALN: Proksimume sesdek. e aliaj dudek mi an-kora ne estas certa

    LA KORTEGA KONSILANTO formetas la plumon: Homo, se viestus dirinta cent procentoj, mi tuj ordonus for-

  • 22

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    konduki vin kiel frenezulon a arlatanon. Kionmi faru kun vi? Rigardu, sinjoro kolego, mikomprenas tion; trovi kuracilon kontra la eng-malsano, tiu imago estas alloga. Tio signifus fa-mon, fabelan klientaron, la Nobel-premion kajeble e universitatan katedron, u ne? Tiuokazevi estus pli ol Pasteur, pli ol Koch, pli ol Lilienthal. Vere, tio kapablas konfuzi al homo la kapon;domae nur, ke similaj seniluziioj estis jam mul-taj

    D-RO GALN: Mi elprovus mian metodon en via kliniko,sinjoro kortega konsilanto.

    LA KORTEGA KONSILANTO: u en mia kliniko? Tio estas jainfaneca ideo. Vi estas ladevene fremdulo, une?

    D-RO GALN: Jes, mi petas. Ladevene mi estas Greko elPergamo.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Vidu do! Mi ne povas ja enla-si fremdulon en la tatan klinikon de Lilienthal!

    D-RO GALN: Sed mi estas i-tatano jam de la infan-ao

    LA KORTEGA KONSILANTO: Jes, sed la deveno, sinjoro ko-lego! La deveno!

    D-RO GALN: Lilienthal estis anka ladevene fremdu-lo, u ne?

  • 23

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA KORTEGA KONSILANTO: Mi atentigas vin, sinjoro, ke lakortega konsilanto orda profesoro doktoro Li-lienthal estis mia bopatro. Cetere nun estas aliatempo. Tion eble vi mem scias. Krome, sinjorodoktoro Galn, mi tre dubas, u la granda Lilien-thal permesus labori en sia scienca instituto aliu asekureja kuracisto. Pardonu!

    D-RO GALN: Al mi li permesus labori i tie, sinjoro kor-tega konsilanto. Mi estis iam lia asistanto

    LA KORTEGA KONSILANTO eksaltas: Vi estis Homo, kialvi ne diris tion tuj? Mi petas, kolego, sidiu! Nur senceremonie, Galn. Jen kiel, vi estis do asi-stanto e mia bopatro! Strange, mi ne memoras,ke li iam estus menciinta vin!

    D-RO GALN sur la seo-rando: Li li nome vokis mindoktoro Infanulo.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Pro Dio, vi do estas doktoroInfanulo! Infanulo, jes mia plej bona disiplo,diradis Lilienthal; kaj kia domao pro la doktoroInfanulo! Homo, kial vi ne restis e li?

    D-RO GALN: Estis diversaj kazoj, sinjoro kortega kon-silanto la efa mi volis edzii kaj kiel asis-tanto mi ne kapablus vivteni familion, u ne?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Erara decido. Mi iam diradasal miaj disiploj: se vi volas science labori, ne ed-

  • 24

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    ziu; kaj se tamen, do nur rie. Al la scienco onidevas oferi sian privatan vivon. u vi fumas,Galn?

    D-RO GALN: Ne, mi dankas, mi nome mi havas angi-non pectoris

    LA KORTEGA KONSILANTO: Nu, nu, i certe ne estas tielgrava! Montru, kamarado, mi rigardos!

    D-RO GALN: Mi dankas, sinjoro kortega konsilanto, sednun mi e ne pensas pri tio. Mi petus, ke mirajtu en via kliniko apliki mian metodon ekelkaj lepruloj, kiujn vi opinias perditaj

    LA KORTEGA KONSILANTO: Tiaj ili estas iuj, Galn. Sedtio, kion vi postulas, estas malfacila, kredu, tremalfacila Oni ne volonte vidus tion, kolego.Sed ar tio estas vi, la plej atata disiplo de miabopatro atendu, mi diros ion al vi: klarigu al nila esencon de via metodo, kaj ni prikonsiderosin, ni eventuale elprovos in klinike. Mi aranosnur, ke neniu nin enu nun etendas la manonpor preni la telefonon.

    D-RO GALN: Pardonu, mi petas, sinjoro kortega konsi-lanto, tamen anta ol i estos klinike elprovi-ta mi diros al neniu, kiel mi kuracas la blankanmalsanon. Mi petas, mi efektive ne povas.

    LA KORTEGA KONSILANTO: u e al mi ne?

  • 25

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    D-RO GALN: Al neniu, mi petas. Tio efektive ne eblus.

    LA KORTEGA KONSILANTO: u vi opinias tion serioze?

    D-RO GALN: Tute serioze, sinjoro kortega konsilanto.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Nu, oni do povas nenion fari.Pardonu, Galn, tio estus kontra la klinikaj re-guloj kaj kontra kiel mi diru tion

    D-RO GALN: kontra via scienca respondeco, mi scias.Tamen, mi petas, mi havas miajn kialojn

    LA KORTEGA KONSILANTO: Kiujn?

    D-RO GALN: Sinjoro kortega konsilanto, mi ege bedaras tamen mi dirus ilin nur pli poste.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Nu, kiel vi volas. En tiuj i cir-konstancoj ni faros do punkton post la afero, u?Malgra tio mi ojas, ke mi persone konatiiskun vi, doktoro Infanulo.

    D-RO GALN: Askultu, ne faru tion! Vi devus enlasi minen la klinikon, sinjoro kortega konsilanto. Tion videvus fari!

    LA KORTEGA KONSILANTO: Kial?

    D-RO GALN: Sinjoro kortega konsilanto, mi garantias primia kuracilo! Mian honorvorton! Rigardu, eunu recidivon mi ne havas Kaj jen leteroj dekolegoj ili sendas al mi siajn leprulojn el la tutakvartalo. El tia malria kvartalo la publiko e ne

  • 26

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    sciias pri tio. Mi petas, bonvolu rigardi, sinjorokortega konsilanto

    LA KORTEGA KONSILANTO: Mi ne havas intereson.

    D-RO GALN: Mia dio, kia domao Do mi iru, u ne?

    LA KORTEGA KONSILANTO ekstaras: Jes. Mi bedaras.

    D-RO GALN hezitas apud la pordo: Tia terura malsano Sinjoro kortega konsilanto, eble vi mem iam

    LA KORTEGA KONSILANTO: Kion?

    D-RO GALN: Nenion, mi nur Eble e la sinjoro korte-ga konsilanto povus iam bezoni tiun kuracilon.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Tion vi ne devis diri, Galn! Liiras tien kaj reen. Aa malsano, homo, tro aamalsano. Mi ne volus putri e la viva korpo.

    D-RO GALN: Tiam la sinjoro kortega konsilanto povosuzi sur si mem la rimedojn forigantajn la odo-ron.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Dankon! Montru la leterojn!

    D-RO GALN: Jen, sinjoro kortega konsilanto

    LA KORTEGA KONSILANTO legas la leterojn: Hm. Li ektusas.Ho jen. Doktoro Stradella, li estas mia disiplo,u ne? Tia longulo, u ne?

    D-RO GALN: Jes, sinjoro kortega konsilanto. Ega longulo.

    LA KORTEGA KONSILANTO legas plue: Jen kiel! Li balancasla kapon. Damnite, kolego. Kvankam ili estasnur praktikuloj, tamen Homo, tiam vi havus ja

  • 27

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    fabelajn rezultojn! Askultu, Galn, mi havasideon. ar tio estas vi, mi mem provus vianmetodon e kelkaj kazoj. Pli vi ne povas ja postu-li, u?

    D-RO GALN: Ne, sed Mi scias, ke tio estus ega honoropor mi, sed

    LA KORTEGA KONSILANTO: Sed vi volas apliki vian meto-don provizore mem, u?

    D-RO GALN: Jes, sinjoro kortega konsilanto. Mi tre atus en la kliniko praktiki in mem.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Kaj u vi poste publikigos in?

    D-RO GALN: Jes, propre sub certaj kondioj, u ne?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Sub kiuj kondioj?

    D-RO GALN: Mi sciigus ilin pli poste, sinjoro kortegakonsilanto.

    LA KORTEGA KONSILANTO eksidas e la tablo: Mi kompre-nas. Do vi volus, ke mia kliniko nur konrmuvian metodon, sed ian pluan aplikadon vi rezer-vus por vi mem. Proksimume tiel vi imagas tion,u?

    D-RO GALN: Jes, sinjoro kortega konsilanto. Nome

    LA KORTEGA KONSILANTO: Atendu. Tio estas senlima aro-gao postuli ion similan de la kliniko de Lilien-thal, sinjoro doktoro Galn, kaj mi emegas etivin propramane de sur la tuparo. Mi komprenas

  • 28

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    ja, ke iu kuracisto volas proti ion per sia arto;sed fari el kuraca procedo sian negocan sekreton,tio ne estas agado inda al kuracisto, sed al sur-strata marandistao, arlatano kaj fukuracisto.Unue tio estas, sinjoro kolego, malhoma rilate lasuferantan homaron, kaj due

    D-RO GALN: Sed mi, sinjoro kortega konsilanto

    LA KORTEGA KONSILANTO: Momenton, mi petas. Due tioestas ekstreme malkolegeca al la ceteraj kuracis-toj. Anka ili volas sanigi siajn klientojn, sinjorokolego; per tio ili sin ja vivtenas. Tiel statas la afe-ro. Vi konsideras vian metodon kiel aferon de viaprivata proto; mi devas konsideri in beda-rinde kiel sciencisto kaj kiel kuracisto, kiu kon-scias pri sia devo al la homaro. Niaj vidpunktojprincipe diveras, sinjoro doktoro Galn. Mo-menton. Li prenas la telefonon. Sendu al mi i tienla unuan asistanton. Jes, tuj. Formetas la askulti-lon. Tio estas ja skandalo, kiel profunde sinkis lakuracista moralo! iumomente aperas mirakladoktoro, kiu draas monon el sia dubinda sekretametodo; sed la intenco krome fari al si reklamonen scienca kliniko, tian senhontaon, sinjoro ko-lego, mi ankora ne spertis.

    Ekfrapo sur la pordon.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Eniru!

  • 29

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA UNUA ASISTANTO eniras: La sinjoro kortega konsilan-to vokis min

    LA KORTEGA KONSILANTO: Venu i tien. En kiuj ambrojni havas Morbus Tshengi?

    LA UNUA ASISTANTO: En preska iuj, sinjoro kortegakonsilanto. En la numeroj du, kvar, kvin

    LA KORTEGA KONSILANTO: Kaj la nepagantojn ?

    LA UNUA ASISTANTO: La malriaj blankmalsanuloj estasen numero dek tri.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Kaj kiu deoras tie?

    LA UNUA ASISTANTO: La dua asistanto, sinjoro kortegakonsilanto.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Bone. Sinjoro unua asistanto,diru al la sinjoro dua asistanto, ke de hodia pre-skribos kaj faros iujn kuracistajn intervenojn ennumero dek tri kolego doktoro Galn. Tio estosliaj kazoj.

    LA UNUA ASISTANTO: La via ordono, sinjoro kortega kon-silanto, sed

    LA KORTEGA KONSILANTO: Kion? Kion vi volas diri?

    LA UNUA ASISTANTO: Nenion, sinjoro kortega konsilanto.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Nu do! Mi opiniis, ke vi havasiajn kontradirojn. Plue diru al la sinjoro duaasistanto, ke lin tute ne koncernos, kiel kaj per

  • 30

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    kio kolego Galn kuracos siajn kazojn. Tio estasmia persona deziro.

    LA UNUA ASISTANTO: La via ordono, sinjoro kortega kon-silanto.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Vi povas iri.

    La asistanto foriras.

    D-RO GALN: Mi e ne scias sinjoro kortega konsilan-to kiel mi danku al vi

    LA KORTEGA KONSILANTO: Ne necesas. Mi faras tion nuren la intereso de la medicina scienco, sinjoro ko-lego. Al i devas cedi io e la plej forta mal-inklino. Se vi volas, vi povas tuj rigardi vian nu-meron dek tri. Li ekprenas la telefonon. Superaegistino, vi gvidos sinjoron doktoron Galn alnumero dek tri. Formetas la askultilon. Kiomda tempo vi bezonos, sinjoro kolego?

    D-RO GALN: Suos ses semajnoj.

    LA KORTEGA KONSILANTO: u? ajnas, sinjoro doktoroGaln, ke vi volas sori. Adia!

    D-RO GALN dorseniras al la pordo: Mi estas efektive senlime dankema al vi, sinjoro kortega konsilan-to

    LA KORTEGA KONSILANTO: Multajn sukcesojn! Li ekprenasla plumon.

    D-RO GALN konfuzita elovas sin eksteren.

  • 31

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA KORTEGA KONSILANTO etas la plumon sur la tablon:Mizera protemulo! Li levias kaj iras al la spe-gulo. Li atente esploras sian vizaon. Ne, nenio. isnun nenio.

    Kurteno

  • 32

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    Tria bildoFamilio e la vesperlampo

    LA PATRO legas gazeton: Denove artikolo pri tiu malsano!Se ili jam lasus nin trankvilaj kun tio! Oni havasdum la tuta tago sue de siaj propraj zorgoj

    LA PATRINO: La sinjorino en la tria etao fartas ladire tremalbone. Neniu povas plu e iri al i u vi nearis sur la tuparo la odoron?

    LA PATRO: Ne. Jen intervjuo kun la kortega konsilantoSigelius. Tio estas mondfama eminentulo, panjo,al tiu mi das. Vi vidos, ke li konrmos miajnvortojn.

    LA PATRINO: Kiujn?

    LA PATRO: Ke tio estas arlatanao, tiu lepro. Jen kaj jeniu kazo, kaj la gazetoj faras el tio sensacion. Kajla homoj, kompreneble: kiam iu malsanias pronazkataro, tuj ili diras, ke li havas la blankan mal-sanon.

    LA PATRINO: La fratino skribas al mi, ke anka e ili i egedisvastias.

    LA PATRO: Sensencao. Tio estas jam paniko. Tio estasinteresa, i tie Sigelius diras, ke la malsano venisel inujo. Jen, mi iam diras: oni faru el inujoeropan kolonion, faru tie ordon kaj ni povos esti

  • 33

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    trankvilaj. Jen la sekvo, ar oni ankora nun to-leras tiajn malprogresemajn landojn. Nuraj mal-sato kaj mizero, neniu higieno kaj simile: kaj lasekvo estas la lepro. Li, Sigelius, i tie skribas,ke i tamen estas infekta malsano. Oni devus ionfari.

    LA PATRINO: Kaj kion oni devus fari?

    LA PATRO: Malliberigi la leprulojn kaj ne lasi ilin inter lahomojn. Tuj kiam la blanka malsano montriase iu, for lin! Tio estas ja terura, panjo, ke oni la-sas al ni supre en la domo la mortantan viri-naon. Oni devas ja timi iri hejmen krome laodoro sur la tuparo

    LA PATRINO: Mi alportus al i almena supon, kiam i tieestas tiel sola.

    LA PATRO: Ne adacu! i estas ja infekta! Vi pro via molakoro ankora infektos nin. Tio ankora man-kus! Kaj ni devus malinfekti per io nian korido-ron.

    LA PATRINO: Per kio?

    LA PATRO: Atendu. Kia idioto!

    LA PATRINO: Kiu?

    LA PATRO: Tiu gazetisto! Jen li skribas. Mi miras, ke onine konskis tion! Tion oni devus ja malpermesi,

  • 34

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    ke oni skribu tiajn stultaojn! Sed mi skribos al laredakcio, tion ili ne enkadrigos al si. Kia idioto!

    LA PATRINO: Kion li skribas tie?

    LA PATRO: Nu jen li skribas, ke neniu povas protekti sinkontra tiu malsano ke i ekkaptos iujn ho-mojn proksimume kvindekjarajn

    LA PATRINO: Montru!

    LA PATRO etas la gazeton sur la tablon kaj kuras tien kajreen en la ambro: Etcerbulo! u estas permesitetiel skribi? Neniam plu mi aetos tiun gazeton!Mi montros al ili tion mi al ili ne pardonos

    LA PATRINO legas: Sed pajo, tion ja diris tiu kortega kon-silanto Sigelius!

    LA PATRO: Sensencao! Tio estas ja neebla, e la nuna sta-to de la scienco kaj civilizeco. u ni vivas en lamezepoko, ke eblas tiaj infektoj? Kaj u kvindekjaroj estas ia ao? e ni ricevis tion kolego, kiuaas nur kvardek-kvin jarojn. Tio estus strangajusteco, se tion devus ricevi nur homoj proksi-mume kvindekjaraj! Kial, mi demandas, kial

    LA FILINO kiu is nun legis sur divano ronanon: Kial? Nupajo! Ja pro tio, por ke ne liberiu loko por lajunaj, u ne? Ili ne scias ja kion komenci

    LA PATRO: Do tiel! Tio estas bela! u vi adis tion, pan-jo? Do vi ne rekonas, ke la gepatroj vivtenas vin,

  • 35

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    ke ili laboregas por vi, sed ili baras la vojon al vi,u? Kaj okupas vian lokon, u? Kaj per la lepro ilidevus elmorti, por ke estu pli da loko por vi, lajunaj, u ne? Jen ladinda vidpunkto!

    LA PATRINO: Nu pajo, tiel i ne intencis tion!

    LA PATRO: Ne, sed i diris tion! u ne vere, estus en ple-na ordo, se viaj patro kaj patrino forius en siakvindeka jaro, u ne vere, lineto?

    LA FILINO: Vi prenas tion tuj persone

    LA PATRO: Kaj kiel mi prenu tion? Se vi tiel aprobas, keiuj kvindekjaruloj formortau. Mi do ne sci-as, kiel mi komprenu vian vidpunkton!

    LA FILINO: Mi parolis enerale, pajo. Juna homo trovasja nun nenian ekzistadon en la mondo simp-le ne estas tiom da postenoj. Io devis jam oka-zi, por ke ni junaj povu ne vivi kaj fondi famili-ojn!

    LA PATRINO: Tiurilate i pravas, pajo!

    LA PATRO: Ho jen, i pravas! Kaj ni do pereau pro vi enniaj plej bonaj jaroj, u?

    Eniras la FILO.

    LA FILO: Halo, pri kio temas?

    LA PATRINO: Pri nenio. La pajon ekscitis li legis ion enla gazeto pri tiu malsano

    LA FILO: Nu kaj? Kio ekscitas lin e i?

  • 36

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA FILINO: Mi diris nur, ke io devis jam veni, por keliberiu loko al novaj homoj.

    LA FILO: Kaj u tio la pajon tiel ekscitas? Mirige. Tiondiras ja iu.

    LA PATRO: Nome vi junaj, u? Mi kredas, ke tio konvenasal vi!

    LA FILO: Nu kompreneble, pajo. Se ne estus tiu lepro, mivere ne scias, kio farius el ni. Jen i knabino eedzinii ne povas, kaj mi. Nu, mi devos nunakceli miajn universitatajn ekzamenojn.

    LA PATRO: La plej ura tempo, junulo! La tempo estas troserioza por nura oscedado.

    LA FILO: Nu kio? E kun ekzamenoj oni nenion akiris.Nun supozeble io plibonios.

    LA PATRO: Tuj kiam la homoj irka la kvindeka jaro for-mortaos, u ne?

    LA FILO: uste. Nur ke tio daru ankora ioman tempon.

    Kurteno.

  • 37

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    Kvara bildoMalsanuleja koridoro anta la ambroj n-ro 12 kaj 13

    LA KORTEGA KONSILANTO anta areto da profesoroj: Do mipetas, sinjoroj, jen i estas. Par ici, chers confr-res. Here are we, gentlemen. Ich bitte, meine ve-rehrten Herren Kollegen hereinzutreten. Li kon-dukas ilin en la ambron numero dek tri.

    LA UNUA ASISTANTO: La aulo freneziis. Li nur: Galn vi,Galn ci kaj nun li trenas i tien eminentulojnel la tuta mondo, por ke ili rigardu la miraklojn.Sed kiam venos recidivoj, tio estos skandaleto,kamarado! Kaj ke la makuloj sur tiuj homoj rea-peros, pri tio mi uras.

    LA DUA ASISTANTO: Kial?

    LA UNUA ASISTANTO: Miaj spertoj ne estas ja nur de ho-dia, kolego. La medicino havas siajn limojn, jenmia opinio. La cerbo de la aulo molias, se likredas, ke ni povas resanigi iun. Amiko, mi estasi tie jam la okan jaron; sed nun mi luis beletanakceptejon kaj komencos mian praktikon. ustenun estas fabela okazo, pro la lepro. Mi kuracosla eng-malsanon.

    LA DUA ASISTANTO: u la la Galn-metodo?

  • 38

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA UNUA ASISTANTO: La la metodo de Lilienthalkliniko.Mi ne estis ja i tie ok jarojn pro nura plezuro,u? Nun oni distrumpetos, ke ni havas iajn rezul-tojn!

    LA DUA ASISTANTO: Sed Galn volvas sian metodon engrandan sekreton!

    LA UNUA ASISTANTO: Galn iru al la diablo kun sia meto-do! Homo, kun li mi entute ne parolas; sed de laegistino el numero dek tri mi sciiis, ke li injekt-aas al siaj lepruloj ian mustard-koloran avaon.Do mi kunmiksis kelkajn fortigajn kaj tran-kviligajn drogojn, kiujn oni preskribas al lablankuloj, kaj avkolorigis tion. Tute bona ao,kolego. Mi provis tion e mi mem, nu, kaj neniookazis, nenia malagrabla reakcio; kaj por kelkatempo la pacientoj fartas pli bone. Do mi ko-mencos per i. Li askultas e la pordo. Jen, la au-lo predikas. La publikigon de nia metodo ni de-vas ankora prokrasti. Kia ruzulo! Li scias prii same tiom, kiom mi. Nun li diras tion ang-le al tiuj mandarenoj. Jes, lingvojn li konas, lamaljuna belulo; sian sciencan karieron li ricevisja nur dote! Diablo, se Galn nur ne publikigustion, anta ol mi bone aranos mian praktikon!

    LA DUA ASISTANTO: Kompreneble, poste iu kuregos al li.

  • 39

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA UNUA ASISTANTO: Nu kamarado, tion mi e ne timastiom. Galn devis honor-vorte promesi al laaulo, ke li ne uzos sian metodon al privataj ka-zoj, dum i ne estos elprovita i tie en la kliniko.Dume mi protdone ekkomercos per la lepro

    LA DUA ASISTANTO: Kaj tiu Galn respektas sian honor-vorton kiel kiel

    LA UNUA ASISTANTO levas da ultrojn: Nu jes, frenezulo!Sian budon en la antaurbo li ladire e fermiskaj entute ne profesias. La egistino el nume-ro dek tri diris, ke li havas nenion plu e por ma-i; ladire li portas en siaj pooj nur kelkajn bul-kojn. i volis alportadi manaon al li kiel al lamalsanuloj, sed la administranto nigis tion; la-dire li ne havas doktoron Galn en la listo, kajno. Li pravas.

    LA DUA ASISTANTO: Mia panjo sur ia nuko i tie ape-ris blanka makulo. Do mi petis Galn-on, ke liesploru in; kaj Galn, ke li ne povas, ke li ligis sinal Sigelius per sia honor-vorto

    LA UNUA ASISTANTO: Kia aulo! En tiu i nekolega ago liperfekte respegulias.

    LA DUA ASISTANTO: Do mi iris al nia aulo, ke li parolukun li kaj permesu al li tiun i unusolan escepton ke temas pri mia panjo

    LA UNUA ASISTANTO: Kaj kion li diris?

  • 40

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA DUA ASISTANTO: Sinjoro dua asistanto, en mia klini-ko mi permesas neniun escepton. Adia.

    LA UNUA ASISTANTO: Tio karakterizas lin. La avao estaskvaza kvarco. Sed tiu Galn povus tion fari; porkio tagas honor-vortoj inter kolegoj, u mi nepravas? Aa mizerulo!

    LA DUA ASISTANTO: Se ne temus uste pri mia panjo Hokiom i, la kompatindulino, paregis, por ke mipovu nstudi la medicinon Mi kredas, kolego,mi kredas, ke li resanigus in!

    LA UNUA ASISTANTO: u Galn? Ho! Ne babilu!

    LA DUA ASISTANTO: Kolego, liaj rezultoj nu vera mira-klo!

    El numero dek tri eliras areto da profesoroj kaj laKORTEGA KONSILANTO.

    LA UNUA PROFESORO: I congratulate you, professor!Splendid! Splendid!

    LA DUA PROFESORO: Wirklich berraschend! Ja, es ist er-staunlich!

    LA TRIA PROFESORO: Mes flicitations, mon ami! Cest unmiracle!

    La areto parolante ovias plue.

    LA KVARA PROFESORO: Momenton, sinjoro kolego. Migratulas vin al via brila sukceso.

  • 41

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA KORTEGA KONSILANTO: Ho ne, kolego, ho ne. Tio estassukceso de la Lilienthal-kliniko.

    LA KVARA PROFESORO: Mi petas vin, kiu estis tiu vireto

    LA KORTEGA KONSILANTO: u en la ambro dek tri? Ho,tio estis doktoro, nu kiel li nomias Galn, semi ne eraras.

    LA KVARA PROFESORO: u via asistanto?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Ne, dio gardu min! Li venadasi tien li interesias pri la eng-malsano. Liestas anka el la skolo de Lilienthal.

    LA KVARA PROFESORO: Vere grandioza sukceso. us mirememoras mi havas pacienton leprulon kiun mi tre atus resanigi. i estas Li ustras alla kortega konsilanto en la orelon.

    LA KORTEGA KONSILANTO ekfajfas: Ho, la kompatindulo!

    LA KVARA PROFESORO: u vi permesus, ke mi sendu lin alvi?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Nu kompreneble, kolego,kompreneble! Diru nur, mi petas, al via sinjoropaciento, ke li anoncu sin e mi. Kvankam ni neaplikas is nun nian metodon al privataj pacien-toj

    LA KVARA PROFESORO: Nature, mi plene konsentas, sin-joro kolego, sed

  • 42

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA KORTEGA KONSILANTO: sed kiam mi povas komplezivin

    LA KVARA PROFESORO: kaj kiam temas pri tia paciento. Bravo!

    LA KORTEGA KONSILANTO: Tre volonte, sinjoro kolego,kun la plej granda plezuro. Ili foriras al la areto.

    LA UNUA ASISTANTO: u vi adis? Homo, jen abundosmono!

    LA DUA ASISTANTO: Nu, kaj por mia panjo li ne volis tionfari.

    LA UNUA ASISTANTO: Kamarado, i tie estas mono kajinterrilatoj. Fulmo-tondro, se mi ricevus tianpacienton!

    D-RO GALN ovas la kapon el numero dek tri.

    D-RO GALN: u ili jam foriris?

    LA DUA ASISTANTO: u vi bezonas ion, sinjoro doktoro?

    D-RO GALN: Ne, ne, dankon, sinjoro kolego entilandankon

    LA UNUA ASISTANTO: Homo, venu! Sinjoro doktoro Galnpli atus esti sola.

    Ili amba foriras.

    D-RO GALN irkarigardas kaj vidante, ke li es-tas sola, li elpoigas bulkon kaj ekmaas apogita alla pordo. La KORTEGA KONSILANTO revenas.

  • 43

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA KORTEGA KONSILANTO: Bone, ke mi vidas vin, Galn.Mi devas elkore gratuli vin. Ni havas belegansukceson, kolego. Grandiozan sukceson!

    D-RO GALN glutas: Ni devas eble ni devas ankoraatendi, sinjoro kortega konsilanto

    LA KORTEGA KONSILANTO: Nu kompreneble, doktoro In-fanulo, nu kompreneble! La rezultoj estas tamentiel surprizigaj. Por ke mi ne forgesu, vi ricevosprivatan pacienton.

    D-RO GALN: Sed mi mi nome ne havas nun privatanpraktikon

    LA KORTEGA KONSILANTO: Mi scias, kolego, mi scias kajladas vin pro tio. Dedii sin nur al scienca labo-ro, tio estas usta. Sed t i u n i kazon mi por vispeciale elektis. Unuaranga paciento, kara Galn.

    D-RO GALN: Mi ligis ja min per honor-vorto, sinjoro kor-tega konsilanto ke mi ne aplikos mian meto-don nur i tie en numero dek tri

    LA KORTEGA KONSILANTO: Tute uste, kolego. Sed por tiui unu-sola kazo mi liberigos vin de via honorli-go.

    D-RO GALN: Sed mi mi tamen respektos in, sinjorokortega konsilanto.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Kiel vi opinias tion, sinjorokolego?

  • 44

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    D-RO GALN: Ke mi neniun kuracos anta ol mi nos itie mian laboron, u ne?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Mi atentigas vin, Galn, ke mipersone ligis min per promeso.

    D-RO GALN: Mi ege bedaras, sed

    LA KORTEGA KONSILANTO: Mi opinias, sinjoro kolego, keen mia kliniko la estro estas mi. Kaj la taskojn itie atribuas mi.

    D-RO GALN: Se la sinjoro kortega konsilanto kuigustiun sian pacienton en la numeron dek tri, tiuo-kaze jes kompreneble

    LA KORTEGA KONSILANTO: Kien, homo?

    D-RO GALN: En la ambron dek tri, sur la plankon. Mi tiene plu havas liberan liton.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Sed tio nepre ne eblas, Galn!Tian pacienton ni ja ne povas enigi en klinikon!Tiu prefere mortus ol kui inter tiuj i. Tre riasinjoro, kamarado! Ne, tio ne eblas. Do, mi petasvin, doktoro Infanulo, ne faru naivaojn

    D-RO GALN: Mi kuracos nur en la ambro dek tri, sinjorokortega konsilanto. Mi ligis min per mia vorto, une? Se la sinjoro kortega konsilanto permesus la sinjoroj longe malhelpis min u vi perme-sas, ke mi iru al miaj pacientoj?

  • 45

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA KORTEGA KONSILANTO: Vi povas iri al la diablo, vi vi

  • 46

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA UNUA ASISTANTO: La injektaoj de doktoro Galn res-tis en kelkaj kazoj anka senekaj, sinjoro korte-ga konsilanto.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Vi pravas, junulo. Sedprofesoro Sigelius ne faras similaojn.

    LA UNUA ASISTANTO: Tio estas konata, mi petas, sed sinjoro kortega konsilanto, vi eble ne volonte ri-fuzus tiun a alian pacienton, kiu estas grava porvi

    LA KORTEGA KONSILANTO: Jen vi anka pravas. Li elpoi-gas receptolibron kaj skribas. Kun malvarma malres-pekto. Junulo, u vi ne opinias, ke estas domaepri vi por s c i e n c a laboro? u vi ne preferuskomenci privatan praktikon?

    LA UNUA ASISTANTO: Nome uste nun mi intencas farition

    LA KORTEGA KONSILANTO: Tion mi konsilas al vi. Li donasal li la foriritan recepton. Kun tio vizitu survojemian kolegon. Li prenos vin kun si al pacien-to, u vi komprenas?

    LA UNUA ASISTANTO riverencas: Mian plej entilan dan-kon, sinjoro kortega konsilanto!

    LA KORTEGA KONSILANTO: Multan sukceson! Rapide fori-ras.

  • 47

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA UNUA ASISTANTO skuetas al si mem la manon: Mi gra-tulas! Mi gratulas al vi, karulo! Mi gratulas, sin-joro doktoro! Ni gajnis!

    Kurteno.

  • 48

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    Kvina bildoLa sama koridoro. Kordono da viroj en blankaj egistaj kiteloj,

    tamen en pozo videble soldata

    LA OFICIALA SINJORO rigardas sian horloon.

    LA DUA ASISTANTO alkuras senspire: Sinjoro komisaro, onius telefonis. La sinjoro maralo jam enatiis.

    LA OFICIALA SINJORO: Do ankora unu fojon: iuj am-broj kun malsanuloj

    LA DUA ASISTANTO: estas lositaj de la naa matene. Latuta personaro kunvenigita atendas malsupre enla vestiblo. Anka la ministro por publika higie-no estas jam tie, mi devas rapidegi. Li malape-ras.

    LA OFICIALA SINJORO komandas: Atentu! La viroj en egis-taj kiteloj starigas sin en atentu-pozon. Do la las-tan fojon: Neniu rajtas trairi i tie krom la sek-vantaro de la ekscelenco! Li komandas: Ripozu!

    Hupo de atomobilo.

    LA OFICIALA SINJORO: Jen li alvenis! Li komandas: Atentu!Li malaperas inter la kulisoj.

    Silento. De ie malsupre oni adas bonvenigan paro-ladon. Du civiluloj rapide trairas la koridoron, laviroj en egistaj kiteloj soldatmaniere salutas.

  • 49

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    La MARALO alvenas en kamp-uniformo, e liaunu anko estas la KORTEGA KONSILANTO, ela alia la MINISTRO POR LA PUBLIKA HIGIE-NO. Post ili la sekvantaro, ociroj, kuracistoj.

    LA KORTEGA KONSILANTO: jen, en numero dek du nihavas la kontrolpacientojn, kiuj anka malsanasje la eng-malsano; sed ni ne kuracas ilin per nianova metodo, por ke ni povu kompari la atingi-tajn rezultojn

    LA MARALO: Mi komprenas. Ni rigardos ilin.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Via ekscelenco permesu, ke miavertu vin. La malsano estas infekta. Krome tioestas terura aspekto kaj neeltenebla odoromalgra iuj aranoj.

    LA MARALO: Ni soldatoj kaj doktoroj devas ion elteni.Ni iru! li eniras ambron dek du. La tuta sekvanta-ro sekvas lin.

    Por momento regas silento, oni adas nur la voonde la KORTEGA KONSILANTO el numero dek du.Post ioma tempo elancelias la GENERALO, apo-gata de la DUA ASISTANTO.

    LA GENERALO emas: Terura! Terura! El numero dek dupremias la aliaj anoj de la sekventaro.

    LA MINISTRO POR PUBLIKA HIGIENO: Tio estas terura! Mal-fermu la fenestron!

  • 50

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA ADJUTANTO kun potuko e la nazo: Skandalo! Kondu-ki i tien gastojn!

    ALIA SINJORO: Kristo Jesuo! Jesuo Kristo!

    LA GENERALO: Kiel la maralo povas elteni tion!

    LA MINISTRO: Sinjoroj, mi preska svenis!

    LA ADJUTANTO: Kiel ili povis inviti i tien la maralon!Idiotoj! Sed mi montros al ili

    LA ALIA SlNJORO: u vi vidis u vi vidis u vi vidis

    LA GENERALO: Mi petas, ne parolu pri tio! Fi, tio suosal mi por la tuta vivo; kaj kiel soldato mi vidiskelkion, sinjoroj

    LA DUA ASISTANTO: Mi alportus al la sinjoroj kolonjanakvon!

    LA MINISTRO: Vi devus kunhavi in, homo!

    LA DUA ASISTANTO forkuras.

    LA ADJUTANTO komandas: Atentu!

    La sekvantaro foriras de la pordo, el kiu eliras laMARALO, post li la KORTEGA KONSILANTOkaj kuracistoj.

    LA MARALO ekhaltas: Kiel mi vidas, la sinjoroj ne multeeltenas. Ni iru pluen.

    LA KORTEGA KONSILANTO: En numero dek tri prezentiasnature tute alia bildo. Tie ni nome aplikas niannovan metodon. Via ekscelenco mem povas kon-vinkii

  • 51

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    La MARALO eniras en numeron dek tri. Post li laKORTEGA KONSILANTO kaj la kuracistoj. Lasekvantaro hezitas, rigardas en la pordon kaj posteunuope eniras la ambron dek tri. Silento, denoveadias nur la obtuza voo de la KORTEGA KON-SILANTO.

    VOO POST LA SCENEJO: Haltu!

    ALIA VOO: Lasu min, mi devas tien

    LA OFICIALA SINJORO aperas el inter la kulisoj: Kio okazas?Kiu li estas?

    Du viroj en egistaj kiteloj trenas je la manoj D-RON GALN.

    LA OFICIALA SINJORO: Kiu enlasis lin i tien? Homo, kionvi volas i tie?

    D-RO GALN: Lasu min al miaj malsanuloj!

    LA DUA ASISTANTO revenas kun botelo de kolonja akvo.

    LA OFICIALA SINJORO: u vi konas i tiun sinjoron?

    LA DUA ASISTANTO: Tio estas doktoro Galn, sinjoro ko-misaro.

    LA OFICIALA SlNJORO: u li estas okupita i tie?

    LA DUA ASISTANTO: Jes, nome. Verdire jes. Li laboras enambro dek tri.

    LA OFICIALA SINJORO: Pardonu, sinjoro doktoro. Liber-lasu lin! Kial vi ne venis anta la naa horo,kiel la ceteraj kuracistoj?

  • 52

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    D-RO GALN mankaresas siajn brakojn: Mi mi ne havistempon mi faris medikamenton por miaj mal-sanuloj

    LA DUA ASISTANTO mallate: Sinjoro doktoro Galn nomene estis invitita.

    LA OFICIALA SINJORO: Do tiel. Nun vi devas resti e mi,sinjoro doktoro. Vi ne povas eniri anta ol la sin-joro maralo foriros.

    D-RO GALN: Sed mi

    LA OFICIALA SINJORO: Bonvolu iri kun mi! La forkondukaslin inter la kulisojn.

    El ambro numero dek tri eliras la MARALO, laKORTEGA KONSILANTO kaj la ceteraj.

    LA MARALO: Mi gratulas vin, kara Sigelius. Tio estasefektiva miraklo.

    LA MINISTRO POR PUBLIKA HIGIENO legas de papero: Viaekscelenco, amata sinjoro maralo, permesu almi, ke mi en la nomo de mia fako

    LA MARALO: Mi dankas vin, sinjoro ministro por la pu-blika higieno. Li turnas sin al la KORTEGA KON-SILANTO.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Via ekscelenco, mi apena ka-pablas esprimi Ni, la Lilienthal-kliniko, atingistiel altan aprobon Ni sciencaj laborantoj ta-men konscias, kiel modesta kaj eta estas nia me-

  • 53

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    rito kompare al la merito de tiu, kiu venkis mul-te pli daneran tuberon: la tuberon de anarkio, laepidemion de barbara libereco, la lepron de ko-rupto kaj la peston de societa disfalo, kiu ekkap-tis kaj preska mortige malfortigis la organismonde nia popolo

    LADON ESPRIMANTA MURMURO: Bonege! Bravo!

    LA KORTEGA KONSILANTO: Kaj pro tio mi, simpla kuracis-to, uzas tiun i maloftan okazon, por fari mianhumilan riverencon anta la plej granda kuracis-to, kiu sanigis nin el tutpopola lepro per senkom-pata, kelkfoje irurgia, sed iam saviga terapio. Liprofunde klinias anta la MARALO.

    LADON ESPRIMANTA SUSURADO: Bravo! Bravo!

    LA MARALO donas al li la manon: Mi dankas vin, karaSigelius. Vi faris grandan verkon. is la revido!

    LA KORTEGA KONSILANTO: Mian plej profundan dankon,via ekscelenco!

    La MARALO foriras akompanata de la KORTE-GA KONSILANTO, de la sekvantaro, kuracistoj ktp.

    LA OFICIALA SINJORO aperas el inter la kulisoj: Do nite. Likomandas: Atentu! Duope aliu al la no de lasekvantaro! La viroj en kiteloj iras post la sekvan-taro.

    D-RO GALN: u mi rajtas jam eniri?

  • 54

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA OFICIALA SINJORO: Momenton, sinjoro doktoro, tujkiam la maralo estos forveturinta. Li iras al am-bro numero dek du, enigas tien la nazon kaj rapiderefermas. Fulmotondro! Kaj u tien iradas dok-toroj?

    D-RO GALN: Kion? Jes, kompreneble.

    LA OFICIALA SINJORO: Nerefuteble, sinjoro doktoro, li es-tas granda viro. Li estas heroo.

    D-RO GALN: Kiu?

    LA OFICIALA SINJORO: Nia maralo. Li eltenis tie du minu-tojn. Mi mezuris tion per la horloo.

    Huposignalo de atomobilo.

    LA OFICIALA SINJORO: Li jam forveturis. Do vi povas jameniri, sinjoro doktoro. Kaj pardonu, ke ni arestisvin por tempeto

    D-RO GALN: Ne domaas, estis plezuro por mi. Limalaperas en numero dek tri.

    La DUA ASISTANTO alkuras.

    LA DUA ASISTANTO: Rapide, kie estas la sinjoroj de lagazetoj? Kuras trans la scenejo.

    LA OFICIALA SINJORO ekrigardas da horloon: Nu. i darisne tro longe. Li foriras.

    LA VOO DE LA DUA ASISTANTO: Tien i, sinjoroj, tien i. Lasinjoro kortega konsilanto estos i tie post mo-mento.

  • 55

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    Alvenas areto da urnalistoj kun la DUA ASISTAN-TO.

    LA DUA ASISTANTO: Jen, sinjoroj, en numero dek du vipovus vidi, kiel aspektas la tiel nomata blankamalsano, se i ne estas kuracata la nia metodo;sed mi ne rekomendas al la sinjoroj

    ARETO DA URNALISTOJ penetras en numeron dek du, sed tuji terurite retroiras: Kio estas tie? Reen! Lasumin eliri! Tio estas terura! Teruro!

    LA UNUA GAZETISTO: Tiuj tiuj estas perditaj, u?

    LA DUA ASISTANTO: Nu nature. Kaj tie i, en numero dektri, la sinjoroj povas mem konvinkii, kiel aspek-tas la rezultoj post kelkaj semajnoj de nia kura-cado. Mi petas, bonvolu nenion timi

    La ARETO DA URNALISTOJ hezitante iras en nu-meron dek tri; iuj eniras.

    Revenas la KORTEGA KONSILANTO, li brilas proentuziasmo.

    LA DUA ASISTANTO: Mi petas, sinjoro kortega konsilanto,la sinjoroj urnalistoj us trovias en numero dektri

    LA KORTEGA KONSILANTO: Nun ili povus lasi min trankvi-la! Mi estas tiel kortuita Do rapide, kie vi ha-vas ilin?

  • 56

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA DUA ASISTANTO en la pordo de numero dek tri: Bonvo-lu, sinjoroj, la sinjoro kortega konsilanto us ve-nis.

    LA ARETO DA URNALISTOJ eliras en la koridoron: Tio estasmiraklo! Mireginda! Brila!

    LA DUA ASISTANTO: Bonvolu disstarigi vin, sinjoroj; la sin-joro kortega konsilanto donos al vi informojn

    LA KORTEGA KONSILANTO: La sinjoroj devas pardoni min,sed mi estas tiel profunde emociita Se vi vidus,kun kia kunsento kaj kun kia morala braveconia maralo kliniis super la litoj de la plej kom-patindaj mizeruloj Sinjoroj, tio estis neforgese-bla momento!

    LA UNUA GAZETISTO: Kaj kion li diris?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Nu, poste li esprimiis e troate

    LA DUA ASISTANTO: Se la sinjoro kortega konsilanto per-mesus, lia ekscelenco esprimiis jene: Mi gratu-las al vi, kara Sigelius. Tio estas miraklo. Vi farisgrandan verkon, sinjoro kortega konsilanto.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Nu jes, la sinjoro maralo tretrotaksis mian meriton. Nun, kiam estas trovitasekura rimedo kontra la tiel nomata blankamalsano, vi povas, sinjoroj, skribi ke i estis laplej terura malsano en la historio, pli terura ol la

  • 57

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    mezepoka pesto. Nun ne plu necesas prisilentila eblan amplekson de tiu terurao. Sinjoroj, mieras, ke la palmon de i tiu sukceso gajnis niapopolo kaj ke i estis atingita uste sur lagrundo de la kliniko de mia granda instruisto kajantaulo Lilienthal.

    D-RO GALN staras laca en la pordo de ambronumero dek tri.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Venu i tien, Galn! Sinjoroj,jen estas ankora unu el la meritplenaj kunbata-lantoj. En nia medicina scienco ne gravas perso-naj sukcesoj; ni laboras simple por la homaro. Ne hontu, kara Infanulo. Ni iuj plenumis niandevon is la plej eta egistino. Mi ojas, ke eni tiu granda tago mi povas elkore danki al iujmiaj oferemaj kunlaborantoj

    LA UNUA GAZETISTO: Sinjoro kortega konsilanto, u vi po-vus klarigi al ni la esencon de via kurac-metodo?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Ne mia, sinjoro. Ne mia. Lametodo de la Lilienthal-kliniko. ia esenco sinjoroj, tion ni sciigos al la kuracistoj; sanigilojkonvenas nur por manoj de fakuloj. Diru al la pu-bliko, kion vi tie i vidis. Skribu simple: la medi-kamento kontra la plej mortiga malsano estastrovita. Nenion plu. Tamen se vi volas eternigi itiun ojigan tagon, skribu, sinjoroj, pri la granda

  • 58

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    militestro pri la estro de nia tato pri la sen-kompara heroo, kiu eniris inter la leprulojn rezis-tante la teruron kaj infekton Sinjoroj, tio estissuperhoma! Vere, mi ne estras e miajn vortojn Pardonu, miaj malsanuloj atendas jam. Miankomplimenton, sinjoroj; se vi bezonus ion, miestas iam al via dispono. Rapide foriras.

    LA UNUA GAZETISTO: Do jen io, u ne?

    D-RO GALN iras antaen: Bonvolu sinjoroj eble etanmomenton ankora Mi petas vin, sciigu, ke mi,doktoro Galn la doktoro de malriuloj

    LA UNUA GAZETISTO: Al kiu ni sciigu tion?

    D-RO GALN: Al kiu? Al iuj reoj kaj regantoj en la mon-do Skribu al ili, ke mi petus ilin Nome miestis en la milito, sinjoroj, kiel doktoro kaj mivolus, ke ne plu estu militoj, u vi komprenas? Mipetas vin, skribu tion al ili!

    LA UNUA GAZETISTO: u vi opinias, ke ili obeos vin?

    D-RO GALN: Jes, nome Diru al ili, ke alie ili pereos prola lepro, u ne? La medikamento kontra laeng-malsano, tio estas m i a medikamento, uvi komprenas? Kaj mi ne donos in anta ol anta ol ili promesos, ke ne plu okazos buado!Mi petas vin, sinjoroj, diru al ili, ke mi al ili tionsciigas! Mi vere neniu alia konas mian rime-

  • 59

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    don, demandu i tie en la kliniko; nur mi kapa-blas kuraci, nur mi Diru al ili, ke ili estas jammaljunaj iuj, kiuj regas. Diru al ili, ke ili put-ros e la viva korpo same kiel i tiuj. Diru, ketio atendas iujn homojn entute iujn

    LA DUA GAZETISTO: Kaj u vi lasus la homojn tiel morta-di?

    D-RO GALN: Kaj u vi lasus ilin buadi? Kial, mi petas Kiam la homoj povas mortigadi per plumbo kajgaso kial ni doktoroj savadu iun, u ne? Se viscius, kiom da laboro kelkiam necesas por saviinfanon a sanigi ekzemple osto-karion Kajposte oni diras milito! Kiel kuracisto mi devasesti kontra la mortpafado kaj iperito, u ne? Mividis, kian abomenaon i faras en la homo uvi komprenas? Simple kiel doktoro Sinjoroj, mine estas politikisto, sed kiel kuracisto mi havas ladevon lukti pro iu homvivo, u ne? Tio estassimpla devo de kuracisto, forigi la militon!

    LA UNUA GAZETISTO: Mi petas vin, kiel vi volas forigi in?

    D-RO GALN: Kiel? Simple ili rezignu la militan perfor-ton, kaj mi donos al ili por tio la medikamentonkontra la blanka malsano, u ne?

    La DUA ASISTANTO forkuras.

  • 60

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA UNUA GAZETISTO: Kiel vi imagas tion, devigi la regis-tarojn de la tuta mondo

    D-RO GALN: Jes, kiel Jen uste la malfacilao, u ne?Mi scias, ke ili ne traktos kun mi, sed kiam viskribos en la gazetoj. Skribu, ke neniu popoloricevos tiun sanigilon anta ol i ligos sin ke ke ke i neniam plu militos, u vi komprenas?

    LA UNUA GAZETISTO: u e tiam ne, se i devus defendisin?

    D-RO GALN: Defendi sin Askultu, anka mi defendusmin, se iu irus kontra ni, do mi pafos, u ne? Sed kial oni ne povus nuligi atakajn armilojn kial oni ne povus en iuj tatoj limigi la armadon?

    LA DUA GAZETISTO: Absolute neeble. Tion faros hodianeniu tato.

    D-RO GALN: u ne? Kaj u u i lasos do tiel teruremortadi siajn anojn? u jes? u oni lasos tiom dahomoj senkaze suferi? Kaj kaj kaj u la ho-moj tion toleros, u? u vi opinias, ke ili ne ribe-los? Kaj e la potenculoj mem putros e la vivakorpo Homo, ili timos ja iuj timos

    LA UNUA GAZETISTO: En kelkio vi pravas. Oni devus kon-sideri la publikon

    D-RO GALN: Jes. Kaj vi diru al ili: Ne timu, ekzistas ku-racilo. Decidigu viajn tatestrojn promesi eter-

  • 61

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    nan pacon fari eternan kontrakton kun iujpopoloj jen no de la blanka malsano, u ne?

    LA UNUA GAZETISTO: Kaj se tamen neniu registaro akcep-tos la proponon ?

    D-RO GALN: Ho tio ege agrenus min Tiam mi ne po-vus disponigi mian medikamenton. Ne, mi petas,mi ne povus.

    LA UNUA GAZETISTO: Kaj kion vi farus kun i?

    D-RO GALN: Kion? Mi? Kiel doktoro mi devas ja kura-ci, u ne? Mi kuracus miajn malriulojn

    LA UNUA GAZETISTO: Kial nur la malriulojn?

    D-RO GALN: ar estas multe da ili. Homo, tio estus gi-ganta praktiko. Komprenu, mi povus almenapruvi je amaso da kazoj, ke la blankmalsanu-loj estas resanigeblaj.

    LA UNUA GAZETISTO: Kaj u vi ne kuracus riulojn?

    D-RO GALN: Mi bedaras, sinjoro sed tion mi ne po-vus. La riuloj la riuloj havas pli da inuo, une? Se la potenculoj kaj riuloj sincere volos lapacon. Ilia inuo pli gravas, u vi komprenas?

    LA UNUA GAZETISTO: u vi ne opinias, ke tio estas rilate lariulojn iom maljusta?

    D-RO GALN: Jes, sinjoro. Mi scias. Sed u vi ne opinias,ke rilate la malriulojn estas anka iom mal-juste, ke ili estas malriaj? Rigardu, iam morta-

  • 62

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    dis multe pli da malriuloj, u ne? Kaj tio nenecesus, sinjoro, tio ne necesus! iu rajtas vivi,u? Mia kara, se oni tiom elspezus por hospitaloj,kiom por militipoj

    La KORTEGA KONSILANTO rapide venas kun laDUA ASISTANTO.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Mi petas la sinjorojn urna-listojn, ke ili forlasu la klinikon. Kolego Galnnervo-malsaniis.

    LA UNUA GAZETISTO: Sed nin interesus ankora adi

    LA KORTEGA KONSILANTO: Sinjoroj, jen post tiu i pordoestas infekta malsano. Estas en via intereso fori-ri. Sinjoro asistanto, akompanu la sinjorojn re-daktorojn al la elirejo.

    La areto da urnalistoj malproksimias.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Galn, vi freneziis! Mi ne to-leros sur la grundo de mia kliniko tiajn sensen-cajn kaj subfosajn parolojn kaj atentu bone,hodia, en tia tago! Mi devus tuj arestigi vin proribeligo, u vi komprenas? Felie mi kiel kuracis-to senkulpigas vin; supozeble vi trolaboris. Venukun mi, Infanulo!

    D-RO GALN: Kial?

  • 63

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA KORTEGA KONSILANTO: Vi nur diros al mi la emianformulon kaj la precizan aplikon de via medika-mento, kaj poste vi iros ripozi. Tio necesas al vi.

    D-RO GALN: Sinjoro kortega konsilanto, mi sciigis miankondion, u ne? Alie

    LA KORTEGA KONSILANTO: Kion alie? Nu? Kio okazos?

    D-RO GALN: Mi petas vian pardonon, tamen alie mine povas disponigi mian medikamenton, sinjorokortega konsilanto.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Galn, vi estas a frenezulo apatrujperdulo! Mi insiste petas vin, ke vi kon-dutu kiel kuracisto. Via devo estas helpi la malsa-nulojn; io cetera ne koncernas vin.

    D-RO GALN: Sed kiel kuracisto mi dezirus, ke la homojne plu mortigu sin reciproke

    LA KORTEGA KONSILANTO: Sed tiajn opiniojn mi malper-mesas sur la grundo de mia kliniko! Sinjoro ko-lego, ni ne servas al la humaneco sed al la scienco kaj al nia popolo. Ne forgesu, ke vi trovias entata instituto.

    D-RO GALN: Sed diru, kial. Kial nia tato ne povuskontrakti eternan pacon?

    LA KORTEGA KONSILANTO: ar i ne povas kaj ne darfas.Sinjoro Galn kiel ladevena fremdulo havas su-pozeble ne tute klaran koncepton pri tio, kio

  • 64

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    estas la destino kaj estonteco de nia popolo. Kajsue de tiu sensencao! Doktoro Galn, la lastanfojon mi postulas de vi, ke vi sciigu al mi, al laestro de la kliniko, la formulon de via medika-mento.

    D-RO GALN: Sinjoro kortega konsilanto, mi ege beda-ras, tamen mi petas, tion mi ne povas fari.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Iru! Kaj ne plu enpau mianklinikon!

    D-RO GALN: La via ordono, sinjoro kortega konsilan-to. Sed mi vere bedaras

    LA KORTEGA KONSILANTO: Homo, anka mi bedaras. uvi pensas, ke mi ne kompatas la malsanulojn, kiujplue mortados pro la eng-malsano? u? Kaj uvi pensas, ke mi ne vidas la diable strangan si-tuacion, en kiu mi nun trovias? Homo, kian ro-lon mi ludos nun? Jen mi solene deklaris, ke nihavas kuracilon kontra la lepro; nu, io nunniis, kaj mi. Doktoro Infanulo, jen la no demia scienca honoro; mi tro bone scias, kia skan-dalo tio estos. Tamen mi preferas i tiun malven-kon, ol allasi Galn, vian utopian antaon!Prefere mi lasos perei la tutan mondon pro la le-pro, ol toleri i tie e dum unusola momento vian pacisman peston!

  • 65

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    D-RO GALN: Ho, tion vi ne devus tion vi kiel kuracis-to ne devus diri!

    LA KORTEGA KONSILANTO: Sinjoro, mi ne estas nur kura-cisto. Mi servas dankon al dio anka al miatato. For!

    Kurteno

  • 66

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    DUA AKTO

    BARONO KRG

    Unua bildoLa familio e vespermano

    LA PATRO legas gazeton: Nu do, panjo: ili havas jam kura-cilon kontra tiu lepro. Jen i staras.

    LA PATRINO: Dankon al dio!

    LA PATRO: Jes, certe. Kaj u vi memoras, mi asertis tion e la nuna stato de la civilizo oni ne lasos ja pereitiom da homoj! u kvindek jaroj estas ao, en kiuoni devus morti? Mi diras al vi, panjo, nun midenove ojas pri la vivo. Oni tamen devis timi. Nur e ni nspiris pro la blanka malsano pli oltridek kolegoj, iuj irka la kvindeka jaro

    LA PATRINO: Kompatinduloj!

    LA PATRO: Do por ke vi sciu. Hodia matene venigismin al si barono Krg mem kaj diris: Kamarado,jen mortis la direktoro de la librotenejo; inter-tempe vi estros in kaj maksimume en dek kvartagoj vi estos nomita direktoro. Panjo, mivolis surprizi vin, is mi estos nomita, sed ar

  • 67

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    hodia estas tiel felia tago. Do, kion vi diraspri tio?

    LA PATRINO: Nu jes, mi ojas pro vi.

    LA PATRO: Kaj u pro vi ne? Pripensu, patrino, tio signi-fas dek du mil jare pli! Mi ne scias, sed se vi ha-vas tie ankora la botelon da vino, kiun mi dona-cis al vi okaze de via naskiotago

    LA PATRINO ekstaras: u ni ne isatendos la infanojn?

    LA PATRO: Kial atendi? La knabino estas ie kun sia aman-to kaj la bubo submetios morga al universita-ta ekzameno. Do alportu in!

    LA PATRINO: La via deziro. i foriras.

    LA PATRO legas la gazeton: ladire i estis pli daneraol la mezepoka pesto. Sed, karuloj, ni ne plu vi-vas en la mezepoko! Hodia la homoj mortas netiel stulte. Li legas plue. Hm Ho nia maralo, tioestas heroo. M i ne irus tien, inter la leprulojn.M i ne. Li foretas la gazeton, ekstaras, iras tien kajreen kaj ofrotas siajn manojn. Do direktoro de lalibrotenejo! entilan komplimenton, sinjoro di-rektoro! Kiel vi bonvolis dormi, sinjoro direk-toro? Nu iel tiel; vi scias ja, la respondeco

    La PATRINO alportas botelon da vino kaj unu gla-son.

  • 68

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA PATRO: u nur unu glason? u vi ne trinkos kun mi?

    LA PATRINO: Ne, mi. Trinku nur sola.

    LA PATRO: Do je via sano, panjo. Li trinkas. Kaj u vi nedonos al mi kiseton?

    LA PATRINO: Ne, mi petas vin, lasu min!

    LA PATRO enveras vinon al si: Direktoro de la librotene-jo e Krg. Karulineto, milionoj glitos iutagetra miaj manoj, milionoj, milionoj en ciferoj!Kompreneble, tion povus fari neniu avbekulo.Ladire oni estas post sia kvindeka jaro super-ua! Mi montros, kiu estas superua! Li trinkas.Kiu estus supozinta anta tridek jaroj, kiam miekocis e Krg, ke mi rangaltios is direk-toro de la librotenejo! Tio estas granda kariero,patrino; jes, mi multe laboregis, honeste mi ser-vis. Min barono Krg alparolas nur kamarado,kaj ne sinjoro tiukajtiu, kiel la junajn. Kamarado,intertempe estros vi la librotenejon. Mi petas,sinjoro barono. Jen same, kiel vi adas min. Kaj sciu, tiun i postenon avidis kvin kolegoj. Nukaj ili iuj mortis. Kaj iuj pro la blanka malsano.Oni preska emus diri

    LA PATRINO: Kion?

    LA PATRO: Nenion, nura ideo. Se vi alkalkulas, ke nune nia lino edzinios ia amanto tamen suk-

  • 69

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    cesis trovi okupon. Kaj la bubo ios ocisto tujkiam li havos la universitatan ekzamenon. Nu,patrino, mi diras al vi, kiel mi sentas in: Dankonal dio pro la lepro!

    LA PATRINO: Mi petas vin! Kiel vi povas tiel paroli!

    LA PATRO: Tio estas ja vero! Rigardu, al ni i helpis kaj almultaj aliaj homoj anka. Panjo, oni devas estidankema al la sorto. Sen la blanka malsano, numi ne scias; tiam ni ne fartus tiel bone kiel nun.Jen kiel. Kaj nun oni trovis kuracilon kontra in. Al n i povas nenio plu okazi. Sed mi ankorane nlegis tion. Li ekprenas la gazeton. Nu, nu, miiam diradas: profesoro Sigelius estas eminentu-lo. uste en lia kliniko oni trovis in. Nia maraloestis tie tion vi devas mem legi. Ladire tioestis superhoma momento. Tion mi kredas. Mividis lin foje, kiam li veturis tra la strato, li preter-siblis, kvaza vento. Tio estas granda viro. Im-pona soldato, patrino.

    LA PATRINO: Kaj la milito u i estos?

    LA PATRO: Nu kompreneble, ke jes. Estus ja peko, panjo,se i ne estus, nun kiam ni havas tian brilan mili-testron. e ni, en la konzerno de Krg, oni labo-ras nun tagnokte en tri anoj, nura municio. Al neniu diru tion, sed nun ni ekfabrikis e ni no-van gason. Ladire i estas io fabela. La baro-

  • 70

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    no konstruas ses novajn fabrikojn. Kredu, tien u n farii direktoro de la librotenejo, tio estasgranda do. Mi diras al vi, ke mi e ne prenustion sur min, se tio ne estus patriota devo. Tielstatas la afero.

    LA PATRINO: Mi nur ke nia knabo ne devu iri militon.

    LA PATRO: Nu, anka li plenumu sian devon, patrino! Li trinkas. Cetere li estas tro malforta por la mi-litservo. Ne zorgu, karulineto: la estonta militodaros e ne semajnon. Oni pistos la malamikonkvaza pipron anta ol li sciios, ke estas milito.Panjo, tiel oni procedas hodia; sed nun lasu minlegi.

    Silento.

    LA PATRO foretas la gazeton: Malbenita ulo! Kiel oni po-vas permesi tion? Kaj ke la gazetoj presas tion!Tiun ulon mi simple arestigus kaj mortpagus!Tio estas ja perdulo!

    LA PATRINO: Kiu, pajo?

    LA PATRO: Nu jen mi legas. La kuracilon inventis iudoktoro Galn. Kaj ladire li disponigos la kura-cilon al neniu tato, kiu ne faros kontrakton prieterna paco

    LA PATRINO: Kaj kian krimon vi vidas en tio?

  • 71

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA PATRO: Mi petas vin, kiel vi povas tiel stulte demandi!Tion hodia neniu tato ja povas fari! u ni dosencele donis tiom da miliardoj por armado?Eterna paco! Tio estas ja rekta krimo! Oni do fer-mu la konzernon de Krg, u? Kaj eletu ducent-mil homojn sur pavimon, u? Kaj vi demandasankora, u tio estas krimo! Oni devus mallibe-rigi tiun ulon! Paroli hodia pri paco, tio estas jaribeligo! Kiurajte kuraas tia ajnulo postuli, kepro li la tuta mondo malarmu!

    LA PATRINO: Sed ar li inventis la kuracilon

    LA PATRO: Tio havas ankora signon de demando! Midiras al vi, ke tiu bubao supozeble entute neestas doktoro, sed sekreta agento kaj provokan-to pagata de iu fremda tato. Ho, tiun oni bonepriatentu! Senceremonie oni malliberigu lin; kajnun, uleto, veru la veron. Jen la recepto!

    LA PATRINO: Sed rigardu, se li efektive havus la kuracilon. i prenas la gazeton.

    LA PATRO: Des pli malbone! Tiam mi donus liajn polek-sojn en premilon kaj premus, is la sentaguloekustrus. Karulineto, ni jam disponas pririmedoj por paroligi homojn! Mi petas vin, u tiunazmukulo rajtus lasi nin mortai je la lepro prosia stulta utopio, kia estas la paco? Tio estus belahumaneco!

  • 72

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA PATRINO rigardas en la gazeton: La doktoro diras nur,ke li volas forigi la mortigadon

    LA PATRO: Kia ulo! u do la gloro de la popolo valorasnenion? Kaj kaj kiam nia tato bezonas pligrandan teritorion, tiam iu donos in propravo-le, u? Kiu parolas kontra la mortigado, tiu pa-rolas kontra niaj plej sanktaj interesoj, u vikomprenas?

    LA PATRINO: Ne, pajo, mi ne komprenas. Mi dezirus lapacon pro ni iuj.

    LA PATRO: Panjo, mi ne disputos kun vi, sed. Mi dirasal vi; se mi devus elekti inter la blanka malsanokaj la eterna paco, tiam mi preferus la blankanmalsanon. Do, nun vi scias, kiel mi pensas.

    LA PATRINO: Nu bone, pajo.

    LA PATRO: Mi petas vin, kio estas al vi? Vi estas ielstranga. Kial vi havas la alon irka la kolo?u estas malvarme al vi?

    LA PATRINO: Ne.

    LA PATRO: Do demetu in, alie vi malvarmumos. Perme-su! Li forigas la alon.

    LA PATRINO ekstaras senvorte.

    LA PATRO: Jesuo, patrino. Panjo; vi havas sur la koloblankan makulon!

    Kurteno.

  • 73

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    Dua bildoVico da lepruloj anta la akceptejo de doktoro Galn. La lastaj en

    la vico estas la PATRO kaj la PATRINO

    LA UNUA LEPRULO el la unua akto: Rigardu, jen sur la ko-lo

  • 74

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    prizorgitaj. u do estas peko, se oni atingasper dela laboro pli altan rangon? Dum la tutavivo ni rezignadis. La doktoro ja ne povas estitiel malmola!

    LA PATRINO: Sed onidire li kuracas nur la plej malriajn!

    LA PATRO: Mi ne konsilus al li malakcepti vin! Tiam midirus ion al li, vi scias ja

    LA PATRINO: Mi petas vin, ne estu malentila al li!

    LA PATRO: Ne, sed mi diros al li, kio estas lia homa devo!Mi diros al li, sinjoro doktoro, i kostu kiom ajn iokaze temas pri mia edzino

    Eliras D-RO GALN.

    D-RO GALN: Kion kion vi deziras?

    LA PATRO: Sinjoro doktoro se vi estus tiel afabla jenmia edzino

    D-RO GALN: Kiu vi estas?

    LA PATRO: Mi petas mi estas direktoro de la librotenejo en la konzerno de Krg.

    D-RO GALN: En la konzerno de Krg? Mi petas, tiuoka-ze mi ne povas. Mi ege bedaras, sinjoro, sedmi kuracas nur malriulojn, tion vi certe scias

    LA PATRO: Sinjoro doktoro, kompatu nin! ismorte ni be-nos vin

  • 75

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    D-RO GALN: Ho ne Mi petas vin, tion ne Rigardu, mi mi vere povas nur malriulojn La malriulojpovas nenion fari, sed la aliaj kapablas pli

    LA PATRO: Mi petas, mi estas preta al kio ajn i kostukiom ajn

    D-RO GALN: Rigardu, la riuloj kapablas pli facile efek-tivigi, u ne ke ne plu estu militoj. Ilin oni pliatentas, sinjoro Ili havas pli grandan inuon Diru al ili, ke ili iuj uzu sian inuon

    LA PATRO: Sinjoro doktoro, mi volonte farus ion; sed mipersone povas fari nenion

    D-RO GALN: Jes, jes tion diras iu. Askultu, se vi di-rus al barono Krg ke li esu fabriki kanonojnkaj municion Se vi gajnus baronon Krg

    LA PATRO: Sed tio ja ne estas ebla, sinjoro doktoro Mipetas, kiel mi povus kurai Tio absolute neeblas.

    D-RO GALN: Jen vi vidas, kaj kiel mi povu, se Nu, kionfari Mi ege bedaras

    LA PATRO: Sinjoro doktoro, mi petas vin, pro la homa de-vo almena

    D-RO GALN: Jes, vidu mi prenis la devon sur min, sin-joro, uste pro tio Tio estas terure malfacila, une Askultu, se vi rezignus vian postenon e

  • 76

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    barono Krg se vi dirus al li, ke vi ne plu volaslabori por lia municio

    LA PATRO: Kaj kiel mi poste vivtenu min?

    D-RO GALN: Do jen, anka vin vivtenas la milito!

    LA PATRO: Se mi aliloke ricevus okupon kiel direktoro delibrotenejo Sinjoro doktoro, oni nur en matu-ra ao laboratingas Tion vi ja ne povas postu-li!

    D-RO GALN: Nu vidu Oni povas postuli de la homojnenion. Kion fari, kion fari Nu do adia, sin-joro; mi bedaras. Li foriras.

    LA PATRO: Ni iru! Tio estas senkora ulo! Tian oferon likapablus postuli de mi!

    Kurteno.

  • 77

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    Tria bildoLaborambro de la kortega konsilanto

    LA KORTEGA KONSILANTO e la pordo: Bonvolu do eniri,kara barono Krg.

    BARONO KRG eniras: Mi dankas vin, atata kortega kon-silanto. Mi pensis jam, ke mi ne sukcesos iri alvi

    LA KORTEGA KONSILANTO: Tion mi kredas; en tia tempo. Bonvolu sidii. i tiuj tagoj alportis al vi mal-facilajn taskojn, u?

    BARONO KRG: Jes, gravajn taskojn. Certe.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Ni vivas en granda epoko.

    BARONO KRG: Kion? Ho jes, vi pensas politike granda.Jes, granda epoko. Granda kaj malfacila.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Por vi certe malfacila, sinjorobarono.

    BARONO KRG: Kial vi opinias?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Mi opinias la preparo por lamilito, kiu ajnas, dankal dio, neevitebla. Gvidien tia tempo la konzernon de Krg, tio ne povasesti bagatelo.

    BARONO KRG: Nu jes, estas vero. Askultu, atatakortega konsilanto, mi ekpensis, ke mi povus de-

  • 78

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    poni e vi certan sumon por la esplorado de lablanka malsano.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Tio karakterizas la barononKrg. E en tiel granda kaj decida tempo li pen-sas pri sciencaj taskoj. iam egale grandforma-ta kaj spontanea. Kompreneble, sinjoro barono,ni volonte akceptos kaj uzos in la niaj fortoj alplua esplorlaboro

    BARONO KRG: Dankon. Li metas sur la tablon grandankoverton.

    LA KORTEGA KONSILANTO: u mi skribu kvitancon?

    BARONO KRG: Ne necesas. Kaj kiel statas la afero, karaSigelius

    LA KORTEGA KONSILANTO: u la eng-malsano? Mi dan-kas pro via demando, i disvastias e troege. Bonance la homoj nun pli multe pensas pri laestonta milito ol pri la blanka malsano. La anim-stato estas tre optimisma, barono Krg. Absolu-ta do.

    BARONO KRG: Ke oni venkos la malsanon, u?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Ne, ne. Ke ni gajnos la militon.La tuta popolo das al la maralo, al vi kaj al niabrila soldataro. Neniam ankora estis tiel konve-na momento

  • 79

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    BARONO KRG: Kaj u is nun oni trovis neniun medi-kamenton

    LA KORTEGA KONSILANTO: Ne, is nun ne. Nur la rimedode Galn. Kompreneble oni stree laboras plu

    BARONO KRG: Kaj la rimedo de via estinta asistanto. La malsanuloj onidire amase turnas sin al li. Onidiras, ke li kuracas la malsanon la metodo de laLilienthalkliniko

    LA KORTEGA KONSILANTO: Tute ordinara arlatanao, sin-joro barono. Inter ni, i valoras neniom. Mi ojas,ke la junulo iris for.

    BARONO KRG: Nu do, jen io. i-okaze, kion faras tiu doktoro Galen?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Li kuracas siajn malriulojn. Vikomprenas ja, tio estas nura demagoga gesto sed sanigajn rezultojn tiu maniulo havas

    BARONO KRG: u certajn?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Bedarinde, preska centpro-centajn. Estas nur bone, ke nia publiko estas tielprudenta. Tiu frenezulo Galn opiniis, ke li povosantai per sia medikamento por sia sensencautopio. Nu jen, preska neniu iras al li nome ella pli altaj rondoj. Inter ni dirite, la polico kaekonstatas, kiu iras al li. Tiuokaze anka mon-triis, kiel patriota estas nia publiko; i preska

  • 80

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    bojkotas la ridindan Galn kune kun lia miraklamedikamento. Admirinde, u?

    BARONO KRG: Jes, tre. Doktoro Galn principe rifuzas kuraci riulojn, u ne?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Mi petas vin, tia fanatikulo! Fe-lie estas i tie la junulo, kiu estis mia asistanto;la tuta klientaro el la pli altaj rondoj amase kurasal li ladire li sciiis e ni la sekretan receptonde Galn. Rezultojn li havas ja neniujn, sedpraktikon orantan. Kaj pri Galn oni preskane plu scias; li perdiis inter siaj malriuloj kajfantazias plu pri la eterna paco. La kompatindu-lo, tio estas manio; mi petas vin, fantazii hodiapri eterna paco. Kiel kuracisto mi dirus, ke lidevus esti kuracata en iu instituto por mensmal-sanuloj.

    BARONO KRG: Do en tiuj i cirkonstancoj oni povasnenion fari kontra la blanka malsano, u?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Ho jes, barono. Dank al dio,jes. uste en la lastaj tagoj mi felie atingis ebrilan sukceson; nun ni povas jam esperi, ke nibalda sukcesos limigi la pluan disvastion de laengmalsano.

    BARONO KRG: Tion mi plezure adas, atata Sigelius.Vere, tre plezure Kaj per kio, mi petas vin

  • 81

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA KORTEGA KONSILANTO: Tio estas ankora severe kon-denca, tamen Koncize dirite, en la plej prok-simaj tagoj aperos ordono, kiu enkondukos la de-vigan izoligon de la tiel nomataj lepruloj. Tio es-tas mia verko, sinjoro barono. La maralo mempromesis, ke li subtenos in. Tio estas la plejgranda sukceso, kiun oni atingis kontra la eng-malsano sur la tuta mondo.

    BARONO KRG: Jes, tio estas certe belega sukceso. Kajpri kia izoligo vi pensas

    LA KORTEGA KONSILANTO: Tendaroj, sinjoro barono. iumalsanulo, iu, sur kiu montrios blanka maku-lo, estos transportota en gardatan tendaron

    BARONO KRG: Do tiel. Kaj tie oni lasos lin malrapidemorti.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Jes, sed sub kuracista kontro-lo. La eng-malsano estas infekta kaj iu malsa-nulo disvastigas in plu. Kontra tio ni devas ir-mi nin ceterajn, atata barono. iu sentimentale-co estus rekta krimo. Kiu provus fui el la tenda-ro, tiun oni mortpafos. iu regnano pli aa olkvardek jarojn submetos sin iumonate al devi-ga kuracista esploro. Oni perforte subpremos ladisvastion de la eng-malsano. Alia savo ne ek-zistas.

  • 82

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    BARONO KRG: Supozeble vi pravas, kara Sigelius. Es-tas domae, ke vi ne pli frue sukcesis.

    LA KORTEGA KONSILANTO: Jes, domae; kun tiu stulta me-dikamento de Galn ni perdis iom da tempo;dum tiu tempo la blanka malsano disvastiis. Estas la plej ura tempo fermi la malsanulojninter pikildratoj; kaj permesi e ne unu escepton.

    BARONO KRG ekstaras: Jes. efe permesi e ne unu es-cepton. Mi dankas vin, kara kortega konsilanto.

    LA KORTEGA KONSILANTO ekstaras: u estas io al vi, baro-no? Permesu

    BARONO KRG disigas sian emizon sur la brusto: Se vi ri-gardus, kara Sigelius

    LA KORTEGA KONSILANTO: Montru! Ho dio! Li turnas lin alla lumo kaj esplorrigardas la bruston de la barono.Li tuas in per tranilo por papero. u vi sentasnenion? Post kelka tempo da silento. Vi povas vestivin, sinjoro barono.

    BARONO KRG: u tio estas ?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Oni ankora ne povas diri nura blanka makuleto. Supozeble negrava der-matozo

    BARONO KRG: Kaj vi konsilas al mi

  • 83

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    LA KORTEGA KONSILANTO kun senhelpa gesto: Se oni povusiel emigi doktoron Galn ke li esploru la sin-joron baronon

    BARONO KRG: Mi dankas vin, Sigelius. La manon mi ne donu al vi, u?

    LA KORTEGA KONSILANTO: Al neniu, barono Krg. Alneniu plu donu la manon.

    BARONO KRG en la pordo: Kaj vi diras, ke la ordono priizoligo de malsanuloj aperos en la plej proksi-maj tagoj? Do mi devos arani ke oni enmiaj fabrikoj plialtigu la produktadon de pi-kildrato.

    Kurteno.

  • 84

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    Kvara bildoLa akceptejo de doktoro Galn

    D-RO GALN: Nu do, homo, i estas bona. Vi povas vestivin.

    LEPRULO el la unua akto: Kaj kiam mi denove venu, sin-joro doktoro? Li vestas sin malanta irma vando.

    D-RO GALN: Post dek kvar tagoj, por ke mi rigardu, u ne Kaj poste supozeble ne plu necesos Li mal-fermas la pordon. La sekvanta paciento!

    Eniras BARONO KRG, barbumita kaj en almoz-ula vestao.

    D-RO GALN: Do kio estas al vi, homo?

    BARONO KRG: Sinjoro doktoro, mi havas la blankanmalsanon

    D-RO GALN: Demetu la emizon! Kaj kion vi tie? Dorapidu, homo

    LEPRULO: Sinjoro doktoro, mi nur kion mi uldas

    D-RO GALN: Vi devas ankora veni.

    LEPRULO: Do multan dankon. Li foriras.

    D-RO GALN al BARONO KRG: Montru vin, homo. Liesploras lin. Nu, i ankora ne estas tiel malbona,kvankam tio estas la blanka malsano, tamen. Kio vi estas?

  • 85

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    BARONO KRG: Senokupa, sinjoro doktoro. Mi estis en metallaborejo

    D-RO GALN: Kaj nun?

    BARONO KRG: Kion mi trovas . Mi adis, ke la sinjorodoktoro helpas al malriuloj

    D-RO GALN: Do askultu, tio daras dek kvar tagojn Post dek kvar tagoj vi povus esti en ordo, u viscias? Mi donus al vi ses injektaojn. Homo, uvi povas pagi ses injektaojn?

    BARONO KRG: Nu kompreneble. Nome la tio, kiomili kostos

    D-RO GALN: Ili estus tre altprezaj, sinjoro baronoKrg.

    BARONO KRG: Ho sinjoro doktoro Mi ne estas ja labarono Krg.

    D-RO GALN: Askultu, sinjoro, tio ne eblas Tiuokaze,mi petas, mi ne povus plu intertrakti kun vi. Kaj por tio estus domae pri nia tempo, u ne?

    BARONO KRG: Vi pravas, doktoro. Domae pri la tempo.Mi scias, vi kuracas nur malriulojn; tamen sevi konsentus kuraci min, mi donus al via per-sona dispono kiom ni diru? u milionon?

    D-RO GALN mirigite: Milionon?

    BARONO KRG: Vi pravas. Kvin milionojn. Doktoro, tioestas jam respektinda sumo. Mi diris dek mi-

  • 86

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    lionojn, u ne? Per dek milionoj oni povas mul-ton fari ekzemple se vi volus fari certan propa-gandon

    D-RO GALN: Atendu u vi diris dek milionojn?

    BARONO KRG: Dudek

    D-RO GALN: u al propagando de paco?

    BARONO KRG: Al kio vi deziras. Sinjoro, por tiu mono vipovas aeti da urnaloj. M i a propagando kos-tas min iujare e ne tiom.

    D-RO GALN ege mirigita: Diru, u tio efektive kostus tiomda mono, ke oni skribu por la paco?

    BARONO KRG: Jes. Tio kostas kelkfoje amason da mono,ke oni skribu por la paco a por la milito.

    D-RO GALN: Vidu, pri tio mi ne ekpensis. Li banas lainjektilon en alkoholo kaj bruldesinfektas in superamo. i tie oni sciias nenion. Kaj, mi petasvin, kiel oni faras tion?

    BARONO KRG: Vi devas havi interrilatojn.

    D-RO GALN: Mia dio, kaj mi Havi interrilatojn, tioestas tiel malfacila, u ne? Tio kostas multe datempo, u?

    BARONO KRG: Jes. Tio kostas preska la tutan vivon.

    D-RO GALN: Tiuokaze mi do ne scias, kiel mi povus Litrempas vatpufeton en benzino. Diru, sinjoro baro-no Krg, u vi ne volus arani tion mem?

  • 87

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    BARONO KRG: u vi opinias organizi propagandonpor la eterna paco?

    D-RO GALN: Jes, organizi la propagandon. Li purigas al liper la vatpufeto hatpeceton sur la antabrako. Vihavas tiujn interrilatojn Kaj mi, u vi scias rekompence mi resanigus vin.

    BARONO KRG: Pardonu, doktoro, sed en tio i, ajnasal mi, mi ne sukcesus.

    D-RO GALN: u ne? Li foretas la vatpufeton. Do askul-tu, sinjoro Tio estas stranga, vi estas en certasenco terure honesta homo.

    BARONO KRG: Eble. Kaj vi estas terure naiva homo, dok-toro. Vi opinias, ke vi sola, tute sola, povas pro-praforte eldevigi la pacon

    D-RO GALN: Ne, sinjoro, ne mi sola. Mi havas fortanliganon, u vi scias?

    BARONO KRG: Jes, la blankan malsanon. Kaj la timon. Vipravas, homo, mi timas Jesuo Kristo, mi timas!Sed se la sola timo kapablus regi la homojn, tiamneniam plu povus esti milito. u vi opinias, kela plejmulto da homoj ne timas in? Kaj atentu,i tamen estos iam denove i estos

    D-RO GALN prenas la injektilon: Kaj kio do, mi petas. Per kio oni inuu la homojn?

  • 88

    eLIBROLA BLANKA MALSANO

    BARONO KRG: Mi ne scias. Mi provis tion ordinareper mono. Kaj nur malofte vane, doktoro. Mipovas proponi al vi nur monon; sed tio estas,kiel vi dirus, en certa senco honesta propono.Dudek tridek milionojn por unu sola vivo!

    D-RO GALN: u vi tiel timas la blankan malsanon? Lisorbplenigas la injektilon per medikanento.

    BARONO KRG: Jes.

    D-RO GALN: Tion mi ege bedaras Li alproksimias alBARONO KRG kun la injektilo ee la mano. As-kultu, u vi ne povus en viaj uzinoj haltigi lafabrikadon de armiloj kaj municio?