Lewicka Miasto perspektywa psychologiczna - ?· • A jak człowiek to . psychologia. Pracownia Psychologii…

Embed Size (px)

Text of Lewicka Miasto perspektywa psychologiczna - ?· • A jak człowiek to . psychologia. Pracownia...

Prac

owni

a Ps

ycho

logi

iPr

acow

nia

Psyc

holo

gii

rodo

wis

kow

ejro

dow

isko

wej

Wydzia Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego

Miasto jako przedmiot bada psychologii

Maria Lewicka

Pra

cow

nia

Psy

chol

ogii

rodo

wis

kow

ej

2

Era interdyscyplinarnoci

Coraz wicej interdyscyplinarnych dziedzin nauki:Kognitywistyka

Europeistyka

Amerykanistyka

Biotechnologia

Studia judaistyczne, latynoamerykaskie

STUDIA MIEJSKIE (Urban Studies)

Dydaktyka robi si interdyscyplinarnaNa studiach psychologicznych ronie liczba studentw geografii, socjologii, etnologii, kulturoznawstwa

Pra

cow

nia

Psy

chol

ogii

rodo

wis

kow

ej

3

Czy jest miejsce dla psychologii w interdyscyplinarnych studiach miejskich?

Urban Studies (Bruksela, Tilburg, Manchester i Helsinki )

European Studies, Urban Social Geography, Leisure and Space in the Informational Society, Marketing and Management in the Leisure Economy, Leisure, Consumption and Identity, Culture, Conflict and the City, Critical Cultural Policy, Space, Culture and Society, Urban Interventions.

Urban Studies University of Glasgowpolityka spoeczna, badania w zakresie mieszkalnictwa, polityka urbanistyczna, kwestie sprawiedliwoci spoecznej, rewitalizacja miast itd.

Pra

cow

nia

Psy

chol

ogii

rodo

wis

kow

ej

4

Nie ma miasta bez ludzi: Ostatecznym odbiorcwszelkich dziaa miastotwrczych jest czowiek

Dobre miasto to miasto dobre dla jego mieszkacw, a wic gwarantujce:

Poczucie bezpieczestwa

Dostp do usug i zaspokojenie podstawowych potrzeb

Moliwoci rekreacji i motywujce do aktywnoci fizycznej

Zadowolenie z miejsca zamieszkania

Emocjonalny zwizek z miejscem

Poczucie kontroli, rwnie poznawczej (miasto czytelne)

Prac, rozwj osobisty

Relacje z innymi ludmi

Przyjemno estetyczn itp.

A jak czowiek to . psychologia

Pra

cow

nia

Psy

chol

ogii

rodo

wis

kow

ej

5

Co jest specyfik psychologii?

Jaka rnica w stosunku do:Geografii humanistycznej i spoecznej?

Polityki spoecznej?

Socjologii miasta?

Antropologii kulturowej?

Psychologia jest nauk o zalenociach Psychologia to nauka o psychologicznych mechanizmach zachowa i

przekona ludzi (w rnych rodowiskach)

Psychologia miasta powinna bada mechanizmy zachowa i przekona ludzi w rodowisku miejskim

Nie trzeba ba si wkraczania na cudze (m.in. miejskie) obszary badaInne dziedziny s rdem inspiracji teoretycznych i hipotez

Inne dziedziny dostarczaj opisw pozapsychologicznych kontekstw zachowa i rzdzcych nimi prawidowoci

Dziedzina moe by ta sama rodzaj pyta i sposb odpowiadania na nie -rne

Pra

cow

nia

Psy

chol

ogii

rodo

wis

kow

ej

6

Jeeli psychologia to jaka?

Urban psychology dziedzina, ktra dopiero sitworzy.

Oficjalnie powstanie dyscypliny ogosio w 2005 Amerykaskie Towarzystwo Psychologiczne (APA)

Manifest podkrelajcy interdyscyplinarno, nawizujcy do psychologii spoecznoci (community)

Potencjalny wkad do urban studies:Psychologia spoeczna (social psychology)

Psychologia rodowiskowa (environmental psychology)

Psychologia spoecznoci (community psychology)

Pra

cow

nia

Psy

chol

ogii

rodo

wis

kow

ej

7

Wkad nr 1: Psychologia spoeczna

Dwie psychologie spoeczne: socjologiczna i psychologiczna Psychologiczna psychologia spoeczna

Pod silnym wpywem nauk nomotetycznych

Z wyranym nachyleniem ku psychologii poznawczej (najbardziej dynamiczny nurt social cognition)

Eksperymentalna metodologia uniwersalne teorie

Nieuwzgldnianie roli kontekstu spoecznego w zachowaniu (what is social in social psychology?)

Brak miejsca dla kontekstu miejskiego

Czasopisma o wysokich impact factors (JPSP, PSPB, JESP etc.)

Pra

cow

nia

Psy

chol

ogii

rodo

wis

kow

ej

8

Stanley Milgram - nietypowy psycholog spoeczny

On the experience of living in cities Science 1970

Wyjanianie patologicznych zachowa w miecie hipotez przecienia informacyjnego

Anonimowo, instrumentalno relacji, ograniczenie zachowa pomocnych

Tolerancja rnorodnoci i dewiacji

Mapy poznawcze miast (Milgram i Jodelet, 1976) Peter Gould: Stanley Milgram by w gbi serca

psychologiem miasta

Pra

cow

nia

Psy

chol

ogii

rodo

wis

kow

ej

9

Psychologia spoeczna na przeomie wiekw (XX/XXI)

Rosnce zainteresowanie badaniami nieeksperymentalnymi (European Association of Experimental Social Psychology European Association of Social Psychology)

Rozwj metodologii nieeksperymentalnej umoliwiajcej badanie roli kontekstu (analiza wielopoziomowa -

multilevel analysis)

Inferowanie zalenoci quasi-przyczynowych z danych nieeksperymentalnych, np. bada sondaowych (modelowanie strukturalne, analiza ciekowa)

Rosnce zainteresowanie problematyk spoecznKontekst historyczny, kulturowy, cho cigle jeszcze brak zainteresowania fizycznymi aspektami rodowiska czowieka

Potencjalnie najbardziej interesujcy wkad do teorii psychologii miasta

Pra

cow

nia

Psy

chol

ogii

rodo

wis

kow

ej

10

Wkad nr 2: Psychologia rodowiskowa

Pocztki lata 80. Ukierunkowana na badanie zwizkw zachowa ludzi z rodowiskiem fizycznym

Interdyscyplinarny charakter Psychologia, geografia, socjologia, architektura, urbanistyka, ekologia

Eklektyczna metodologia (ilociowa i jakociowa) Dziedziny:

Ocena rodowiska i estetyka rodowiskowa; poznawanie rodowiska (mapy mentalne); zachowania terytorialne, miejsce i relacje czowieka z miejscem; reakcje na stresy rodowiskowe (haas, przegszczenie); miasto i jego przemiany; projektowanie instytucji, osiedli, domw

Midzynarodowy charakter (nieograniczony do autorw z krgu anglosaskiego)

Doskonae uzupenienie twardej psychologii spoecznej

Pra

cow

nia

Psy

chol

ogii

rodo

wis

kow

ej

11

Wkad nr 3: Psychologia spoecznoci

Dziedzina o silnym nachyleniu aplikacyjnym Zainteresowanie spoecznociami lokalnymi i problemami w nich

wystpujcymi

Uzalenienia, psychiczne i fizyczne zdrowie w spoecznociach, edukacja, polepszanie pozycji i poczucia skutecznoci grup zmarginalizowanych (empowerment), problemy przestpczoci, bezdomno, bezrobocie, aktywizacja spoecznoci, kapitaspoeczny w lokalnych spoecznociach

Metodologia jakociowa (case studies) i badania w dziaaniu(action research)

Ostatnio sygnalizowany kryzys dziedziny oraz zachta do stosowania nowych metodologii (analizy wielopoziomowe, analizy sieciowe, analizy ciekowe)

Pra

cow

nia

Psy

chol

ogii

rodo

wis

kow

ej

12

Urban Psychology propozycja American Psychological Association (2005)

Mieszana metodologiaJakociowa i ilociowa

Interdyscyplinarno Obszary bada

Transformacje miasta a psychologia (konsekwencje psychologiczne rozproszenia miast, gentryfikacji, planowania zgodnie z zaoeniami nowej urbanistyki itp..)

Problemy miejskie (segregacja spoeczna, bieda, bezdomno, wielokulturowo, bezrobocie, konflikty rasowe etc.)

Wyrany wpyw zainteresowa psychologw spoecznoci

Pra

cow

nia

Psy

chol

ogii

rodo

wis

kow

ej

13

W stron psychologii miasta czyli co psychologia moe oferowa studiom miejskim

MetodyInstrumentarium badawcze (konkretne narzdzia) oraz ich psychometryczne przygotowanie (rzetelno, trafno, struktura czynnikowa, osadzenie w teorii, nowe modele psychometryczne Item Response Theory itp.)

MetodologiaMetodologia testowania hipotez wykraczajca poza zestawienia procentowe i statystyk 2

Metodologia eksperymentalna, analizy regresji, modele ciekowe i strukturalne, analizy wielopoziomowe, bezporednie i porednie efekty, analizy sieciowe, konfirmacyjna analiza czynnikowa, analizy wariancji, skalowanie wielowymiarowe itp.

Teoria i pytania badawczeMechanizmy psychologiczne poredniczce midzy zmiennymi miejskimi, a zachowaniami i postawami ludzi

Pra

cow

nia

Psy

chol

ogii

rodo

wis

kow

ej

14

Metody (1)

EksperymentEksperymentowa mona z wszystkim manipulacje eksperymentalne nie tylko w laboratorium

Metody kwestionariuszoweSkale i inwentarze (np. Skala Przywizania do Miejsca, Skala Tosamoci Topologicznej, Skale Postrzeganego Ssiedztwa itp.)

Check-lists (np. Skala Urbanofilii i Urbanofobii)

Skale przymiotnikowe

Dwubiegunowe (dyferencja semantyczny) Rangowanie i sortowanie (np. Skala Reakcji Afektywnych

Russella)

Pra

cow

nia

Psy

chol

ogii