Między liderem a zmianą

  • View
    214

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Między liderem a zmianą

  • idzy

    liderem

    a zmian

    Ministerstwo Pracy i Polityki Spoecznejwww.mpips.gov.pl

    Publikacja powstaa w ramach Programu Integracji Spoecznej bdcego komponentem Poakcesyjnego Programu Wsparcia Obszarw Wiejskich wdraanego przez MPiPS i Bank wiatowy w latach 20072010.

    Midzy liderem a zmian jest propozycj publikacji o wyranych walorach dydaktycznych i doradczych. [] Wypenia ona luk istniejc pomidzy du iloci analitycznych prac naukowych, a sfer dziaa praktycznych podejmowanych w rodowisku wiejskim. W polskim pimiennictwie wyranie brakuje dobrze napisanych tekstw czcych wiedz eks-perck z wiedz aplikacyjn, moliw do wykorzystania w konkretnych spoecznociach wiejskich. Przedoona do zaopi-niowania praca wychodzi niejako naprzeciw tym oczekiwaniom i przyczynia si do poszerzenia wiedzy o roli lidera w ro-dowisku wiejskim w sposb kompetentny i ciekawy. Jak wiadomo czonkowstwo w UE daje polskiej wsi pewne moliwoci wykorzystania jej upionego potencjau i zaprezentowania osigni, ktre s przedmiotem de jej mieszkacw. Wa-runkiem osignicia sukcesu w wielu przypadkach jest odpowiednie przywdztwo osb potraficych zmobilizowa spo-eczno lokaln do dziaania.Publikacja obok podstawowych wiadomoci teoretycznych dotyczcych wiejskiego rodowiska spoecznego dostarcza czytelnikowi informacje o szeregu technikach aplikacyjnych pozwalajcych na osignicie optymalnych rezultatw w pra-cy lidera w terenie oraz umoliwiajcych ocen jego funkcjonowania w rodowisku wiejskim. []Fragment recenzji prof. dr hab. Pawa Starosty z Uniwersytetu dzkiego

    Midzy liderem a zmian to wynik zbiorowej pracy intelektualnej poprzedzonej unikalnym dowiadczeniem grupy konsul-tantw regionalnych w terenie, czyli w 500 gminach realizujcych Program Integracji Spoecznej. Opracowanie ma cha-rakter podrcznika zawierajcego jasno wyoon podbudow aksjologiczn i trafnie zarysowan perspektyw teoretycz-n (spoeczno lokalna, kapita spoeczny i przywdca/lider). Krok po kroku oswaja czytelnika z problemami, jakie napo-tyka konsultant (agent zmiany) w diagnozowaniu stanu, poszukiwaniu rozwiza prowadzcych do zmiany spoecznej, jej wdraaniu i utrwalaniu wynikw. Zawiera wiele praktycznych i przejrzycie przedstawionych porad. Ksika jest te swo-istym manifestem optymizmu autorw co do moliwoci wsptworzenia lepszego wiata w spoecznociach lokalnych.dr Irena Pakw, Instytut Studiw Politycznych PAN

    Podrcznik Midzy liderem a zmian to wspaniae kompendium wiedzy ukazujce posta lidera w procesach zmiany. Jest dogbn analiz wszelkich aspektw roli lidera w kontekcie funkcjonowania w obszarze dziaa na rzecz spoecznego do-bra. Pokazuje efektywno oraz trudnoci i zagroenia, na jakie jest naraony. Caa ta wiedza dodatkowo zostaa wzbogaco-na przykadami z ycia, co stanowi doskonae odzwierciedlenie skutecznoci pracy lidera oraz metod jakimi si posuguje.Elbieta Rajewska-Nikonowicz, dyrektor Regionalnego Orodka Polityki Spoecznej w Biaymstoku

    Publikacja Midzy liderem a zmian opracowana przez zesp realizatorw Programu Integracji Spoecznej powstaa na podstawie dowiadcze w pracy tych ludzi z gminami i spoecznociami lokalnymi. Opisuje bardzo dokadnie zmiany spo-eczne, ktre dokonay si w cigu trzech lat trwania programu. [] Zebrane w niej przykady dobrych praktyk s drogo-wskazem dla liderw, organizacji pozarzdowych oraz samorzdw. Wan cz publikacji stanowi opis promowania i upowszechniania dziaa w rodowisku lokalnym, majcym duy wpyw na osiganie sukcesu. Jest to bardzo dobry przewodnik dla tych wszystkich, ktrzy pracuj na rzecz swojego rodowiska. Bogumia Btkowska, kierownik Referatu Kultury i Sportu w Urzdzie Gminy Zarszyn, prezes Lokalnej Grupy Dzia-ania Stowarzyszenie Dorzecze Wisoka

    Podrcznik przedstawia innowacyjne podejcie do kwestii aktywizowania spoecznoci lokalnych. Prezentuje instrumenty i metody stymulowania rozwoju obszarw wiejskich. Problematyka publikacji koncentruje si wok takich praktycznych zagadnie, jak: lider i jego rola w rodowisku lokalnym, motywowanie mieszkacw wsi do dziaa spoecznych, metody rozwizywania konfliktw, wyznaczania celw i kierunkw dziaa, poszukiwania liderw, wsppracy w grupie oraz wpro-wadzania i utrwalania korzystnych zmian.Podrcznik w szczeglnoci polecam osobom zainteresowanym problematyk rozwoju lokalnego, animatorom ycia spo-eczno-gospodarczego, samorzdowcom i pracownikom gminnych orodkw pomocy spoecznej. To kompendium prak-tycznej wiedzy powinno znale si w bibliotece kadej osoby zainteresowanej problemami aktywizowania spoecznoci lokalnych.dr in. Zbigniew Brodziski, Centrum Rozwoju Obszarw Wiejskich Uniwersytetu Warmisko-Mazurskiego, dy-rektor Centrum Szkoleniowo-Doradczego w Olsztynie

  • Midzyliderema zmian

    Warszawa 2010

  • Publikacja powstaa w ramach Programu Integracji Spoecznej bdcego komponentem Poakcesyjnego

    Programu Wsparcia Obszarw Wiejskich

    Komitet Redakcyjny: Ewa Gliwicka, Sebastian Musio, Beata abka

    Recenzja naukowa: prof. dr hab. Pawe Starosta

    Podrcznik opracowa zesp w skadzie:

    Barbara Ciurko

    Agnieszka Cysewska

    Krystyna Fuerst

    Ewa Gliwicka

    Grayna Gruba-Jankowska

    Grzegorz Grzdziel

    Maciej Kisaa

    Agnieszka Krzemie

    Sebastian Musio

    Barbara Pdzich

    Elbieta Singer

    Elbieta Tomczak

    Anna Tomulewicz

    Cecylia Tunik

    Beata abka

    przy wsppracy z Nel Chojnowsk-Ochnik, Anet Ganeczko, Noemi Gryczko, Jackiem Jakubowskim,

    Sergiuszem Kieruzelem, Krzysztofem Musiatowiczem, dr Cezarym Trutkowskim oraz innymi konsultanta-

    mi regionalnymi PIS PPWOW

    Rysunki: ukasz Techmaski

    Skad graficzny: Leszek Leo

    Wydawca:

    Ministerstwo Pracy i Polityki Spoecznej

    ul. Nowogrodzka 1/3/5

    00-513 Warszawa

  • Spis treciPrzedmowa 5

    Wstp 7

    Rozdzia 1. O zmianie spoecznej 11 1.1. Co si zmienia? Obszary zmiany spoecznej 13 1.2. Spoeczno wiejska 13 1.3. Lider a dobro wsplne 18

    Rozdzia 2. Lider w procesie zmiany 19 2.1. Kim jest lider? 20 2.2. Jakie role peni lider? 21 2.3. Wsparcie lidera 22 2.4. Wyzwania lidera 27

    Rozdzia 3. Rozpoznawanie sytuacji. Projektowanie zmiany 37 3.1. Gromadzenie danych i informacji 40 3.2. Planowanie strategii dziaania 49 3.3. I co dalej? 53

    Rozdzia 4. Warsztat lidera 55 4.1. Jak wcza ludzi do dziaania? 56 4.2. Metody pracy lidera 68 4.3. Jak promowa i upowszechnia dziaania w rodowisku lokalnym? 70 4.4. Etyka w pracy lidera 73

  • Rozdzia 5. Monitorowanie i ewaluacja dziaa 77 5.1. Czym dokadnie jest monitorowanie? 80 5.2. Czym jest ewaluacja i jaki jest sens jej prowadzenia? 82

    Rozdzia 6. Trwao rezultatw 87 6.1. Dlaczego warto kontynuowa dziaania i utrwala rezultaty? 88 6.2. Gwne podmioty procesu utrwalania zmiany 92 6.3. Priorytety planu utrwalania zmiany 93 6.4. Kluczowe elementy i gwne niebezpieczestwa procesu wprowadzania i utrwalania zmiany 101

    Rozdzia 7. Podsumowanie 107

    Zaczniki: 113 Zacznik 1. Informacje o Programie Integracji Spoecznej 114 Zacznik 2. Przykadowa mapa interesariuszy 117 Zacznik 3. Techniki i formy pracy wykorzystywane przez lidera 120 Zacznik 4. Planowanie dziaa na podstawie metody Gantta 121 Zacznik 5. Komunikacja spoeczna potencjalne problemy i sposoby ich rozwizywania 122 Zacznik 6. Przykadowy plan utrwalania 126 Zacznik 7. Organizacja i ocena wizyty studyjnej 129 Zacznik 8. Wskazwki do ewaluacji usugi spoecznej 134 Zacznik 9. Rekomendacje dla organizatorw wydarzenia typu festyn jako narzdzia integracji i aktywizacji maej spoecznoci 138 Zacznik 10. Problemy w pracy lidera (koordynatora dziaa) i przykadowe sposoby ich rozwizania 141 Zacznik 11. Przykadowa analiza SWOT zespou 144 Zacznik 12. Wskaniki stosowane w monitoringu i ewaluacji 145

  • Przedmowa

    Szanowni Pastwo!Z ogromn przyjemnoci chciaabym Pastwa zachci do zapoznania si z efektami wdraa-

    nia Programu Integracji Spoecznej. Program ten okaza si niezmiernie skuteczny i wprowadzi wiele nowych sposobw dziaania do spoecznoci lokalnych. Do rodowisk, w ktrych by realizowany, wnis wiar w si ludzkiego sprawstwa. Zdobyta wiedza i dowiadczenie wydaj si na tyle cenne, i zesp realizatorw Programu opracowa obszerny materia, ktry Pastwu przekazujemy.

    Podrcznik Midzy liderem a zmian jest publikacj skierowan do osb i jednostek organiza-cyjnych zajmujcych si problemami ludzi bdcych w procesie wykluczenia spoecznego i wyklu-czonych spoecznie. Rosnce potrzeby spoeczne i zmniejszajce si moliwoci ich zaspokajania wy-muszaj ustawiczne poszukiwanie nowych, lepszych rozwiza. Czasem okazuje si, e wystarczaj proste rozwizania, ktre w przeszoci ju byy stosowane, czy drobna wskazwka, aby podnie skuteczno tego, co aktualnie jest realizowane. Niekiedy jednak konieczne jest dokonanie cakowitej zmiany podejcia, upodmiotowienia tych, do ktrych adresowane s dziaania.

    Mam nadziej, e publikacja bdzie pomocna dla wszystkich, ktrzy s przekonani do zmian poprzez integracj pracownikw socjalnych, pracownikw i dziaaczy organizacji pozarzdowych czy wolontariuszy i innych osb, w konsekwentnym dziaaniu na rzecz ludzi dotknitych margina-lizacj czy wykluczeniem i uwiadomi konieczno szerokiego dziaania, aby uniemoliwi w przy-szoci rozprzestrzenianie si tego zjawiska. W zwizku z tym konieczne s dziaania mobilizujce, aktywizujce osoby wykluczone do podejmowania takich krokw, ktre bd uatwia wychodzenie na prost. Myl, e lektura umocni nas wszystkich w przekonaniu, e chcc doprowadzi do zmiany w jakimkolwiek rodowisku naley pamita o wszystkich czonkach spoecznoci i pamita o po-tencjale drzemicym w kadym czowieku. Sztuk jest umie znale waciwy klucz, aby wyzwoli energi niezbdn do wprowadzenia zmiany, a nastpnie do jej utrwalenia.

    Zaoeniem publikacji opracowanej przez zesp realizatorw Poakcesyjnego Programu Wspar-cia Obszarw Wiejskich jest take przekazanie Pastwu wiedzy opartej na przykadach praktyc