62
Основни поими за сензорна интеграција М-р Јасмина Трошанска Оваа публикација е изработенасо помош од Европската Унија. Содржината на оваа публикација е исклучиво одговорност на М-р Јасмина Трошанска и на ниеден начин не може да се смета дека ги одразува ставовите на Европската Унија.

Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Презентација од М-р Јасмина Трошанска на работилница „Споделување искуства за практична работа во сензорна соба“ одржана во Гевгелија и Дојран на 12-13/06/2014

Citation preview

Page 1: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Основни поими за сензорна интеграција

М-р Јасмина Трошанска

Оваа публикација е изработена со помош од Европската Унија.Содржината на оваа публикација е исклучиво одговорност на М-р Јасмина Трошанскаи на ниеден начин не може да се смета дека ги одразува ставовите на Европската Унија.

Основни поими за сензорна интеграција

Page 2: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Што е тоа сензорна интеграција?� Сензорна обработка или сензорна интеграција еневролошки процес кој се случува кај сите нас.

� Со помош на нашите сетила ние се перцепираме

и доживуваме себе си и околината околу нас.� СИ ни овозможува да одговориме на

специфичните дразби кои доаѓаат до нас

автоматски, ефикасно и соодветно.� До нас во секој момент допираат огромен број

сигнали, кои создаваат дразби кои ги

регистрираме со 2 или повеќе сетила

истовремено.

Page 3: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Што друго?� Сетилата не предупредуваат, ни овозможуваат да

доживуваме впечатоци од околината но исто така

влијаат и на нашиот ум.

Page 4: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

� Секоја личност различно ги доживува дразбите

од околината, при што какви се нејзините

доживувања такво е и однесувањето.

� Нивото на толеранција на дразби е под директно

влијание на добросостојбата на личноста.влијание на добросостојбата на личноста.

� Кога сме болни, заморени, депресивни,загрижени и под стрес можно е да не сме

толерантни за сензорните стимулуси како што е

случај кога се чувствуваме добро.

Page 5: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Што се случува со сензациите кои

допираат до нас?

� Сензациите кои доаѓаат преку нервните

завршетоци во нашето тело патуваат во многу

области на нашиот мозок.области на нашиот мозок.� Нашиот мозок ги споредува дојдените сензации

со други чувства и потоа одлучува како ќе

одговори.� Мозокот постојано се развива и оспособува заструктурни промени, додека ние умре.

Page 6: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

� Колку што повеќе ние го предизвикуваме нашиот

мозок со учење и правење нешто, толку повеќе

создаваме нови врски на пример за везење,нижење или пак свирење на некој инструмент.

� Колку што повеќе се повторува некоја вештина,� Колку што повеќе се повторува некоја вештина,толку повеќе се зацврстува врската и вештината

станува автоматска.� Интервенциите преку сетилата, кај секоја

личност можат да направат огромни промени на

било која возраст!

Page 7: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Пример за пластичност на мозокот

� Кога прв пат свирите акорд-нервната врска е создадена.

� Со секое повторување, свирењето е се полесно, свирењето е се полесно, врската се зацврснува.

� Прстите знаат како да свират без свесно да мислите како да ги наместите.

� Всушност, имате преобликување на вашиот мозок.

Page 8: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Сите ние имаме седум сетила:

Сетило Канал преку кој се прима дазбата

Резултат

Вид Очи

Информации коиСлух Уши

Информации кои

патуваат во мозокот

каде што се

процесираат и се

открива нивното

значење

Слух Уши

Допир Кожа

Мирис Нос

Вкус Уста, јазик

Вестибуларно сетило

(рамнотежа)Внатрешно уво

Проприорецептори

(држење на телото)Мускули и зглобови

ЛЕСНО ВООЧЛИВИкои примаат дразби од

надворешноста на нашето тело

СОКРИЕНИ

кои реагираат на дразби од внатрешноста на нашето тело

Page 9: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Двете сокриени сетила:-вестибуларните и-проприорецептивните

� Ние не сме свесни за нив� Не можеме да ги контролираме� Не можеме да ги видиме� Заедно со тактилниот, овие два системи се основа за здрав развој на детето.

� Кога скриените сетила работат автоматски и ефикасно, детето е во состојба да го фокусира својот поглед, слух (лесно воочливите сетила) и внимание при работата со раката.

Page 10: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Нормален развој на сензорната интеграција кај доенчиња и деца

� Основите на сензорната интеграција започнуваат во

матката на мајката кога детето започнува да ги чувствува

движењата на мајката.движењата на мајката.

� Развојот на сензорната интеграција е сличен на зграда

од коцки која вообичаено ја градат децата.

� Секоја коцка се потпира на таа под неа.

Page 11: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Перцептивно-моторни способности, аудитивна

дискриминација, говор, јазик, визуелна

дискриминација, координација на рака-око,смислена активност.

од 3 г.

Академска подготвеност, академски способности,сложени моторни способности, контрола на

вниманието, организирано однесување,самопочитување и самоконтрола.

од 6 г.

од 2 м.Допир,рамнотежа, движење, позиција на телото

(други сетила).

Сензо-моторни способности-свесност за телото,употреба на двете страни, доминација на еднатарака, моторно планирање.

од 1 г.

смислена активност.

Page 12: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska
Page 13: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Како ги обработуваме сензорните информации?

Page 14: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Сензорна регистрација

• Откривање на сензорни информации од

страна на ЦНС

• Ние знаеме дека сме примиле некаква дразбаод околината (што се уште за нас нема никаквозначење).значење).

Page 15: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Сензорно процесирање и обработка

Се случува на централно ниво, при што

настанува прием на дразбата, модулација,настанува прием на дразбата, модулација,интеграција и организација на дразбите со цел

организмот да одговори на барањата од

средината.

Page 16: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska
Page 17: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska
Page 18: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Сензорна модулација

• Невромодулација е процес кој овозможува ЦНС да ги

прилагоди информациите кои ги испраќа кон промените

на внатрешната и надворешната средина.• Овде се врши селекција на сензациите, според

интензитет, времетраење, комплексност, фреквенција,при што ние внимание посветуваме само на ониепри што ние внимание посветуваме само на оние

сензации кои ни се релевантни во контекстот.

Page 19: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Што претставува нарушување на сензорната интеграција?

Неможноста да се прими, организира иНеможноста да се прими, организира и

одговори на сензорно примените

информации на соодветен начин кој има

значење за нас или за луѓето околу нас.

• Нарушување на сензорна интеграција• Нарушување на сензорната обработка• Дисфункција на сензорна интеграција

Page 20: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Извадок од книгата “Out of Sync Child”

Page 21: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Имам проблем со фокусирање и концентрирање Плачам и ги затварам

очите за да се заштитам од светлина

Имам сиромашни моторни способности за пишување и сечење

Пречувствителен сум на јаки звуци како што се

правосмукакла или блендер

Ставам се во уста

Секогаш намирисувам луѓе, храна или предмети

Се жалам на рабовите од

Пребирлив сум во исхраната и одбивам нова храна и текстура

Имам селективен слух или проблем во слушањето

Не сум свесен за нормалниот допир или болка и често ги допирам другите премногу слабо или

премногу јако

Мразам шишање, бањање или чешлање на косата

Имам потешкотии во самостојно облекување и соблекување

Седам со нозете во W позиција

Облекувам чорапи "туку така" или никогаш не одам бос

Секогаш одам на прсти

Имам сиромашни моторни способности, како што е

трчање и возење велосипед

Или сум премногу слаб или премногу дебел

Се жалам на рабовите од мојата облека

Page 22: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Како ќе го забележиме нарушувањето на сензорната интеграција?

• Самоповредување• Потешкотии при прилагодување на промени во одредени рутини

• Стереотипно однесување• Потешкотии при извршување на секојдневни • Потешкотии при извршување на секојдневни задачи за кои е потребно моторно планирање

• Непредвидливи емоционални реакции• Нарушена способност за интеракција со други лица

Page 23: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

• Проблеми со вниманието –фиксации, настојчивост,деконцентрираност

• Потешкотии да останевнимателен но истовремено иопуштен – хиперактивност илиопуштен – хиперактивност илихипоактивност

• Избегнување допир или движење

• Самостимулирачки однесувања –може да бидат постојани и давлијаат врз способноста заизвршување на други работи

Page 24: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Колку категории на нарушувања

постојат?

� Според Winnie Dunn постојат 4 категории на нарушувања на сензорното процесирање.нарушувања на сензорното процесирање.

Page 25: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Тек на невролошки

праг

Тек на саморегулацијата на однесувањето како одговор на дразбата

Висок

Ниска регистрација

Активни стратегииПасивни стратегии

Барање на дразби

Низок

Одбегнување на дразбиСетилна пречувствителност

Page 26: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Барање на дразба - Sensation seeking

� Висок праг на надразливост и активна стратегија на саморегулација.

� Овие деца се многу активни, континуирано ангажирани ивозбудени.

� Тие бараат постојано дразби за да го достигнат високиот� Тие бараат постојано дразби за да го достигнат високиот

праг на надразливост.� Лицата без попреченост од сите возрасти бараат сетилни

искуства за да уживаат во нив. Барањето на дразба

претставува проблем кога трае долго и саканата

активност станува дел од однесувањето на лицето.� Интервенции: Обезбедување на повеќе можности за

саканата дразба во секојдневните животни активности.

Page 27: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Ниска регистрација - Low registration� Високи сензорни прагови и пасивна стратегија за саморегулација

� Кога луѓето имаат шема на сензорни обработка нискоа

регистрација, тие ги забележуваат сензорните дразби

многу помалку од другите. Овој тип на луѓе изгледаатмногу помалку од другите. Овој тип на луѓе изгледаат

незаинтересирано, тие не го забележуваат она што се

случува опколу нив. Тие не се свесни за голем дел на

активности кои нсе случуваат околу нив.� Интервенција: Зголемување на интензитетот на сензоренвлез за подобрување на можностите за забележување и

одговарање на дразбите на околината.

Page 28: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Избегнување на дразби - Sensation avoiding

� Ниски прагови и активна стратегија за

саморегулација.� Овие деца се поврзани со ритуали, се водат споредправила и се несоработливи. Нивното однесување енасочено кон лимитирање на влезот на дразби со коинасочено кон лимитирање на влезот на дразби со кои

се соочуваат.� Не сакаат нови дразби затоа што им е тешко да ги

разберат, па затоа следат само ритуали.� Интервенции: внимателно изложување на помал бројна дразби се со цел да не дојде до преоптоварување

а со тоа и повлекување од секојдневните животни

активности.

Page 29: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Сетилна пречувствителност-Sensоry sensitivity� Ниска сензорни прагови и стратегија на пасивна

саморегулација.� Овие лица откриваат дразби многу повеќе од

другите (го слушаат возот од далеку).другите (го слушаат возот од далеку).� Овие деца лесно се вознемируваат, хиперактивнисе и заради нив често има поплаки.

� Иако дразбите им сметаат тие се пасивни и

подобро ќе плачат отколку да заминат

� Интервенции:обезбедување на структуиран и

контролиран влез на дразби за да не дојде до

пренадразливост.

Page 30: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Поттикнување и третман на сетилата

Сите ние понекогаш ненамерно ги поттикнуваме

сетилата на децата без да ја знаеме

дефиницијата и конкретната цел за тоа - посетатана игротеки, забавни паркови, базени, тобогани,нашите баби ги лулаат децата, им даваат данашите баби ги лулаат децата, им даваат да

играат со тесто, да копкаат во градината и да гиосознаваат својствата на природата.

Page 31: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

За сетилата за прв пат зборува италијанската

лекарка и педагог Мариа Монтесори

Мариа Монтесори (1870 –1952)

Page 32: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

"Мозокот во создавање!

Што можеме да направиме

за да помогнеме"

Page 33: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

� Таа развила дидактички материјали за сензорно

образование. Вредноста на нејзините материјалие непроценлива бидејќи на децата им дава

средства за сетилно образование кои

поттикнуваат развој и подобрување на вештините

за набљудување, споредување и расудување.за набљудување, споредување и расудување.

� Правилната употреба на нејзините материјали

резултира со создавање на одлична основа за

развој на интелигенција која понатаму ќе се

надградува во текот на целиот живот.

Page 34: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Материјалите за развој на сетилата кои таа ги создала се:

Цилиндрични блоковиРозева кула

Page 35: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Широки скалиКомбинирана активност од широки

скали и розева кула

Црвени прачки

Page 36: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Биномска коцка Триномска коцка

Цилиндри во боја

Page 37: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Мистериозната торбичка Рапави и мазни табли

Конструктивни триаголници Звучни цилиндри

Page 38: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

ЅвончињаЅвончиња Миризливи шишиња

Плочки во боја........

Page 39: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

ТРЕТМАН НА СЕТИЛАТАТРЕТМАН НА СЕТИЛАТА

Page 40: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Постојат неколку видови на третмани за нарушувањата на функцијата на сетилата

� Терапија на сензорна интеграција на Jean Ayres

� Терапија на сензорно процесирање на Lucy Jane Miller.

� SNOEZELEN пристапот на Jan Hulsegge и Ad Verheul.

� Други методи: физички тренинг, аудитивен интегративен тренинг

Page 41: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Терапија на сензорна интеграција

� Терапијата на сензорна интеграција е една од

најзабавните третмани бидејќи се заснова на

игровни активности во средина која е пријатна за

децата и ги задоволува и поттикнува нивните

потреби за сензации.потреби за сензации.

Page 42: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

� За прв пат во 1963 г. Jean Ayres ОТ од Америка гововедува терминот сензорна интеграција.

� Тоа е окупациона терапија која го сместува детето

во соба која е специфично дизајнирана да ги

стимулира и предизвикува сетилата.

Page 43: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

� Сензорната интеграција се заснова на идеата дека

лицата со моторни и сензорни проблеми имаат

проблем во процесирањето на информациите кои

нивното тело ги прима низ различните видови на

сетила.� Овие нарушувања се третираат со специфични

сензорни активности како што се лулање,сензорни активности како што се лулање,скокање, четкање, масажа, вежби за рамнотежа,воден аеробик итн.

� За време на третманот, терапевтот работи заедносо детето и дозира одредено ниво на сензорни

дразби со кои детето може да се справи.

Page 44: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Се заснова на четири принципи:

� Само точен предизвик-детето мора да биде во

состојба да предизвиците кои се презентирани

низ игра.� Адаптивен одговор - детето го адаптира своето� Адаптивен одговор - детето го адаптира своетооднесување на нови и корисни стратегии кои се

одговор на предизвиците кои му се поставуваат.� Активно учество во игровната активност.� Насочување на детето-сите искуства на детето

кои се поттикнуваат имаат терапевтска цел.

Page 45: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

� Третманот се врши од лица кои се обучени како

сензорни терапевти, окупациони терапевти или

други професионалци кои имаат посетено

додатни обуки за користење на овој пристап.

Page 46: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

� Родителите ги идентификуваат проблемите, тиенајдобро го познаваат своето дете во

секојдневните животни ситуации.

� Програмата за третман се изработува заеднички

од страна на терапевтот и родителите.од страна на терапевтот и родителите.

Page 47: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Терапија на сензорно процесирање

� Создадена е од страна на Lucy Jane Miller, PhD,OTR, која била ученик на Ayres и пионер во

истражувањата на сензорното просецирање.

Page 48: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

� Таа се придржува на истите принципи од

теоријата за сензорна интеграција но додава:� Интензитет - лицето посетува терапија секојдневно

� Развоен проистап - терапевтот ја адаптира� Развоен проистап - терапевтот ја адаптира

работата на развојната возраст на детето а не на

календарската.� Тест-ретест - систематска евалуација при што

секој пациент се тестира пред третманот и после

одреден период.

Page 49: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

� Водење на процесот наспроти водење на

активноста - терапевтот се фокусира само на

точната емотивна врска и работи на нејзино

зајакнување.

� "joie de vivre" - среќата во терапијата е главната� "joie de vivre" - среќата во терапијата е главнатацел и се постигнува преку социјална

партиципација, саморегулација и самодоверба.

� Користење на комбинација на најдобрите

интервенции во праксата до сега.

Page 50: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Snoezelen� Snoezelen или контролирана мултисензорна

средина е терапија за лица со аутизам и други

попречености во развојот, деменции или повредина мозокот.

Page 51: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

� Оваа терапија потекнува од Холандија, 1970 г. јасоздале Jan Hulsegge и Ad Verheul кои работелево центар за лица со интелектуална попреченост.

“snuffelen”=истражува “doezelen”=релаксира

Page 52: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

� Во почетокот потребно било да се создаваат

материјали за уредување на собите но потоа на

пазарот се појавува големиот англиски

производител ROMPA® International кој започнувасо производство и продажба на уреди.

� Во моментов во Германија постојат повеќе од

1200 snoezelen соби.1200 snoezelen соби.

Page 53: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Овие терапевти во рамките на летен фестивал

направиле сензорен шатор во кој инсталирале

вентилатор кој дува ленти, мастило помешано совода проектирано на екран, музички инструменти,тактилни предмети, сапуни, шишиња со масло ивода и обоена вкусна храна.

Постигнале огромен успех, посебно со ниско-функционалните клиенти кои имале интерес за

вербални и невербални контакти.

Page 54: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

� Snoezelen е недиректна терапија која е

контролирана од клиентот а не од терапевтот.� Таа може да биде адаптирана како

мултисензорна или насочена кој едно сетило,едноставно преку прилагодување на

осветлувањето, атмосферата, звуците, текстуратаосветлувањето, атмосферата, звуците, текстуратана потребите на клиентот во моментот.

� Во рамките на третманот не постои конкретна

насока, туки целта е да им се помогне на

корисниците да добијат максимално задоволство

од активноста во која се вклучени.

Page 55: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

� Предноста на Snoezelen терапијата е што таа несе потпира на вербална комуникација и може да

биде користена од страна на лица со умерена

интелектуална попреченост, аутизам а исто така

може да ги поттикне на активност и оние кои

воопшто не би можеле да се поттикнат.

Page 56: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Видео

Page 57: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

За да се биде успешен како терапевт потребно е голем интерес за ова поле, многу литература и многу многу практична работа бидејќи најголемите знаења се

стекнуваат преку искуството!

Page 58: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Откривање и следење на дисфункционалноста на сетилата

Нарушување на сензорното процесирање во ниту

една класификација не е забележано како

ментално нарушување.ментално нарушување.

Дијагнозата започнува откако започнуваат да се користат стандардизирани тестови, стандардизирани прашалници, слаки за проценка и слободно набљудување на играта.

Page 59: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Стандардизирани тестови:� Тест на сензорна интеграција и праксија (SIPT)� DeGangi-Berk тест на сензорна интеграција (TSI)� Тест на сензорни функции на новороденче (TSFI)� Стандардизирани прашалници:� Сензорен профил (SP)� Сензорен профил (SP)� Сензорен профл за новороденчиња и деца� Сензорен профил за адолесценти и возрасни� Сензорен профил за придружници на училиште� Мерење на сензорната обработка� Мерење на сензорната обработка на предучилишна возраст

Page 60: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Други тестови:

� Развоен тест на визуелна перцепција� Beery–Buktenica развоен тест на визиомоторна интеграцијаинтеграција

� Милерова скала на функции и партиципативност� Bruininks-Oseretsky тест на моторни способности

Page 61: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

Презентација на:

Сензорен профил (SP)Сензорен профил за адолесценти и возрасни

Page 62: Osnovni poimi za senzorna integracija m r jasmina troshanska

М-р Јасмина Трошанска

Потпретседател на МНЗАПотпретседател на МНЗА

E-mail: [email protected]

Web page: www.mssa.org.mk

62