Click here to load reader

performans sanatları ve sanatçının anlatım aracı olarak beden

  • View
    229

  • Download
    4

Embed Size (px)

Text of performans sanatları ve sanatçının anlatım aracı olarak beden

  • DOI: 10.7816/idil-04-16-10 idil, 2015, Cilt 4, Say 16, Volume 4, Issue 16

    161 www.idildergisi.com

    PERFORMANS SANATLARI VE SANATININ

    ANLATIM ARACI OLARAK BEDEN

    Elif ENEL 1

    ZET

    Postmodern srecin yaygnlk kazanmaya balad yllarda sanatta odak noktalar deimi, toplumsal konular sanatn merkezine alnmtr. Dnemin genlik hareketleri, toplumsal ayaklanmalar, toplumsal eitsizlikler, sanat tarihi ve sanat kurumlarnn kat geleneksel deerleri, sanat ve yaam arasndaki byk boluk gibi sorunlar, sanatlar Kavramsal Sanatn izlerini barndran baz alternatif sanat biimlerine yneltmi, bunlar araclyla seslerini duyurmalarna yol amtr. Happening, Fluxus, Beden Sanat, Video Sanat ve Performans Sanat gibi gsteri temelli bu etkinlikler, bedeni temsillerinden arndrarak direkt sanat sahnesinin iine sokmutur. Beden bu dnmle birlikte bizzat tanklklara frsat veren en naturel alan olarak, izleyicinin sanat iine dhil olmasnda byk rol oynamtr. Bu aratrmada postmodern dnemde grsel sanatlar iinde meydana gelen performans sanatlar ve sanatnn anlatm arac olarak beden konular ele alnm, bedenin performans sanatlarnn en gl ifade arac oluunun etkenlerine k tutmak aratrmann genel amacn oluturmutur. Aratrmada veri toplama teknii olarak dokman analizi uygulanm, konuyla ilgili yazl kaynaklardan ve grsellerden yararlanlmtr. Veriler konulara gre derlenerek yorumlanm ve konular arasnda balant kurulmutur. Aratrmada elde edilen veriler nda, performans sanatlarnn ve bu sanatlarda bedenin en etkin sanatsal malzeme olarak kullanlnn, eitli toplumsal ve sanatsal eletirilere ynelik abalarn sonucu olduuna dikkat ekilmitir. Bu kapsamda sanatlarn rnek almalar zerinden, bu abalarn hayat bulma ve etkiler yaratma biimlerinin alt izilmitir.

    Anahtar Kelimeler: beden, happening, fluxus, beden sanat, video sanat, performans sanat

    enel, Elif. "Performans Sanatlar ve Sanatnn Anlatm Arac Olarak Beden. idil 4.16 (2015): 161-182. enel, E. (2015). Performans Sanatlar ve Sanatnn Anlatm Arac Olarak Beden. idil, 4 (16), s.161-182.

    1 Yrd.Do.Dr., Gaziantep niversitesi, Gzel Sanatlar Fakltesi, Resim Blm, esenel(at)gantep.edu.tr

  • enel, Elif. "Performans Sanatlar ve Sanatnn Anlatm Arac Olarak Beden. idil 4.16 (2015): 161-182.

    www.idildergisi.com 162

    PERFORMING ARTS AND THE BODY AS

    MEANS OF EXPRESSION OF THE ARTIST

    ABSTRACT

    The focal spots in art have changed in the years when postmodernism has gained wide currency, the social themes have been gone to the heart of art. Problems as youth movements of this period, social rebellions, social inequalities, the strict traditional values of the history of art and the institutions of art, the big gap between art and life have canalised to the certain alternative art forms which involve the traces from Conceptual Art the artists, have caused that the artists express oneself via these arts. These activities based upon performance as Happening, Fluxus, Body Art, Video Art and Performance Art have introduced into art scene the body directly by purging its representations. Associated with this transformation, the body as the most natural area which gives chance to the testimonies in person has played a big role in involvement in the artwork of the audience. In this research, the performing arts occuring in visual arts in postmodernism and the body as means of expression of the artist subjects have come up, to shed light to the factors of which the body is the most powerful means of expression of the performing arts has been aimed. In the research, document analysis method as data gathering technique has been applied, written sources and images related to the issue have been used. Data have been interpreted by editing in terms of the subjects and the subjects have been correlated. In consideration of the obtained findings in the research, it has been called attention to that the performing arts and usage of the body as the most active medium in these arts are results of the efforts towards various social and artistic critiques. In this context, actualization and creating effects forms of these efforts have been emphasized on sample artworks of the artists.

    Keywords: body, happening, fluxus, body art, video art, performance art

    enel, Elif. "Performans Sanatlar ve Sanatnn Anlatm Arac Olarak Beden. idil 4.16 (2015): 161-182. enel, E. (2015). Performans Sanatlar ve Sanatnn Anlatm Arac Olarak Beden. idil, 4 (16), s.161-182.

  • idil, 2015, Cilt 4, Say 16 - Volume 4, Number 16-

    163 www.idildergisi.com

    GR

    Beden, sanatn varoluundan beri sanatlarn elinde en nemli sanatsal ifade arac olmutur. Gerek resimde, gerek heykelde, gerekse alternatif tm sanat trlerinde verilmek istenen sanatsal problemin ifadesine ynelik ilk bavurulan alan bedenin temsili olmutur. kinci Dnya Savandan sonraki yllardan balayarak sanatta estetikten ziyade toplumsal sorunlarn ve kavramlarn ele alnd bir dneme girilmitir. Sanatn ve sanatnn kutsallnn, st snflar tarafndan geerli kabul edilen ve yceltilen estetik deerlerin eletirisine ynelik bir sanat biimi, bu dnemin postmodern algsn tanmlayc niteliktedir. Bu dnemin genel problematikleri olan; toplumsal ve siyasi hareketlenmelere dikkat ekilmesine, burjuva deerlerinin tm topluma dayatlmasnn eletirisine, toplumsal eitsizliklerin giderilmesine, sanat ve yaam arasndaki snrlarn eritilmesi gerekliliine duyulan inan, sanatnn izleyiciye en kolay ulama yolu olarak bedeni daha etkili bir biimde yeniden ortaya karmtr. Happening, Fluxus, Beden Sanat, Video Sanat ve Performans Sanat gibi gsteriye dayanan sanatlar, izleyiciyi sanat iinin iine alm, gsterinin bir paras hline getirmitir. Kavramsal Sanatn dnce temelli sanat savnn ve 1960l yllarn devrimci ruhunun etkisiyle, performans sanatlarnn tmnde en ak ve anlalr dil olarak, en doal ve gerek alan olan bedene ynelim artmtr. Bu sanat biimi, bedene eskiye oranla daha ok bavurulmasn salam, dahas birincil aksiyon alan ounlukla sanatnn kendi bedeni olmutur. Sanatnn veya bir modelin bedeni zerinden yrtlen gsteride, sanatnn planlar dhilinde kendisini eylemin iinde bulan izleyicinin, gerekleenin bir gsteri deil yaamn kendisi olduu izlenimine kaplp bunu itenlikle tecrbe etmesi amalanmtr. Bu aratrmada postmodern dnemde grsel sanatlar iinde meydana gelen performans sanatlar ve sanatnn anlatm arac olarak beden konularna odaklanlm, bedenin performans sanatlarnn en etkili sanatsal malzemesi oluunun nedenlerine k tutmak aratrmann genel amacn oluturmutur.

    Aratrmann amacna ulamak iin nce, postmodern dnemde Bat sanatnn tarihini belirleyen nemli akmlar arasnda yer alan gsteri kkenli sanatlar incelenmi, sonra kendi iinde farkl isim ve trlerle anlan bu sanat akmlarnn bedeni kullan biimleri ve nedenleri, sanatlarn almalar zerinden aydnlatlmtr. Bu aydnlatma, bedenin sanat unsuru olarak bizzat kullanmnn, toplumsal ve sanatsal birtakm problemler zerindeki yapc etkisinin vurgulanmasnn yan sra bir grup sanatnn, belli bir kesim tarafndan kabul gren ve dayatlan deerlere kar birbirinden bamsz fakat kolektif bilinle hareket etmesinin, sanatn zgr ruhunu ne denli gereki ifade ettiinin vurgulanmas asndan da nem arz etmektedir.

  • enel, Elif. "Performans Sanatlar ve Sanatnn Anlatm Arac Olarak Beden. idil 4.16 (2015): 161-182.

    www.idildergisi.com 164

    Aratrmann salkl yrtlebilmesi iin eitli snrllklar getirilmi, konu dier gsteri sanatlar iinde, grsel sanatlar kategorisinde yer alan ve postmodern dnemde Bat sanatn ekillendiren performans sanatlaryla snrlandrlmtr. Aratrma baz varsaymlar dorultusunda gerekletirilmi; kullanlan yntemin konuyu tespit etmek iin uygun olduu, literatr taramalarndan elde edilen verilerin, performans sanatlarnda sanatlarn, bir anlatm arac olarak beden olgusunu ele aln objektif biimde yanstacak dzeyde olduu kabul edilmitir.

    YNTEM

    Bu aratrma nitel bir aratrmadr. Nitel aratrma kapsamnda veri toplama teknii olarak dokman analizi kullanlmtr. Bu kapsamda; problem hakknda bilgi ieren yazl kaynaklar analiz edilmi ve karmlar yaplmtr. Elde edilen veriler, ayn yntemle ulalan ve problemi rneklemeye uygun olduu dnlen grsel materyallerle desteklenmitir. Veriler konulara gre derlenerek yorumlanm ve konular arasnda balantlar kurulmutur.

    KAVRAMSAL EREVE

    Yirminci yzyln ikinci yarsnda disiplinleraras zelliiyle dikkat eken ve ilk defa 1970lerde bal bana bir tr olarak kabul edilmeye balanan Performans Sanat, benzer akmlar bnyesinde barndrm ve kimi zaman farkl balklarla anlmtr. Bu balklar arasnda yer alan Beden Sanat, Happening ve Aksiyon, sanat tarihinde Performans Sanatn tanmlayan akmlar olmulardr. Yan sra performans; Sitasyonizm, Fluxus, Feminist Sanat, Arazi Sanat gibi farkl akmlar dhilinde de uygulanmtr (Antmen, 2009: 219). Performans Sanat, baz kaynaklarda Beden Sanat ve Happening ile birlikte ele alnrken bazlarnda bu akmlar ayr balklar altnda incelenmitir (zayten, 1997: 700). Tm gsteri sanatlar gibi izleyici nnde sahnelenen bir tr olmas asndan tiyatro ile benzerlik gsterse de Performans Sanat, 1960larn Kavramsal Sanatnn bir kanad olarak gelime gstermitir. Performans Sanat kukusuz, tiyatro kadar iiri, mzii, dans da ierebilen snrsz bir yaklamlar btndr. Fakat bir ya da birka sanatyla, izleyici nnde ya da izleyiciden uzak, birka dakika, birka saat ya da birka gn srebilen, zaman zaman fotoraf ya da video kaytlar hlinde sergilenebilen bu akm, bal bana uluslararas bir nitelik gsterebilmi sanat akmlar arasnda yer almtr (Antmen, 2009: 219).

    Performans Sanatnn temelleri, yirminci yzyln ilk yarsnda gelien Ftrizm, Dada ve Srrealizm gibi eitli avangard akmlara uzanmaktadr. Bu

  • idil, 2015, Cilt 4, Say 16 - Volume 4, Number 16-

    165 www.idildergisi.com

    akmlar iinde faal olan baz sanatlar, performans kapsamnda ele alnabilecek eitli etkinlikler gerekletirmilerdir. 1915te yaymlanan Ftrist Sentetik Tiyatr

Search related