Psychotherapie samenvatting

  • View
    237

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

Psychotherapie= een vorm van hulpverlening die, via het methodisch toepassen van psychologische middelen door gekwalificeerde personen, beoogt mensen te helpen hun gezondheid te verbeteren = de behandeling van psychische problemen of stoornissen met behulp van psychologische methoden door daartoe opgeleide deskundigen 20ste E: opmars psychotherapie Freud = start Hypnotherapie: inzicht in werking van suggestie Wat is het DOEL? - gezondheidszorg: behandelmethode - levensbeschouwing: zingevingsysteem Wat is het MIDDEL? - Het toepassen van psychologische methoden - Vormen van professionele, sociale benvloeding; bedoeld om het functioneren van mensen te verbeteren BIOPSYCHOSOCIALE BENADERING ! Indeling van psychotherapie : gemeenschappelijke factoren 4 Rs 1. RELATIE - Functionele relatie/werkrelatie - Psychologische benvloeding - Clintenparticipatie ! - vriendschapsrelatie Asymmetrisch Middel Tijdelijk 2. RAAMWERK (CONTEXT /SETTING) - dagelijks leven - Behandelsetting: waar? wie? - Intensiteit en duur - Vergoeding - Verhouding tot het sociale netwerk van de clint - Specifieke voorwaarden 3. RATIONALE (VERKLARING) - Geloofwaardige uitleg, theorie voor de klachten/problemen - Wereldbeeld/levensvisie clint - Veranderingsperspectief ! 4. RITUEEL (PROCEDURE) - Methode of techniek - Actieve rol therapeut-clint Verbeterings-, oplossings-verwachting

Huidige tendensen Therapiemarkt Specialisering : doelgroep, behandelwijze,.. Meer verantwoording afleggen: wetenschappelijk & economisch Evidence-based practice = wetenschappelijk verantwoorde praktijk Managed care Protocollaire behandelingen = behandelrichtlijnen Biologische psychiatrie Medicalisering (DSM) Slingerbeweging: biologische psychologische Toenemend belang van zelfhulpbewegingen Rol van internet Indeling van psychotherapie (indelingsprincipe) 1. Clintsysteem - Individueel - Groep - Relatie - Gezin 2. Werkwijze - Psychodynamisch - Clintgericht - (Cognitief) gedragstherapeutisch - Systeemtheoretisch Of specifieke methode of techniek: - Rollenspel - Bewegingstherapie - Therapiekeuze Informed consent = clint volledig informeren over alle belangrijke aspecten van therapie Verwachtingen expliciteren: (o.a. om drop-out te voorkomen) Therapieverloop Rolpatronen Wederzijdse aanvaardbaarheid van de opvattingen van clint en therapeut EFFECT OP: therapietrouw (=compliance) & motivatie - Bij sturende en niet-sturende behandelingen ! - Op basis van clint-therapeut interactie ! - ACHTERGROND: Vraaggerichte zorg aanbodgerichte zorg - Clint centraal expert centraal - Overlegmodel voorschriftmodel - RESULTAAT: behandelovereenkomst/therapiecontract - Inspanningsverbintenis, geen resultaatsverbintenis - Voorlopig behandelplan: doel + middel - Wederzijds engagement en verantwoordelijkheden

Werkt therapie? 40% Veranderingen door factoren buiten therapie 30% Algemene therapiefactoren 15% Technieken 15% Placebo-effecten Psychoanalytische en psychodynamische therapien Ontstaan en ontwikkeling Freud = Grondlegger van de psychoanalyse - onbewuste-bewuste - Vrije associatie - Duiding Psychodynamische beweging - Psychodynamisch = overkoepelende term - Lln. Van Freud: Jung & Adler Mensbeeld: - pessimistisch, deterministisch: - Het menselijk functioneren wordt grotendeels bepaald door onbewuste seksuele en agressieve driften. - Het irrationele, onbewuste is voor de mens typerender dan het rationele, bewuste. Theorie Menselijk functioneren: te verklaren vanuit de dynamische relaties tussen het Id, het Ego en het Superego. Vroegkinderlijke ervaringen met de inperking van het driftleven kunnen later psychische problemen veroorzaken. Theorie gebaseerd op: - Evolutietheorie van Darwin - Psychotherapeutische praktijk 4 modellen: - Driftmodel - Objectrelatiemodel - Zelfpsychologisch model - Interactioneel model Driftmodel Niveaus van bewustzijn Bewuste, voorbewuste, onbewuste Id, ego, superego

Theorie van het conflict

Afweermechanismen Wapen van ego, bij psychische problemen: ego maakt te veel gebruik van afweermechanismen Hoe minder afweermechanismen, hoe gezonder ! Vergt veel energie + lossen conflicten niet op, verhindert enkel dat driften in het bewuste doordringen Vb.: verdringing, intellectualisering, projectie Belang van de vroegkinderlijke ontwikkeling Ontwikkelingspsychologisch perspectief: ervaringen eerste levensjaren hebben een inpact op het functioneren als volwassenen 5 psychoseksuele fasen: - Orale fase (0-1 jaar) - Anale fase (1-3 jaar) - Fallische fase (3-6 jaar): Oedipuscomplex - Latentieperiode (6-12 jaar) - Genitale fase (vanaf 12 jaar) Onverwerkte problemen van vroeger: herhaald in hier-en-nu (nieuwe personen situaties) Objectrelatiemodel Belang van de eerste relaties in ons leven Innerlijke representatie van een relatie met een belangrijke ander Eerste relaties blauwdruk, schema separatie-individuatie proces (Mahler, Klein, Winnicott) - Holding - Transitioneel object - Emotionele objectconstantie - Corrigerende emotionele ervaring (CEE)

Therapie Doel: (emotioneel) inzicht, bewustwording (die leidt tot verandering) Focus op onbewuste problematiek, waarvan de oorsprong in de vroege kindertijd ligt Indicatiestelling: - Voldoende ego-functies - Neurosen: angsten, depressie, agressie, somatoforme stoornissen,.. 1e kennismaking - Idee: Alles wat een mens doet, heeft betekenis niets is toevallig Methoden - Hypnose - Droomanalyse - Vrije associatie = clint deelt alles mee wat in hem/haar opkomt - Weerstand - (Tegen)overdracht Therapeutische relatie Houding therapeut - Abstinentieregel - Vrij zwevende aandacht Taak van de clint - Vrije associatie Taak van de therapeut - duidingen/interpretaties = mogelijke verklaringen voor functioneren clint - Proces van doorwerken - Praten over: overdracht, wensen, dromen, gekke invallen,.. Specifieke therapievormen Kinderanalyse Grondleggers: Anna Freud Melanie Klein Kinderen: - minder angst- en frustratietolerantie - handelen, verbaliseren Geen vrije associatie; geen inzicht Inbreng van spelelementen Partnerrelatietherapie Interactie tussen partners staat centraal Oorzaak van de relationele problemen: in onbewuste intrapsychische dynamiek van de individuele partners Collusie Gezamenlijke intake, individuele anamnese, gezamenlijke therapie interoverdracht

Groepstherapie 6 8 personen 1 2 x 1/1,5u per week, verschillende jaren vrij vlottende discussie Buiten de groep geen contact Nieuwe therapie-ontwikkelingen Overeenkomst met clintgerichte therapien groeit Combinatie van steunend en ontdekkend/openleggend Meer focus: doelgerichter beperkter doel Narratieve therapie: een goed en begrijpelijk verhaal over ons leven maken, van vroeger tot nu - Grondlegger: o.a. Michael White - Probleem = dominante story - Doel therapie = re-storying The person is not the problem, the problem is the problem Kanttekeningen Onwetenschappelijk? Wijze van ontstaan van theorie & aanpak Moeilijk te onderzoeken en te toetsen theorien Het effect van een psychodynamische therapie is moeilijk te onderzoeken - Zeer brede doelstelling - Niet duidelijk wat therapeut precies doet - Lange duur therapie Beperkte doelgroep: elitair - Ernst pathologie - Praktisch: tijd, geld, Achterhaalde visie? Kritiek op het pessimistische mensbeeld Impact van culturele context: Victoriaanse tijd Inhoudelijke standpunten/therapie? Emoties uiten is goed = omstreden idee Sterk accent op problemen en conflicten Het is niet altijd nodig terug te gaan naar de oorsprong van een probleem (te) weinig aandacht voor externe (problematische) omgevingsfactoren (onbewuste) gevoelens bepalen de gedachten: kan ook andersom Geen aanleren van gedrag, vaardigheden Neutrale,zakelijke houding therapeut Sterke verantwoordelijkheid bij opvoeders: opvoeding > genetische factoren

Toepasbaarheid voor de BaTP HOLDING Begin behandeling: er alles uitgooien : therapeut biedt een holding environment (cfr. goede moeder) Ziekenhuissetting = holding environment OVERDRACHT & TEGENOVERDRACHT Leren stilstaan bij je eigen interne ouderrepresentatie: naar jezelf kunnen kijken als er moeilijkheden met clinten zijn Leren stilstaan bij de gevoelens die personen bij je oproepen + er iets mee doen Vb. Gesloten instelling bijzondere jeugdzorg - Fase 1: es behoeftebevrediging - Fase 2: aandacht voor het ego - Fase 3: buitenwereld Clintgerichte therapie Termen non-directieve therapie, ervaringsgerichte therapie, experintile therapie procestherapie gesprekstherapie Rogeriaanse therapie Ontstaan en ontwikkeling Carl Rogers (1902-1987): grondleggers Maslow clintgerichte benadering Humanisme Uitgangspunt: Elke mens heeft een aangeboren kracht om zichzelf te ontwikkelen in een richting die goed is voor hemzelf en anderen Focus op de bewuste gedachte- en gevoelswereld - Zelfreflectie = informatiebron - hier-en-nu patint clint Mensen geven betekenis aan hun ervaringen: subjectieve beleving Aandacht voor de menselijke vrijheid Optimistisch mensbeeld Ieder mens is van nature goed: onder normale omstandigheden ontwikkelen we vanzelf tot een sociaal bewogen mens Ontwikkeling in brede zin Elk individu is autonoom: zelf richting geven aan leven, zelf verantwoordelijkheid voor keuzes Ieder mens is uniek: persoonlijke ontmoeting relatie met clint !

Mens als geheel = centraal

Theorie GROEIMODEL : En kracht: zelfactualisatie = een mens streeft ernaar zichzelf te ontwikkelen; datgene te worden wat men in de kiem is Doel: fully functioning person Een continu proces - doel = ideaal HET ZELF = wat je werkelijk, diep van binnen echt bent (je werkelijke, ware zelf) Voortdurend in ontwikkeling Positieve onvoorwaardelijke acceptatie = water & licht Iemand met PSYCHISCHE PROBLEMEN: - Iemand die (tijdelijk) is vastgelopen in zijn ontwikkeling - Belemmeringen in de zelfontplooiing: omstandigheden - Blokkades kunnen verdwijnen ! - Kern van psychische probleme