Sociologija Rider

  • View
    852

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Sociologija Rider

AKADEMSKE STUDIJE Godina: PRVA

Predmet: S O C I O L O G I J A

RIDER OBAVEZNA LITERATURA PO TEMATSKIM CJELINAMA -

I

AUTORI: Prof. dr Veselin PAVIEVI mr Ugljea JANKOVI

PODGORICA, SEPTEMBAR 2010.

S A D R A J:T1: UVOD U SOCIOLOGIJUT 1.1 T 1.2 PREDMET SOCIOLOGIJE KAO NAUKE RAZVOJ SOCIOLOKE MISLI SEN SIMON - UTOPIJSKA SOCIOLOGIJA OGIST KONT - POZITIVISTIKA SOCIOLOGIJA HERBERT SPENSER - BIOLOKE TEORIJE DRUTVA EMIL DIRKEM SOCIOLOGIZAM MAKS VEBER SOCIOLOGIJA DRUTVENOG DJELANJA KARL MARKS - ISTORIJSKI MATERIJALIZAM DRUGI RELEVANTNI PRAVCI U SOCIOLOKOJ MISLI TALKOT PARSONS & ROBERT MERTON FUNKCIONALIZAM / Teorija drutvene integracije & Teorija funkcionalne analize

T2: POLITIKA, POJEDINAC, ZAJEDNICA-DRUTVO, DRAVAT 2.1 POLITIKA T 2.2 ZATO LJUDI IVE U ZAJEDNICI? T 2.3 EMU SLUI DRAVA? T 2.4 DRAVA KRAI REZIME T 2.5 KO I KAKO TREBA VLADATI? T 2.6 OSNOVNI OBLICI - TIPOVI VLADAVINE /POREDAKA

2

T1: UVOD U SOCIOLOGIJU

T 1.1 PREDMET SOCIOLOGIJE KAO NAUKESOCILOGIJA prouava drutveni ivot ovjeka, grupe i drutva. Polje izuavanja sociologije je vrlo iroko i kree se od analize sluajnih susreta ljudi na ulici do istraivanja globalnih drutvenih procesa. Mikrosocilogija i makrosociologija. Mikrosociologija se bavi prouavanjem svakodnevnog ponaanja u situacijama intrerakcija licem u lice i njenom analizom su obuhvaeni pojedinici i manje drutvene grupe. Makrosociologija se bavi prouavanjem velikih drutvenih sistema (npr. ekonomski ili politiki sistem), kao i analizom dugoronih procesa promjene, npr. industrijalizacija (E.Gidens:2003).

Lord Anthony Gidens (1938- )

Inae, najea podjela drutava koja su postojala ili jo uvjek postoje je na: predmoderna i moderna, odnosno industrijska. U predmoderna spadaju: primitivna drutva lovaca i sakupljaa, stoarska i ratarska drutva i tradicionalne civilizacije. Industrijska drutva (modernaili razvijena) se bitno razlikuju od bilo kog drugog drutvenog poretka, a njihov razvoj ima posledice koje se proteu daleko izvan Evrope, kontineta na kojem su nastale ( E. Gidens, 2003).

3

SOCIOLOKA IMAGINACIJA K.RAJT MILS Socioloka imaginacija zahtijeva od nas da se udaljimo od ubiajenih postupaka u naem sopstvenom svakodnevnom ivotu, kako bismo ih sagledali iz jednog novog ugla.

Carles Wright Mills (1916-1962)

PREDMET SOCIOLOGIJE JE ISTRAIVANJE VEZE IZMEU TOGA TA DRUTVO INI OD NAS I TA MI INIMO SAMI SA SOBOM (E.Gidens, 2006)

Pojam strukture: Structura(ae): a) zidanje, graenje b) nain gradnje c) zgrada Koncept drutvene strukture (grupe, slojevi, klase) se odnosi na injenicu da drutvene kontekste naeg ivota na ine nasumini izbori dogaaja ili postupaka, ve se ti isti konteksti na razliite naine ispoljavaju kroz strukture ili obrasce (.upi, 2002).

T 1.2 RAZVOJ SOCIOLOKE MISLIRetrospektiva socioloke misli koja pretenduje na naunu relevantnost, nezamisliva je bez izuavanja misli sljedeih velikana: Sen Simona; Ogista Konta; Herberta Spensera; Emila Dirkema; Maksa Vebera i

4

Karla Marksa. Poimo redom; u najkraim crtama. Prvo o najvanijim predstavnicima nosiocima misli i PRAVCIMA u sociologiji nastalim pod uticajem njihovih uenja i djela:

SEN SIMON - UTOPIJSKA SOCIOLOGIJA

Claude Henri de Rouvroy, Comte de Saint-Simon (1760-1825)

Snano impresioniran dostignuima prirodnih nauka, posebno fizikom i biologijom, nastojao je da zakone koji vladaju prirodom primjeni na drutvo. Prvi izdvojio nauku o drutvu kao samostalnu nauku - socijalna fiziologija. Osnovu drutva, odnosno drutvenog ivota ljudi ine materijalna proizvodnja, svojina i ideje. Socijalna fiziologija moe postati nauka, smatra Sen Simon, onda kada fiziolozi izbace iz svog drutva filozofe, moraliste i metafiziare na isti nain kao to su astronomi izbacili astrologe, a hemiari alhemiare (M.Pei, 1999.). Drutvo nije nikako jedinstvena aglomeracija ivih bia ije akcije nezavisno od krajnje svrhe nemaju drugi uzrok do samovolju individualnih volja, ni drugi rezultat do dogaaje efemerne ili bez vanosti, nego organizovana maina iji svi djelovi doprinose na razliite naine kretanju cjeline, smatra Sen Simon (M.Pei, 1999). Osnovu drutva, odnosno drutvenog ivota ljudi ine materijalna proizvodnja, svojina i ideje. Osnovni zakon koji djeluje u istoriji jeste zakon progresa, koji se ogleda u smjeni dvije epohe: kritike i organske. Radnika klasa ili industrijska klasa (radnici, kapitalisti i zanatlije) i neradnika klasa (lanovi dravnog aparata). Budue drutvo mora voditi industrijska klasa, koja e upravljanje ljudima zamijeniti sa upravljanjem stvarima. Smjena vlasti, odnosno smjena klasa, treba da bude ostvarena na legalan nain.5

Budue drutvo mora voditi industrijska klasa, koja e upravljanje ljudima zamijeniti sa upravljanjem stvarima. Sen Simonova teorija drutva je mehanicistika i utopistika.

OGIST KONT - POZITIVISTIKA SOCIOLOGIJA.

Auguste Comte (1798 - 1857)

Kont, francuski matematiar, filozof i mislilac je prvi skovao naziv sociologija, kako bi opisao predmet koji eli da utemelji. Istovremeno, bio je prvi koji je primenio nauni metod za opisivanje drutva. Ljudsko drutvo predstavlja zavrni korak organske revolucije. U ljudskom drutvu, postoji sklad struktura i funkcija koje idu ka zajednikom cilju kroz akciju i reakciju unutar djelova i u odnosu na okolinu, smatra Kont. Iz porodice nastaje ira ljudska zajednica, odnosno drava. Drava - veliko bie - suverena vlast, stanovnitvo, teritorija, organizovana uprava (M.Pei,2001:124). Moralni konsenzus: Kont se zalagao se za uspostavljanje religije humaniteta koja bi napustila vjeru i dogmu u korist naunih utemeljenja. Sociologija bi bila sr te nove religije. (E.Gidens, 2003) Tri osnovne klase: spekulativna, praktina, radnika. Klasni sukobi za Konta su privremeni, nestae kada naune ideje u potpunosti omogue drutveni razvoj. Tri stupnja razvoja ljudskog drutva: teoloka faza, metafizika faza, pozitivna faza. Prema Kontu, nijedan od navedena tri stupnja u razvoju drutva ne moe biti preskoen. Meutim, ljudski progres moe biti ubrzan, ukoliko se drutvo mudro i intelektualno usmjerava. (E.Gidens,2003:8) Pozitivizam istovremeno oznaava i najstariji socioloki metodoloki pravac.

6

Ponaanje ljudi se moe objektivno mjeriti, a takoe i direktno opaati. Pozitivisti vjeruju da se ljudsko ponaanje moe objasniti isto kao to se objanjava i ponaanje materije. (M.Haralambos, M.Holborn) Pozitivizam zastupa miljenje da bi nauka trebala da se bavi samo injenicama koje su podlone posmatranju i koje su poznate direktno iz iskustva. Pozitivistiki pristup, vjeruje u proizvodnje znanja o drutvu koje je zasnovano na empirijskim dokazima. (E.Gidens,2003:8). Najznaajnija djela O.Konta su: Kurs pozitivne filozofije i Kurs pozitivne fizike, Kont je prvi razvio cjelovit socioloki sistem.

HERBERT SPENSER - BIOLOKE TEORIJE DRUTVA

Herbert Spencer (1820-1923)

Puni procvat i nauni oblik, bioloke teorije drutva stekle su polovinom XIX vijeka. Naime, impresioniranost Darvinovom teorijom evolucije (H. Spenser; L.Gumblovi; G.Racenhofer; A.Smol ...). Inae, taj period je poznat kao vrijeme cvjetanja socijalistikih ideja o drutvu (pod uticajme uenja K. Marksa) i promovisanja Darvinove teorije evolucije kao prve alternative religijskom i spekulativnom shvatanju stvarnosti. Tri osnovne istine ili zakona su: (1) Zakon o inercije sile; (2) Zakon o neunitivosti materije, i (3) Zakon o neprekidnosti kretanja. Evolucija je integracija materije uz istovremeno rasipanje kretanja za koje materija prelazi iz jedne relativno nepovezane i neodreeni homogenosti u relativno povezanu i odreenu homogenost, smatra Spenser.

7

Drutvo je super organizam koji slijedi optu teoriju evolucije po istim principima kao bioloki organizam. Diferencijacija i specijalizacija funkcija. Razlike izmeu drutva i biolokog organizma. Ljudsko drutvo je agregat jedinki koje su manje vie ratrkane i slobodne, dok je bioloki organizam realna cjelina djelova koji ga ine. Evolutivni razvoj ljudskog drutva prelazi put od horde, preko militarizma, pa industrijalizma, do etikog drutva. - horda = faza sukoba - militaristika faza = integracija drutva - industrijska faza = slobodno i demokratsko drutvo - etiko drutvo = humanost i moralnost

EMIL DIRKEM - SOCIOLOGIZAM

David mile Durkheim (1858-1917)

Drutvo je neto iznad i mimo pojedinca, odnosno, ovjek kao individua nije u mogunosti da utie i uslovljava drutvena zbivanja, ve obrnuto, drutvena zbivanja oblikuju ovjeka i utiu na njegovu volju i reguliu njegovo ponaanje. Dakle, glavno odruje prouavanje sociologije jesu drutvene injenice, smatra Dirkem. Drutvene injenice postoje mimo ovjekove volje, razvijaju se van njegove svijesti, one su prosto drutvena datost, koja se moe spoznati samo spoljanim posmatranjem. Skup vjerovanja i osjeanja koja su zajednika svakom lanu jednog istog drutva, ine jedan sistem, koji ima svoj ivot; moemo ga nazvati kolektivna svijest . Tri grupe drutvenih injenica, koje ine kolektivnu svijest superiornu u odnosu na pojedinanu svijest ovjeka:

8

1. Pravna pravila i zakoni 2. Masovne drutvene pojave 3. Religiozne dogme ovjek se raa, smatra Dirkem, kao izuzetno samoivo i sebino bie, koje se rukovodi linim interesima, a kolektivna svijest mu prua mogunost da se podvrgne drutvenim zakonima i postane socijalizovana ivotinja. Razlikovanje normalnih od patolokih (bolesnih) drutvenih pojava na osnovu naunih kriterijuma. Prosjenost, konkretni tip drutva, vremenska dimenzija. Pojam anomije. Anomija kao stanje drutva u kojem nedostaje skup pravila i normi o ljudskom ponaanju.(M.Milosavljevi). Anomija kao osjeanje besciljnosti ili oaja, izazvano drutvenim promjenama (E.Gidens). Prinudne podjele rada, ekonomske i socijalne krize, klasni sukobi, dovode do anomije. Najdrastiniji primjer anomiskog stanja samoubistvo. Tipologija samoubistva: egoistiko, a