Sociologija Sela

  • View
    45

  • Download
    3

Embed Size (px)

DESCRIPTION

sociologija

Text of Sociologija Sela

  • Prof. dr Ivan ijakoviisijakovic@yahoo.comwww.sijakovic.com

  • LITERATURA1) Milovan Mitrovi, Sociologija sela , Beograd, 1998.2) Cvetko Kosti, Sociologija sela , Beograd,1975.3) Henri Mendras, Seljaka drutva, Zagreb, 1986. 4) Krstan Maleevi, Kuda ide nae selo?, Beograd, 2004.

  • Provera znanja kriterijiKriteriji Maks. bodovaPotrebno za prolazPohaanje nastave106Angaman na nastavi106Testovi tokom semestra30 (2x15)18Seminarski rad2011Zavrni ispit3019UKUPNO10060

  • Globalni odnos ruralno-urbanoPolovina globalne populacije ivee do kraja 2008. godine u gradovima, prvi put u istoriji, procenjuje UN u najnovijem izvetaju.Do sredine XXI veka u gradovima e iveti 6,4 milijarde ljudi u poreenju sa 3,3 milijarde koliko ih je sada, a svetska populacija e do 2050. narasti na 9,2 milijarde sa trenutno 6,7 milijardi, prognozira se u izvetaju.

  • U najrazvijenijim regionima - Evropi, Severnoj Americi i Okeaniji, daleko vie ljudi ivee u urbanim sredinama, kao i u Latinskoj Americi i na Karibima. Izuzetak u tom trendu su Afrika i Azija, ali na tim kontinentima ivi najvei deo svetske populacije. Azija i Afrika jo imaju veu ruralnu od urbane populacije. Sada na tim kontinentima u gradovima ivi 40 odsto populacije.

  • Sa ubrzanom urbanizacijom, svetska ruralna populacija, oekuju u UN, poee da opada za desetak godina i mogla bi da se spusti na 2,8 milijardi ljudi u 2050. sa 3,4 milijarde koliko je sada.

  • Pokazatelji za Republiku Srpsku

    1996.2001.2006.20112015RSGrad39,0%45,047,449,253,0Selo61,055,052,650,847,0BLGrad42,050,052,856,359,5Selo58,050,047,243,740,1

  • Metafora Svet je globalno selo

  • Nastanak i razvoj sociologije selaSociologija kao nauna disciplinaSociologija sela (Ruralna sociologija) kao posebna socioloka disciplinaMesto sociologije sela u sistemu sociolokih disciplinata prouava sociologija sela? Selo kao drutvena grupaSelo kao ivotna i radna zajednicaSeljatvo kao klasa (sloj) drutva

  • Nain ivota na seluDrutveni odnosi na seluDrutvene pojave, procesi i tvorevine na seluOdnos selo - gradSpecifinosti rada na seluPoljoprivreda kao zanimanje Promene u poljoprivredi i transformacija selaSeoska ekonomijaPromene u drutvu i njihov uticaj na selo

  • Demografska kretanja na seluEkologija i seloSeoska kulturaSistem vrednosi na seluBudunost selaSociologija sela je nauka koja se bavi prouavanjem nastanka i razvoja sela, drutvenih odnosa, oblika rada i naina ivota na selu, te odnosa selo-grad i poloaja sela u drutvu.

  • Izvori sociologije selaAntika misao o selu (Ilijada i Odiseja, Platon, Aristotel)Stari Rim i seloFeudalizam i vezanost za zemljuFrancuska revolucija i ubzanje prvobitne akumulacije kapitalaIndustrijalizacija i ruralni egzodusEkonomska uenja i problemi selaMarksizam i seljako pitanje

  • ...Razvitak kapitalistikog oblika proizvodnje presekao je ivotni nerv sitnog gazdinstva u poljoprivredi; ono neodoljivo nazaduje i propada. (F. Engels)Emil Dirkem i francuska sociologija Razvoj sociologije sela izmeu dva Sv. Rata - SSSR, Poljska, Italija, Rumunija, ehoslovakaVuk Karadi, Jovan Cviji, Valtazar Bogii, Sreten Vukosavljevi,

  • Odnos sociologije sela i srodnih naulaSoc. sela i nauka o poljoprivrediSoc. sela i soc. gradaSoc. sela i ekonomijaSoc. sela i soc. radaSoc. sela, antropologija i etnologijaSociologija sela i socijalna psihologija

  • SOCIOLOKI METODznaaj metoda za naukumetod i metodologijapored naunog, postoje i drugi oblici saznanjaveza predmeta i metoda sociologijeznaaj analitikog postupka (analiza, apstrakcija,specijalizacija,klasifikacija i dedukcija)i sintetikog postupka u naunom istraivanju (sinteza, generalizacija, konkretizacija, spajanje, indukcija)

  • Faze naunog istraivanjaizbor teme formulisanje problema istraivanjaodreenje predmeta istraivanja (teorijsko, operacionalno)Ciljevi istraivanja: a)nauni (deskripcija,klasif. i tipologija nauno otkrie, nauno objanjenje i nauna prognozab) praktini ciljevi (praktina primena, razvojno istraivanje, akciona osnova za izradu strategije)hipotetiki okvirprikupljanje naune grae

  • Nauni opis pojave koja se istraujeNauno objanjenje istraene pojaveUkljuenje dobijenih rezultata u naunu teoriju i sistem nauke Instrumenti i tehnike sociolokog istraivanjaposmatranjerazgovor i upitnikklasifikacija i merenjestatistika analiza

  • eksperimentuporedna analizaanaliza sadrajastudija sluaja (case study) Faze istraivakog projektauvodni deoformulisanje problema istraivanjaodreenje predmeta istraivanja (teorijsko, opertacionalno)

  • cilj istraivanja (nauni, praktini)postavljanje hipotezavarijable tehnike prikupljanja podatakauzorakanaliza dobijenih rezultatazakljuakliteratura i izvori

  • Osnovni elementi projektaNaziv projektaNaruilacizvoa projektaRezime projektaOsnovni podaci o organizaciji koja izvodi projekat

  • Pozadina, Okruenje (obrazloenje teme istraivanja)Cilj (evi) projektaPlan projekta (aktivnosti: radionice, okrugli stolovi, prezentacije, promocije)Metodi i instrumenti istraivanjaKalendar aktivnostiImplementacija projektaVrednovanje projektaProjektni timBudet projekta

  • Elementi seminarskog rada ili esejaObim: 4000 5000 reiSamostalni izbor ili zadata temaIzbor teme (oblast, interesovanje, namere, aktuelnost, mogunosti istraivanja, primena svih faza metodolokog postupka)Skica rada A) uvod (ta se eli istraivati) B) okvir istraivanja (pojmovi, teme, kategorije koje treba objasniti) C) osnovni rezultati rada (ta je dokazano ovom analzom) D) dostupnost literature, izvora, podataka

  • PRIMERUzroci depopulacije sela u RS

    A. Uvod: zato je ova tema znaajnaB. Okvir istraivanja: pojam depopulacije, uzroci depopulacije: prirodni, ekonomski, socijalni, kulturni; poloaj sela, strategija razvoja sela.....C. Rezultati istraivanja: demografska slika sela u RS, natalitrt, prirodni prirataj, naputanje sela; istoriski uzroci i sistem vrednosti; socijalni uzroci, infrastruktura; ekonomsko stanje sela; zdravstvo; obrazovanje, kultura, uloga institucija....

  • D. Zakljuak E. Izbor literature (15 referenci)

  • Pojmovno kategorijalni aparat Sociologije selaSeloSeljatvo (zajednica, socijalni sloj-klasa)Seljako drutvo sporna teorijska kategorijaSeoski (seljaki) nain ivota: rad, izvori egzistencije, uticaj trita, stanovanje, komunikacija, uticaj prirodnih procesa, odnosi na selu, porodica, domainstvo, susedstvo.Naselja, transformacija poljoprivrede, seoska ekonomija, lokalni uticaji i organizacije, seoski identitet, tehnoloki napredak, meuljudski odnosi.

  • Tradicija, kulturni obrasci, modernizacija sela, sterotipi o selu i seljatvu.Ruralna struktura: prirodni uslovi, stanovnitvo, svojinski odnosi, seljakov rad, tehnika sredstava, organizacija rada u poljoprivredi, dravna agrarna politika.

  • Funkcije selaProizvodna, ekonomska funkcijaDemografska funkcijaSocijalna funkcijaEkoloka funkcijaAntropoloko-kulturna funkcija

  • Tipovi seoskih naseljaPrema geografskom poloaju: a) brtska, b)planinska, c)ravniarska sela, d)sela u dolinamaPrema gustini naselja (J.Cviji): a)sela razbijenog tipa, b) sela zbijenog tipaPrema veliini: a)mala sela-do 500 stanovnika, b) srednja sela-500-1000, c)velika sela, sa prateim objektima preko 1000 stanovnikaPrema tipu gazdinstva: a)poljoprivredna, b)meovita, c)nepoljoprivredna, specijalizovana (rudarska,banjska)

  • Prema udaljenosti od saobraajnica: a)sela blizu puteva, b) sela udaljena od glvnih komunikacijaPrema blizini grdskog naselja: a) prigradska,b) manja udaljenost od grada, c)vea udaljenost o grada

  • Karakteristike agrarne i ruralne drutvene struktureAgrarna struktura skup elemenata poljoprivredne proizvodnje i njihov uticaj na seosku zajednicu i ire drutvene delovePrirodni usloviStanovnitvoSvojinski odnosi i veliina posedaSeljakov radTehnika opremljenostOrganizacija rada i usmerenost proizvodnjeDravna agrarna politika

  • Ruralna drutvena struktura Karakter naselja, veliina, stanovnitvoLokalna organizacija (grupe, ustanove)Starosedeoci i imigranti (doseljenici)Vezanost za seosku ekonomijuSeoska kulturaUkupan odnos moderno - tradicionalno

  • Poljoprivreda kao oslonac agrarne i ruralne struktureIstorijski razvoj poljoprivredeKarakteristike zemljita :KlimaVlagaPedoloki sastavStepen degradacije hemijskim sredstvimaTipologija zemljita (ravniarsko, breuljkasto, brdsko-planinsko, planinsko)Namena (oranice, vonaci, vinogradi, livade, panjaci)

  • Arondacije, komasacije, melioracijeEkologija (priroda, ume, reke, opti ambijent, ekoloka ravnotea)Odrivi razvojBiotehnologija Zdrava hrana

  • Seosko gazdinstvoTradicionalno poimanjeProblemi i mogunosti u vreme socijalizmaVeliina i struktura (poljoprivredno, meovito, nepoljoprivrednoUlaganja u razvoj (napredakili stagnacija, nagli pad)Tempo i putevi transformacije Dopuna seoskom gazdinstvuMogunosti agrobiznisa

  • Agrarna politikaNovi svojinski odnosi (nestanak PK i zadrune svojine)Trite i otkup poljoprivrednih proizvodaKapital i finansiranje (krediti)Mere podsticaja u poljoprivredi (stimulisanje , nagrade i fondovi)Cene i paritetiPoreziZdravstvo, osiguranje, penzije