Solventnost u Osiguranju

Embed Size (px)

DESCRIPTION

solventnost u osiguranju

Citation preview

  • 1SOLVENTNOST U OSIGURANJU

    Doc. dr. sc. Jasmina Selimovi

    Solventnost je

    a) Sposobnost podmirivanja obavezab) Sposobnost podmirivanja obaveza u roku

    dospijeac) Sposobnost podmirivanja obaveza u dospjelom

    iznosud) Sposobnost podmirivanja obaveza u roku

    dospijea i u dospjelom iznosue)

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 2Solventnost

    je platena sposobnost preduzea; Sposobnost poduzea da raspoloivim novanim sredstvima podmiri sve svoje dospjele obveze plaanja u rokovima njihova dospijea.

    je situacija u kojoj je imovina poduzea vea od njegovih dugova;

    je, po financijskim smjernicama Evropske ekonomske zajednice najmanji iznos vlastitog kapitala osiguravatelja prema prihodima od premije i obvezama za tete u neivotnim osiguranjima. doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Struktura izlaganja

    I Teorijski okvir solventnosti

    II Modeli ocjene solventnosti u osiguranju

    III Solventnost u Bosni i Hercegovini

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 3Problem istraivanja

    Nauno ispitivanje solventnosti se moe svesti na dva osnovna problema:

    dostatnost i adekvatnost teorijskih odrednica modela ocjene solventnosti i

    mogunosti apliciranja standardnog i internog (internih) modela na promatrano trite

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Koncept solventnosti

    Lat. solvere platena sposobnost preduzea, odnosno sposobnost preduzea da raspoloivim novanim sredstvima podmiri svoje dospjele obaveze plaanja u rokovima njihovog dospijea; to je situacija u kojoj je imovina preduzea vea o njegovih dugova. (Rjenik osiguranja, 1997.)

    Tri koncepta solventnosti going concern, breakup, run-off

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 4Koncept solventnosti contd

    Tri koncepta solventnosti going concern, breakup, run-off Going concern - osiguravatelj je solventan kada

    plaa svoje obaveze u rokovima dospijea Break up - osiguravatelj plaa obaveze ne po

    dospijeu, nego u trenutku kada doe do likvidacije poslovanja

    Run off - podrazumijeva nemogunost inicijalnog osiguravatelja da ispunjava svoje obaveze po zakljuenim policama, ve prenosi obaveze (i portfelj u cjelini) na drugog osiguravatelja koji je to voljan prihvatitidoc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Evolucija koncepta

    Klasini modeli ocjene solventnosti tehnike rezerve, mortalitet, kamatna stopa

    Ekonomski modeli ocjene solventnosti izloenost rizicima

    Evropski modeli ocjene solventnosti direktive EU

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 5Klasini model ocjene solventnosti

    Osnovne odrednice solventnosti osiguravatelja su postavljene 1966. godine. Osnovni uvjeti koje kompanije trebaju ispuniti su: obaveze osiguravatelja trebaju biti vrednovane na nain da mogu

    obezbijediti jake rezerve; Zillmerova rezerva je prihvatljiv alat s obzirom da je potrebno kreirati

    model optereenja neto premije trokovima akvizicije; kod vrednovanja obaveza neophodno je proraunati dodatna

    rezerviranja (s obzirom na budue mogue uveanje trokova); mortalitetne tablice koje se koriste moraju biti paljivo odabrane; vrednovanje obaveza treba biti po stopi koja je nia od stope koja se

    primjenjuje kod vrednovanja imovine; ukupna matematika rezerva mora u svakom trenutku biti najmanje

    jednaka sumi otkupnih vrijednosti koje su garantirane ugovorima.doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Ekonomski model ocjene solventnosti

    Razvijeni u zadnjih 30-ak godina Za razliku od prethodno koritenih, klasinih

    modela ocjene solventnosti, ekonomski modeli su u obzir kod ocjene solventnosti uzeli sve rizike kojima je izloen osiguravatelj Rizik loe procjene imovine Rizik neadekvatne neto premije Rizik neusklaenosti imovine i obaveza

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 6Evropski model ocjene solventnosti

    Direktive Evropske unije o solventnosti

    Solventnost 0 70-e godine C. Campagne

    Solventnost 1 90-e godine Mller

    Solventnost 2 2009. godina

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Teorijski okvir istraivanja

    Solvency 0 tri direktive ivotnog osiguranja tri direktive neivotnog osiguranja

    Solvency I (2002/83/EC i 2002/13/EC)

    Solvency II (2009/138/EC)

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 7Solvency 0

    Neivotno osiguranje Prva direktiva objavljena 24. jula 1973. godine 1987. 1992.

    ivotno osiguranje Prva direktiva objavljena 5. marta 1979. godine 1990. 1992.

    Cornelius Campagnedoc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Solvency 0 contd

    Solvency 0 omjer slobodnih sredstava (aktive) i tehnikih

    rezervi omjer slobodnih sredstava i riziko osigurane

    sume omjer slobodnih sredstava i osigurane sume

    omjer iznosa gubitka u promatranoj godini i iznosa tehnikih rezervi

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 8Solvency 0 contd N

    Margina solventnosti se rauna kao via vrijednost od sljedee dvije veliine Indeksa premija Indeksa teta

    Indeks premija 18% bruto premije do 10 M 16% bruto premije preko 10 M

    Indeks teta 26% bruto prosjeka nastalih teta do 7 M 23% bruto prosjeka nastalih teta iznad 7 M

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Solvency 0 contd

    Mjera solventnosti iz 1961. godine

    OG oekivani gubitak SR slobodne rezerve (omjer slobodnih

    sredstava osiguravatelja (aktive) i tehnikih rezervi predstavljaju iznos slobodnih sredstava iznad iznosa koji je potreban za pokrie tehnikih rezervi)

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    )( SROGP

  • 9Solvency 0 contd

    Margina solventnosti kao % TR

    Uz vjerovatnou 95%, tvrdi se da e OG biti manji od SR, te je MS 4% TR

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    VaR OG 1 godina 2 godine 3 godine 5 godina 10 godina

    =0,001 9 10 10 12 14

    =0,01 7 7 7,5 8 9

    =0,05 3,5 4 4 4 3

    =0,1 2,5 2,5 2 2 1

    Solvency 0 contd

    Tri mogua rjeenja za raunanje MS: margina solventnosti se rauna kao 24% ukupno

    bruto naplaene premije; margina solventnosti se rauna kao 34% ukupnih

    teta; margina solventnosti se rauna kao 19%

    tehnikih rezervi; Vremenski period promatranja je prosjek tri

    godine.

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 10

    Solvency 0 - pro et con

    Prednosti Nedostaci

    Lako primjenljivi obrauni Rizici nisu eksplicitno obuhvaeni

    Lako administriranje Ne uvaava poveanje trine kompleksnosti

    Principi jednostavni za shvaanje Ne uvaava poveane potrebe zatite osiguranika

    Vrednovanje imovine nije usaglaeno

    Poveanje nivoa sigurnospoveanje rezervi

    poveanje RSMmanje raspoloivog kapitala

    Izrauni su vreni samo na posljednji dan

    poslovne godine

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Australija Kanada Danska Holandija Singapur vicarska V. Britanija SADVrednovanje

    Pasiva BE aktuarski BE BE BE BE BE aktuarskiTehnike rez. FV aktuarski MV FV FV FV FV aktuarskiAktiva MV MV MV MV MV MV MV troak MV

    Solventnost

    Fiksni omjer 1973. EU EU EU EU

    Riziko faktori da da da da da da

    Scenarij da da da da da da MCR da

    Principi da da da da ECR

    Kapital

    Fiksiran 2 mil $ EU EU 5 mil $ EU EU

    MCR da100% MCT

    120% TAAMda EU da EU da EU da EU % RBC

    SCR150% od

    MCT/TAAM TC TRR TC ECR RBC

    Interni modeli

    Upotreba da da da da da da ALM

    Vremenska odrednica

    Period (god.) trajno 5 1 1 trajno 1 1 1

    Intervencija

    Intervencija da da semafor da da da da 5 nivoa

    Nivo pouzdanosti

    Pouzdanost %VaR 99,0 i

    99,5VaR 99,5 ES 99,0 99,5

    Dostupni solventni kapital

    Postojanje kapital TAAM ASC ASC FR ASC ASC TAC

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 11

    Lista skraenica

    ALM engl. assets liability management, upravljanje imovinom i obavezama ASC engl. available solvency capital, dostupni solventni kapital BE engl. best estimate, najbolja procjena ECR- engl. Enhanced capital requirement, pojaani kapitalni zahtjevi ES ili TVaR engl. expected shortfall, tail value at risk, oekivani krajnji gubitak EU European Union FR engl. financial resources, finansijska imovina FV engl. future value, budua vrijednost MCR engl. minimum capital requirement, minimalni kapitalni zahtjev MCT engl. minimum capital test, minimalni test za kapital MV engl. market value, trina vrijednost RBC engl. risk-based capital, riziko bazirani kapital TAAM engl.test of adequacy of assets, test adekvatnosti imovine TAC engl. total adjusted capital, ukupni prilagoeni kapital TC engl. target capital, ciljani iznos kapitala TRR engl. total risk requirement, ukupni riziko zahtjev VaR engl. value at risk, riziko vrijednost

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Solvency I

    Mller-ov izvjetaj Zahtijevani iznos solventnosti (zakonski

    propisana margina solventnosti) je predstavljen kao zbir dva rezultata: prvi rezultat 4% iznosa matematike rezerve; drugi rezultat 0,3% riziko kapitala (riziko kapital

    je razlika izmeu maksimalnog iznosa naplaene premije po sklopljenim ugovorima i matematike rezerve).

    Rezultati trebaju umanjeni za faktor reosiguranja (prvi rezultat se mnoi sa 0,85 a drugi sa 0,50).doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 12

    Solvency I contd

    Raspoloiva margina solventnosti

    Zahtijevana margina solventnosti

    Garantni fond

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Solvency I contd

    Tehnike rezerve matematika rezerva diskontna stopa reijski dodatak uee u dobiti

    Margina solventnosti omjer solventnosti

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    1002/1

    TR

    TSMSMR

    42

    7322

    81 RRRRRRTR

  • 13

    Margina solventnosti

    Omjer solventnosti

    SMR - omjer solventnosti (vrijednost se izraava u %)

    TSM - ukupan iznos margine solventnosti TR - ukupna vrijednost rizika

    TSM = kapital+rezerve-odbitne stavke

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    100

    21

    TR

    TSMSMR

    42

    7322

    81 RRRRRRTR

    Margina solventnosti contd

    rizik osiguranja (rizik proizlazi iz mogunosti nenadanih katastrofa, to moe rezultirati masovnim isplatama)

    pretpostavljeni rizik kamatne stope (rizik da e povrat od ulaganja biti manji od pretpostavljene kamatne stope)

    rizik upravljanja imovinom (rizik gubitka vrijednosti imovine, to je rezultat globalnih turbulencija u ekonomiji)

    rizik upravljanja (poslovni rizik koji nadilazi oekivane vrijednosti) rizik garancija (rizik isplata bonusa i ostalih garancija po ugovorima

    varijabilnih ivotnih i rentnih osiguranja) rizik osiguranja (rizik isplata treim osobama po sklopljenim

    ugovorima rizici oboljenja)doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    42

    7322

    81 RRRRRRTR

  • 14

    Solvency I contdKategorija SMR Mjere

    Nije kategorizirano Mjere se ne poduzimaju

    Kategorija 1 Kreiranje plana poslovnog unapreivanja

    Kategorija 2

    a. Kreiranje i implementacija plana osiguravanja solventnosti

    b. Zabrana ili ograniavanje isplata dividendic. Zabrana ili ograniavanje isplata dobiti vlasnicima

    policad. Promjena metoda kalkulacija premija za nove

    ugovoree. Zabrana ili ograniavanje isplata bonusa

    menaderimaf.

    Kategorija 3 Djelomina ili potpuna suspenzija poslovanja na odreeni period

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    %200SMR

    %200%100 SMR

    %100%0 SMR

    %0SMR

    Margina solventnosti contd

    Raspoloiva margina solventnosti - ASM uplaeni dioniki kapital (gdje se u sluaju da se radi o osiguravatelju

    koji se bavi uzajamnim osiguranjem, ovdje misli na sredstva koja ini inicijalni fond osnivaa uvean za druga sredstva osnivaa koja trebaju ispunjavati precizne uvjete;

    rezerve (statutarne i neobavezne); iznos dobiti ili gubitka koji se dobiju nakon sto se finansijski rezultat

    umanji za iznos dividendi koje se isplauju;

    iznos profitnih rezervi (ukoliko je njihovo postojanje predvieno zakonom), koje se upotrebljavaju za pokrie eventualnih gubitaka ali nisu raspoloive za distribuciju osiguranicima (pripisivanje dobiti po policama).

    Iznos ASM treba umanjiti za iznos dionica osiguravatelja koje dri kod drugog osiguravatelja.

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 15

    Margina solventnosti contd

    Zahtijevana margina solventnosti RSM

    Iznos vei od ASM

    Dva rezultata

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    RSM

    Iznos RSM je jednak zbiru sljedea dva rezultata: Prvi rezultat: zasniva se na matematikoj rezervi

    4% matematike rezerve od poslova ivotnog osiguranja i reosiguranja (bruto od reosiguranja) se mnoi faktorom koji je dobijen od podataka posljednje finansijske godine (faktor se dobije kao kolinik ukupnog iznosa matematike rezerve neto do reosiguranja i ukupnog iznosa bruto matematike rezerve faktor koji se dobije kao omjer dvije spomenute veliine ne smije biti manji od 0,85);

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 16

    RSM

    Drugi rezultat: zasniva se na riziko kapitalu za sve police ivotnog osiguranja iji riziko kapital nije

    negativan broj, faktor od 0,3% se mnoi sa omjerom neto iznosa riziko kapitala i bruto iznosa riziko kapitala omjer ove dvije veliine ne smije biti manji od 0,50; ukoliko su u portfelju privremena riziko osiguranja, iji je rok trajanja do tri godine, tada se omjer rizikokapitala mnoi sa 0,1%; ukoliko su u portfelju privremena riziko osiguranja, iji je rok trajanja vie od tri godine, ali manje od pet godina, tada se omjer riziko kapitala mnoi sa 0,15%;

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Garantni fond

    =1/3 RSM Min 3,0 M EUR Za uzajamno osiguranje dozvoljeno umanjenje od

    25% Revidiranje svakih 5 godina (za 9 godina povean

    za 0,7 M EUR) Bazni iznos se automatski poveava za onoliko procenata

    koliko je promjena u vrijednosti Indeksa potroakih cijena izmeu 20.03.2002. godine i datuma kada se vri revidiranje. Uoeni procent se mnoi sa 100,000 EUR i za taj iznos se poveava inicijalni garantni fond. Ukoliko je procentualna promjena u odnosu na posljednje revidiranje manja od 5%, tada se izmjene ne vre u tom periodu.

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 17

    Solvency I pro et conPrednosti Nedostaci

    I pored izvrenih unapreenja, sistem je zadrao

    jednostavnostModel nije sofisticiran

    Administriranje jednostavno i jeftino Model nije sveobuhvatan

    Povean je stepen zatite osiguranika u odnosu

    na S 0

    U odnosu na svjetske standarde sistem je zastario (u SAD je ve u upotrebi riziko-bazirani sistem RBC)

    Osim iznosa margine solventnosti, u obzir se uzima i sastav margine solventnosti i garantnog fonda

    Upravljanje rizikom postaje nezaobilazan dio svakog poslovanja - ovaj sistem to ne prepoznaje

    Izrauni se kontinuirano provjeravaju i

    osiguravatelj u svakom trenutku treba raspolagati sredstvima

    Rizici nisu eksplicitno obuhvaeni

    Zemlje lanice EU su, ukoliko ele, za svoja

    osiguravajua drutva mogla i pootriti kriterije

    Rezultati izmeu osiguravajuih drutava se

    mogu komparirati doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Determinante ocjene

    Margina solventnosti = viak imovine u odnosu na obaveze

    Relevantne mjere MCR minimalni kapitalni zahtjev SCR solventni kapitalni zahtjev (definiran

    zakonom, ciljni iznos) ASM raspoloivi iznos

    ASMMCR - statika solventnost ASMSCR dinamika solventnost

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    ASMSCRMCR

  • 18

    Tretman solventnosti

    Solventnost kao neophodnost:

    osiguravanja poslovanja drutva za osiguranje (to je primarni cilj uprave kompanije), ili

    obezbjeivanja sredstava koja su dovoljna za ispunjavanje obaveza prema vlasnicima polica osiguranja (to je primarni cilj supervizora osiguranja).

    Komplementarni i/ili iskljuivi uslovi?!?doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Determinante ocjene contd

    Matematika rezerva

    Aktiva osiguravatelja

    Premija osiguranja

    Rizici

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 19

    Matematika rezerva

    Determinanta samo u ivotnom osiguranju Najvaniji dio tehnikih rezervi

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Aktiva osiguravatelja

    Koncepti vrednovanja aktive: Knjigovodstvena vrijednost Likvidacijska vrijednost Trina vrijednost U odnosu na ekonomsku vrijednost drutva za

    osiguranje Trina vrijednost generalno predstavlja

    vrijednost koju imovina kompanije moe postii ukoliko se nudi i prodaje na tritu. Ova vrijednost se oznaava i kao fer vrijednost (potena vrijednost)doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 20

    Premija osiguranja

    je materijali odraz visine rizika Vjerovatnoa a posteriori

    Neivotno osiguranje Zakon velikih brojeva

    ivotno osiguranje Aktuarske tablice

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Rizici

    Teorija razlikuje veliki broj podjela

    Sluajne fluktuacije teta (teorija rizika) Varijacije u trendovima uoenim u tablicama i

    vjerovatnoama Gubitak iz investicija Ostali rizici

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 21

    Solvency I

    Tehnike rezerve Matematika rezerva Kamatna stopa Reijski dodatak Uee u dobiti

    Margina solventnosti Garantni fond

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Osiguranje u BiH

    Osnovni pokazatelji u 2012.

    EU27 Hrvatska SrbijaCrna Gora

    BiH

    Broj drutava za osiguranje

    5.086 27 27 11 25

    Ukupna premija (milioni EUR)

    1.063.713 1.197 539 67 258

    Od toga ivotno (milioni EUR)

    622.890 326 98 9 44

    Premija ukupno/stanovnik (EUR)

    1.922 279 73 108 67

    Premija ivotnog os./stanovnik (EUR)

    1.142 76 13 15 11

    Udio premije u BDP 7,70 2,69 1,86 2,04 1,95doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 22

    Solvency I u BiH

    Pravilnim o elementima i kontroli margine solventnosti u FBiH (Sl. novine FBiH 80/06)

    Pravilnik o izmjenama Pravilnika o elementima i kontroli margine solventnosti (Sl. novine FBiH 50/13)

    Pravilnim o elementima i kontroli margine solventnosti u RS (Sl. glasnik RS 103/12)

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Solvency I u BiH contd

    Margina solventnosti ivotna osiguranja Neivotna osiguranja

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 23

    Solvency I u BiH contd

    Kapital je adekvatan ukoliko je ve od sljedee tri kategorije margine solventnosti, 1/3 margine solventnosti (odnosno garantnog

    fonda), minimalnog iznosa garantnog fonda propisanog

    odredbama Zakona (to je u sluaju ivotnih osiguranja u Federaciji BiH 3.000.000 KM).

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Solvency I u BiH contd

    Garantni fond ne moe biti manji od 1/3 margine solventnosti, minimalnog iznosa garantnog fonda

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 24

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Solvency II

    Sistem ocjene tri stuba Sistem je baziran na riziku Razmatra se bilans stanja Stepen zatite sredstava Vremenska odrednica Rizici

    mjere rizika korelacije

    Pristupi ocjeni rizikadoc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 25

    Elementi ocjene solventnosti u ivotnom osiguranju

    Rizici klasifikacija korelacije

    Imovina i obaveze

    Vrednovanje tehnikih rezervi

    Procjena kapitalnih zahtjevadoc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 26

    Klasifikacija rizika

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Nivo 2 rizika

    rizik osiguranja

    rizik u polici

    biometrijski rizik

    mortalitet

    morbiditetrizik isteka ugovora i

    otkupa

    rizik trokova

    kreditni rizik

    trini rizik

    operativni rizik

    rizik likvidnosti

    Imovina i obaveze

    QIS 5 ukazuje na sljedee: osiguravatelji moraju koristiti mark-to-market

    pristup (dakle, vrednovanje aktive i pasive prema trinim veliinama koje su poznate), te na taj nain kvantificirati ekonomsku vrijednost aktive i pasive

    u situacijama gdje odreivanje vrijednosti na osnovu trinih informacija nije mogue koristi se mark-to-model pristup (podrazumijeva vrednovanje na bazi dijela informacija koje su dostupne sa trita).

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 27

    Tehnike rezerve

    predstavljaju izvor sredstava kojima se pokrivaju sve obaveze osiguravatelja prema osiguranicima vlasnicima polica i korisnicima osiguranja

    Iznos tehnikih rezervi mora biti jednak iznosu koji bi osiguravatelj ili reosiguravatelj platio drugoj strani, ukoliko bi dolo do trenutnog transfera obaveza po osnovu sklopljenih ugovora na tu drugu stranu

    Vrijednost TR = zbir najbolje procjene i rizikomargine doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Najbolja procjena

    Najbolja procjena treba opisivati vjerovatnoomponderisani prosjek buduih novanih tokova (uz uvaavanje koncepta vremenske vrijednosti novca oekivana sadanja vrijednost buduih novanih tokova)

    Nerizina kamatna stopa

    EIOPA sugerira vladine obveznice rejtinga AAA kao benchmark

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 28

    Najbolja procjena contd

    Neizvjesnost u pogledu vremena nastanka, frekvencije i intenziteta teta,

    Neizvjesnost u pogledu iznosa tete i vremenu koje je potrebno za njeno rjeavanje,

    Neizvjesnost u pogledu iznosa trokova, Nesigurnost u indeksne i/ili trine vrijednosti koje utjeu na

    iznos tete, Neizvjesnost u pogledu zakonskih, drutvenih i ekonomskih

    faktora, Neizvjesnost u kontekstu ponaanja vlasnika police osiguranja, Nesigurnost novanih tokova (pogotovo onih koji su u direktnoj

    vezi sa vrijednostima na neki proli datum), Zavisnost (direktna ili indirektna) meu uzrocima neizvjesnosti.

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Riziko margina

    Iznos koji treba da osigura da je vrijednost tehnikih rezervi ekvivalentna iznosu koji (re)osiguravatelj moe potraivati da bi ispunio obaveze iz osiguranja i reosiguranja

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    11

    01

    1

    0

    )1(

    )(

    )1(

    )(

    t

    t

    tRU

    tt

    tRU

    r

    tSCRCoC

    r

    tEOFCoCCoCM

  • 29

    Kapitalni zahtjevi

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Stub 1

    Solvency Capital Requirement - SCR

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    IASCRBSCRSCR ops

    ji

    jiji SCRSCRCorrBSCR,

    ,

  • 30

    Stub 1 contd

    Minimum Capital Requirement - MCR

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    **lifelifelifenonlifenon MCRMCRMCRMCRMCR

    i

    jji

    iilife CARTPMCR

    lob

    lobloblobloblife PTPMCR ;max*

    SCR standardni modul

    ivotna osiguranja

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    ji

    jijilife SCRSCRCorrSCR,

    ,

    i j smrtnost dugovjenost invalidnost istek trokovi revizija CAT

    smrtnost 1

    dugovjenost -0,25 1

    invalidnost 0,25 0 1

    istek 0 0,25 0 1

    trokovi 0,25 0,25 0,5 0,5 1

    revizija 0 0,25 0 0 0,5 1

    CAT 0,25 0 0,25 0,25 0,25 0 1

  • 31

    SCR interni modul

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Stres testoviRizik Stres test

    Smrtnost - 15% porast mortaliteta

    Dugovjenost - 20% smanjenje mortaliteta

    Invalidnost

    - 35% porast invaliditeta tokom prve godine,

    - 25% - tokom narednih godina

    - Trajno smanjenje stope oporavka od 20%

    Istek- Utvrditi efekte razlike izmeu predaje i davanja najbolje procjene

    - Maksimum od: Poveanje odnosno smanjenje mogunosti isteka za 50% ilimasovni istek od 30% svih polica

    Trokovi- Poveanje buduih trokova 10%

    - Poveanje inflacije trokova od 1% godinje

    Revizija- Korekcija anuiteta zbog neoekivane promjene postupka potraivanja

    odtete

    - Poveanje isplate beneficija koje su izloene reviziji za 3%

    CAT - Apsolutni porast rizika mortaliteta od 1.5doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 32

    MCR

    Izraun treba biti jasan i jednostavan, Izraun treba dati rezultat koji e predstavljati najnii nivo

    sredstava koji osiguravatelj treba odravati, Za kvantificiranje se koristi metoda VaR, uz nivo pouzdanosti

    85% u toku jedne godine; Identificirani su apsolutni minimumi za razliite vrste

    osiguranja, gdje za ivotno osiguranje najnia donja granica iznosi 3,200,000 EUR (ukljuujui i uzajamna drutva);

    Iznos MCR-a ne smije biti nii od 25% SCR-a ili biti vii od 45% SCR-a (bez obzira da li je SCR izraunat standardnom formulom ili internim obrascem).

    Usklaivanje do oktobra 2014. godine

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Mjere rizika

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 33

    Mjere rizika contd

    Osnovni pristup mjerenju nivo 0 minimum konzervativizma nivo 1 nivo 2 potpuni konzervativizam

    Benchmark pristup

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Solvency II u praksi BiH

    ivotna osiguranja

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    ji

    jijilife SCRSCRCorrSCR,

    ,

    i j smrtnost dugovjenost invalidnost istek trokovi revizija CAT

    smrtnost 1

    dugovjenost -0,25 1

    invalidnost 0,25 0 1

    istek 0 0,25 0 1

    trokovi 0,25 0,25 0,5 0,5 1

    revizija 0 0,25 0 0 0,5 1

    CAT 0,25 0 0,25 0,25 0,25 0 1

  • 34

    Mortality risk

    tehnike rezerve i riziko kapital

    Standardni obrazac i pojednostavljenje

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    00;max CaRTPCRLife MRmort

    mortshockNAVLifemort 2/1

    , 1,110,0 nsmort nqTotalCaRLife

    Longevity risk

    Standardni obrazac i pojednostavljenje

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    hocklongevitysNAVLifelong 2/1

    , 1,110,0 nslong nqBELife

  • 35

    Morbidity risk

    Standardni obrazac i pojednostavljenje

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    disshockNAVLifedis

    20,25,35,, tririrsdis CRCRCRLife

    1,1,35, morbdisir qCaRCR

    2/22,2,25, 1,110,0

    nmorbdisir nqCaRCR

    2/12, 1,110,0

    ntermtr nqTPCR

    Lapse risk

    Standardni obrazac

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    ;;;max massupdownlapse LapseLapseLapseLife

  • 36

    Expenses risk

    Standardni obrazac i pojednostavljenje

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    shockNAVLife expexp

    Eii

    kk

    EnLife nn

    1111111,0exp

    Revision risk

    Standardni obrazac

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    revshockNAVLiferev

  • 37

    CAT risk

    Standardni obrazac i pojednostavljenje

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    cklifeCATshoNAVLifeCAT

    i

    CAT CaRLife 0015.0

    Stres testoviRizik Stres test

    Smrtnost - 15% porast mortaliteta

    Dugovjenost - 20% smanjenje mortaliteta

    Invalidnost

    - 35% porast invaliditeta tokom prve godine,

    - 25% - tokom narednih godina

    - Trajno smanjenje stope oporavka od 20%

    Istek- Utvrditi efekte razlike izmeu predaje i davanja najbolje procjene

    - Maksimum od: Poveanje odnosno smanjenje mogunosti isteka za 50% ilimasovni istek od 30% svih polica

    Trokovi- Poveanje buduih trokova 10%

    - Poveanje inflacije trokova od 1% godinje

    Revizija- Korekcija anuiteta zbog neoekivane promjene postupka potraivanja

    odtete

    - Poveanje isplate beneficija koje su izloene reviziji za 3%

    CAT - Apsolutni porast rizika mortaliteta od 1.5doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 38

    Solvency II u BiH

    Da li Vaa kompanija ima jasnu strategiju i viziju implementacije sistema Solvency II?

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Kako biste ocijenili strategiju Vae kompanije prema Direktivi 2009/138?

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 39

    Kako biste ocijenili stepen razumijevanja Vae uprave sistema Solvency II?

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Da li ste poeli testiranje Solvency II u Vaem drutvu za osiguranje?

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 40

    Prema Vaem miljenju, da li uvoenje novog Solvency II pristupa predstavlja materijalno znaajnu promjenu koncepta ocjene solventnosti u pogledu kvantitativnih zahtjeva (vrednovanje tehnikih rezervi, imovine, obaveza, vlastitih fondova) u odnosu na sistem koji se trenutno upotrebljava u Vaoj kompaniji?

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Da li trenutni nain obrauna solventnosti u Vaoj kompaniji obuhvata rizike?

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 41

    Da li je u Vaem drutvu za osiguranje inicijalno, u svrhu testiranja, primijenjena standardna formula ocjene solventnosti (Solvency Capital Requirement SCR)?

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Da li je u Vaem drutvu za osiguranje inicijalno razvijen interni model ocjene solventnosti (model ili neki njegov modul)?

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 42

    Prema Vaoj procjeni na koji e se od sljedeih naina Solvency II odraziti na Vae poslovanje?

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Na koji nain planirate primijeniti Solvency II u Vaoj kompaniji?

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 43

    Molimo Vas da identificirate podruja gdje smatrate da e za implementaciju Solvency II biti dovoljni vlastiti resursi i/ili resursi matine kompanije?

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    U kojoj od oblasti u primjeni oekujete najvie problema?

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 44

    Mogunosti primjene

    Iako je rok pomjeren za januar 2015. godine 40% bh osiguravatelja radi na izradi strategije implementacije SII

    Proaktivno djeluje svega 10% osiguravatelja

    Uposlenici su primjereno upoznati sa novim zahtjevima

    Uticaj na poslovanjedoc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Ogranienja primjene

    Iako se razmilja o strategiji, osiguravatelji nemaju plana implementacije Direktive

    Uprave se u velikom procentu nedovoljno ukljuuju u problematiku

    Testiranja SII nisu poela u konkretnom obliku (preteno na stratekom nivou)

    20% ispitanika ne planira ni poeti testiranje u narednih 12 mjeseci

    50% ispitanika ne smatra da novi sistem predstavlja materijalno znaajnu promjenu u koncepta ocjene solventnosti!!!doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 45

    Ogranienja primjene contd

    40% ispitanika smatra da su odredbe SII nedovoljno precizirane

    Standardna forma nije ni testirana kod 60% drutava

    90% osiguravatelja nema interni model, niti o njemu razmiljaju

    70% ispitanika u budunosti planira primijeniti iskljuivo standardni model ocjene

    Problemi

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Zakljuak

    Nedostaju podaci koji bi omoguili da se kvalitetno procjene razliite vrste rizika u okviru modula ivotnog osiguranja

    Ne postoji adekvatan zakonski okvir koji bi podrao novi sistem

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 46

    Standardni model ocjene solventnosti bolje od prethodnog modela (SI) kvantificira osiguravateljne veliine Tehnike rezerve Ukljuuje rizika Diskontna stopa Oprezne metode

    Bolja kvantifikacija implicira manji rizik i izloenost riziku nesolventnosti

    To je preduslov za uspjeno poslovanjedoc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    Omnibus II

    1. januar 2016. !!!

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

  • 47

    HVALA NA PANJI

    doc. dr. sc. Jasmina Selimovi, april, 2014.

    SOLVENTNOST U OSIGURANJU

    Doc. dr. sc. Jasmina Selimovi