Taj mahal seminarski

  • View
    359

  • Download
    3

Embed Size (px)

Text of Taj mahal seminarski

ARHITEKTONSKI FAKULTET UNIVERZITETA U SARAJEVU TEORIJA I HISTORIJA ARHITEKTURE 2 II SEMESTAR, k. 2009/2010 godina

Seminarski rad na temu:

TAJ MAHAL

RADILI: Alihodi Edina auevi Edita atovi Nina Dizdar Sanela Dervii Edin

0

Sadraj

Uvod........................................................................................................ 3 Poetak graenja................................................................................... 4 Projektanti i graditelji............................................................................ 5 Organizacija prostora i proporcije....................................................... 6 Sastavni elementi kompleksa............................................................... 7 Mauzolej.................................................................................................. 8 Interijer.................................................................................................... 9Vrt (Charbagh).......................................................................................... 10 Velika vrata (Darwaza-i rauza)................................................................. 11 Bazar i odmorite (Taj Ganji).................................................................. 11

Vodovod............................................................................................... 12 Crni Tad............................................................................................... 13 Zakljuak............................................................................................... 14

1

Uvod

Maharada Shah Jahan je 1631.godine kao znak svoje neizmjerne ljubavi prema perzijskoj princezi Mumtaz Mahal podigao palacu koja je trebala biti vjencani poklon. Sa gradnjom se pocelo tri godine poslije, bas u periodu kada je princeza nosila dijete. Prilikom poroaja, princeza je umrla, te je tako palaca postala muzolejom. Planovi su raeni neposredno nakon njene smrti, glavni mauzolej zavren je 1648. godine, dok su ostale zgrade i vrtovi dovreni pet godina poslije. Car ah Dahan osobno je opisao Tad Mahal ovim rijeima: Treba li krivnja traiti utoite ovdje, Kao isprika, postaje ista od grijeha. Treba li grenik poi do ovog zdanja, Njegovi grijesi biti e zaboravljeni. Prizor ovog zdanja stvara prizore tuge; I sunce i mjesec suze lijevaju iz oiju. Na ovom svijetu ovo zadnje je graeno. Tad Mahal obuhvaa i proiruje graditeljske tradicije perzijske i rane mogulske arhitekture. Karakteristina inspiracija dolazi od uspjenih timuridskih i mogulskih graevina poput Timurove grobnice (praoca mogulske dinastije) u Samarkandu, Humajunove grobnice, grobnice Itmad-Ud-Daulah, te ah Dahanove damije Jama Masjid u Delhiju. Dok su rane mogulske zgrade uglavnom graene od crvenog pjeenjaka, ah Dahan promicao je koritenje bijelog mramora s umetnutnim dragim kamenjem to je za vrijeme njegove vladavine postala nova razina istananosti. Tad Mahal nalazi se juno od gradskih zidina grada Agre. Babur, osniva mugalske dinastije, dao je izgraditi prve mogulske vrtove Ram Bagh u Agri 1523. godine. Nakon toga, vrtovi su postali vaan mogulski simbol moi koji je smijenio premouglske simbole poput tvrava.2

ah Dahan otkupio je parcelu za Tad Mahal od Maharajah Jai Singh, koji je pristao ustupiti mu zemlju u zamjenu za veliku palau u centru grada.

Poetak gradnje

Gradnja podnoja i grobnice trajala je oko 12 godina. Ostatak kompleksa graen je jo 10 godina i zavren je ovim redoslijedom: minareti, damija, davab i Velika vrata. Budui da je kompleks graen u etapama, postoji neusklaenost oko datuma svretka gradnje. Mauzolej je zavren 1643. godine, no rad na ostatku cijeline je nastavljen i trajao je jo desetak godina. Procijene trokova izgradnje Tad Mahala variraju ovisno o izvorima i nainima raunanja. Ukupna cijena izgradnje procijenjuje se na oko 32 milijuna rupija u to doba, to preraunato u dananje dolare iznosi nevjerojatnih nekoliko bilijuna dolara. Graevinski materijal nabavljan je u veem dijelu Indije i Azije. Preko 1000 slonova koriteno je za transport graevinskog materijala u vrijeme izgradnje. Blistavi bijeli mramor stizao je iz Radastana, jaspis iz Punjaba, ad i kristal iz Kine. Tirkiz je iz Tibeta, lapis lazuli iz Afganistana, safiri iz ri Lanke, te karneol iz Arabije. Sveukupno je 28 razliitih dragih i poludragih kamenja umetnuto u bijeli mramor.3

Radna snaga od 20.000 ljudi angairana je iz cijele sjeverne Indije. Kipari su dolazili iz Bukhare, kaligrafi iz Sirije i Irana, zidari iz june Indije, kamenoresci iz Baludistana, strunjaci za izradu tornjeva, ostali koji su obraivali mramorne ukrase u grupama od 37 ljudi.

Projektanti i graditelji

Povijest o glavnim projektantima Tad Mahala je nejasna, budui da su se u islamskom svijetu tog doba zasluge pripisivale uglavnom mecenama, a ne arhitektima. Prema suvremenim izvorima poznato je da je za gradnju i nadzor bio zaduen cijeli tim arhitekata. Izvori spominju kako je sam ah Dahan osobno sudjelovao u izgradnji vie nego bilo koji mogulski vladar prije njega, i da je odravao dnevne sastanke sa arhitektima i nadzornicima. Dva arhitekta spomenuta su imenom Ustad Ahmad Lahauri i Mir Abdul Karim. Ustad Ahmad Lahauri postavio je temelje Crvene tvrave u Delhiju, dok je Mir Abdul Karim bio omiljeni arhitekt Dahanovog prethodnika Dahangira, a spominje se kao nadzornik kao i Makramat Khan prilikom izgradnje Tad Mahala. Poznati graditelji Tad Mahala su:

Ustad Ahmad Lahauri iz Irana, glavni arhitekt. Mir Abdul Karim iz iraza (Iran), jedan od glavnih nadzornika. Ismail Afandi (Ismail Khan) iz Osmanskog carstva koji je konstruirao glavnu kupolu mauzoleja, smatra ga se najveim graditeljem kupola tog doba. Iranci Ustad Isa i Isa Muhammad Effendi kolovani kod Koca Mimar Sinan Agha iz Osmanskog carstva, smatra se da su imali kljunu ulogu u arhitektonskom dizajnu. Puru iz Benarusa (Iran), nadzorni arhitekt. Qazim Khan iz Lahorea, koji je izlio zlatni vrak za mauzolej. Chiranjilal, klesar iz Delhija, izabran za glavnog kipara i majstora za mozaike. Amanat Khan iz iraza (Iran), glavni kaligraf ije je ime zapisano na ulazu Tad Mahala. Muhammad Hanif, glavni nadzornik za zidarstvo.

4

Organizacija prostora i proporcije

Kompleks Tad Mahal ureen je na ortogonalnom rasteru to je oito prema kartama kompleksa. Ipak, tek 1989. su Begley i Desai pokuali prvo detaljnije istraivanje o tome kako su razni elementi kompleksa integrirani u koordinatnu mreu. Brojni izvori iz 17. stoljea opisuju dimenzije kompleksa u mogulskim mjernim jedinicama gaz ili zira, koji su ekvivelent otprilike 80-92 cm. Begley i Desai zakljuili su kako je koriten raster od 400 gaza koji je dijeljen u grupe, i kako su brojna odstupanja rezultat greaka u ondanjim zapisima. Oni tvrde da je kompleks irine 374 gaza prema povijesnim izvorima toan i da je Tad Mahal planiran kao trodijelni pravokutnik od tri kvadrata sa stranicama od 374 gaza. Razliite modularne podijele koritene su u proporcijama ostatka kompleksa. Modul od 17 gaza koriten je kod Dilaukhane, bazara i odmorita, dok je modul od 23 gaza rabljen kod vrtova i podruja terasa (irina im je 368 gaza to je dijeljivo s 23). Proporcije zgrada su projektirane u manjim rasterima koji su poloeni u glavne organizacijske rastere. Manji rasteri koriteni su i za proporcije povienja i sputanja diljem kompleksa. Takav oito svojstven nain mjerenja ima smisla kao dio mogulskog geometrijskog sustava. Geometrijski likovi oktagona i trokuta dominiraju veinom kompleksa.

5

Sastavni elemeti kompleksa

Kompleks Tad Mahala moe se podijeliti na pet dijelova: 1. Terasa uz obalu rijeke, koja ukljuuje mauzolej, damiju i davab. 2. Charbagh vrtovi koji sadre paviljone. 3. Dilaukhana, koji sadri smjetaj za posjetitelje grobnice i dvije pomone grobnice. 4. Tad Ganji, prvotno bazar i odmorite, danas postoje samo ostaci. 5. Vrt mjeseine , sjeverno od rijeke Jamune, koji sadri velika vrata izmeu Dilaukhane i vrta. Razina se postepeno sputa u terasama od Tad Ganjija do rijeke. Glavni elemetni mauzoleja su: 1. iljak: visine je 10 metara i prvotno je izgraen od zlata, no britanski kolonizatori su ga skinuli i rastalili, pa je zamijenjen replikom od bronce. 2. Lotus ukrasi: Konture cvijeta lotusa urezane su pri vrhu kupole.6

3. Lukoviasta kupola: tzv. amrud visine 75 m, karakteristina za islamsku arhitekturu, te kasnije za rusku. 4. Tambur: valjkasta baza kupole koja predstavlja prijelaz izmeu kupole i baze. 5. Guldasta: dekorativne igle na rubovima zidova. 6. hatri: uzvieni paviljoni iznad balkona u obliku malih kupola. 7. Granice: nalaze se izmeu pravokutnih panela i nia, ukraene su krasopisima i geometrijskim oblicima. 8. Krasopis: Stilizirani stihovi Kurana na glavnom luku. 9. Nie: na sva etiri ugla nalazi se po est nia rasporeenih u dvije etae. 10. Paneli: ukrasni pravokutni elementi na glavnim zidovima koji ukruuju glavni portal (iwan).

Mauzolej

7

Mauzolej je izgraen prema strogom simetrijskom redu, nasuprot zamrenim detaljima. arite i dominanta Tad Mahal kompleksa je simetrina grobnica od bijelog mramora; graevina kvadratinog tlocrta sa nakoenim uglovima, koji sadre zasvoene nie poznate kao iwane. Okrunjena je velikom kupolom dvostruke konstrukcije koja poveava njenu visinu i sa nekoliko potpornja na kojima su hatri, uzvieni paviljoni u obliku malih kupola. Tlocrt je gotovo savreno simetrian oko etiri osovine i razmjeten je u stilu 'hasht bihisht' kao kod Humajunove grobnice. Zdanje sadrava etiri kata; u prizemlju se nalaze grobnice Dahana i Mumtaz, prilazni kat sadri identine kenotafe njihovih grobnica sa kata ispod u mnogo dotjeranijoj komori, te kat deambulatorija i krovne terase.

8

InterijerHijerarhijska dosljednost cijelog kompleksa dosee svoj vrhunac u glavnoj komori koja sadri kenotafe aha Dahana i Mumtaz Mahal. Mumtazin kenotaf postavljen je na geometrij