TIBB° TERM°NOLOJ° EYLL 2015 - neu.edu.tr ?-TERM°NOLOJ°...grntleme ve laboratuar testlerini, ameliyatlar± ve tan±lar± a±klayan ... nedeniyle t±bbi terimler

  • View
    218

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of TIBB° TERM°NOLOJ° EYLL 2015 - neu.edu.tr ?-TERM°NOLOJ°...grntleme ve laboratuar...

  • TIBB TERMNOLOJ

    Mge BULAKBAI Yksek Hemire

  • Terim:Bir szcn bilim, sanat, politika vb. alanlarda kullanldnda ald anlamdr.

    Tbbn btn alanlarnda tbbi terimler kullanlr.

    Tp alannda kullanlan szcklere tbbi terimler denir.

  • Tbbi Terminoloji

    Tbbi Terminoloji:nsan anatomisi ve fizyolojisini (organlar, sistemleri ve ilevlerini) vcut blgelerini, hastalklar, klinik uygulamalar ile birlikte, tansal grntleme ve laboratuar testlerini, ameliyatlar ve tanlar aklayan terimlerden oluur.

  • Tbbi terimlerin ou Latince ve Yunanca kkenlidir.

    Tbbi terminolojiyle tm dnyada ortak bir terminoloji kullanlarak iletiim kolayl salanmaya allmaktadr.

  • Tbbi Terimleri Meydana Getiren elerle lgili Tarihe

    Tbbi anatomik terimlerle ilgili ilk dzenlemeler 1895 ylnda Baselde (svire) uluslararas dzeyde yaplan bilimsel toplantlarla belirlenmitir. Basel Nomina Anatomica (BNA) olarak adlandrlan bu toplantlarda anatomi terimlerinde sadeletirmeye gidilmi, 30 000i akn terim Latince temel alnarak 4.500 dolayna indirilmitir.

  • Son yllarda da bilim dilinin arlkl olarak ngilizce olmas nedeniyle tbbi terimler iinde ngilizce kullanmlar dikkat ekmektedir.

    Bilimsel ve teknolojik gelimelerin son derece hzl olarak yaand gnmzde bir ok terim dilimize girmektedir.

    Her yeni giren terimde kullanm asndan karklklara yol amaktadr.

    Bu problemlere zm bulmak iin ortak ve standart terimlerin kullanlmas son derece nemlidir.

    O halde terminolojinin ana amac nedir? diye dnecek olursak: herkes tarafndan ayn ekilde kullanlan, yazlan, sylenen ve anlalan bir dil oluturmaktr.

  • Kkler

    Btn tbbi terimler en az bir kkten olumutur.

    Kkler alaca eklerle farkl anlamlar kazanmaktadr.

    Tbbi terimlerin kklerini ayrt etmek, terminolojinin daha kolay renilmesini salar.

  • KKLER Kk: Anlaml en kk dil birimidir. Kke n ek ve

    son ek getirilerek anlaml szckler oluturulur. Btn tbbi terimler en az bir kkten

    olumutur. Kkler alaca eklerle farkl anlamlar

    kazanmaktadr. Tbbi terimlerin kklerini ve eklerini ayrt

    etmek, terminolojinin daha kolay renilmesini salar.

  • Kk

    Herhangi bir yapm eki almam szcklere kk denir.

    rnek: 1.Ren (bbrek) 2.Cardio (kalp) 3.Cranium (kafa) 4.Arter (atardamar) 5.Hema (kan) 6.Gaster (mide)

  • Kk ya da kklerden yeni tbbi terimler oluturulmas aadaki gibidir.

    ki kkn bir araya getirilmesi sonucu yeni bir terim oluturulabilir.

    rnek: Cardiovasculer (kardiyovaskler): Kalp ve damarla ilgili.

    Cardio (kardiyo) + Vascular (vaskler) Cardiovasculer (kardiyovaskler)

  • Kkn nne n ekler getirilmek suretiyle yeni bir tbbi terim retilebilir.

    rnek: Hipotermi: Vcut ssnn normal deerinin altnda olmas.

  • Kkn sonuna son ekler getirilmek suretiyle yeni terimler tretilebilir.

    rnek: Renalji: Bbrek ars. Ren+ algia

  • Kkn sonuna basit ve bileik son ekler getirilmek suretiyle yeni terimler tretilir.

    rnek: Cardiac(kardiyak): Kalbe ait. Cardia+ac

  • Bileik son ekler ise basit son ek ve kkn birlemesiyle meydana gelmitir.

    rnek: Appendix + ec+ tom+ y: Appendectomy(apendektomi): Apandisitin ameliyatla alnmas.

    appendix: ek para, kr barsan uzants, ectomy: ameliyatla alma, karma.

  • Bir terimin n eki nsz bir harf ile bitiyor ve kk nsz harf ile balyorsa araya o kaynatrma nls girmektedir.

    Ayn ekilde bir kk nszle baladnda ise yine araya o kaynatrma nls girer.

  • Oncogenic(onkojenik):Tmr olumasna sebep olan anlamndadr.

    Onc / o / genic kk Kaynatrma nls son ek

    Electrocardiography (EKG-Elektrokardiyografi): Kalbin elektriksel hareketlerinin grafik zerine kaydedilmesi.

  • nszle biten bir kk szcne eklenen son ek, nl ile balyorsa kaynatrma nls kullanlmamaktadr.

    Myalgia (miyalji):Kas ars My kas anlamnda kk, algia ise ar anlamnda

    kullanlan son ektir. Abdominal: Karnla ilgili

    Abdomen karn yani batn anlamna gelen kk, al ise ait anlamnda kullanlan son ektir.

  • nl ile biten bir n ek, nszle balayan bir kkle birleirse yine kaynatrma nls kullanlmaz. Qadriplegia (kuadripleji): Her iki kol ve baca

    tutan fel Quadri, drt (her iki kol ve bacak) anlamnda n ek; plegia ise fel anlamnda kullanlan kktr.

    Metatarsi (metatarsi): Ayak tarak kemikleri Meta, arasnda anlamnda n ek; tarsi ise ayak kemii anlamnda gelen kktr.

  • Kk nl bir harf ile bitiyor ve son ek de nl ile balyorsa kkn sonunda nl dmesi olur.

    rnek 1: Mammalgia (mammalji): Meme ars Mamma / algia : Mammalgia

    kk son ek nl dmesi Mamma, meme anlamnda kk; algia ise

    ar anlamnda kullanlan son ektir.

  • rnek 2: Laringektomi / larenjektomi: Grtlan ameliyatla karlmas.

    Laryngo / ectomy kk son ek Laryngo, larenks, grtlak anlamna gelen

    kk; ectomy ise ameliyatla alma karma anlamna gelen son ektir.

  • Bir n ek nl ile balayan bir kkle birleiyorsa n ekin nls genel olarak dmektedir. rnek: Parotitis( parotit ): Kabakulak, kulak alt

    tkrk bezinin iltihab. Parotid /itis kk son ek Parotid, kulak alt tkrk bezi anlamnda

    kk; itis ise iltihap anlamna gelen son ektir.

  • Terimlerin Tekil ve oul Durumlar TEKL OUL

    Tekil terimlerin sonu is ile bitiyorsa oul yapmak iin sonuna es getirilir. Canalis(kanalis): Kanal Canales

    Dentalis(dentalis): Di Dentales

    Anostomasis(anostomazis):Geit, azlatrma Anostomoses

  • Terimlerin Tekil ve oul Durumlar

    TEKL OUL

    Tekil terimlerin sonu us ile bitiyorsa oul yapmak iin sonuna i getirilir.

    Carpus(karpus): El bilei Carpi

    Metatarsus(metatarsus ): Ayak tara

    Metatarsi

    Humerus(humerus): Kol kemii Humeri

  • Terimlerin Tekil ve oul Durumlar TEKL OUL

    Tekil terimlerin sonu a ile bitiyorsa oul yapmak iin sonuna e getirilir

    Costa(kosta): Kaburga

    Costae

    Bursa(bursa): inde kaygan sv bulunan kese

    Bursae

    Glandula(glandla): Bez Glandule

  • Terimlerin Tekil ve oul Durumlar

    TEKL OUL

    Tekil terimlerin sonu um ile bitiyorsa oul yapmak iin sonuna a getirilir.

    Ligamentum(ligament): Ba Ligementa

    Ovum: Kadn reme hcresi Ova

    Atrium(atriyum): Kalbin kulakcklar Atria

  • Terimlerin Tekil ve oul Durumlar TEKL OUL

    Sonu ex veya ix ile biten tekil terimi oul yapmak iin ices getirilir.

    Radix(radiks): Kk Radices

    Apex(apeks): U, tepe

    Apices

    Cervix(cerviks): Boyun Cervices

  • Terimlerin Tekil ve oul Durumlar TEKL OUL

    Tekil terimin sonu on ile bitiyorsa oul yapmak iin sonuna a getirilir

    Ganglion(ganglion): Dm

    Ganglia

    Spermatozoon(spermatozoon): Erkek reme hcresi

    Spermatozoa

  • Tbbi Terimlerde nszlerin Okunuu

    C harfi a,o ve udan nce geliyorsa k olarak okunur

    Costa (kosta ): Kaburga Coronal (koronal): Sadan-sola ve yukardan-aaya olan dzlem. Caudal (kaudal): Alt, kuyruk taraf Cancer (kanser): Kt huylu tmr Cutis (ktis): Deri. Cubitus (kubitus): Dirsek Cephal (sephal): Ba Clavicula (klavikula) : Kprck kemii Sclera (siklera): Gzn beyaz ksm Circulation (sirklasyon) : Dolam Cryo (kriyo) : Donmu, souk

  • Tbbi Terimlerde nszlerin Okunuu

    C harfi oe ve aeden nce gelirse s ile okunur.

    Caecum (sekum): Kr barsak Coeliac (sliyak): Gluten alerjisi

  • Tbbi Terimlerde nszlerin Okunuu

    C harfinden sonra h harfi geliyorsa k olarak okunur

    Cholera (kolera): Ar barsak enfeksiyonu Cholesterol (kolesterol): Yaa benzer bir steroid Chronic (kronik): Mzmin, sreen Bronchus (bronkus): Bron

  • Tbbi Terimlerde nszlerin Okunuu

    G harfi a,o ve u harflerinden nce gelirse g olarak okunur.

    Gastric (gastrik): Mide ile ilgili Gavage (gavaj): Lastik sonda ile besleme, suni besleme Goiter (guatr): Troid bezinin bymesi Gonad (gonad): Er bezi, cinsiyet bezi

  • Tbbi Terimlerde nszlerin Okunuu

    G harfi e ve i harflerinden nce geliyorsa j olarak okunur

    Gingiva (jinjiva): Dieti Gingivitis (jinjivitis) : Di eti iltihab Germicide (jermisid): Mikrop ldrc madde Gel (Jel): jelz kvamdaki madde Gynecoloji (jinekoloji) : Kadn reme organlarn inceleyen bilim dal

  • Tbbi Terimlerde nszlerin Okunuu

    Ph f olarak okunur.

    Physiology (fizyoloji):Doku ve organlarn ileyiini inceleyen bilim. Phobia (fobi): Korku Phalanx (falanks): Parmak Pharmacology (farmakoloji) : la bilimi Pharynx(farinks) : Yutak Photic (fotik) : Ikla ilgili Physical (fizikal) : Vcutla ilgili Sphincter (sifinkter) : Bzc, kapatc

  • Tbbi Terimlerde nszlerin Okunuu

    Rh ve rrh r olarak okunur

    Rhinitis (rinit): Burun mukozasnn iltihab Rheumatology (romotoloji): Romatizmal hastalklar konu alan tp dal Rhinorrhagia (rinoraji): Burun kanamas

  • Tbbi Terimlerde nszlerin Okunuu

    X harfi terimin ortasnda ise ks olarak okunur

    Extra (ekstra): Dnda Dextra (dekstra): Sa Sinistra :Sol Anorexia (anoreksi): Yiyememe durumu Ex (eks) : Hayatn kaybedilmesi, lmek Excise (eksize) : Kesip karmak Thorax (toraks) : Gs kafesi

  • Tbbi Terimlerde nszlerin Okunuu

    th harfleri t olarak okunur

    Theory (teori) : Kuram Therapy (terapi) : Tedavi Thyroid (tiroid) : Boynun n tarafna yerlemi bez Thrombus (trombus) : Damar ii pht oluumu Thermal (termal) : Is ile ilgili

  • Tbbi Terimlerde nszlerin Okunuu

    Y harfi iki sessiz harfin arasnda ise i olarak okunur.

    Dyspnea (dispne): G solunum Systole (sistol): kalp kasnn kasl