Varoluşçu Yaklaşım

  • View
    79

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Varoluşçu Yaklaşım. Muharrem EROĞLU. Varoluşçu yaklaşım insanın biricik oluşu ve özgün olma özelliğini hiçe sayarak bir nesne gibi ele alan yaklaşımlara karşı bir tepki olarak doğmuştur. - PowerPoint PPT Presentation

Text of Varoluşçu Yaklaşım

Varoluu Yaklam

Varoluu YaklamMuharrem EROLUVaroluu yaklam insann biricik oluu ve zgn olma zelliini hie sayarak bir nesne gibi ele alan yaklamlara kar bir tepki olarak domutur.

Varoluu dnce insann kendini yaamakta olduu zaman iinde Var edebilecei ve deitirilebilecei ilkesine dayanmaktadr.

Bu yaklama gre insan her eyden nce tanmlanmas gereken bir nesne deil bir var olutur.

Kaygda bir hastalk deil yaamn sorumluluklarndan kan bir anlatmdr.

nsan yaamnn belirleyicileri insann gemii ve isel drtleriyle kstlanamaz.

Varoluu yaklamda bireyin problemlerinin zm insann gemiinde yada Biyolojik yapsnda deil yaam yollarn zgrce seip sorumluluunu stlenmesindendir Evreni llemez boyutlarn kantlayan yeni bulular karsnda her bir insana den zaman ve yer paynn nemsizlii, bireyin deerini neredeyse birhie indirgemesi insanlk tarihinde daha nce yaanmam nitelikte kayglarn belirlenmesine yol at.

Dnyann bu bunalml dneminde eitli yerlerindeki baz psikoterapistler kendilerine bavuran kiilerin histerik belirtiler yerine, yalnzlk, yabanclama, anlamszlk, dier insanlardan soyutlanma, yakn ilikiler kuramama gibi durumlardan ikyeti olduklarn gzlemlemilerdir. Psikolojik yardm talebinde bulunan bu insanlarn ou yaamlarn bo ve anlamsz buluyorlard. Bunun zerine terapistler klasik psikanalist ve davran ekolle bu tr yaknmalar anlamak ve zmek olanakszlnda birletiler.

nk bu yaklamlarn ou insan bir Nesne gibi inceleme ve aklama eilimdeydiler

Oysa kendi var oluunu alglayabilme kendi setii amalara, kendi setii yolda ilerleyerek ulamak ve bylece kendi varoluunu yaamak insan olmann en temel karakteristiiydi.nsan Anlay ve Kiilik Kuram

Varoluu yaklam insan Psikanalitik ve davran yaklamlardan farkl bir bak asyla yorumlamaktadr.

nsan her eyden nce bir var olutur, tanmlanamaz. Bu nedenle insan bir kiilik kuram erevesine alnarak tanmlanp incelenemez. nsan herhangi bir nesne gibi nicelenerek anlalamaz.

nk yeryzndeki tm varlklarda z varolutan nce gelir. Fakat insanda ise Varolu zden nce gelir bu nedenle kendi varln kendi yaratabilen tek varlk insandr. nsan dndaki tm varlklar varolularndan nce yaratlmlardr. Masa masaln, aa aaln kendisi yapamaz.

Fakat sadece insan insanln kendisi yapabilmektedir ve nasl yaparsa da yle var olur yle de yaar. nsan deerlerini ve yolunu kendi seer.

Yaamaya balamadan nce insan yoktur. Yaama anlam veren yaayan insandr.

Doada insana yol gsterecek yine insann kendisidir.

Bu nedenle insan zgrdr ve yaamn ynlendirme, seim yapma zelliine sahiptir. Bylece kendi var oluunu gerekletirmektedir Varoluu Yaklamn Temel lkeleri:

1-Varoluu anlaya gre insan tanmlanmas gereken bir nesne deildir insan her eyden nce bir varolutur.

Var oluu yaklam dierlerinden ayran en nemli farklardan biri doa bilimlerinde Geerli olan nedensellik kavramnn psikolojiye aktarlmasna kar kmasdr.

Bu yaklama gre insann var oluunda neden- sonu ilikisi yoktur. Yani ocuktaki yaanm bir olay o insann yetikin yaamndaki baz davranlarn nedeni olamaz.

Varoluu yaklam nedensellii reddederek olguculuk, gerekircilik ve maddecilii de reddetmi olmaktadr 2.Varoluu yaklam zne ve nesne eklindeki bir ikicilie, dalist anlay da kar kmaktadr.

Bu yaklam dnya- iinde birey birliini vurgulamaktadr ve bu birlii bozan her trl gr insann varoluunun anlamn saptrmaktadr.

Bu yzden insann varoluu ego yada bilind ruhsal aygtlarla, fiziksel enerjileri, i gldler yada arketiplerle aklanamaz.

nsan Fenomonolojik bir olutur. Fenomen de o anda var olan her eydir. nsan ve davranlarn belli tanmlar ve kalplar ile aklamak onun bireyselliine ve zgnlne yaplan saygszlktr.

3.Varoluu yaklam asndan insan, kendi varlnn ne yapmakta olduunun ve kendisine neler olduunun bilincindedir.

Evrende davranlarnn neden ve sonularn bilen seme zgrl olan tek varlk insandr.

Bunun soncu olarak da insan kendisi ve evresindeki olaylarla ilikin kararlar verme ve kendi sorumluluunu stlenme yeteneine sahiptir.

nsan seip yaparak kendi var oluunu yapan tek varlktr ve bu var oluundan doan sorumluluu yklenmelidir.

nsan insanln kendi yapar ve nasl yaparsa da yle var olur deerini kendi izer. Bu izdii yolda kendini var etmenin sorumluluunu yklenerek yaamn anlaml klabilir.

nsan ancak kendi sorumluluunu stlendii oranda zgrdr.4.Varoluu yaklamn insana tamamen iyimser bir adan bakt yargs doru deildir. nk varoluu yaklam yaamla ilgili olduu kadar lmle de ilgilidir.

Bir hie indirgenme olasl her zaman insanla birliktedir.

Bu olaslk ona hilii anlatmaktadr ve hilik lmle simgeletirilmektedir.

Bunu bilmek yaam da srekli bir kayg oluturur. lm de varolusal gereklerden biridir insan lmle de yzlemelidir.

nk insan kendi varolu gereklerinden kaamaz. Yzleerek sorumluluunu alabilmelidir. Bylece bu korkuyu yenebilir.5.yle evrende dorular ve yanllar aramak zm deildir. Dorular bireyin yaadklar ve algladklardr. Geree entelektel abalarla deil fenomenleri anlamaya allarak varlabilir.

Yani olaylarn arkasndaki gerekler onu yaayan kii tarafndan grld biimi ile anlalabilir. nemli olan olay deil nasl alglanp anlamlandrlddr.

Gerekte bu olur. Varoluu yaklamda danman, danann davranlarn dnce ve duygularn olduu gibi anlayabilmeye younlamaktadr.

nk gerekleri anlamak bireyin znel, Fenomenolojik dnyasn anlamak ile mmkn olabilir.6.Varoluu yaklamda psikolojik danma sreci ve terapi srecinde uzmann tutumlar ile ilgili nemli bir aklama getirilmemi ve teknikler nerilmemitir.

nk tekniklerin kullanm, danann bir obje gibi ele alnmas sonucunu dourmakta bununda danma srecini etkiliini bozacana inanlmaktadr.

Bu yzden yntem ve tekniklere arlk verilmemektedir.7.Varoluu yaklamda danma srecinin z danann kendi varolu bilincine ulamasdr. Kendi sorumluluunun farkna vararak stlenmesini salamaktr.

Danan kendisi ile ilgili ailesi ile ilgili birok olumsuzluklar ve engeller iinde olsa bile baz seenekler yinede aktr bu seimlerinin farkna vararak kendine kar sorumluluuna stlenmelidir.

Danmann amacn her trl artlarda bile danann seme zgrlnn farkna vararak sorumluluunu stlenmesine yardmc olmaktr. Bu da gerekletirme abasdr Varoluu yaklam gerek bireysel gerekse grup terapisinde aadaki sre izlenmektedir

1.Kiiler kendi davranlarnn bakalar tarafndan nasl grldn renir. Yani Grup iinde birey yelerin verdii geri bildirimlerle bakalarnn gzyle kendini grebilmeyi renir;

2.Grup yeleri birbirlerine verdikleri tepkilerin paylalmasyla kendi davranlarnn bakalar zerinde nasl duygular uyandrdn renir.

3.Varolusal psikolojik danma srecinde grup yeleri grup yaants iinde davranlarnn bakalarnda ne tr duygu ve dncelere neden olduunu renir.

imdi ve burada olan yaantlarn paylalmasyla da birey kendisiyle ilgili deiik ynlerini fark ederek deiime balar.4. Grup yaantsnnen arpc yn de bu olur. Grup yeleri tm grup yaants iinde o anda yeniden doarlar ve hep birlikte ilerlemeye yeniden var olmaya balarlar.

Her bir adm bireyin kendi davranlarnn dierinsanlarn duygu vedncelerini, kurduu ilikilerinin iletiimin biimlenmesinde nasl etkili olduunu anlar.

Bunun sonucunda da dierinsanlarn kendisine kar gsterdii tepkilerden kendisinin sorumlu olduunu kavrayarak kendini deitirme ve yeniden var etme ynnde aba harcar, seme hakkn kullanr.zgrlk ve Sorumluluk Bilinci Kazanmau anki durumunuz, tercihlerinizin bir sonucu olduun yada durumlar sizin oluturduunuzu dnyor musunuz?

imdiki geliiminiz asndan ok nemli o an yaptnz balca seimler nelerdir?

Eer farkl ekilde karar verseydiniz, imdiki hayatnz nasl fark olacan dnn. zgrl isteme ve ondan korkma konusundaki mcadeleniniz nelerdir?

zgrlnz elde etmek ve seim yapmay kabul etmek iin kendinizi ne kadar hazr hissediyorsunuz? Seimlerinizin grup liderliinizi nasl etkileyecei konusunda tartrsnz.Kayg

Hayatnz iin anahtar kararlar vermede ne tr kayglar yaadnz? Hangi koullarda daha fazla kayg yaarsnz?

Seimlerinizin sonucu ile direkt yz yze gelerek kaygy yenmeye yatkn msnz? Bakalarn kendisinden sorumlu tutmaya alarak?

Seim yapmaya kar koyarak? Gerei reddederek? Gerek yaantnzda kayg ile nasl ba ettiiniz?lma)Mezar tanza yazacanz, yaamnzdaki anlaml kiiler, hakknda ne dnyorsunuz? Onlara ne sylemek istersiniz?

b)Cenaze treninizde datlmasn istediiniz bir msra yaznz. Gruba veriniz ve Onlarla paylanz.

c)lmnze 24 saat var. Ne yapmak istersiniz? Deerleriniz hakknda ne sylemek istersiniz?

d)lmden nce baarmak istedikleriniz nelerdir?

e)Kendi lmnz ve sevdiklerinizin lm ile ilgili korkularnz nelerdir? Bu korkularnz ile nasl ba ediyorsunuz?

f)Eer size yakn birini kaybettiyseniz, bunun sizin iin ne anlama geldiini grupla paylan. Bu yaantdan kendiniz hakknda ne rendiniz?

g)Eer yukardaki sorular yantladysanz, bir grup lideri olarak, grup yelerini kendi lmleri ile yz yze getirmeye ve bununla ba etmeye yardmc olmak iin yetenekleriniz zerinde dnn. Otantik Olmaa)Ben kimim? Benim ben olmam salayan nedir?

b)Tipik olarak oynadm roller nelerdir? Kendimi nasl grmekteyim?

c)Ne gibi seimler yaptm? Bakalar benim iin ne gibi seimler yapt?

d)Yantlar ve ynetmeler iin birilerini ararken kendimi mi kaybettim? Bakalarn m?

e)Gemi yaantlar, insanlar, olaylar ve baka birok ey tarafndan yaantm nasl ekillendi?

f)Yaamdan daha fazla ne istiyorum? Ne tr bir kimlik aryorum?