of 93 /93
WYBRANE ZAGADNIENIA PSYCHOLOGII SZACHÓW PUŁAWY 2015 Jan Przewoźnik i Specjaliści na sali

WYBRANE ZAGADNIENIA - janprzewoznik.pljanprzewoznik.pl/artykuly/pulawy_psychologia_szachow_2015.pdf · ĆWICZENIE: JAKI JEST NUMER ... na szachownicy, będą też skuteczniejsi od

Embed Size (px)

Text of WYBRANE ZAGADNIENIA -...

  • WYBRANE ZAGADNIENIA

    PSYCHOLOGII SZACHW

    PUAWY 2015

    Jan Przewonik i Specjalici na sali

  • WPROWADZENIE

  • CZTERY INSPIRACJE

  • I. MOTYWACJA

    NEURODYDAKTYKA MANFRED SPITZER MARZENA YLISKA

  • II. PERCEPCJA

  • III. MISTRZOSTWO

    SZYBSI NI ORY MOCNIEJSI NI LWY

  • IV. METODA 9 WSKANIKW

  • I. MOTYWACJA - UKAD LIMBICZNY II. MISTRZOSTWO III. PERCEPCJA IV. 9 WSKANIKW MYLENIA

    PLAN SPOTKANIA

  • POSTULAT

    SZACHY SZKO MYLENIA

    I CHARAKTERU

  • I. MOTYWACJA

  • ZADBAJ O AKTYWIZACJ

    UKADU LIMBICZNEGO UCZNIA.

    PIERWSZE MINUTY ZAJ

    S BARDZO WANE.

  • MOTYWACJA

    NEURODYDAKTYKA MANFRED SPITZER MARZENA YLISKA

  • ZACZ LEKCJ

    OD ZAGADKI?

    Rytua

    UKAD LIMBICZNY TALENTY !

  • HOWARD GARDNER: INTELIGENCJE WIELORAKIE

  • II. PERCEPCJA

    TEORIA STRUKTUR ZNACZCYCH [ CHUNKS THEORY ]

  • PAMITAJ O ROLI WIZUALIZACJI.

    AKCENTUJ ROL POWIZA

    MIDZY BIERKAMI I POLAMI.

  • redni poziom inteligencji wrd belgijskich szachistw. Pena skala Werbalna Wykonawcza Grupa N IQ IQ IQ 1 11 122 110 131 2 11 123 110 132 3 11 117 107 124 Ogem 33 121 109 129

    Frydman, Marcel, Lynn, Richard: The general intelligence and spatial abilities of gifted young Belgian chess players. British Journal of Psychology, May 1992, Vol. 83, No. 2.

    redni poziom inteligencji wrd belgijskich szachistw

    (WISC) Wiek w latach: 8,10 13,2

  • ZAPAMITAJ CIG CYFR:

    2 1 1 5 5 0 1 8 6 7 2 1 1 0 3 2 4 1 2 3 2 1 9

  • 2115 50 18

    67 2 1

    103 24 12

    3 2 1 9

    21155018672110324123219

    PRZYKAD, ILUSTRUJCY ROL WIZUALIZACJI, URUCHAMIANIA KILKU KANAW ZMYSOWYCH, A TAKE ROLI NADAWANIA ZNACZENIA STRUKTUROM.

  • TEORIA

    STRUKTUR

    ZNACZCYCH

    KRL

    HETMAN

    SKOCZEK

    PIONEK

    PIONEK

  • Posunicie czarnych Boetzer Przewonik, Niemcy 2001

  • 23

    KAVALEK KARPOW, POSUNICIE BIAYCH

  • XABCDEFGHY 8-+-+-+-+( 7+-+-+-+-' 6-+-+-+-+& 5+-+-+-+-% 4-zP-+-+-+$ 3zPQ+PvLNzP-# 2-+RsNPzPLzP" 1+-tR-+-mK-! xabcdefghy

    MISTRZOSTWO

    50.000 100.000 (300.000) JEDNOSTEK ZNACZENIOWYCH

    CHUNK

    Chase, W. G., Simon, H. A. (1973). Perception in chess. Cognitive Psychology, 4, 55-81.

  • POWIZANIA !

    KRL

    HETMAN

    SKOCZEK

    PIONEK

    PIONEK

  • WEWNTRZNE POCZUCIE KONTROLI

  • WEWNTRZNE POCZUCIE KONTROLI

  • EKSPERYMENTY PAMICIOWE

    Chase, W. G., Simon, H. A. (1973). Perception in chess. Cognitive Psychology, 4, 55-81. Chase, W. G., Simon, H. A. (1973). The mind's eye in chess. W: W. G. Chase (Ed.), Visual information processing (215-281). New York: Academic Press. Gobet, F., Waters, A. (2003). The Role of Constraints in Expert Memory. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 2003, Vol. 29, No. 6, 10821094.

  • William G. Chase, Neil Charnes, Herbert A. Simon, Carnegie Mellon University http://psyccritiquesblog.apa.org/2012/11/was-bobby-fischers-chess-genius-linked-to-his-paranoia-and-his-delusional-disorder.html

  • Odtwrz pozycj

  • ALECHIN ROSELLI, POSUNICIE BIAYCH

    36

  • WICZENIE:

    JAKI JEST NUMER TELEFONU

    TWOJEGO SSIADA ?

  • FERNAND GOBET

    http://www.chrest.info/fg/home.htm

  • III. MISTRZOSTWO

    SZYBSI NI ORY MOCNIEJSI NI LWY

  • PRZYGOTOWUJ ZADANIA

    NA CO NAJMNIEJ

    TRZECH POZIOMACH TRUDNOCI.

  • Kamila Wojdyo, Sylwiusz Retowski: Kwestionariusz Celw zwizanych z Osigniciami (KCO) - konstrukcja i charakterystyka psychometryczna. Przegld Psychologiczny, 2012, Tom 55, Nr 1, 9-28.

    Zmienna

    Mistrzostwo

    Denie

    Mistrzostwo -

    Unikanie

    Wykazanie si -

    Denie

    Wykazanie si -

    Unikanie

    Dolegliwoci

    somatyczne 0,02 0,35 0,20 0,32

    Satysfakcja

    ze studiowania 0,40 0,09 0,21 -0,04

    Przewidywanie

    sukcesu egzamin 0,17 0,04 0,31 0,07

  • MISTRZOWSKA STRATEGIA

    11 rund

    INTERMEZZO

  • Posunicie biaych

  • Halsband, U., Kaller, C., Rahm, B., Unterrainer, J. (2006). Planning abilities and chess: A comparison of chess and nonchess players on the Tower of London task. British Journal of Psychology, 97.3 (Aug. 2006), p.299.

    SZACHICI VS. NIE-SZACHICI Lepsze planowanie dziaania, przy czym rnice zwikszay si wraz ze wzrostem trudnoci zadania.

    Wicej czasu powiconego na rozwizywanie zada w sytuacjach

    trudnych, po odkryciu bdw;.

    Wiksze wysiki w kierunku rozwizania zadania.

    Mniej niepotrzebnych krokw w analizie w sytuacjach trudnych.

    Koncentracja na przeplanowaniu problemu, std duszy czas namysu.

    [Brak rnic midzy grupami w testach inteligencji i pamici roboczej!]

  • Frydman i Lynn (1992), oraz Horgan i Morgan (1990): Przewagi w zakresie rozwoju intelektualnego wrd dzieci grajcych w szachy, w porwnaniu z dziemi nie grajcymi. Doll i Mayr (1987): Przewaga szachistw w testach inteligencji nad grup osb nie grajcych w szachy.

    BADANIA

    Frydman, M., Lynn, R. (1992). The general intelligence and spatial abilities of gifted young Belgian chess players. British Journal of Psychology, 83, 233-235. Doll, J., Mayr, U. (1987). Intelligenz und Schachleistung eine Untersuchung an Schachexperten. Psychologische Beitrge, 29, 270-289.

  • IV. METODA 9 WSKANIKW

  • POSTULAT

    SZACHY SZKO MYLENIA

    I CHARAKTERU

  • MEMENTO W CYFROWEJ ERZE

    NICOLAS CARR: Pytki umys. Jak Internet wpywa na nasz mzg? MANFRED SPITZER: Cyfrowa demencja. GARY SMALL, GIGI VORGAN: iMzg. Jak przetrwa technologiczn przemian wspczesnej umysowoci. SZYMON WJCIK: Problem naduywania Internetu. W: Nadmierne korzystanie z komputera i Internetu przez dzieci i modzie.

  • KOPOTY Z KONCENTRACJ

    CORAZ KRTSZE I UBOSZE WYPOWIEDZI

    PROBLEMY Z PRZYSWAJANIEM DUGICH TEKSTW

    PYTKIE MYLENIE

    MEMENTO W CYFROWEJ ERZE

    Komrki, komputery, TV, video,

    surfowanie

    7 godzin dziennie

  • Jaki wpyw bdzie wywierao nadmierne korzystanie z komputerw, ultrabookw, konsoli, smartfonw na umiejtno koncentracji ludzi dorosych, a zwaszcza dzieci i modziey?

  • ANTIDOTUM: MYLE SZERZEJ I DALEJ

  • ADRIAAN DE GROOT

    PSYCHOLOGIA MYLENIA

    Thought and Choice in Chess (1965)

    1914 - 2006

  • 5 2

    MOMENTY KRYTYCZNE W PARTII

  • DRZEWA DECYZYJNE

  • DRZEWA DECYZYJNE

  • DRZEWO DECYZYJNE

    Proponuj

    kart

    Payback

    Przyjmuj

    i otrzymuj

    punkty

    Za punkty

    otrzymuj

    zniki

    Widz, e nieco

    oszczdzam !

    Oni

    otrzymuj

    informacje

    o mnie

    Dopasowuj

    reklamy

    do moich

    nawykw

    zakupowych

    Reklama dziaa wydaj wicej

    pienidzy !

  • LINIA CZASU

    WCZORAJ DZI JUTRO POJUTRZE

    POLICZ KONSEKWENCJE

    EFEKT MOTYLA

  • ZAWSZE MAMY PLAN A, B, C

    Co zrobi?

    Wybr

    wariantu

    i dziaanie

    Wariant A

    Wariant B

    Wariant C

  • ANDRZEJ MODZELAN:

    OSIGNICIA SZKOLNE UCZNIW

    OBJTYCH PROGRAMEM NAUKI GRY W SZACHY

    W TRZECH PIERWSZYCH LATACH NAUCZANIA

    W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 13

    W GORZOWIE WIELKOPOLSKIM

  • 1. Rozwj zainteresowa 2. Aktywno twrcza 3. Rozwijanie pamici i uwagi 4. Rozwj wyobrani wzrokowej i koncentracji 5. Mylenie logiczno-wyobraeniowe 6. Rozwj pozytywnych sfer osobowoci 7. Konsekwencja i wytrwao w dziaaniu 8. Aspekty wychowawcze

  • Pierwszy w historii Afroamerykanin, ktry otrzyma tytu arcymistrza (w 1999 roku).

    Maurice Ashley. Chess for Success: Using an Old Game to Build New Strengths in Children and Teens (Broadway Books, 2005)

  • SZACHY: 1. Rozwijaj mylenie logiczne

    2. Doskonal umiejtno rozwizywania problemw

    3. Poprawiaj koncentracj

    4. Poszerzaj wyobrani i kreatywno

    5. Rozwijaj zdolno do przewidywania konsekwencji

    6. Wspieraj wyksztacenie si samodzielnoci

    7. Wspieraj procesy pamiciowe

    8. Wzmacniaj obraz siebie

    9. Wzmacniaj umiejtno odraczania gratyfikacji

    Maurice Ashley. Chess for Success: Using an Old Game to Build New Strengths in Children and Teens (Broadway Books, 2005)

  • Mona postawi hipotez, e szachici, jako dowiadczeni w planowaniu kolejnych posuni na szachownicy, bd te skuteczniejsi od nie-szachistw w planowaniu kolejnych krokw w innych dziedzinach ycia (Holding 1985a, Holding, Pfau 1985b).

    BADANIA

    Holding, D. (1985). The psychology of chess skill. Hillsdale, NJ: Erlbaum. Holding, D., Pfau, H. (1985). Thinking ahead in chess. The American Journal of Psychology, Vol. 98, No. 2 (Summer), 271-282.

  • 1. Grupa specjalistyczna 4 szkoy muzyczne

    2. Grupa, ktra nie zdaa egzaminu do Gr. 1.

    3. Nauka w szkoach oglnoksztaccych

    4. Nauka w szkoach oglnoksztaccych

    5. Uczniowie, przerywajcy nauk po 2 latach

    GRUPY MUZYCZNE

  • CZAS NAUKI

    Wiek w latach redni czas nauki dziennie (minuty)

    Grupa 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16

    I. 17,3 22,8 26,7 34,5 46,6 65,9 85,3 107,0 123,1 130,1 172,1 191,8 208,7

    II. 22,5 14,7 15,6 24,4 32,3 40,5 55,4 55,6 66,3 74,9 95,4 125,7 167,1

    III. 10,0 8,7 13,1 19,5 27,1 33,3 43,0 49,6 66,8 78,5 81,1 72,7 49,7

    IV. 5,0 9,7 10,1 17,3 20,8 22,6 24,2 25,7 31,1 25,3 29,5 29,2 24,8

    V. 10,0 8,7 7,2 17,5 15,9 15,5 16,2 14,3 16,8 14,7 15,0 31,3

    John Sloboda (2008). Wykady z psychologii muzyki. Warszawa: Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina.

  • 73

  • KUMULACYJNY EFEKT... DZIE TYDZIE ROK 5 35 30 GODZ. 10 70 60 GODZ. 30 210 182 GODZ. 60 420 365 GODZ. (45 DNI NAUKI)

  • Zwycizca 6000

    1500

    1500

    1500

    Happy Looser 1500

    CEL

    2016

    2015

    2014

    2013

  • PLAN PN WT R CZ P S N SUMA

    Debiuty - Biaymi 1 1

    Debiuty - Czarnymi 1 1

    Analiza wasnych partii 1 1

    Partie Mistrza 1 1

    Rozwizywanie kombinacji 1 1

    Strategia 5 5

    Kocwki 5 5

    SUMA 15

    REALIZACJA PN WT R CZ P S N SUMA

    Debiuty - Biaymi 1 1

    Debiuty - Czarnymi 1 1

    Analiza wasnych partii 1 1

    Partie Mistrza 1 1

    Rozwizywanie kombinacji 1 1

    Strategia 6 6

    Kocwki 5 5

    SUMA 16

  • UMIEJTNO GODZINY

    Harmonijka 50

    Czytanie nut 150

    Gitara 150

    Trbka 300

    Fortepian 450

    Puzon 600

    Saksofon altowy 600

    Kung Fu 600

    piew 900

    Wioloczela 900

    Flet 1200

    Skrzypce 1900

    SZACUNKI NOWOJORSKICH NAUCZYCIELI MUZYKI

  • Unikaj zych nawykw ...

  • N. Krogius

    rednia

    rozpoczcia

    nauki: Start

    Osignicie

    poziomu

    GM

    Czas do

    poziomu

    GM

    Wczeniej zaczynajcy nauk: 6,5 22,8 16,3

    Pniej zaczynajcy nauk: 13,6 25,3 11,7

    Im szybciej dziecko zaczyna nauk, tym wicej czasu spdzi do momentu osignicia poziomu arcymistrzowskiego``.

    N. Krogius: Psychology in chess. New York 1976.

  • SZACHY I CZAS TRENINGU

    Osignicie

    poziomu mistrzowskiego:

    3.016

    11.053

    godziny 23.608

    34 argentyskich szachistw

    Fernand Gobet, Guillermo Campitelli: The Role of Domain-Specific Practice, Handedness, and Starting Age in Chess. Developmental Psychology, 2007, Vol. 43, No. 1, 159172.

  • KRYTYCZNY OKRES STARTU

    Warto zaczyna wczeniej !

    Czas rozpoczcia powanej gry

    N Wiek

    Arcymistrzowie 3 11,3

    Mistrzowie midzynarodowi 9 10,3

    Mistrzowie FIDE 13 11,6

    Szachici sklasyfikowani 39 14,2

    Szachici nie sklasyfikowani 36 18,6

    100 Argentyskich szachistw

    Fernand Gobet, Guillermo Campitelli: The Role of Domain-Specific Practice, Handedness, and Starting Age in Chess. Developmental Psychology, 2007, Vol. 43, No. 1, 159172.

  • KRYTYCZNY OKRES STARTU

    Warto zaczyna wczeniej !

    Prawdopodobiestwo osignicia poziomu

    GM lub IM

    Szachici rozpoczynajcy nauk przed 12 r. . 1 do 4

    Szachici rozpoczynajcy nauk po 12 r. . 1 do 55

    100 argentyskich szachistw

    Fernand Gobet, Guillermo Campitelli: The Role of Domain-Specific Practice, Handedness, and Starting Age in Chess. Developmental Psychology, 2007, Vol. 43, No. 1, 159172.

  • KRYTYCZNY OKRES STARTU

    Warto zaczyna wczeniej !

    100 argentyskich szachistw

    Fernand Gobet, Guillermo Campitelli: The Role of Domain-Specific Practice, Handedness, and Starting Age in Chess. Developmental Psychology, 2007, Vol. 43, No. 1, 159172.

    Poziom mistrzowski

    Szachici rozpoczynajcy nauk przed 12 r. . 75,60 %

    Szachici rozpoczynajcy nauk po 12 r. . 54,50 %

  • NAWYKI

    www.janprzewoznik.pl:

    Kwestionariusz mistrza

    Plan tygodniowy Excel

    Zarzdzanie karier przez role Excel

    Savoir vivre !

    Szacunek !

    Wraliwo !

  • 1.H:h8 Wb5

    1.H:h8 Wb5 2.b4 W:b4+ 3.a:b4 H:b4+ 4.Ka1 Ha3+ 5.Kb1 Ha2 mat

    1.H:h8 2.Ka1 W:b2 3.c4 Hb3 +

    1.H:h8 Wb5 2.Wce1 W:b2+ 3.Kc1 Wb1+ 4.Kd2 Ha5 +

    1.H:h8 Wb5 +

    1.H:h8 Wb5 +

    1.H:h8 Wb5 2.Wce1 W:b2+ 3.Kc1 Wb1+ 4.Kd2 +

    1.He5

    1.Hf4

    1.Hg3

    1.W:f7 DRZEWO DECYZYJNE

  • d 1.H:h8 Wb5

    d 1.H:h8 Wb5 2.b4 W:b4+ 3.a:b4 H:b4+ 4.Ka1 Ha3+ 5.Kb1 Ha2 mat

    d 1.H:h8 2.Ka1 W:b2 3.c4 Hb3 +

    d 1.H:h8 Wb5 2.Wce1 W:b2+ 3.Kc1 Wb1+ 4.Kd2 Ha5 +

    d 1.H:h8 Wb5 +

    d 1.H:h8 Wb5 +

    d 1.H:h8 Wb5 2.Wce1 W:b2+ 3.Kc1 Wb1+ 4.Kd2 +

    b 1.He5

    e 1.Hf4

    f 1.Hg3

    a 1.W:f7

    Dmax = 10 p-posuni = najduszy wariant

  • d 1.H:h8 Wb5

    d 1.H:h8 Wb5 2.b4 W:b4+ 3.a:b4 H:b4+ 4.Ka1 Ha3+ 5.Kb1 Ha2 mat

    d 1.H:h8 2.Ka1 W:b2 3.c4 Hb3 +

    d 1.H:h8 Wb5 2.Wce1 W:b2+ 3.Kc1 Wb1+ 4.Kd2 Ha5 +

    d 1.H:h8 Wb5 +

    d 1.H:h8 Wb5 +

    d 1.H:h8 Wb5 2.Wce1 W:b2+ 3.Kc1 Wb1+ 4.Kd2 +

    b 1.He5

    e 1.Hf4

    f 1.Hg3

    a 1.W:f7

    N = 11 GAZIE DRZEWA DECYZYJNEGO

  • FORMUA SUKCESYWNYCH

    PROPOZYCJI ROZWIZANIA

    PRZYKAD

    d-d-d-d-d-d-d-d-b-e-f-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-

    a-a-a-a-a-b-b-b-b-b-b-b-b-b-b-b-b-a-b-a-a-a

  • CZAS NA REFLEKSJ I WNIOSKI

  • JELI PATRZYSZ W OTCHA, TO PAMITAJ, E OTCHA TE PATRZY NA CIEBIE !

  • Alexander Cockburn: Idle Passion: Chess and the Dance of Death

    Plume 1975

  • Paczyk Schurade, Zakopane

  • DZIKUJ ZA WSPPRAC !

    DO ZOBACZENIA.

    www.janprzewoznik.pl