Zależności między stylami przywiązania a intymnością

  • View
    213

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of Zależności między stylami przywiązania a intymnością

  • dr Weronika Juroszek

    Oktawia Haberla

    Wioleta Kubeczko

    Uniwersytet lski

    ZALENOCI MIDZY STYLAMI PRZYWIZANIA A INTYMNOCI, NAMITNOCI I ZAANGAOWANIEM U NARZECZONYCH

    1. Style przywizania

    J. Bowlby, twrca teorii przywizania, twierdzi, e u kadego czowieka

    wystpuje uwarunkowana biologicznie tendencja do tworzenia wizi emocjonalnych z

    bliskimi osobami, przede wszystkim z matk (Bowlby, 1969, 1973, 1980). Dziecko od

    pocztku ycia zostaje wyposaone w tzw. zachowania wyzwalajce (ssanie, pacz, w

    pniejszym okresie - umiech, gaworzenie), ktre umoliwiaj mu nawizanie

    bliskoci. Zdaniem Bowlbyego obiektem przywizania jest ta osoba, u ktrej jednostka

    w sytuacjach trudnych poszukuje opieki, wsparcia, ochrony.

    Bowlby stworzy swoj teori w oparciu o wasne dowiadczenia kliniczne.

    Zauway, e dzieci przebywajce w szpitalach i sierocicach zaczynaj przejawia

    zachowania o charakterze m.in unikajcym, wrogim, lkowym. Wedug Bowlbyego takie

    zachowania pojawiaj si wwczas, gdy dziecko nie ma zaspokojonej potrzeby bliskoci.

    Uczennica Bowlbyego, M. Ainsworth, kontynuatorka bada nad procesem

    przywizania, wyrnia trzy style przywizania: bezpieczny, unikajcy i lkowo-

    ambiwalentny (Ainsworth, Blehar, Waters, Wall, 1978). Stwierdzia, e rozwojowi

    bezpiecznego stylu przywizania sprzyjaj: czsty i dugotrway kontakt z matk,

    wraliwo matki na sygnay wydawane przez dziecko (wraz z umiejtnoci

    dopasowania si do tych sygnaw), uporzdkowane rodowisko pozwalajce na

    swobodn eksploracj wiata wraz z dowiadczaniem konsekwencji swoich zachowa

    (Bowlby, 2007, s. 380).

    Styl lkowo-ambiwalentny charakteryzuje si niepokojem, niepewnoci o

    stao relacji z obiektem przywizania. Dziecko wykazuje silny lk przed rozstaniem i

    zo na skutek braku pewnoci co do dostpnoci obiektu (Bowlby, 2007; Zikowska,

    2007, s. 81). Z kolei unikajcy styl przywizania ksztatuje si na skutek braku bliskiego

    kontaktu w sytuacjach trudnych, zagroenia (Bowlby, 2007; Zikowska, 2007, s. 81).

    Unikanie bliskoci jest ochron przed zranieniem.

    Badania nad stylami przywizania byy prowadzone w rnych grupach

    wiekowych wrd niemowlt i maych dzieci, modziey i dorosych (za: Marchwicki,

    2004, s. 36; Marczak, 2001). W przypadku tych ostatnich badania koncentruj si nie

  • ISSN 2082-7067 2(10)2012 KWARTALNIK NAUKOWY

    tylko na przywizaniu jednostki do rodzicw, ale i partnera romantycznego (za: tame,

    s. 36; por. Niemyjska, 2011). Duy wkad w analiz relacji romantycznej z punktu

    widzenia przywizania wnieli C. Hazan i P. Shaver.

    2. Mio romantyczna jako proces przywizaniowy koncepcja

    C. Hazan i P. Shavera

    Hazan i Shaver potraktowali mio romantyczn jako proces przywizaniowy

    (Hazan, Shaver, 1987; Hazan, Shaver, 1994). Podkrelali, e zarwno midzy

    niemowlciem a opiekunem, oraz midzy partnerami romantycznymi, wystpuj

    podobne rodzaje mechanizmw. Po pierwsze, dynamika relacji (rozpatrywana na

    poziomie emocjonalnym i biologicznym) niemowl-dorosy oraz w parze romantycznej

    jest sterowana przez ten sam system biologiczny; po drugie, style przywizania

    wyodrbnione przez Ainsworth koresponduj ze stylami zachowa partnerw

    romantycznych; po trzecie, indywidualne rnice w zachowaniach przywizaniowych s

    odbiciem wczesnych dowiadcze z rodzicem (Hazan, Shaver, 1994, za: Plopa, 2008a, s.

    99-102). Powtarzane interakcje z rodzicem rozwijaj wewntrzne modele, ktre steruj

    przyszymi relacjami z partnerem romantycznym.

    W tym miejscu warto przytoczy sowa E. Aronsona, T. Wilsona i R. Akert:

    Podstaw teorii stylw przywizania jest nastpujce zaoenie: sposb, w jaki

    nauczymy si przywizywa do innych osb we wczesnym dziecistwie, wyznacza nasz

    przyszy jako osb dorosych sposb nawizywania kontaktw. Osoba, ktra

    przyswoia sobie styl oparty na poczuciu bezpieczestwa, potrafi tworzy dojrzae,

    trwae zwizki. Ludzie, dla ktrych charakterystyczny jest styl przywizywania si

    oparty na unikaniu, mniej ufaj innym i trudno nawizuj bliskie kontakty. Osoby za z

    lkowo-ambiwalentnym stylem przywizywania si chciayby by bliej swoich

    partnerw, jednak maj obawy, e ci nie odpowiedz im tym samym (Aronson, Wilson,

    Akert, 1997, s. 443).

    Badania pokazuj, e bezpieczny styl przywizania wie si z okrelonymi,

    pozytywnymi zachowaniami w maestwie: otwartoci, wraliwoci, skonnoci do

    ustpstw, odwzajemnianiem uczu, umiejtnoci konstruktywnego komunikowania si

    (za: Plopa, 2008a, s. 110). R. Kobak i C. Hazan stwierdzili, e w tych maestwach, gdzie

    przynajmniej jeden z partnerw charakteryzowa si zaburzeniami w procesie

    przywizania czciej wystpoway konflikty, agresja (werbalna i fizyczna) i zazdro

    (Kobak, Hazan, 1991, za: Plopa, 2008a, s. 110).

  • ECOLOGIA HUMANA

    F I D E S E T R A T I O

    Strona 91

    3. Namitno, intymno i zaangaowanie - trjskadnikowa koncepcja

    mioci R. Sternberga

    Wedug powszechnie znanej, trjczynnikowej koncepcji mioci Roberta

    Sternberga (1986) mio midzy mczyzn i kobiet skada si z trzech czynnikw:

    bliskoci (intymnoci), namitnoci i zaangaowania. Intymno to poczucie bliskoci,

    wsparcia w bliskiej relacji (Sternberg, 1997, s. 315). Oznacza wzajemne zrozumienie,

    szacunek dla drugiej osoby, wzajemne dzielenie si przeyciami. Sternberg wymienia

    kilka klasterw intymnoci, w tym m. in.: dziaanie dla dobra ukochanej osoby,

    dowiadczanie szczcia w kontakcie z ni, moliwo liczenia w potrzebie na pomoc z

    jej strony, wsplne dzielenie si posiadanymi dobrami, dawanie i otrzymywanie

    emocjonalnego wsparcia (tame, s. 315).

    Z kolei namitno to czynnik, ktry w duej mierze opiera si na pocigu

    fizycznym do drugiej osoby, wie si z deniem do zjednoczenia (rwnie fizycznego)

    z ukochan osob. Warto podkreli, e namitno nie jest samym tylko podaniem,

    gdy zakada tsknot za ukochan osob, zaspokaja potrzeb dowartociowania,

    afiliacji. Zawiera w sobie elementy pozytywne (rado, szczcie) jak i negatywne

    (tsknot, zazdro, bl).

    Zaangaowanie, Wedug Sternberga, mona rozpatrywa z dwojakiej

    perspektywy: krtko i dugoterminowej. W pierwszym przypadku o zaangaowaniu

    wiadczy ju samo podjcie decyzji o zwizaniu si z dan osob (owiadczyny, lub). W

    duszej perspektywie o zaangaowaniu wiadcz wszelkie dziaania majce na celu

    utrzymanie relacji: wiadome ukierunkowanie wysiku i ponoszenie wyrzecze w celu

    budowania relacji (w tym rozwizywanie problemw), dostosowywanie wasnych

    dziaa do wsplnego dobra, wywizywanie si z obowizkw (tame, s. 318).

    4. Badania wasne

    4.1. Problem bada

    Celem niniejszego opracowania bya analiza zalenoci midzy stylami

    przywizania a skadowymi mioci u narzeczonych, a wic osb, ktre podjy decyzj o

    lubie (data ich lubu jest znana, co zostaje potwierdzone tzw. zapowiedziami w kociele

    parafialnym). Celowo do bada dobrano tak wanie grup, gdy mona przypuszcza,

    e osoby ze statusem narzeczonego/narzeczonej traktuj powanie swj zwizek. Warto

    podkreli, e w dzisiejszej kulturze istnieje dua dowolno w interpretacji staoci i

    powagi danego zwizku.

    W niniejszym opracowaniu wysunito przypuszczenie, e istnieje pozytywna

    zaleno midzy bezpiecznym stylem przywizania a namitnoci, intymnoci i

  • ISSN 2082-7067 2(10)2012 KWARTALNIK NAUKOWY

    zaangaowaniem, gdy ufno, poczucie bezpieczestwa i brak lku sprzyjaj tworzeniu

    satysfakcjonujcej relacji romantycznej.

    Z kolei wielce prawdopodobne jest to, e osoby o unikajcym stylu

    przywizywania si maj tendencj do unikania bliskoci (intymnoci) i zaangaowania,

    ale czy unikaj rwnie namitnoci? Rezultaty bada Brennan i Shavera (1995)

    wykazay, e unikajcy styl przywizania moe predysponowa do podejmowania wielu

    niezobowizujcych zwizkw, opartych gwnie na seksualnoci, z pominiciem wizi

    uczuciowej. Wynik ten sugeruje, e dla osb charakteryzujcych si unikajcym stylem

    przywizania relacje z pci przeciwn mog jawi si jako skomplikowane z jednej

    strony wspomniane jednostki nie stroni od seksualnoci, ale z drugiej nie chc gbiej

    si angaowa, co wynika prawdopodobnie z ich zaburze w procesie przywizania.

    Z kolei lkowo-ambiwalentny styl przywizania z jednej strony moe korelowa

    pozytywnie ze skadowymi mioci (ze wzgldu na due pragnienie bliskoci). Z drugiej

    strony wspomniany styl przywizania wie si z lkiem przed utrat ukochanej osoby.

    Jednostka charakteryzujca si tym stylem pragnie zwizku romantycznego, a z drugiej

    strony obawia si go. Taka prawidowo (zakadajca istnienie swoistego konfliktu

    przyciganie-odpychanie) moe sugerowa brak zwizku midzy lkowo-

    ambiwalentnym stylem przywizania a intymnoci i zaangaowaniem. Trudniej jest

    wysun przypuszczenie odnonie do zwizku midzy przytoczonym stylem a

    namitnoci. Z jednej strony namitno moe by wzmacniana przez niepewno (co

    zakada pozytywny zwizek midzy lkowo-ambiwalentnym stylem a namitnoci). Z

    drugiej strony namitno sama w sobie zawiera cechy pozytywne i negatywne. Na

    dusz met lkowo-ambiwalentny styl przywizania moe potgowa negatywny

    aspekt namitnoci i wpywa destrukcyjnie na relacj narzeczesk.

    Biorc pod uwag powysze rozwaania wysunito nastpujc hipotez: Im

    wiksze nasilenie bezpiecznego stylu przywizania, tym wiksza intymno, namitno

    i zaangaowanie u narzeczonych.

    Sformuowano nastpujce pytanie badawcze: Czy istnieje zwizek miedzy

    unikajcym i lkowo-ambiwalentnym stylem przywizania a namitnoci, intymnoci

    i zaang