Psikolojide Bütünlükçü Yaklaşım

  • View
    211

  • Download
    4

Embed Size (px)

Text of Psikolojide Bütünlükçü Yaklaşım

Gestalt (Btnlk) Yaklam

Bu Balk AltndaTanm ve tarihesiTemsilcileriAlglama da bu yaklamn ilkeleriBu yaklamn Kuramrnek baz resimler

Abdurrahman amTanmGestalt szc anlam biim ya da ekil szcklerinin anlamna edeer olan Almanca bir kelimedir. Psikoloji de ise pattern ve ya configuration kelimeleri gestalt kelimesi yerine kullanlabilmektedir. Ancak zellikle ruhbilimciler tarafndan genel olarak evrilmeden kullanlr. Tanm (devam) Yani zetle bilisel sreler ierisinde zellikle "alg" ve "algsal rgtlenme" konularnda younlam psikoloji teorisidir.

Bu nedenle inceleme konusu davranlar deil, "bilisel sreler"dir. Algya ok nem verilir.

3TarihesiGestalt kuram, 19. yzyln sonlarna doru Avusturya ve Gney Almanyada dodu.Her ne kadar gestalt nitelikleri 1890larda belirtilmi ve adlandrlm olsa da temsilcileri tarafndan 1912de yaynlanan makale ile aklanmtr. Ve bu tarih gestalt okulu balangc kabul edilir.Terapi olarak ise 1940ta Frederick Perls ve ei tarafndan gelitirilmitirOkul olarak 20.yy ortalarnda sona ermitir.4TemsilcileriWolfgang Khler (1887-1967)

Wolfgang Khler (1887-1967)Alman psikologdur ve Gestalt psikolojisinde ba rol oynayan kiidir.Hareketli resimleri alglama deneylerini de ieren aratrma konularnda alt.Davrann ayr paralara blnmesinden ok bir btn iinde incelenmesinden yanayd.Khlerin n almalar kendisini alg ,renme ve dier fonksiyonlarn yapsal bir btnlk, iinde olduuna ikna etti.Max Wertheimer (1880-1943)

Max Wertheimer (1880-1943)Alman psikologdur, Gestalt psikolojisinin kurucusu, psikoloji bilimine ok derin etkisi olan biridir.1910larda psikoloji sadece analitikti ve doa bilimlerinin taklidiydi. Ona gre bu bilim sadece analitik olamazd.Bu dncesi onu almaya ynlendirdi ve1910 ylnda; bilinen deneylerini grnen hareket zerine uygulad. Yani:Bu hareket belirli artlarda iki sabit cismin bir dizi halinde farkl yerlerde sunulmasndan oluur.

Gestalt psikologlar , bir uyarann paralarndan birinin, dieriyle nasl iliki iinde olduuyla ilgili birka algsal fenomen buluyorlar ve aklamaya yarayan baz kanunlar ne sryorlar. (Gestalt psikologlar alglama ile dnme arasnda bir fark grmemezler bunun iin bu kanunlar her ikisi iin de geerlidir. ) Bir btn haline gelmede geerli olan temel ilkeler ise:ekil-Zemin likisi: "Algda seicilik" kuramna gre, dikkatin younlat obje ekil, dier yzeyler zemindir. ekil ve zemin mutlak kavramlar deildir, dikkatin younlat noktaya gre ekil ve zemin deiir.Alglamada Gestalt lkeleriAlglamada Gestalt lkeleri2. Yaknlk lkesi : Duyusal anlamda birbirlerine yakn olan uyarclar (vurmal bir algdan gelen ses, bitiik noktalar) bir kme olarak alglanr. Buradaki yaknlk daha ok "zaman ve mekan" anlamndadr.

Tamamlama lkesi : Duyusal anlamda eksik girdi ieren uyarclar (yarm bir fotoraf, bozuk bir plakta alan ark) tam olarak alglanr. Bu nedenle bir resimdeki kiiyi tanmamz iin, resmin yarsn grmemiz de yeterli olur.Benzerlik lkesi : Baz duyusal zellikler ynnden (ekil, renk, doku v.b) benzer olan cisimler bir kme olarak algnlanr.Kiilik KuramKiilik ve davrann psikologlar tarafndan sk sk birbirleri yerine kullanlmas karklklara neden olur.

Kiilik, davrantan hareket edilerek yaplan bir soyutlama, bir varsaymdr. Oysa davran gzlenebilir olaylardan ibarettir. Kiilik ise bireylerin allm yap ve btnln tarif eder.

Kiilik Kuram (Devam)Geleneksel olarak kiilik psikolojisi , kiinin davranlar zerine yaplm gzlemleri kiiliin derinlerinde yattn kabul etmi ve bu yolla bireyin kiiliine giden yol bulunmaya allm.Fakat yaklam seviyesi hangisi olursa olsun kuramlarn davran hakknda baz sorunlarla karlamas nlenemez. ou zaman kuramlar arasndaki farkllklar bu sorunlar inceleme ekilleri asndan deerlendirilebilir ve tehis edilebilir.

Gestalt Kuram zet OlarakBirey,btn paralara ayrtrarak deil,btnlk iinden alglar..RNEN: Senfoni orkestrasn dinlerken,her bir mzisyenin katksn ayr ayr deil,btn olarak dinleyip anlamaya almamz gibi..Gestalta gre insan dnyay btn olarak alglar. Ona gre renme; sorunun temeliyle ilikilidir,yani btne gre aklanmaldr.

Btn bilmek, paralar bilmek deildir. Peki Bize Ne Gibi Fayda SalarBu yaklam, duyum, duygu, davran ve isteklerimiz ile evrenin neler sunduunun farkna varmamz ve yaam iinde yaptmz seimler ile sorumluluumuzu stlenmemize yardmc olmas beklenir.

Yaam iinde bize; artk yardmc olmayan davran biimlerimizin farkna varmamza, kendimizle ve tekilerle daha iyi iliki kurmamza yardmc olur.

Bu anlamda, kiisel byme/geliim ile ilgilenenler Gestalt yaklamnn bireysel veya grup almalarndan yararlanabilirler.Abdurrahman am14Benzerlik lkesiKoyu ve ak renkli noktalar farkl gruplar olarak alglanr.

ekil Zemin likisi"Algda seicilik" kuramna gre, dikkatin younlat obje ekil, dier yzeyler zemindir. ekil ve zemin mutlak kavramlar deildir, dikkatin younlat noktaya gre ekil ve zemin deiir.

Tamamlama lkesiBurada eksiklik ieren uyarclar tam olarak alglanr.

RN: A resmini gengibi alglamak.

Abdurrahman amKolay alglama ve aklda kalclkekil 1-a ve 1-b incelendiinde, ekil 1-ann, ekil 1-bye gre daha kolay anlalr ve daha aklda kalc olduu grlmektedir. Yani ekil 1-ada btn olarak oda alglanabilirken, ekil 1-bde objelerin dankl sebebiyle net bir alg sz konusu olmamaktadr. Bunun sebebi ekil 1-adaki nesnelerin bir oda kavramna (anlamna) gre dzenlenerek yerletirilmi, ekil 1-bdekilerin ise, dank ekilde braklm olmalardr.

Bir nceki ekle Baka Bir rnekSol taraftaki ekil tamamen kark ve danktr. Bu ekli alglamamz ve bunun aklmzda kalmas ok zordur.

Sa taraftaki ekil ise soldaki paralarn Btn yani birlemi halidir. Bu ekli kolayca algladk ve aklmzda kalc oldu.

Soldaki ekli bisiklet gibi alglamamz ok zordur. Oysaki her iki ekilde aslnda ayn ekillerden olumutur.

Yani alma odamzn dank olmas algy gletirdii iin dikkatimizin dalmas normaldir.

Abdurrahman am19Algda Seicilik ekil Zemin likisiekle ilk baktmz anda yal bir amca alglyor olabiliriz. Dikkatimiz bir eye ve ya baka bir yere odaklanrsa algladmz eyler deiebilir.Ve bu kk ekiller bir btn olarak alglandnda yal amcay alglarz

Vikipedia nsan Ve Davran , Doan Ccelolu , Remzi Kitabevi, 8. Basm, 1998 Psikoloji Tarihi, Maurice Rouchlin , letiim Yaynlar , stanbul, 1992 Gestalt Psikolojisi. Ana Britannica Ansiklopedisi. Cilt 9 www.igor-gestalt.com

Abdurrahman AMERCYES niversitesi Sosyoloji

KONU: Gestalt (Btnlk) YaklamMicrosoft PowerPoint 2007

facebook.com/abdurrahmancam422