View
10
Download
0
Category
Preview:
Citation preview
1
in samenwerking met
29 juni 2017Terugkoppeling van resultaten en actiepunten
Workshop Circulair Bouwen
2
• Wat verstaan we precies onder CB?• Hoe gaan we circulariteit inzichtelijk maken?• Kunnen bestaande methoden gebruikt worden?• Welke criteria zijn relevant?• Wat is nodig voor snellere marktacceptatie van
innovatieve producten?• Hoe kunnen we circulair uitvragen?• Hoe stimuleren we hergebruik?
Vragen voorafO.a. voortkomend uit online NEN-enquête (voorjaar 2017)
4
1. Framework Circulair Bouwen2. Materialenpaspoort3. Circulair opdrachtgeverschap4. Circulaire businessmodellen5. Meten van circulariteit6. Modulaire gebouwen7. Hergebruik van gebouwonderdelen8. Nieuwe toepassingen van circulaire materialen9. Ontwerpen en bouwen met geoogste materialen
Discussie aan thematafelsVerdeeld over 2 ronden: uitdagingen (1) en oplossingen & acties (2)
uitdagingen
oplossingen
acties
5
Plenaire terugkoppeling ronde 1Benoem per discussietafel de 2 belangrijkste uitdagingen/ knelpunten
1. geen uniforme definitie, breder dan product en gebouw2. veel initiatieven: geen standaard, gaat over materiaal/gebouw/product?3. hoe CB meetbaar zonder beperking in proces, 1 of meer systemen nodig?4. financiële haalbaarheid diensten, proces van terugname haalbaar
organiseren5. borgen van scenario’s t.a.v. materiaalstromen, lange levensduur gebouwen6. ander soort vergunning nodig, ontbreken van vraag en aanbod7. geven van garantie & ontbreken beoordelingsmethodiek, geoogste
producten voldoen niet meer aan huidige eisen8. zichtbaarheid op markt, vertrouwen in hergebruikte materialen9. prijs van geoogste materialen vs traditioneel, wie is eigenaar/
aansprakelijk?
6
ACTIES
OPLOSSINGEN
UITDAGINGEN1: Framework Circulair BouwenJeroen Bartels, 4M AdviesMari van Dreumel, min I&MSydney Folsom, TU DelftJohan van Zwet, RVOArie Mooiman, KNBVirpi Heybroek, AMS InstituteAb de Buck, NENHan Heijsters, A. Jansen BV
1 Ontbreken van uniforme en dekkende (niet
limitatieve) definitie en toetsingskader voor circulaire bouw
2 Procesafspraken ontbreken mbt(demontage) ‐
ontwerp – bouw –demontage
3 EU hanteert te smalle definitie: circulair is breder dan recycling of
alleen product en gebouw
4 LCA is prijzig 5 Bestaande materialen database bevat ‘conventionele’ maar geen
innovatieve materialen
1 Eenduidige (door publieke partij) opgestelde norm obv
EU‐norm
3 Nationaal starten, EU aanhaken
2 Doelgebonden criteria en keuzewaarden
opstellen met ruimte voor wegingsfactoren in
uitvraag
opstellen definitie, normenkader en criteria (NEN)
overheden en bedrijfsleven blijven aanhaken (Alle betrokkenen)
ACTIE
7
ACTIES
OPLOSSINGEN
UITDAGINGEN
2 Ontbreken totaal concept &
informatiestandaard
1 Verschillende initiatieven met verschillende formats, weinig kennisdeling (niet
open)
3 Onvoldoende informatie over huidige assets,
producten en onderdelen
6 Onduidelijkheid over hoe de
systemen adequaat te gebruiken
4 Uitdaging om het paspoort actueel te houden bij lange
levensduur
1 Werken aan 1 standaard voor materialenpaspoort
2 Grootste en belangrijkste aanbesteders aan tafel
4 NEN trekker mits mandaat vanuit de markt
3 Overheid moet rol spelen in stimuleren
noodzaak standaardisatie, markt kan het oppakken
2: Materialenpaspoort
Rien Huige, NENStingo Huurderman, VMRGJasper Flapper, Antea GroupFerry van Wezel, RotoMachiel Crielaard, RWSMichael van der Gaag, cepezedK. Van Breugel, TU DelftMaarten Leurdijk, HeijmansJean Frantzen, DGMRCarloes Pollemans, NEN
StakeholderanalyseInformatiebijeenkomstPlan van aanpak voor standaardisatie (NEN)
ACTIE
8
ACTIES
OPLOSSINGEN
UITDAGINGEN3: Circulair Opdrachtgeverschap
Roy Pillen, RVBYvette Mulder, NENMarjan Staal, Van Benthem & Keulen Judith Anjema, OPPSM. van den Dungen L. van der Meer, DCMRRemco Zuidema, Briqs Foundation
1 Meten en beoordelen van circulair bouwen bij aanbesteding versus
bouw en in gebruik name
4 ROI: onduidelijkheid over uiteindelijke afrekenbaarheid
van het gebouw tovaanbieding
3 Geen uniforme termen en taalgebruik
2 Scheiding opdrachtgeverschap: casco – afbouw –
inrichting
Meetsysteem maken (NEN/BREEAM/DGBC?)
Herziening NEN 2660Uniform taalgebruik
Relaties tussen normen inzichtelijk maken (NEN)
Meerwaarde CB breder zichtbaar maken o.a. door pilots, best
practices (Koplopersgroep o.l.v. RVB)
ACTIE
Meetsysteem voor objectieve beoordeling
Relaties tussen normen inzichtelijk t.b.v. toepassing
door opdrachtgever
Uniform taalgebruik
Meerwaarde CB zichtbaarder voor opdrachtgevers
Methode mag niet in de weg staan van innovaties
9
ACTIES
OPLOSSINGEN
UITDAGINGEN4: Circulaire BusinessmodellenMartijn Veerman, VMRGRoel van Bochove, st. Roof UpdateEsther Lunenborg, EngieRemco Vroegop, EngieEdwin Zoontjes, VERASHanh Nguyen, NENTanja Voogd, Innovation QuarterMartin Damen, RIGOSerge Santoo, The Green Village
1 Financierbaarheid bij nieuwbouw in relatie tot (technische en functionele)
levensduur, afschrijving, roi etc.
2 Hoge kosten demontage vanuit bestaande bouw
3 Complexiteit van vele services in en rond gebouw4 Wie is klant: aannemer?
Eindgebruiker?
1 Special Purpose Vehicle voor nieuwe circulaire gebouwen:
‐ ‘fonds’ met bijv. modules ‘schil’, ‘casco’, ‘installaties’, ‘inbouw’
2 Procesoptimalisatie demontage
bestaande bouw
Realiseren pilotgebouw: onder gecontroleerde omstandigheden 4
‘modules’ bouwen op kleine experimentele schaal (TGV mmv o.a. ASN als opsteller van SPV)
ACTIE
Ontwikkeling van nieuwe businessmodellen naast
o.a. lease
10
ACTIES
OPLOSSINGEN
UITDAGINGEN5: Meten van CirculariteitAgnes Schuurmans, RockwoolMartijn Geertzen, NENB.Bleijerveld, Better Future FactorySybren Bosch, Copper8Machiel Crielaard, Rijkswaterstaat H.A.L. van Ewijk, SGSLucinda Kootstra, TNOP.J. van LuijkT.F. Will, Fieldlab Smart Safe & Resilient MainportsA. van Zomeren, ECNRonald Boon, NEN
1 gebrek aan eenduidige en eenvoudige hanteerbare meet en toetsmethode
2 LCA is te beperkt, hetzelfde geldt voor
alleen een materialenpaspoort
3 geen borging van proces van materiaalstromen op
systeemniveau
4 grote diversiteit aan meetinstrumenten
5 gebrek aan internationale context / Europese ontwikkelingen
Verplichte circulariteit‐motivatie met daarin materialenpaspoort, demontageplan en LCA (overheid)
(Engelstalige) NTA (Nederlands Technische Afspraak) voor
meetmethode opstellen (NEN)
Kennisdeling tussen alle partijen, ook in relatie tot internationale
context
ACTIE
Hulpmiddel voor ontwerpen met de uitdagingen van de toekomst op het netvlies (waardecreatie voor de toekomst, checklist?)
Lange levensduur van gebouwen
Circulair Bouwen (snel) definiëren
1 meetmethode gericht op
grondstoffen, breder dan alleen techniek, ook
proces, uitgaande van uniforme toetsbaarheid
Gebruik van bestaande instrumenten waar mogelijk
11
ACTIES
OPLOSSINGEN
UITDAGINGEN6: Modulair BouwenMenno Rubbens, cepezedMatthijs Hess-Spoelstra, BrinkCees Verweij, HHSMark Spetter, MVO.nlL. van Bercken, RobisolA. van Minderhout, gem. HaarlemFroukje Werkman, NENHubert Linssen, The Green Village
1 Ontbreken sense of urgency/ benefit voor remontabel c.q.
modulair bouwen gebrek aan vraag‐aanbod
3 Tijdelijke en locatie gebonden vergunning vormt belemmering
voor modulaire bouw
4 Risico mijdende grondhouding in de bouw
2 Verdienmodel bouw richt zich slechts op de eerste exploitatieperiode
1 Verplicht remontageplanbij aanbesteding door
publieke opdrachtgevers
3 Type‐vergunning i.p.v. omgevingsvergunning
2 Uniforme definitie en afspraken circulair bouwen
Roadmap Circulair Bouwen(n.t.b./NEN i.r.t. Framework?)
Kaders/criteria remontageplan en database opstellen t.b.v. eenduidige
aanpak (NEN, gekoppeld aan circulair aanbesteden)
Circulair en remontageplan binnen EMVI‐criteria opnemen (RVB: delen
best‐practices)
Pionieren met de nieuwe omgevingswet (TGV als testlocatie
om ‘type’‐goedkeuring voor modulair gebouw te valideren ism
gemeente Delft)
ACTIE
Gebrek aan overzicht relevante normen en inzicht in relatie met Bouwbesluit
t.a.v. CB
12
ACTIES
OPLOSSINGEN
UITDAGINGEN7: Hergebruik van gebouwenonderdelen
Erik Koremans, RexelNilgün Esen, NENTim Jonathan, The Green VillageSaskia Elissen, Provincie Zuid-HollandElsbeth van Bathum, Hogeschool v. A’damJ.W. Vorderman, Min. Econ. ZakenPeter Kuindersma, TNOIris Snijders Blok, TU DelftCor Wittekoek, VlakglasRecyclingNLMark Ottelé, TU DelftJannie Coenen, Crumble Development
1 Aansprakelijkheid en kwaliteitsgaranties
voor materiaal
2 Eenduidige beoordeling niet
mogelijk
3 Onduidelijk welke producten wel of niet voldoen aan huidige en
toekomstige eisen
4 Onaantrekkelijk imago van circulaire
materialen
Monitoring materiaal tijdens gehele levensduur
Materialenpaspoort ook voor bestaande gebouwen, waarbij bestek als informatiebron dient
Onderwijs over ontwerpen en bouw met hergebruikte materialen (TU’s,
hogescholen, MBO)
Verkennen beoordelingsmethode (i.s.m. NEN, TNO, TUD,
Hogescholen, overheden)
Voor methode aansluiten bij Building as Materials Bank (BAMB)
(NLse versie ontwikkelen?)
ACTIE
Ontwikkeling beoordelingsmethodiek 1 materialenpaspoort
13
ACTIES
OPLOSSINGEN
UITDAGINGEN8: Nieuwe toepassingen van circulaire materialen
Erik van Roekel, GBN StruktonRaymond de Schrevel, SuezHenk Vooijs, Innovation QuarterRené Tamboer, The Green VillageKoen Ottes, KOSA BambooChristiaan Voorend, SWECOJannes Nelissen, Better Future FactoryA. Chakrouni, Min. BuZaArie de Jong, NEN
1 Drempel door kosten nieuwe materialen (bijv.
certificering)
2 Gebrek aan vertrouwen bij
eindgebruiker en partij die toepast
3 Hergebruikte materialen onvoldoende zichtbaar op
de markt
Niet‐commercieel keurmerk , komen tot
eerlijker vergelijking van materialen
Meer demonstratie van materialen, mock‐ups (bekendheid vergoten,
kwaliteit tonen)
Kennisdeling B2B en B2C
Niet commercieel keurmerk, toegankelijk voor nieuwe partijen (bijv. NEN i.s.m. min I&M e.a.)
Realisatie van demonstratieprojecten (bij TGV)
ACTIE
Minimumeis voor reststoffen in nieuwe
producten
14
ACTIES
OPLOSSINGEN
UITDAGINGEN9: Ontwerpen en Bouwen met geoogste materialen
Erik Koremans, RexelHarold Pauwels, NENE. van Marrewijk, WindchallengeS.H. van der Meulen, HHSWilly Spanjer, The Green VillageAnne-Wim van Lieburg, EngieS. Carriere, DR2 New Economy
1 Prijsstelling van circulaire materialen t.o.v. “traditioneel”
2 Gebrek aan bewustzijn, branding en
vraag 3 Onduidelijkheid over kwaliteitsgarantie en
normering
4 Onduidelijkheid over aansprakelijkheid (wie is
eigenaar?)
Negatieve prikkels uitdelen voor niet
circulaire materialen
Vraag – aanbod creëren en bewustzijn vergroten
Kennis experts en ervaringsdeskundigen delen
Harmoniseren van inkoopmethode (bijeenbrengen inkopers overheden: RVB, RWS, TGV, Cirkelstad, Pianoo
i.s.m. NEN)
Pilots realiseren om te leren, bewustzijn en zichtbaarheid te creëren (bij TGV, o.a. provincie
Flevoland?)
Kennisuitbreiding via opleidingsinstituten
ACTIE
Ontwerpen en bouwen o.b.v. modulaire uitgangspunten
16
• Een eenduidig framework en taalgebruik voor Circulair Bouwen• Harmonisatie van de systematiek van materiaalpaspoorten• Ontwikkeling van een meetmethode voor circulariteit in de bouw• Circulariteit opnemen in aanbestedingen (o.a. motivatie,
remontageplan, hergebruik)• Een keurmerk o.g. voor de vergelijking van materialen
(gelijkwaardigheid)• Criteria voor het beoordelen van hergebruikte materialen• Experimenteerruimte met betrekking tot vergunningverlening • Realiseren van pilots en delen van best practices• Betere kennisdeling, meer bekendheid genereren
ConclusiesNa 2 discussieronden blijken de grootste behoeften te liggen op het gebied van:
Recommended