Bridging the gap

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Bridging the gap. Doctoraatsverdediging K. Van Kerckem Promotor: Prof. Dr. Bart Van de Putte 3 juli 2014. Integratie >< Etnische grens. Symbolische dimensie. Vrijgevochten vrouwen Niet vrijgevig Egoïstisch & asociaal Geen respect voor ouders en ouderen Georganiseerd & gedisciplineerd. - PowerPoint PPT Presentation

Text of Bridging the gap

PowerPoint Presentation

Bridging the gapDoctoraatsverdediging K. Van KerckemPromotor: Prof. Dr. Bart Van de Putte

3 juli 2014Geachte leden van de jury,Beste familie en vrienden,Beste collegas,Beste genodigden,

Welkom op de verdediging van mijn doctoraatsproefschrift. Dames en heren, ik ga toveren. In de komende 20 minuten ga ik een onderzoek van 6,5 jaar en 420 paginas samenvatten in 18 slides, op een manier dat u hopelijk kan volgen en er morgen nog kan over praten. 1

Integratie >< Etnische grens

Mijn onderzoek gaat niet over integratie maar over het omgekeerde ervan: etnische grenzen

Laat mij dat even toelichten.

Als ik praat over integratie dan verwijs ik naar integratie van de maatschappij. En een gentegreerd maatschappij dat is er een waar er geen duidelijke scheidingslijnen zijn: waar er sociale samenhang is en geen uitsluiting van bepaalde groepen.

Helaas is dat na vijftig jaar migratie niet het geval voor Turkse Belgen. De situatie ziet er eerder zo uit: een situatie waar er nog een duidelijke grens, kloof bestaat tussen Turkse en autochtone Belgen.

Die grens die manifesteert zich op verschillende manieren2Symbolische dimensieFanatiek religieusHomofoobGenderongelijkheidGroep boven individuNiet modernVrijgevochten vrouwenNiet vrijgevigEgostisch & asociaalGeen respect voor ouders en ouderenGeorganiseerd & gedisciplineerd

Die grens tussen Turkse en autochtone Belgen komt op verschillende manieren tot uiting.

Eerst en vooral heeft die grens een symbolische dimensie. Dat betekent dat leden van beide groepen in wij/zij termen denken over elkaar.

Ik licht dat even toe. Het dominante idee in Belgie is dat mensen van Turkse origine fanatiek religieus zijn, dat ze homofoob zijn, vrouwen onderdrukken, dat ze een verstikkende groepscultuur hebben en niet modern zijn.

Door die kenmerken aan de Turkse Belgen toe te schrijven zegt men eigenlijk het omgekeerde over zichzelf

Maar de stereotypen bestaan ook in de andere richting. Uit mijn onderzoek blijkt dat vele Turkse mensen de volgende kenmerken toeschrijven aan de Belgen: de vrouwen zijn te vrijgevochten en niet zorgzaam, Belgen zijn gierig en niet gastvrij, ze zijn egoistisch en asociaal, en hebben geen respect voor ouderen. En om te eindigen met een positieve noot: ze zijn zeer gedisciplineerd en georganiseerd.

3Sociale dimensieOngelijkheidSchoolprestatiesArbeidsmarktWoningmarkt

Sociale relatiesVriendschappenHuwelijksmarktDe grens zit natuurlijk niet alleen in ons hoofd, maar bestaat ook in zekere zin in de realiteit, heeft met andere woorden een sociale dimensie.

Een eerste aspect hierbinnen is dat er grote sociale ongelijkheid bestaat tussen Turkse en autochtone Belgen in de zin dat Turkse Belgen het meestal slechter doen op school, dat ze slechtere jobs hebben of vaker werkloos zijn, dat ze vaak in slechtere buurten en woningen wonen, enzovoort;

Ten tweede manifesteert de sociale kloof zich ook in het domein van sociale relaties: globaal gezien gaan mensen de etnische grens niet oversteken als het gaat om echte vriendschappen en huwelijken. Er zijn uitzonderingen uiteraard maar voor de meeste mensen geldt dat hun beste vrienden en geliefden tot dezelfde etnische groep behoren. 4

Mechanismen?

Impact?

Reactie?3 vragenHet vertrekpunt van mijn onderzoek was dus dat er na drie generaties Turkse Belgen nog altijd ene vrij duidelijke kloof was. Wat heb ik nu gedaan in mijn doctoraat? Wel, ik heb mij gefocust op de volgende drie vragen:Hoe komt dat? Wat zijn de mechanismen?Hoe gaan mensen van Turkse origine om met die mechanismen?Wat zijn de gevolgen van die mechanismen voor het leven van individuen van Turkse origine ?5MethodeTurkse Belgen 2e & 3e generatieGent & LimburgMulti-method: 60 diepte-interviewsFocusgroepenVeldwerkGrounded theory

Ik heb onderzoek gedaan bij Turkse Belgen van de 2de en de 3de generatie (dus mensen die hier zijn geboren of voor de leeftijd van 7 jaar naar Belgie zijn verhuisd); zowel mensen uit Gent en omgeving als uit de Limburgse mijngemeenten bevraagd.

Om zo rijk mogelijke informatie te krijgen heb ik op verschillende manieren data verzameld.

Doorheen het ganse proces, van dataverzameling tot analyse, heb ik principes van Grounded theory toegepast; wat er heel eenvoudig gesteld op neerkomt dat ik vertrek vanuit mijn data, de verhalen van mensen en mijn veldwerk observaties en op basis van die data een theorie ga opbouwen.

61. Mechanismen?

Laten we beginnen met de eerste vraag, die over de mechanismenOp basis van bestaande literatuur en mijn eigen bevindingen heb ik een model opgesteld dat een overzicht geeft van de verschillende mechanismen die bijdragen tot het in stand houden van de grens.

In dat model heb ik een opsplitsing gemaakt tussen de symbolische dimensie van boundary maintenance en een gedragsdimensie.

In het eerste geval gaat het om het aangeven van symbolische grenzen via taal, dus dat ze die wij/zij-grens die in het hoofd zit gaan uitdrukken in gesproken, geschreven of beeldtaal.

In het tweede geval worden grenzen bewaakt via verwachtingen en gedrag. Hierbinnen is er een opsplitsing tussen gedrag dat gericht is op leden van de andere groep (extern georienteerd) en leden van de eigen groep (intern georienteerd). Ik denk dat iedereen zich wel wat kan voorstellen bij discriminatie, dus in wat volgt ga ik enkel de symbolische dimensie en de intern georienteerde gedragsdimensie toelichten.7Symbolische grenzen markerenHeel veel mensen zijn nog altijd gechoqueerd dat ik Nederlands kan spreken. En het is precies alsof mensen zich niet op hun gemak voelen wanneer gij ergens in een bepaalde kring terecht komt. Die moeten dan precies een opmerking maken over uw culturele achtergrond. Het zij dan ja, gaande van goed Nederlands spreken, of onze trouwfeesten of onze kebabzaken. Dat zijn de dingen die ge zo altijd terug hoort. In plaats van mij eigenlijk gewoon als persoon te zien... Van ja, wie ben ik? Wie is Aleyna? Vrouw, 26, GenkLaten we eerst even kijken naar een voorbeeld van de symbolische dimensie.

Dit is een voorbeeld van wat othering wordt genoemd: mensen het gevoel geven dat ze anders zijn. Kan goedbedoeld zijn, maar komt vaak uitsluitend over.8Ik kan wel begrijpen dat onze voorouders nog als migranten worden gezien. Maar dat de huidige generatie, dat ge nog altijd de nood hebt om het woord allochtoon daarop te plakken vind ik erg. Ik vind dat dat eigenlijk de bekrompenheid is van de mensen die hier wonen. Maar het is zo subtiel doorgedrongen, dat mensen er zich niet eens van bewust zijn dat ze aan die term van allochtoon meedoen. Dat ze eigenlijk nog niet eens weten dat dat eigenlijk niets inhoudt. Dat is gendoctrineerd bij wijze van spreken, bij iedereen. Gewoon van 'laten we dat onderscheid maken van allochtonen en autochtonen'. Vrouw, 26, Genk

Een tweede voorbeeld van de symbolische dimensie is het bestaan van het woord allochtoon dat ook als zeer uitsluitend wordt ervaren.

Het feit dat we in het Nederlands een woord hebben dat ons toelaat de symbolische kloof zonder veel moeite uit te drukken in taal, wijst op het diepgewortelde karakter van die kloof.9ConformiteitsdrukBij de Turken zeggen ze van assimileren Pas daarmee op, doe dat niet. Probeer toch Turk te blijven. Dat is eigenlijk het grootste tegenstrijdige standpunt: Vlamingen willen dat je dus volledig je cultuur van afkomst verloochent, allez dat je zegt van ik heb daar niets mee te maken, ik ben nu Belg. Maar als je in zon situatie zit dan ga je niet sociaal aanvaard worden door de Turken, ze hebben dat niet graag.Man, 26, Gent

Een tweede mechanisme is conformiteitsdruk binnen de etnische groep, en ik kan dit opnieuw het best uitleggen aan de hand van een citaat

Ik denk dat dat voldoende duidelijk is. Nu, die conformiteitsdruk kan zich op verschillende manieren uiten. Ouders kunnen hun kinderen bijvoorbeeld expliciet aanmanen om Turk te blijvenMaar zelfs de ganse gemeenschap kan druk uitoefenen en in dit geval gebeurt het niet expliciet maar via geroddel en sociale controle. 10Ik kan met mijn lief naar huis komen. Ik kan met mijn lief hand in hand in die straat lopen, of ik kan met mijn lief hand in hand naar de stad gaan Ieder meisje zou dat willen, maar (doet teken dat dat niet zomaar kan). Wat gaat er gebeuren als ze dat zien? Eerst gaat er niks gebeuren. Mijn broer die gaat kwaad zijn, mijn mama die gaat kwaad zijn, maar dat gaat over na een tijdje. Maar wat blijft er? Ah ja, Ayse is keer met een jongen naar t stad gegaan. En moest ik trouwen met iemand anders, die jongen die ging hele tijd zeggen ja kijk, gij zijt ne keer met ne jongen naar t stad gegaan, en gij zijt geen goeie persoon, en gij zijt dit en gij zijt dat. Dus das slecht he.Vrouw, 19, GentAyse zegt hier eigenlijk drie dingen1. het is niet echt aanvaard om zomaar openlijk een vriendje te hebben2. Mocht ze met hem buiten lopen, dan zouden mensen dat zien en zouden ze dat afkeuren roddel slechte reputatie voor haar en familie3. Slechte reputatie heeft ook daadwerkelijk gevolgen, bijvoorbeeld voor het vinden van een geschikte partner112. Reactie? Conformiteit, creativiteit & onverschilligheidAfhankelijk van:Structuur Turkse gemeenschapBelang lidmaatschapSociaal netwerk buiten gemeenschap123. Impact?

13Symbolische grenzen identiteitIk was de enige Turk in mijn klas. Er zaten eigenlijk in gans het middelbaar een stuk of vier of vijf Turken, dus echt niet veel. En wij hebben nooit maar dan ook nooit het gevoel gehad van wij zijn Turken. Maar als mensen ons zo gaan beginnen beschouwen, ja, dan maak je zon klik van Ja wij zijn wel van Turkse afkomst. Terwijl dat ik in mijn eigen belevenis Vlaming ben. Ik zeg altijd, ik ben een Vlaming met Turkse roots. Maar soms word je in dat ho