Click here to load reader

RİSK DEĞERLENDİRME BÜLTENİ Nasel Kontrol Kabini: Belirli rüzgar hızlarında türbini durdurur veya başlatır. ... Dünyada en çok kullanılan rüzgar türbini gövdesi

  • View
    3

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of RİSK DEĞERLENDİRME BÜLTENİ Nasel Kontrol Kabini: Belirli rüzgar hızlarında...

  • RİSK DEĞERLENDİRME

    BÜLTENİ

    “Hasar servisi ve underwriterlar için mühendislik branşı

    risk ve hasar değerlendirmeleri”

    RÜZGAR ENERJİ SANTRALLERİ

    Sayı: 2016/02

    2016

    Ekol Sigorta Ekspertiz Hizmetleri Limited Şirketi

    Ocak 2016 Risk ve Mühendislik Grubu Bülteni

  • Rüzgar Enerji Santralleri İşletmelerinin Sigortalanmasında Olası Riskler ve Risklerin

    Değerlendirmeleri

    1. Rüzgar Enerjisi Nedir?

    Rüzgâr enerjisi, rüzgârı oluşturan hava akımının sahip olduğu hareket (kinetik) enerjisidir. Bu

    enerjinin bir bölümü yararlı olan mekanik veya elektrik enerjisine dönüştürülebilir.

    Rüzgârın gücünden yararlanılmaya başlanması çok eski dönemlere dayanır. Rüzgâr gücünden ilk

    yararlanma şekli olarak yelkenli gemiler ve yel değirmenleri gösterilebilir. Daha sonra tahıl öğütme, su

    pompalama, ağaç kesme işleri için de rüzgâr gücünden yararlanılmıştır. Günümüzde daha

    çok elektrik üretmek amacıyla kullanılmaktadır.

    Fosil yakıt yöntemlerde atmosfere zararlı gazlar salınmakta, bu gazlar havayı ve suyu

    kirletmektedir. Rüzgârdan enerji elde edilmesi sırasında ise bu zararlı gazların hiçbiri atmosfere

    salınmaz, dolayısıyla rüzgâr enerjisi temiz bir enerjidir, yarattığı tek kirlilik gürültüdür. Pervanelerin

    dönerken çıkardığı sesler günümüzde büyük ölçüde azaltılmıştır.

    Toprak, kutuplardan ekvatora doğru artış göstererek güneş tarafından eşit olmayacak şekilde

    ısınmaktadır. Ayrıca karalar denizlerden daha çabuk ısınır (ve soğur). Isı farkı, global atmosferik ısı

    yayma sisteminin toprak yüzeyinden stratosfere doğru uzanmasını sağlar. Bu rüzgâr hareketleri

    sonucunda depolanan enerjinin çoğu, rüzgârın hızının 160 km/s aştığı yüksek rakımlarda bulunabilir.

    Sonuçta, rüzgâr enerjisi toprak yüzeyinde ve atmosfer boyunca, sürtünmeden yayılmaya kadar her

    türlü şekle dönüşür. Tahmini 72 TW (Tera Watt) olan toprağın potansiyel rüzgâr gücünden ticari olarak

    faydalanılabilitedir.

    2. Dünya ve Türkiye’de Rüzgar Enerjisi

    Yenilenebilir enerji kaynaklarına olan ilginin giderek artmasıyla birlikte, rüzgar enerjisi yatırımları

    da tüm dünyada hızla artmaktadır. Küresel Rüzgar Enerjisi Konseyi (GWEC) Rüzgar İstatistikleri

    verilerine göre rüzgar enerjisi üretiminde Çin dünyada lider konumdadır. Çin’i Amerika takip

    etmektedir. Avrupa’da rüzgar enerjisinde öncü ülkelerden biri olan Almanya ise üçüncü sırada yer

    almaktadır. Yüksek rüzgar potansiyeline sahip olmasına rağmen, Küresel Rüzgar Enerjisi Konseyi

    (GWEC) verilerine göre Türkiye potansiyel - toplam kurulu kapasite dengesine göre oldukça geridedir.

    Grafik 1. Toplam Rüzgar Gücü Kapasitelerine

    Göre İlk 10 Ülke, Kaynak: GWEC– Global

    Wind Statistics

    https://tr.wikipedia.org/wiki/R%C3%BCzg%C3%A2r https://tr.wikipedia.org/wiki/Yel_de%C4%9Firmenleri https://tr.wikipedia.org/wiki/Elektrik https://tr.wikipedia.org/wiki/Fosil https://tr.wikipedia.org/wiki/Kutup https://tr.wikipedia.org/wiki/Ekvator https://tr.wikipedia.org/wiki/G%C3%BCne%C5%9F https://tr.wikipedia.org/wiki/Deniz https://tr.wikipedia.org/wiki/Stratosfer https://tr.wikipedia.org/wiki/H%C4%B1z https://tr.wikipedia.org/wiki/Rak%C4%B1m https://tr.wikipedia.org/wiki/Atmosfer https://tr.wikipedia.org/wiki/S%C3%BCrt%C3%BCnme_kuvveti https://tr.wikipedia.org/wiki/Watt

  • Türkiye Rüzgar Enerjisi Birliği (TUREB) verilerine göre 2006 yılında 51 MW kümülatif

    kuruluma sahip olan ülkemizde 2015 yılına gelindiğinde 4.192,8 MW kümülatif kurulum

    gerçekleşmiştir. Şekil 1. de görüldüğü üzere ülkemizde üretimin en yoğun olduğu bölgeler

    Marmara ve Ege bölgeleridir.

    Grafik 2.Türkiyedeki Rüzgar Enerjisi Santralleri İçin Kümülatif Kurulum, Kaynak: Türkiye Rüzgar

    Enerjisi İstatistik Raporu, TUREB

    Resim 1.Türkiyedeki Rüzgar Enerjisi Santrallerinin Bölgesel Dağılımı, Kaynak: TUREB

  • 3. Rüzgar Enerji Santrallerinin Sigortacılık Sektörü İle İlişkisi:

    Son yıllarda büyük bir ivme ile gerçekleşen kurulu kapasite artışı ile doğru orantılı olarak Sigorta

    Sektörü de belirgin şekilde etkilenmiştir. Rüzgar Enerji Santrallerinin sigortacılık sektörü ile ilişkisi

    incelerken doğrudan ve dolaylı kazanımlardan bahsedilmelidir. Santraller kurulurken enerji sektörü ile

    ilgili poliçe üretimi doğrudan bir etki ile artarken santraller için gerekli makine tesisatın imalatını

    yapacak olan firmaların da yeni yatırım yapma ihtiyacı nedeniyle makine imalat sektöründe de pazarın

    hareketlenmesini sağlamaktadır.

    Rüzgar Enerjileri Santralleri projeleri de diğer enerji santralleri projelerinde olduğu gibi yatırım

    meblağının yüksek olduğu büyük çaplı projeler olduğundan, proje finansmanında yatırımcının uzun

    vadede santral projesinin maruz kalabileceği riskleri kapsayan sigorta poliçesinin yapılmış olmasını

    talep etmektedirler.

    Genel olarak Rüzgar Enerjileri Santrallerinde projenin montajından önce, montaj sırasında ve

    enerji üretimi sırasında oluşabilecek riskleri ayırmak ve bu safhalara uygun riskleri tespit ederek

    teminat altına almak suretiyle yapılmaktadır.

    Projenin başlamasından önce Nakliyat Poliçesi, inşaat – montaj sırasında Tüm Riskler Poliçesi,

    proje tamamlanıp üretime geçildikten itibaren Yangın Poliçesi, Elektronik Cihaz, Makine Kırılması ve

    Kar Kaybı – İş Durması Poliçeleri ile olası riskler teminat altına alınabilmektedir.

    Avrupa ülkelerinde yapılan sigorta uygulamalarında ise Kar Kaybı – İş Durması poliçeleri sıklıkla

    satın alınan poliçelerdir. Kar Kaybı – İş Durması poliçeleri projenin işletmeye alınmasından sonra

    gündeme gelmektedir. Rüzgar Enerji Santrallerinin işletmeye alınmasından sonra meydana

    gelebilecek en önemli risk unsuru ise herhangi bir hasar nedeni ile enerji üretiminin durmasıdır. Bu

    durum projeden elde edilecek gelirin azalmasına dolayısıyla yatırım maliyetlerinin artmasına yol

    açmaktadır.

    4. Rüzgar Enerji Santrallerinde Meydana Gelen Riskler ve Hasar Çeşitleri

    Rüzgar Enerji Santrallerinde meydana gelen hasarlar değerlendirildiğinde yapısal hasarlar,

    yangın, fırtına, yıldırım, buzlanma, nakliyat, hırsızlık, kötü niyetli hareketler ve diğer hasarların

    meydana geldiği istatistiki veri olarak tespit edilmiştir.

    İstatistiki veriler 1980 yılından beri dünya genelinde her yıl güncellenmekte olan rüzgar enerji

    santralleri hasar verileri incelenerek oluşturulmuştur. Tabloda resmi kayıtlara geçmiş olan toplam 1826

    hadisenin nedenine ilişkin detay bilgi verilmektedir. (Resim 2)

  • Resim 2.1980 - 2016 yılları arasında meydana gelen hasar kayıtları

  • Yapılan istatistiki incelemelere göre hasar frekanslarına göre sıralama yapılırsa en fazla görülen

    hasar tipinin yapısal sorunlar olduğu gözlemlenmiştir. Yapısal sorunlar nedeniyle meydana gelen

    hadiseleri sırasıyla; Yangın, Nakliyat-Montaj, Yıldırım, Buzlanma ve Hırsızlık hasarları takip

    etmektedir.

    Grafik 3. Hasar Tiplerinin Meydana Gelme Sıklığına Göre Dağılımı

    4.1. Yapısal Hasarlar

    Bir rüzgar türbininde meydana gelen yapısal hasarların anlaşılabilmesi amacıyla öncelikle türbin

    yapısından bahsetmek gerekir. Basitçe bir rüzgar türbinini ana elemanları;

     Nasel(Nacelle)

     Kanatlar

     Kule

     Temeldir.

    Resim 3. Rüzgar Türbininin Ana Elemanları

    [KATEGORİ ADI]

    [KATEGORİ ADI]

    [KATEGORİ ADI]

    [KATEGORİ ADI]

    [KATEGORİ ADI]

    [KATEGORİ ADI]

    [KATEGORİ ADI]

    Yapısal Hasarlar

    Yangın

    Diğer

    Nakliyat - Montaj

    Yıldırım

    Buzlanma

    Hırsızlık

  • Nasel(Nacelle): İçerisinde vites kutusunu, düşük ve yüksek hız millerini, jeneratörü, kontrol

    ünitesini ve freni bulundurur.

    Kanatlar: Kanatlara çarpan rüzgar, kanatları kaldırarak döndürür. Döndürme hareketinin elde

    edildiği elemandır.

    Kule: Tepe düzlemine gövdenin yerleştirildiği elemandır.

    Temel: Kulenin sabitlendiği yapıdır.

    Nacell içerisinde bulunan ana ekipmanlar ise Resim 4 ‘ te açıklanmıştır.

    Resim 4. Nacell içerisinde bulunan ana ekipmanlar

    Anemometre ve Rüzgar Gülü: Rüzgar hızını ölçer ve kontrol sistemine iletir.

    Paratoner: Yıldırımdan korunmak amacıyla kullanılır.

    Nasel Kontrol Kabini: Belirli rüzgar hızlarında türbini durdurur veya başlatır.

    Jeneratör: Mekanik enerjiyi elektriğe dönüştürür.

  • Fren Sistemi: Acil durumlarda mekanik, elektriksel, hidrolik olarak uygulanan bir disk ile

    rotorun hareketini durdurur.

    Dişli Kutusu: Düşük ve yüksek hız şaftlarının yataklandığı mekani

Search related