View
2.423
Download
3
Category
Preview:
DESCRIPTION
Punkty witalne, sztuki walki
Citation preview
Punkty witalne na ciele człowieka
i ich wykorzystanie w technikach Jiu Jitsu.Praca na 1 Dan Jiu-Jitsu Goshin-Ryu
Robert Rawicz
I. Wstęp.......................................................................................................................................3II. Uderzenia w miejsca wrażliwe – etami-waza........................................................................3III. Klasyfikacja punktów witalnych...........................................................................................5
A. Punkty witalne podstawowe...............................................................................................5B. Punkty witalne drugorzędne...............................................................................................5
IV. Położenie punktów witalnych na ciele człowieka................................................................6- Punkty witalne głowy...........................................................................................................6- Punkty witalne szyi...............................................................................................................8- Punkty witalne tułowia.........................................................................................................9
1. klatka piersiowa,.............................................................................................................92. brzuch i miednica,.........................................................................................................113. grzbiet...........................................................................................................................13
- Punkty witalne kończyn......................................................................................................14V. Zakończenie.........................................................................................................................18
Literatura:..........................................................................................................................18
I. Wstęp
Ciało ludzkie jest w mniejszym lub większym stopniu wrażliwe. Konsekwencją urazu jakiegokolwiek obszaru ciała jest ból i w zależności od miejsca oraz siły uderzenia, krótszy lub dłuższy rozstrój któregoś z istotnych narządów ciała, niekiedy ze skutkiem groźnym dla zdrowia, a nawet śmiertelnym.
Istnieje na ciele człowieka kilkadziesiąt miejsc o szczególnej wrażliwości na ciosy.
Orientacja w ich rozmieszczeniu pozwala w pewnym stopniu ustrzec się błędów w obronie własnego ciała i podnosi skuteczność wykonywanych technik. Uprawiając Jiu Jitsu, warto znać możliwe skutki zastosowania ćwiczonych technik: obrażenia i konsekwencje, jakie mogą wywołać w organizmie człowieka, by ustrzec się bezkrytycznego, niezróżnicowanego ich stosowania w przypadku zagrożenia.
Dla obezwładnienia napastnika, zadawanie uderzeń na oślep i z niekontrolowaną siłą jest niecelowe i niebezpieczne, powoduje niejednokrotnie skutki większe od zamierzonych, przekraczające granice obrony koniecznej. Z tego powodu, adept Jiu Jitsu winien znać wymienione tu i opisane punkty witalne ciała ludzkiego, umieć dobrać miejsce, sposób i intensywność uderzeń oraz ogólnie orientować się w ich działaniu i skutkach.
II. Uderzenia w miejsca wrażliwe – etami-waza
Z badań nad japońskimi systemami Jiu Jitsu wynika, że pierwotnymi formami etami-waza (technikami uderzeń w miejsca wrażliwe) były ciosy:
- zewnętrznym kantem otwartej dłoni – tegatana (shuto) rys.1.: - wewnętrzną krawędzią otwartej dłoni – haito rys.2:
rys.1 rys. 2
- różne formy pchnięć (szturchnięć) końcami wyprostowanych palców ręki – nukite
Wyróżnia się dwa rodzaje nukite: gdy ręka jest wyprostowana rys.3, oraz gdy ręka jest zgięta rys.4
rys.3 rys.4
ippon-nukite – uderzenie jednym palcem (wskazującym) rys.4 lub końcem kciuka rys.5
rys.4 rys.5
Nihon-nukite – podwójne zasadnicze nukite rys.6 uderzenie dwoma rozwartymi palcami ręki lub dwoma złączonymi palcami wzmocnionymi rys.7. Inną odmianą Nihon-nukite jest uderzenie dwoma złączonymi palcami (wskazującym i środkowym) rys.8
rys.6 rys.7 rys.8
Należy tutaj nadmienić, że wszelkie nierozsądne i zbyt intensywne ćwiczenia palców mogą powodować liczne kontuzje i ich deformacje.
Z biegiem czasu przedstawione powyżej formy klasycznego etami-waza zostały rozszerzone o inne formy stosowanych w walce uderzeń, a w tym ciosy:
seiken – cios nasadą pięści rys.9, tettsui – „żelaznym młotem” rys.10, hiji – łokciem rys.11, hiza – kolanem rys.12, sokuto – zewnętrzną krawędzią stopy rys.13,
rys.9 rys.10 rys.11 rys.12 rys.13
kakato – uderzenie piętą rys 14, teisho – podstawą dłoni rys.15, haisoku – grzbietem stopy rys.16, teisoku – wewnętrzna powierzchnią stopy rys.17A, chusoku – nasadą palców stopy rys.17B
rys.14 rys.15 rys.16 rys.17
tsumasaki – uderzenie końcami palców stopy rys.18, hirabasami – „otwarte nożyce” – powierzchnia uderzająca znajduje się miedzy palcem wskazującym a odwiedzionym kciukiem rys. 19, uraken – grzbietem pięści rys.20
rys.18 rys.19 rys.20
W Jiu Jitsu sposób wykonywania technik etami-waza nie jest sciśle określony, są to w zasadzie techniki wykańczające i wykonuje się je w zależności od sytuacji walki w sposób jak najbardziej prosty, celowy i zarazem skuteczny.
Aby wszystkie opisane wyżej techniki uderzeń można było wykorzystać należy zapoznać się z lokalizacją punktów witalnych na ciele człowieka, w które można zastosować atak.
III. Klasyfikacja punktów witalnychWszystkie wyżej opisane sposoby (techniki) uderzeń wykorzystuje się do atakowania punktów witalnych (wrażliwych) na ciele człowieka.
A. Punkty witalne podstawowe
Punktem witalnym podstawowym jest taki punkt ciała człowieka, którego zaatakowanie z wielką siłą może spowodować jego śmierć lub trwałe kalectwo.
Ogólnie, okolicami ciała podatnymi na wstrząs pourazowy są: głowa, gałka oczna, krtań, narządy płciowe, klatka piersiowa.
Skutek ciosu w podstawowy punkt witalny zależny jest bardziej od jego siły niż od precyzji trafienia. Niejednokrotnie jest jednak tak, że silny cios, mogący u jednego osobnika wywołać ciężkie obrażenia, u osoby o dużej odporności fizycznej nie wywoła większych efektów. Indywidualna jest też reakcja na ból, wywołany uderzeniem, zależna od psychicznej odporności i nastawienia do walki.
B. Punkty witalne drugorzędne
Punktem witalnym drugorzędnym jest taki punkt ciała człowieka, którego zaatakowanie z wielką siłą może wywołać u niego utratę przytomności, obezwładniający ból, szok nerwowy i/lub utratę pionowej pozycji ciała.
Atak skierowany na punkt witalny drugorzędny stosuje się dla unieszkodliwienia napastnika przez pozbawienie go możliwości lub chęci do dalszej agresji, oszczędzając w miarę możności miejsca, których wrażliwość stwarza groźbę stosunkowo łatwego wywołania
nieodwracalnych, a niepożądanych skutków. Należy liczyć się jednak z możliwością spowodowania różnego stopnia uszkodzeń atakowanej części ciała w postaci złamań kości, zmiażdżeń tkanek, wylewów lub obrzęków, mogących doprowadzić nawet do trwałego kalectwa.
IV. Położenie punktów witalnych na ciele człowieka Klasyfikacja 49 (głównych) punktów witalnych ciała ludzkiego rozróżnia 27 punktów witalnych podstawowych, położonych z reguły na osi głównej ciała, oraz 22 punkty witalne drugorzędne, przeważnie umiejscowione na kończynach.
1. oko 2. ciemię 3. skroń 4. jabłko Adama 5. punkt pod uchem 6. potylica 7. szew międzyszczękowy 8. wargi 9. nos 10. kark 11. punkt pomiędzy brwiami 12. podbródek 13. tętnica szyjna 14. krtań 15. staw skroniowo-żuchwowy 16. szyja na wysokości 3-4 kręgu 17. kąt żuchwy 18. podstawa żuchwy 19. pępek 20. śledziona 21. wierzch nadgarstka 22. staw barkowy 23. wątroba 24. IX krąg piersiowy 25. V-VI krąg piersiowy 26. podbrzusze 27. mostek 28. nerka, wysokość XI kręgu piersiowego 29. tętnica promieniowa 30. splot słoneczny 31. staw łokciowy 32. żołądek 33. serce 34. stawy nadgarstka 35. obojczyk 36. punkt między kciukiem a wskazicielem 37. wewnętrzna powierzchnia uda 38. podbicie stopy39. kość łonowa 40. ścięgno Achillesa 41. dół pachowy 42. podudzie 43. kość krzyżowo-ogonowa 44. staw kolanowy 45. genitalia 46. rejon wolnych żeber 47. dół podkolanowy48. staw skokowy 49. pachwina
- Punkty witalne głowy Głowa jest częścią ciała o szczególnym zagęszczeniu punktów witalnych. Z tego względu, w Jiu Jitsu zasadniczo nie jest ona stosowana do zadawania uderzeń. Większość punktów witalnych położonych na głowie zalicza się do punktów witalnych podstawowych, ze
względu na bezpośrednią bliskość mózgu oraz jej wyjątkowo bogate unerwienie i unaczyniowienie.
Uderzenia kierowane są w następujące podstawowe punkty witalne głowy:
l. ciemię, łącze kości czaszki czołowo-zewnętrznej, 2. skroń, 3. potylica, tylna część czaszki, 4. punkt położony między brwiami, szew czołowo-nosowy kości czaszki, 5. gałka oczna, 6. wklęsłość za uszami, punkt wrażliwy na stosowany w samoobronie ucisk palcami,
mogą spowodować wstrząs nerwowy, zaburzenia zdolności widzenia, natychmiastową utratę przytomności, szok mózgu, nerwów czaszkowych i niekiedy kręgosłupa, szok układu krążenia w postaci zaburzeń ciśnienia tętniczego i pracy serca, zaburzenia równowagi i koordynacji ruchów, zawroty głowy i nudności. W cięższych przypadkach, uderzenia w wymienione punkty witalne mogą spowodować śmierć w różnym odstępie czasu od momentu urazu.
Uderzenia kierowane w następujące drugorzędne punkty witalne głowy:
1. kość nosowa, 2. szew międzyszczękowy, nasada górnych zębów na przedłużeniu przegrody nosowej, 3. wargi, 4. podbródek, 5. staw skroniowo-żuchwowy, 6. kąt żuchwy,
7. podstawa żuchwy,
mogą spowodować utratę przytomności, zaburzenia zmysłu równowagi, zwichnięcie lub złamanie stawu szczękowego oraz dużą bolesność, krwawienie, obrzęk, możliwość naruszenia zębów lub złamanie przegrody nosowej. Nos, tworzą stosunkowo nieodporne na uraz chrząstki i kości, łatwo ulegające przemieszczeniu, powodując intensywny ból, obfity krwotok błony śluzowej nosa i silne łzawienie, ograniczające zdolność widzenia.
Szew międzyszczękowy, leżący tuż pod nosem, leży w silnie unerwionej strefie twarzy. Nawet stosunkowo umiarkowane uderzenie w ten punkt witalny powoduje silny ból i łzawienie. Silny cios często powoduje zwichnięcie, a nawet złamanie pojedynczego lub kilku sąsiednich zębów. Uderzenie w wargi, stanowiące rejon o największej ilości receptorów czuciowych twarzy, powoduje dużą bolesność.
Łącznie na głowie znajduje się 13 punktów witalnych: 6 punktów witalnych podstawowych oraz 7 punktów witalnych drugorzędnych.
- Punkty witalne szyi
Uderzenia kierowane w podstawowe punkty witalne przedniej powierzchni szyi:
1. jabłko Adama 2. punkt położony pomiędzy krtanią a nasadą mostka nad zbiegiem obojczyków mogą spowodować częściowe lub całkowite zablokowanie oddechu i utratę przytomności. W przypadkach skrajnych, mogą spowodować śmierć w wyniku szoku, zmiażdżenia chrząstek lub obrzęku błon śluzowych krtani i tchawicy oraz krwotoku wewnętrznego.
Uderzenia kierowane w podstawowy punkt witalny bocznej powierzchni szyi:
3. połowa długości mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego nawet przy stosunkowo niezbyt mocnym ciosie powodują ostry ból oraz mogą spowodować utratę przytomności i oddechu w wyniku szoku naczyń głowy, nerwów czaszkowych, nerwów i splotów nerwowych narządów szyi i zatoki szyjnej oraz serca i narządów wewnętrznych. Bardzo silne uderzenie w ten punkt witalny może spowodować śmierć. Silny uchwyt palcami za mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy jest nadzwyczaj bolesny.
Uderzenia kierowane w podstawowy punkt witalny tylnej powierzchni szyi:
4. punkt położony między 3 a 4 kręgiem szyjnym mogą spowodować utratę przytomności wskutek ciężkiego szoku mózgu, nerwów czaszkowych oraz uszkodzenie kręgów kręgosłupa szyjnego i jego rdzenia, powodując śmierć lub paraliż kończyn.
Łącznie w obrębie szyi znajdują się 4 punkty witalne podstawowe.
- Punkty witalne tułowia
Tułów człowieka podzielić można następująco:
1. klatka piersiowa,
Punktami witalnymi podstawowymi klatki piersiowej są:
1. okolica serca, 2. dół pachowy. Uderzenie skierowane w klatkę piersiową, aczkolwiek powodujące efekty nieco mniej nasilone niż w przypadku punktów witalnych leżących w obrębie głowy i szyi, wywiera efekt
w postaci od kilku do kilkunastosekundowego przerwania oddechu, skokowego spowolnienia akcji serca i objawów szoku układu krążenia lub utraty przytomności, w wyniku szoku nerwów czaszkowych za pośrednictwem kręgosłupa i sympatycznego układu nerwowego oraz szoku narządów klatki piersiowej, głównie płuc, serca i przełyku.
Uderzenia kierowane w okolice pod sutkami, pomiędzy 5 a 6 żebrem po obu stronach, tuż pod mięśniem piersiowym, mogą spowodować utratę przytomności wskutek szoku płuc, ośrodka oddechu i krążenia. W przypadku silnych kopnięć, nastąpić może pęknięcie lub złamanie jednego lub kilku żeber.
W lewej połowie górnej części klatki piersiowej znajduje się rejon serca, ( l ) reagującego na silne uderzenie skurczem naczyń wieńcowych.
Uderzenia kierowane w punkt (2) tj. dół pachowy, odstęp pomiędzy 4 a 5 żebrem z boku ciała, zwłaszcza zadane podczas wykonywania techniki ręcznej, odsłaniającej bok ciała, spowodować mogą silny ból i utratę władzy w kończynie górnej w wyniku szoku nerwu pachowego i utratę przytomności w wyniku szoku płuc, ośrodków oddechu i krążenia oraz mięśni oddechowych.
Z reguły średniej siły cios na dłuższy czas uniemożliwia posługiwanie się górną kończyną, szczególnie jej odwodzenie. Punkt ten wrażliwy jest na ucisk palcami1.
Drugorzędne punkty witalne klatki piersiowej
1. obojczyk 2. punkt położony tuż pod połączeniem rękojeści mostka z trzonem, czyli pod wyniosłością na 1/3 wysokości mostka, licząc od góry 3. szczyt ramienia, łącze wyrostka barkowego z obojczykiem
Uderzenia kierowane w rejon obojczyka, zwłaszcza dół nadobojczykowy, nieco ponad środkową częścią obojczyka, mogą spowodować porażenie pasa barkowego i całego ramienia w wyniku szoku części nadobojczykowej splotu ramiennego, tętnicy szyjnej wspólnej i żyły szyjnej wewnętrznej oraz utratę przytomności.
Sama kość obojczykowa jest stosunkowo podatna na złamania, powodujące silny ból przy każdej próbie poruszenia ramieniem.
1 Uchwyt palcami stosowany jest do obezwładniania przeciwnika uciskiem na arterie oraz drobne punkty witalne, jak podbródek, wierzch dłoni, punkt pomiędzy palcem wskazującym a kciukiem, spód przegubu, dół pachowy, ścięgno Achillesa, miejsce między uchem a skrajem dolnej szczęki.
Uderzenia kierowane w punkt ( 2 ) mogą spowodować ostry ból w klatce piersiowej, zaburzenia oddechu i bolesny skurcz krtani oraz gardła, naruszenie równowagi systemu nerwowego w wyniku szoku naczyń górnej połowy klatki piersiowej oraz utratę przytomności wywołaną szokiem serca, arterii płucnych i krtani. W przypadkach bardzo silnych uderzeń, zwłaszcza zadawanych techniką nożną, może nastąpić złamanie mostka, niekiedy połączone ze stłuczeniem narządów klatki piersiowej: aorty, przełyku, płuc lub osierdzia.
Uderzenia kierowane w ( 3 ) mogą spowodować ostry ból i obezwładnienie kończyny, spowodowane urazem stawu barkowego i szokiem nadobojczykowej części splotu ramiennego. Staw barkowy można stosunkowo łatwo zwichnąć gwałtownym wykręceniem ramienia w tył na plecy. Zwichnięcie w stawie mostkowo-obojczykowym może nastąpić po zastosowaniu silnego kopnięcia w tułów z jednoczesnym szarpnięciem za uchwyconą rękę, tak, by działająca siła przeniosła się wzdłuż osi długiej obojczyka.
Łącznie w obrębie klatki piersiowej znajduje się 5 punktów witalnych: 2 punkty witalne podstawowe oraz 3 punkty witalne drugorzędne.
2. brzuch i miednica,
Punktami podstawowymi tego rejonu ciała są:
1. splot słoneczny, wgłębienie tuż pod mostkiem, 2. boczna powierzchnia tułowia na wysokości 12 żebra, okolica tzw. wolnych żeber, 3. śledziona, 4. wątroba, 5. nadbrzusze, 6. pępek, 7. punkt położony około 2 cm pod pępkiem, 8. jądra, 9. pachwiny, 10. okolica łonowa. W dolnej części tułowia znajdują się organy wewnętrzne, jak wątroba, żołądek, jelito cienkie i grube, trzustka, śledziona, pęcherz moczowy, narządy płciowe wewnętrzne i zewnętrzne, nerki. Silny atak skierowany w ten rejon łatwo wyzwala wstrząs ogólny.
Narządy znajdujące się w dolnej części tułowia podatne są na uszkodzenia i krwotok w przypadku zadania w nie silnego uderzenia, w pierwszym rzędzie ścian przewodu pokarmowego, dalej wątroby, trzustki i śledziony.
Silny uraz tej części tułowia może spowodować uszkodzenie krezki jelita cienkiego lub uszkodzenie przepony, zwłaszcza po stronie lewej, ze względu na strukturalne warunki anatomiczne.
Uderzenie w splot słoneczny, zwłaszcza podczas wdechu, powoduje szok układu sympatycznego z charakterystycznym krótkotrwałym porażeniem przepony, cechującym się specyficznym, dojmującym bólem i niemożnością wykonania wdechu ani wydechu, skokowe zmiany rytmu pracy serca i utratę kontroli nad ruchami. Bardzo silne kopnięcie zadane w ten punkt może spowodować obrażenia narządów wewnętrznych.
Uderzenie w okolice pępka powoduje głównie szok jelita cienkiego i pęcherza, naczyń krwionośnych i nerwów podbrzusza.
Uderzenia w boczną powierzchnię dolnej części tułowia, powodują, w zależności od strony ciała, która zostaje uderzona:
- po stronie prawej
szok wątroby i płuc, porażenie ośrodka oddechowego oraz ostry ból w podżebrzu i dołku podsercowym, połączone z silnymi nudnościami. Wątroba, chroniona wprawdzie w pewnym stopniu przez łuk żebrowy, z uwagi na swój duży rozmiar, masę, kruchą konsystencję i płytką lokalizację, może ulec uszkodzeniu przy nawet stosunkowo niezbyt silnym ataku w prawą dolną część tułowia,
- po stronie lewej
szok żołądka i śledziony z efektami na rytmie pracy serca i zaburzeniami pracy układu oddechowego. Śledziona może stosunkowo łatwo ulec pęknięciu, powodującemu krwotok wewnętrzny, niekiedy nie dający niepokojących objawów nawet przez kilka dni. Pęknięcia śledziony z reguły kończą się jej operacyjnym usunięciem. Jest ona narządem wewnętrznym najczęściej ulegającym uszkodzeniu w wyniku urazu jamy brzusznej w rejonie dolnej lewej połowy klatki piersiowej.
Uderzenie w okolicę ruchomych, odsłoniętych tzw. wolnych żeber (od VIII do XII) często powoduje ich złamanie, połączone z trudnościami oddechowymi i bólem z nerwów międzyżebrowych.
Uderzenie w jądra powoduje przerwanie oddechu i spadek ciśnienia tętniczego krwi, odruchowe zgięcie tułowia w przód i podniesienie się jąder, oraz utratę przytomności wskutek szoku nerwów splotu sromowego, krzyżowego i miednicznego oraz nerwów i naczyń jąder i pachwin. Silny uraz tej okolicy ciała powoduje, oprócz wstrząsu ogólnego, szybko następujący, rozległy - często olbrzymi - krwawy wylew w worku mosznowym i okolicach oraz obrzęk urażonych tkanek. Możliwe jest, przy bardzo silnych uderzeniach, nastąpienie nagłego odruchowego zgonu uderzonego. Zdarza się uszkodzenie dróg moczowych lub uszkodzenie kości łonowych i przedniego spojenia miednicy. W sytuacjach samoobrony,
stosowany bywa silny, miażdżący chwyt za worek mosznowy wraz z jądrami, wykonywany zarówno od przodu, jak i od tyłu napastnika.
Silne uderzenie skierowane w pachwiny spowodować może utratę przytomności, panowania nad ruchami, ostry ból w miednicy i podbrzuszu, zablokowanie stawu biodrowego i kolanowego. Stłuczenie naczyń i tętnic przebiegających w tej okolicy może przynieść w konsekwencji trwałe kalectwo.
Uderzenie skierowane w okolicę nadłonową spowodować może utratę przytomności wskutek szoku splotu sromowego, krzyżowego i miednicznego oraz utratę panowania nad ruchami i pionowej pozycji ciała. Co do pęcherza moczowego, uderzenie w tę okolicę z reguły nie powoduje jego uszkodzeń, o ile nie jest on wypełniony lub nie następuje złamanie kości łonowej, mogące spowodować jego obrażenia.
Łącznie w obrębie dolnej części tułowia znajduje się 10 punktów witalnych
3. grzbiet.
W obrębie grzbietu znajdują się przede wszystkim kręgosłup i nerki. Kręgosłup jest tworem na całej swej długości podatnym na uszkodzenia w wyniku uderzenia, mogących spowodować utratę przytomności, uszkodzenie rdzenia lub śmierć.
Podobnie jak w wypadku urazów głowy, również kręgosłup doznać może uszkodzeń nie wyniku otrzymanego uderzenia, lecz na skutek utraty równowagi i upadku na twarde podłoże lub przeszkodę.
Uraz części wysokiej kręgosłupa w wyniku uderzenia skierowanego w punkt:
1. VII krąg szyjny może spowodować utratę przytomności w wyniku szoku mózgu i nerwów czaszkowych, splotu szyjnego oraz obwodowego układu nerwowego. Uraz części środkowej (piersiowej) kręgosłupa w wyniku uderzenia skierowanego w punkty:
2. przestrzeń między "wewnętrznymi krawędziami łopatek, między V a VI kręgiem piersiowym
3. IX krąg piersiowy może spowodować utratę przytomności wskutek ciężkiego szoku aorty, płuc, serca i kręgosłupa, zatrzymanie oddechu i zaburzenia krążenia.
Uraz okolicy nerek w wyniku uderzenia skierowanego w punkt:
4. okolica podłopatkowa i lędźwiowa, punkty położone po obu stronach XI kręgu piersiowego spowodować może utratę przytomności wskutek ciężkiego urazu nerek, ich nerwów i naczyń krwionośnych oraz kurczowy ból w okolicy lędźwiowej promieniujący wzdłuż moczowodu do jąder, zwykle połączony z bolesnym parciem na mocz.
W przypadku silnych uderzeń, mimo osłony anatomicznej w postaci żeber i silnych mięśni grzbietu okolicy lędźwiowej, często dochodzi do pęknięcia nerki.
Uraz części niskiej kręgosłupa w wyniku uderzenia skierowanego w punkt:
5. kość krzyżowo-ogonowa, spowodować może złamanie kości ogonowej oraz utratę przytomności wskutek szoku kręgosłupa, nerek, mózgu i porażenie nerwów splotu krzyżowego.
Łącznie w obrębie grzbietu znajduje się 5 punktów witalnych podstawowych.
- Punkty witalne kończyn Kończyny górne i dolne są narządami ruchu wrażliwymi na ból w przypadku uderzenia, zwłaszcza wymierzonego w okolice łokcia, nadgarstka, stawu kolanowego lub skokowego.
Łącznie w obrębie kończyn znajduje się 12 punktów witalnych: 5 punktów witalnych drugorzędnych na kończynie górnej i 7 punktów witalnych drugorzędnych w obrębie kończyny dolnej.
Punkty witalne kończyn górnych
Uraz kończyny górnej powstający w wyniku uderzenia skierowanego w punkt:
1. boczną powierzchnię stawu łokciowego, 2. wierzch dłoni pomiędzy kciukiem a palcem wskazującym, 3. staw nadgarstka, 4. wewnętrzna powierzchnia nadgarstka, 5. wierzch przegubu między zakończeniem kości promieniowej i łokciowej, spowodować może utratę przytomności oraz utratę władzy w kończynie górnej i panowania nad ruchami w wyniku szoku nerwów i arterii splotu ramiennego.
Uderzenia zadane w bok ramienia w okolice łokcia, następujące zwłaszcza w technikach bloku przed atakiem ręcznym, mogą spowodować różnego nasilenia objawy stłuczenia nerwu promieniowego, powodując drętwienie ręki, spaczenie czucia i zaburzenia ruchu całego ramienia.
Staw łokciowy i nadgarstka powoduje silny ból przy wykręceniach oraz zastosowaniu dźwigni przeprostowujących lub zginających staw poza fizjologiczny zakres jego ruchu.
Łącznie w obrębie kończyny górnej rozróżniamy 5 punktów witalnych drugorzędnych.
Punkty witalne kończyn dolnych
Atak skierowany w którykolwiek z punktów witalnych kończyny dolnej powoduje z reguły utratę pionowej pozycji ciała (pochylenie tułowia połączone z półprzysiadem lub upadek). Przy uderzeniach lżejszych, uderzenie takie powoduje odruchowe odciążenie urażonej nogi.
Punkty witalne na kończynie dolnej człowieka podzielić można na:
- punkty witalne uda i podudzia,
Uraz kończyny dolnej spowodowany uderzeniem skierowanym w punkt:
1. staw kolanowy, 2. dół podkolanowy, 3. wewnętrzna powierzchnia uda, punkt położony na 2/3 długości uda, w przybliżeniu o szerokość dłoni nad boczną powierzchnią kolana, powoduje ostry ból i niewykluczoną utratę przytomności w wyniku szoku naczyń krwionośnych i nerwów przebiegających w tym rejonie.
Atak na tylną powierzchnię kolana, bogato unaczynioną i unerwioną, powoduje z reguły natychmiastowy upadek, często następujący całym ciężarem ciała na twarde podłoże stosunkowo wrażliwą rzepką kolanową.
Atak skierowany na przednią powierzchnię kolana może łatwo spowodować uszkodzenie lub w przypadku zadziałania od wewnętrznej strony stawu kolanowego, zwichnięcie rzepki kolanowej i uszkodzenie leżącej pod nią kaletki maziowej lub więzadeł krzyżowych kolana.
Złamanie rzepki kopnięciem skierowanym prostopadle do jej powierzchni powoduje silny, zwalający z nóg ból, całkowicie uniemożliwiający ruch w stawie kolanowym oraz niemal natychmiastowy silny obrzęk.
Atak skierowany w boczną powierzchnię kolana, zarówno wewnętrzną, jak i zewnętrzną, zwłaszcza na wyprostowane, zablokowane kolano, spowodować może kłujący, obezwładniający ból w kolanie, niemożność wyprostowania kolana i uszkodzenie łąkotek oraz więzadeł pobocznych kolana. Podatniejsza na uszkodzenia trwałe jest wewnętrzna powierzchnia kolana.
Atak, zwykle nożny, skierowany w wewnętrzną powierzchnię uda bywa niezwykle skuteczny w sytuacjach samoobrony. Dostatecznie silny uraz mięśni uda powoduje niemożność ustania na urażonej kończynie. Dotyczy to również powierzchni zewnętrznej uda.
Uraz spowodowany uderzeniem w punkt:
4. kość piszczelowa w połowie wysokości goleni
powoduje ostry ból w wyniku szoku nerwu strzałkowego wspólnego i tętnicy piszczelowej przedniej oraz zablokowanie ruchów stopy.
Uraz spowodowany uderzeniem w punkt:
5. ścięgno Achillesa, zakończenie mięśnia brzuchatego powoduje ostry ból w łydce, dolnej części brzucha i miednicy oraz czasową utratę w władzy w kończynie.
- punkty witalne stopy
Uraz spowodowany uderzeniem w punkty:
6. kostki boczne i przyśrodkowe 7. grzbiet stopy, nieco na zewnątrz od środkowej linii biegnącej między ścięgnami palców dużego i drugiego stopy powoduje utratę władzy w kończynie oraz ostry ból wskutek szoku nerwów stopy, tętnicy piszczelowej i nerwu strzałkowego głębokiego.
Uraz od uderzenia lub gwałtownego nadepnięcia na grzbiet stopy, zwłaszcza stopą obutą, jest bardzo bolesny z uwagi na wysokie unerwienie tej okolicy o dużej ilości ścięgien, naczyń krwionośnych i nerwów znajdujących się na kostnym podłożu płytko pod skórą. Spowodowane w ten sposób obrażenia stopy mogą spowodować uszkodzenia naczyń, ścięgien oraz okostnej i pozostawić przewlekłe bóle jej grzbietu.
Nieujęte w wykazie punktów wrażliwych są palce stopy, bolesne w przypadku silnego miażdżenia nadepnięciem, mogącym przy użyciu dużej siły spowodować uszkodzenie stawów palców stopy lub ich złamanie. Grzbiet stopy i jej palce atakowane są najczęściej w obronie przed różnego rodzaju obchwytami tułowia przez napastnika.
Na kończynach górnych znajdują się też punkty bolesne na ucisk palcami. Najdostępniejszymi z nich na kończynie górnej są punkty położone na nadgarstku, na dłoni pomiędzy palcem wskazującym a kciukiem, na ramieniu pomiędzy bicepsem a tricepsem oraz tuż pod tricepsem, na 1/3 długości ramienia z boku. Na kończynie dolnej punktem wrażliwym na ucisk jest ścięgno Achillesa.
Nieujęte w wykazie punktów witalnych są palce dłoni, niezwykle łatwe do wyłamania ze stawów.
V. Zakończenie
Literatura:1. Dokumentacja Polskiego Związku Taekwon-do2. „Jiu Jitsu Sztuka walki obronnej” – Krzysztof Kondratowicz
Recommended