DziecKO z zABURzeNiAMi ODŻYWiANiA - 20s%B9%20w... · zaburzenia odżywiania (anoreksja, bulimia) mogą…

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

Gabriela Jagielska

One s ws,rd nas

DziecKO z zABURzeNiAMiODYWiANiAW szKOle i pRzeDszKOlUInformacje dla pedagogw i opiekunw

One s ws,rd nas

Gabriela Jagielska

One s ws,rd nasDziecKO z zABURzeNiAMi ODYWiANiA

W SzKOLe i PRzeDSzKOLUInformacje dla pedagogw i opiekunw

Orodek Rozwoju edukacji

Warszawa 2010

Copyright by Orodek Rozwoju Edukacji Warszawa 2010

Publikacja sfinansowana przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w ramach rzdowego programu Bezpieczna i Przyjazna Szkoa, we wsppracy z Ministerstwem Zdrowia

Projekt okadki, opracowanie graficzne:Magdalena Cyrczak, www.cyrczak.com

Wydawca: Orodek Rozwoju Edukacji, www.ore.edu.pl

iSBN: 978-83-62360-72-7

Druk: TRANS-DRUK Szefliscy i Rosiscy Sp. J., www.transdruk.pl

Szanowni Pastwo,dzieci przewlekle chore mog i powinny uczy si razem z rwienikami w szkole najbliszej ich miejscu zamieszkania. Naley jednak dostrzec ich indywidualne potrzeby oraz uwzgldni je w procesie uczenia, wychowania i budowania przyjaznych relacji z otoczeniem.To, w jaki sposb dziecko przewlekle chore radzi sobie z chorob w warunkach zarwno szkolnych, jak i domowych, ma ogromny wpyw na efekty leczenia, stan zdrowia i jako ycia teraz oraz w przyszoci.Przedstawiamy Pastwu kolejne publikacje z serii One s wrd nas, ktre powstay na wniosek rodowiska pedagogicznego i s kontynuacj poprzedniej edycji powiconej chorobom organicznym. Tym razem obejmuj sfer ycia psychicznego dzieci i modziey, ktra jest rwnie wana jak ta, ktra obejmuje choroby opisane uprzednio. Publikacje s wynikiem prac midzyresortowego zespou do spraw przeciwdziaania dyskryminacji dzieci przewlekle chorych, w skad ktrego weszli przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Edukacji Narodowej i Orodka Rozwoju Edukacji.Kada z tych publikacji zawiera szczegowe informacje na temat postpowania z dzieckiem przewlekle chorym w szkole i przedszkolu, przyblia nauczycielom, rodzicom i uczniom jego specyficzne trudnoci funkcjonowania, a take wskazuje kierunki i sposoby rozwizywania ewentualnych problemw.Zostay one przygotowane w ramach rzdowego programu Bezpieczna i przyjazna szkoa, na zlecenie Ministra Edukacji Narodowej, we wsppracy z Ministrem Zdrowia oraz Penomocnikiem Rzdu do spraw Rwnego Traktowania. Nakad obejmujcy ponad 100 tys. kompletw trafi do wszystkich przedszkoli i szk w Polsce.Choroby przewleke, ktre zostay opisane w kolejnych ksieczkach, nie musz i nie powinny wyklucza z normalnego ycia. Przy odpowiedniej pomocy ze strony nauczycieli i opiekunw, dzieci i modzie mog cieszy si swoim dziecistwem i okresem dorastania razem z rwienikami. Publikacje, ktre dzi Pastwu prezentujemy, mog im w tym pomc.

Ewa KopaczMinister Zdrowia

Elbieta RadziszewskaPenomocnik Rzdu do spraw Rwnego Traktowania

Katarzyna HallMinister Edukacji Narodowej

.

One s wrd nas dzieci z zaburzeniami psychotycznymi i lkowymi, z depresj i ADHD, z autyzmem i Zespoem Aspergera, z zaburzeniami odywiania i z problemem tikw. Czy je znamy? Czy rozumiemy ich trudnoci? Czy chcemy i potrafimy im pomc? Dowiadczenia wielu krajw, a take nasze, polskie dowiadczenia edukacji integracyjnej i wczajcej wskazuj, e dzieci z zaburzeniami rozwoju i przewlekle chore, a wic ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, najpeniej uczestnicz w procesie edukacji, gdy pozostaj wsplnie ze swoimi rwienikami i w najbliszym otoczeniu. Mog uczy si i by razem ze wszystkimi pod warunkiem, e bdziemy chcieli je bliej pozna, dostrzec ich indywidualne potrzeby i wykorzysta t wiedz w procesie uczenia, wychowania i budowania przyjaznych relacji z otoczeniem.

Obecnie przygotowane publikacje z serii One s wrd nas maj za zadanie przybliy nauczycielom, rodzicom i uczniom specyficzne problemy funkcjonowania w szkole i w przedszkolu dzieci z zaburzeniami rozwojowymi i chorobami psychicznymi, a take wskaza kierunki i sposoby pracy z nimi. Integracja dzieci w szkole, zgodne i twrcze wspycie wszystkich dzieci jest nasz wspln szans. Odkryjmy jej warto.

Zesp redakcyjnyOrodka Rozwoju Edukacji

1. Wprowadzenie ....................................................7

1.1. Wystpowanie zaburze w odywianiu .................8

1.2. znaczenie wczesnego rozpoznania i rozpoczcia terapii ........................................9

1.3. Niepokojce zachowania dziecka ...................... 10

2. zaburzenia odywiania u maych dzieci ................... 12

2.1. Mae dziecko z zaburzeniami odywiania w przedszkolu .............................................. 14

3. Jadowstrt psychiczny (Anorexia nervosa) .............. 15

3.1. Opis schorzenia ............................................ 15

3.2. Przyczyny jadowstrtu psychicznego ................ 18

3.3. Leczenie jadowstrtu psychicznego .................. 20

3.4. zapobieganie ............................................... 21

3.5. Dziecko z jadowstrtem psychicznym w szkole.... 22

4. aroczno psychiczna (bulimia nervosa)................ 26

4.1. Leczenie arocznoci psychicznej (bulimii) ........ 28

4.2. Dziecko z arocznoci psychiczn (bulimi) w szkole ...................................................... 29

5. Dziecko z otyoci w szkole ................................. 30

6. Bibliografia ....................................................... 31

SPiS TReci

7 DziecKO z zABURzeNiAMi ODYWiANiAOne s wrd nas

1. Wprowadzenie

Odywianie jest wan sfer w yciu czowieka. Rno-rodne przeywane przez nas stresy s czstym powodem utraty apetytu, podjadania lub nadmiernego apetytu. Rne choroby somatyczne rwnie bywaj zwizane z jego zaburzeniem. We wczesnym okresie ycia (okres nie-mowlcy i wczesny okres dziecistwa) dziecko w sferze odywiania jest cakowicie zalene od opiekunw.

Rodzina jest gwnym rodowiskiem, w ktrym ksztato-wane s zwyczaje ywieniowe (wsplne bd nie spoy-wanie posikw, zdrowy bd niezdrowy sposb odywia-nia, przekonania dotyczce jedzenia, stosunek do wasne-go ciaa). Problemy zwizane z zaburzonym odywianiem dziecka staj si stresem dla caej rodziny.

W szczeglnoci we wczesnym okresie ycia dziecka od-stpstwa od prawidowego wzorca odywiania lub od wy-obrae opiekunw na ten temat mog si sta przyczy-n nadmiernego lku i koncentracji na sferze odywiania, co w niektrych przypadkach nasila problem bd sta-je si jego rdem. W okresie dziecistwa i niemowlc-

twa moe mie pocztek caa gama zaburze odywiania o podou psychologicznym.

Do zaburze odywiania zaliczane s powszechnie znane: jadowstrt psychiczny (anorexia nervosa), aroczno psychiczna (bulimia nervosa) oraz mniej uwiadamiane przez spoeczestwo przejadanie zwizane z czynnikami psychologicznymi (czsto bdce przyczyn tzw. otyoci prostej) i wymioty psychogenne. Zaburzenia w odywia-niu mog prowadzi do wychudzenia i wyniszczenia or-ganizmu, bd do nadwagi i otyoci. Mog by rwnie przyczyn gronych dla ycia zaburze w funkcjonowaniu organizmu (zmiany w narzdach, zaburzenia elektrolito-we, zaburzenia nawodnienia organizmu).

Obecnie opiekunowie dzieci z zaburzeniami odywiania, a w szczeglnoci chorych na jadowstrt psychiczny, do wczenie zgaszaj si po pomoc do profesjonalistw. Zwizane jest to w duej mierze z popularyzacj wiedzy na ten temat. Jednak moe si zdarzy, e wwczas gdy rodzina nie ma zwyczaju wsplnego spoywania posikw i dziecko ukrywa swoje wychudzenie (np. noszc obszer-ne ubrania), rodzice dugo nie zauwaaj problemu, a zy stan odywienia zwraca uwag osb spoza rodziny. Chorzy

8 DziecKO z zABURzeNiAMi ODYWiANiAOne s wrd nas

na bulimi czsto skutecznie ukrywaj swoje objawy przez wiele lat. Wszelkie duej utrzymujce si problemy zwi-zane ze sposobem odywiania dzieci i modziey oraz za-burzenia w stanie odywienia (wychudzenie, wyniszczenie, otyo) powinny by jak najszybciej zdiagnozowane.

1.1. Wystpowanie zaburze w odywianiu

Jadowstrt psychiczny wystpuje u 0,3 do 0,5% popula-cji nastolatek i modych kobiet. Natomiast bulimia doty-czy 1% tej populacji. Postaci nietypowe (ktre nie spe-niaj wszystkich kryteriw diagnostycznych obu chorb) wystpuj ponad trzykrotnie czciej ni czna czsto wystpowania jadowstrtu i bulimii.

Najczciej pocztek anoreksji ma miejsce w wieku 1518 lat. Jednak coraz czciej choroba rozpoczyna si wcze-niej, w okresie przed pokwitaniem. Bulimia rzadko roz-poczyna si przed okresem dojrzewania. Anoreksja okoo 20-krotnie czciej wystpuje u dziewczynek ni u chop-cw. W przypadku bulimii stosunek chorujcych dziewczy-nek do chopcw wynosi 30:1. U chopcw objawy poja-wiaj si zwykle pniej ni u dziewczynek. Istniej prze-

sanki wskazujce na to, e zwiksza si zapadalno na tego typu zaburzenia odywiania.

Dane dotyczce wystpowania jadowstrtu, bulimii i ich atypowych postaci wskazuj, e w kadej klasie licealnej choroba moe dotyczy nawet dwch osb. Problem ten moe w wikszej mierze dotyczy szk znajdujcych si wyej w rankingu, co jest zwizane z czsto wystpujcy-mi u osb chorych na jadowstrt wysokimi aspiracjami, ambicj, pracowitoci i perfekcjonizmem oraz deniem do wysokich osigni w rnych dziedzinach, a w tym do osigni szkolnych.

Naley rwnie podkreli, e jadowstrt psychiczny cz-ciej wystpuje w grupach duego ryzyka (modelki/mo-dele, sportowcy uprawiajcy lekkoatletyk, gimnastyk, tancerki/tancerze), a wic w grupach, w ktrych wyma-gane i preferowane jest utrzymywanie szczupej sylwetki.

W rozwoju otyoci szczegln rol przypisuje si okre-sowi przedszkolnemu i okresowi dojrzewania, ktre s okrelane jako okresy ryzyka rozwoju oraz utrzymywania si otyoci do wieku dorosego. W Polsce wystpowanie nadwagi ocenia si na 816% populacji chopcw i 711%

9 DziecKO z zABURzeNiAMi ODYWiANiAOne s wrd nas

dziewczt (otyo dotyczy odpowiednio 45% i 3,55%). Alarmujcy jest 23-krotny wzrost odsetka wystpowania otyoci w cigu ostatnich 2