Barbara Vine - Asta'nın Günlüğü

  • Published on
    28-Apr-2015

  • View
    108

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

<p>Barbara Vine _ Asta'nn Gnl Birinci blm 26 haziran 1905 dag til Formiddag dajeg gik i Byen var der en Kone, som spurgte mig om der gik Isbjfme paa Gaderne i Kfbenhavn. Bu sabah dar ktmda, komularmzdan biri bana "Kopenhag sokaklarnda kutup ays var m?" diye sordu. Sokaktan geenleri yakalayp dedikodu yapabilmek iin btn gn bahe kapsnn arkasnda bekleyen kadn, ngiliz olmadm, iyi ngilizce konuamadm ve baz szckleri sylemekte zorlandm iin hem yaban hem de yar kak olduumu dnm olmal. Buradakilerin ou bizi byle gryor. Burada yabanc (bizi yabanc sayyorlar) bulunmadndan deil, evrede Avrupa'nn her kesinden gelmi insan var, ama hibirimizi sevmiyorlar. Bizim hayvanlar gibi yaadmz ve ellerinden ilerini aldmz sylyorlar. Zavall kk Mogens, kim bilir okulda nelerle karlayor? Bana hibir ey sylemiyor; ho ben de sormuyorum, nk bilmek istemiyorum. Artk kt eyler duymak istemiyorum. Gzel eyler duymak istiyorum, ama onlar bulmak bu uzun ve gri sokaklarda bir iee rastlamak gibi. Gzlerimi kapayp Hortensiavej'i, kayn aalarn ve ilekleri dlyorum. Bu sabah, gnein ve scan altnda -gne bir kentte hi de gzel deildi- Richmond Caddesi'nin kesindeki krtasiyeye gidip bu defteri satn aldm. Ne syleyeceimi, hangi szckleri kullanacam uzun uzun dndm. Yanllk yapmam olmalym ki, dkkn sahibi srtp bir elini kulana atarak bana doru eilecei yerde ban sallamakla yetindi ve bana iki deiik defter gsterdi. Biri kaln siyah kapakl, alt penilik bir eydi, dieri ise kt kapakl, izgili ve daha ucuz bir defter. Bu gibi eylere para harcamaya hakkm olmad iin ucuz olann semek zorunda kaldm. Rasmus dndnde, para harcama konusunda dnyann en kts olmasna ramen, harcadm her peninin hesabn soracaktr. Gen bir kzken gnlk tutmu olduum halde, evlendiimden beri elime neredeyse kalem almadm. En son kelimeleri dnmden iki gn nce yazdm, sonra bir karar verdim ve her eyi yaktm. Hayatmda bundan sonra yazmaya yer olmayacan dnmtm. "yi bir e tm zamann kocasna ve kocasnn evine ayrmal." Herkes byle diyordu, ben de byle olmas gerektiine inanmtm. Byle yapmaktan bir eit keyif alacam da dnmtm. Sadece on yedi yandaydm, belki de tek hafifletici nedenim bu. Aradan geen sekiz ylda ou konuda fikrim deiti. Alamann bir yarar yok, ho alasam da kimse beni duymayacak; hayatta nemsenecek pek fazla ey de yok, o nedenle btn yaknmalarm bu ktlara yazacam. in ilgin yan, bu defteri alr almaz kendimi daha iyi hissettim. Hi sebepsiz yere umudum artt. Hl Lavender Grove'da tek banaydm. Hansine'den baka konuacak -eer buna konuma denebilirse- kimsem yok; iki kk ocuu, bebekken lm ncs ve yolda olan bir drdncsn dnmek zorundaym. Deien bir ey yok. Kocam be aydr gremediim, son iki ay boyunca ondan haber de almadm doru. Elimdeki defter karnmda tadm, bir un uval gibi nmde giden ocuun arln hafifletmeyecek. Deitirecei tek ey yalnzlm, bu korkun yabanc lkede dayanlmas en g duygu olan yalnzlm. Sanki defter tuhaf bir biimde yalnzlm torpilledi. "Bu akam Mogens ve Knud uyuduktan sonra yapacak bir eyim olacak" diye</p> <p>dndm. Konuacak birisini bulacam. Rasmus'u kara kara dnmek, birinden bu denli nefret ettiim, istemediim halde neden kskandm dnmek, olanlarn nasl byyeceine, iimdeki bebee neler olabileceine endie duymak yerine yeniden yazabileceim. Hepsini yazabileceim. te imdi yaptm da bu. Hansine biraz nce gelirken gazeteyi de getirdi. Ona mektup yazdm, gaz her zamanki gibi tasarruf etmek iin sndrmemesini syledim. Akam onda Kopenhag hl aydnlktr, ama buras yarm saat nceden kararyor. Hansine bunu yaz dnmnden beri kez tekrarlad, bir kyl inatlyla durup dinlenmeden gnlerin ksaldn anlatyor. Mr. Westerby'den haber alp almadm sordu. Postacnn sokaktaki btn evlere uramasna ramen kapmz hi almadn bildii halde bunu hep sorar. Ona ne ki? Sanki buna benden fazla zlyor gibi. Belki de buraya dnmezse, mzn dknler evine gitmek zorunda kalacan, kendisinin de iini kaybedeceini dnyor. kinci kez geldiinde bana ay yapmak istedi ama yatmasn syledim. Yaknda para gelmezse, hepimiz daha az yemek yemek zorunda kalacaz; Hansine de belki zayflamay becerecek. Zavall, o kadar iman ki, stelik durmadan da imanlyor. Belki de beyaz ekmektendir. ngiltere'ye gelmeden nce hibirimiz beyaz ekmek yememitik. Olanlar beyaz ekmee baylmt; o kadar ok yediler ki, sonunda mideleri bozuldu. Sonra Frederikke Teyze'nin dn hediyesi olarak verdii avdar ekmei dilimleyicisini dolaba kaldrdk, bir daha kullanacam sanmyorum. Dn dolab ap baktm, benim iin eski hayatmn bir simgesi gibiydi, gzlerim doldu. Alamayacam. En son Mads ldnde alamtm, bir daha alamayacam. Eer yemek odasyla aradaki kaplar amasaydm, iinde bulunduum bu oda, "oturma odas" kck olurdu. Ev sahibinin btn eyalar ok irkin, biraz daha az irkin olan ayna dnda. Maun ereve iindeki oval aynann tepesinde yine maundan yaplma iekler ve yapraklar var. zerinde oyulmu yapraklar bulunan bir dal, aynann zerinden geiyor, bence oymac bunu ok iyi dnm. Aynaya baktmda kendimi mermer kapl, demir ayakl masada otururken grebiliyorum. Meyhanelerin nnden geerken, ak kapdan baktmda grdm masalara benziyor. Oturduum koltuun zeri, kenarndan ktklarn frlad yamalar saklamak iin kahverengi-krmz bir rtyle kapl. Perdeler kapal deil. Bazen yoldan bir at arabas ya da bu kasvetli yere daha uygun kan gibi bir araba geiyor, atn bozuk yolda tkezlediini duyabiliyorum. Saa doru baktmda pencerenin tesindeki baheyi, yaz k koyu yeil yaprakl allarla kapl o kck boluu gryorum. Ev ok kk, ama sanki gerek bir evmi gibi bir sr odaya sahip. Buras anm, ypranm, ama hl iddial; beni kzdran da bu. Gazn soluk nda, aynada vcudumun st yann gryorum. Zayf yzm, firketelerinden kurtulup akaklarmdan aa sarkan kzlms sam. Rasmus gzlerimin, hayatnda grd en mavi gzler olduunu sylyor, bunu evlenmeden, ben 5 000 kron konusunu renmeden nce syledi. Belki de iltifat deildi. Her mavi gzn gzel olmas art deil, benimkilerin de gzel olmadn biliyorum. Gzlerim ok mavi, ok parlak, sanki "Bu gzler bir tavus kuuna ya da yalapknna daha ok yakrd" diye dnyorum. Aslnda Frederikke Teyze'nin on altnc ya gnmde verdii brotaki kelebein kanatlarnn rengine tpatp benziyor. Gzlerimin ne renk olduu artk nemli deil. Kimse yal bir kadnn gzlerine bakmyor, ben de daha yirmi be olmamama ramen, kendimi yal bir kadn gibi hissediyorum. yi ki</p> <p>hatrladm, yarn brou takmalym. Onu takmaktan holanyorum, gzel olduu iin deil zaten gzel deil- yakt iin -yakmyor da- belki de Rasmus'un huysuzluk ya da kararszlk diye adlandrd alkanlmdan. Brou insanlara "Bu kadn takt broun ayn gzlerinin renginde olduunu bitiyor mu?" diye dndrmek iin ve "Kadncaz irkin gzlerinin rengini gstermeyecek bir ey takmalyd" dedirtmek iin takyorum. Bylesi houma gidiyor. Bakalarnn benim hakkmda neler dneceklerini tahmin etmek beni elendiriyor. Dayanlmaz gne yarm saat nce batt, hava karard, artk dars karanlk ve ok sessiz. Sokak lambalar yand, ama etraf hl scak. Gnlm aldktan sonraki ilk gnm hakknda pek bir ey yazmadm, bir eyler karalamam gerek sanyorum, onun iin bir Danimarka okul gemisinin geirdii korkun kaza hakknda gazetede okuduumu yazacam. Haberi, "Georg Stage" bir Danimarka gemisi olduu, kaza da Kopenhag aklarnda getii iin okudum. Bir ngiliz gemisi karanlkta okul gemisine arpm, gemideki yirmi iki ocuk boulmu. Hepsi de ok genmi, 14-16 aras. Yine de onlar ya da ailelerini tandm sanmyorum.</p> <p>28 haziran 1905 Bebeim 31 temmuzda doacak. Artk ne gn doarsa dosun, 31 temmuz gn, onun domas beklenen gn olarak yazld. Kz olacan sanyorum. Hansine bunun Tanr'nn buyruuna kar kmak olduunu sylyor. Allah'tan okuma yazmas yok. Alverie gittiinde rastlad herkesle dedikodu yapyor, ngilizce'si akc ama felaket, kendini gln duruma sokmaktan korkmuyor. Oysa ben insanlarn bana gleceklerinden korkuyorum, belki de ilerlememin bu kadar yava olmasnn nedeni de bu. Hansine hibir dilde okuyamyor. Eer okusayd, Danca yazmaya cesaret edemezdim, bu da hibir ey yazamayacam demektir, nk ngilizce tek bir satr yazmaktan bile acizim. Kz olsun istiyorum. Burada bunu syleyebileceim hi kimse yok; olsa da syleyeceim kimsenin ilgisini ekmezdi. Byle bir eyi bana kutup aylarn soran kadna sylediimi bir dnn! Geen sefer de kz istemitim, "ocuum olacaksa, kz olsun" diye dnmtm, oysa kz yerine zavall Mads dodu. Bir ay sonra ld. te buraya bunu da yazm oldum. Bu bebei istiyorum, stelik de artk kzm istiyorum. Rasmus bir daha geri gelmese, bamza olabileceklerin en kts de gelse, Korsor'e gidip Frederikke Teyze ve Farbror Holger'e snmamz da gerekse, artk kzm istiyorum. Keke hareket etse. Bebeklerin domadan birka hafta nce yle fazla hareket etmediklerini biliyorum. Tabi bilirim, tane dourdum. Yine de Mads'n neler yaptn bilseydim. Sonuna kadar hareket etmi miydi? Ya tekiler? Belki de kzlar deiiktir, bunun da fazla hareket etmiyor olmas, kz olduu anlamna gelir mi? Gelecek sefer, bir gelecek sefer olduunu biliyorum, nk kadnn kaderi bu, bileceim. Hatrlamam gerekmeyecek, gnlm yanmda olacak. Btn bunlar yazabiliyor olmak beni rahatlatyor.</p> <p>2 temmuz 1905 Her gn yazmyorum. Bu biraz Hansine'ye bir ey belli etmemek iin -neler yaptm tahmin etmeye alacak, en olmadk eyleri dnecek, belki de sevgilime mektup yazdm</p> <p>sanacak, dnn bir!- biraz da sadece yaptklarm deil, dndklerimi de yazdm iin. insanlardan da sz ediyorum. ykler de var, ykleri hep sevdim, kendime : hep gerek ya da uydurma masallar anlattm, imdi de oullarma anlatyorum. Kendime masallar uykuya dalabilmek iin anlatyorum, gndzleri de hi de ho olmayan gereklerden kaabilmek iin. Kk bir kzken gnlm vard ve oraya ykler yazardm. Yazdklarma dikkat etmem gerekirdi, ya defteri annem y da babam okursa... bir eyi saklayacak, bakalarnn bulamayacandan emin olabilecein bir yer yoktur. Ama yabanc bir dil bir ifre gibi olduundan daha gvenli. Danca'ya yabanc dil demek biraz tuhaf, ama burada herkes iin Danca yabanc bir dil. Burada baka Danimarkallar da olmal, bykelimiz, konsolos ya da buna benzer birileri, belki de Oxford'da Danimarkal profesrler de vardr, stelik kralie de Danimarkal, zaman zaman gazetelerde Danimarka'yla ilgili haberler okuyorum. Mesela, Danimarka prensimiz galiba Norve kral oluyor. Georg Stage hakknda da yeni haberler var. Kopenhag'da bir soruturma alm ama mahkeme bakannn nyargl olduunu ve tarafsz davranmadn yazyorlar. ngiliz gemisinin kaptan sinir krizleri geiriyormu, yine de o yirmi (arada bir tanesi daha ld) ocuun lmnden sorumlu olmadn iddia ediyor. Kral Edward zntlerini bildirmi! ok daha nemli bir haber de Kniaz Potemkin adl bir Rus gemisiyle ilgili. Keke daha iyi anlayabilsem ama gazetedeki kelimeler o kadar uzun ki... Odessa halk, bir sebeple geminin karaya yanap erzak almasna izin vermemi ya da benim anladm bu, gemi de toplarn kente evirip atelemi. Bu Ruslar Almanlardan da vahi! Cook's'ta bir Danimarka seyahati ilan grdm. Keke katlabilsem! Burada Danimarka'dan gelme domuz pastrmas alyoruz, bir baka Danimarka firmas da ekmek zerine srlecek butterine adl bir ey yapyor. Ad Monsted. Bu ad duymak bile memleketime zlem duymama yeterli, o kadar Danimarkal, o kadar tandk ki... Ama bu eve bir Danimarkalnn gelmesi imknsz. Hansine okuyamyor, Mogens ve Knud henz okumay renmedi, Rasmus'un nerede olduunu bile bilmiyorum. Deftere uygunsuz hikyeler bile yazabilirim, ama hi byle hikye bilmiyorum ki. Eer sadece yaptklarm yazsam, bu gnlk bir dizi tekrardan teye gitmez. Gnlerim hep ayn. Erken kalkyorum, nk erkenden uyanyorum, eer yatakta yatmaya devam edersem sadece beni endielendirecek eyler dnyorum, karnmdaki bebek de sanki midemde oturuyor. Kalktmda olanlar uyanm oluyor, ellerini ve yzlerini ykyorum, daha sonra Hansine'nin hazrlad kahvaltya iniyoruz. Kahve ve tabi frnc Mr. Spenner'in getirdii, olanlarn bayld beyaz ekmek. Bir Danimarkalnn yiyecekten ok kahveye ihtiyac var, ben de fincan iiyorum. Herhangi bir konuda tasarruf edebilirim, ama tek bir fincan kahveden bile vazgemem mmkn deil. Hansine olanlarla ngilizce konumaya balad. Mogens ondan daha iyi konuuyor, onun yanda ocuklar yabanc bir dili abuk reniyor, Hansine'nin yanllarna glyor, bu Hansine'nin umurunda deil, onunla birlikte glp komiklik yapyor. Sonra Knud da ngilizce konumaya alyor, hepsi de samalyor, ama dnyann en komik eylerini anlattklarn sanyorlar. Onlara katlamadm iin nefret ediyorum. Kskanyorum, dorusu bu. Onun bir kadn, benimkilerin de erkek olmasndan dolay kskanyorum. Bir kzm olsa benimle birlikte, yanmda olacandan neredeyse eminim.</p> <p>5 temmuz 1905 Hansine'ye evde ngilizce konumay yasaklamay dndm, szm dinleyeceini sanyorum. Beni sayyor, Rasmus'tan korktuu kadar deilse de benden biraz ekiniyor. Ama Mogens ve Knud iin elimden geleni yapmam gerektiini bildiimden, ngilizce konumasn yasaklamayacam. Olanlarn ngilizce renmeleri gerek, belki de hayatlarnn sonuna kadar burada yaayacaklar. Hansine, Mogens'i iki sokak tede, Gayhurst Caddesi'ndeki okula gtryor. Mogens yalnz gitmek istiyor, yaknda izin vereceim ama henz deil. Hansine evde bir konuu varken midesinde kaslmalar duyduundan belli belirsiz homurdanyor. Ben Knud'la evde kalyorum, onu kucama alp masal anlatyorum. Eskiden olanlara Hans Christian Andersen anlatrdm, ama Danimarka'dan ayrlrken Andersen'i de geride braktm. Birden baz yklerinin ne kadar acmasz olduunu fark ettim. Ekmekle Yryen Kz, yeni ayakkablaryla gururland iin mrn Bogwife'n yer altndaki mutfanda geiren kk nge'nin yks; bu annemin en sevdii masald, ama ben nefret ederdim. Kibriti Kz da korkuntu, o zaman olanlara kendi uydurduum masallar anlatmaya baladm. imdi her eyi yapabilen sihirli bir arkada olan Jeppe adnda bir ocuu anlatyorum. Bu sabah sihirli arkadan bir gece Kopenhag'daki btn bakr atlar temizledii, Jeppe'nin uyandnda her eyin altn gibi parladn grp ard yere geldik. Hansine dnnce kyorum. apkam, koca karnm gizleyen nlm giyiyorum, zerine de pelerinimi alyorum, insanlarn hamile olduumu grmeyeceklerini umuyorum ama anlayacaklardr. Sonra yryorum. Sadece yryorum. Lavender Grove'dan aa Wilman Grove'a ve London Fields'a yryorum, oradan da Victoria Park'na ya da Hackney Downs'a, bazen de Beauvoir Town'a, adlarn sylemeyi beceremediim btn o yerlere yryorum. Genellikle sokak boyunca yryorum, evlere, kiliselere, byk binalara bakyorum ama bazen de ayrlarda ya da kanal kysnda dolayorum. Hava pelerin giymek iin ok scak, ama giymesem karnmdan sokaa kamayacak kadar utanyorum. Hansine le yemei iin smerrebred yapyor da, avdar ekmei olmakszn pek ayn ey deil. Aslnda iimden yemek yemek gelmiyor, ama onun iin, yani bebek iin kendimi zorluyorum. leden sonra tekrar kp yrmezsem, ki bazen gitmiyorum, oturma odasndaki geni pencerenin yanna yerleiyorum. Lavender Grove'daki evimiz, bitiik nizam dokuz evden biri. ok gzel deil, hatta imdiye kadar grdm evler iinde en irkini, hi de gerektii gibi yksek yaplmam, gri tuladan duvarlar, beceriksiz ta iilii, kt pencereleri var. Giri kapsnn zerinde banda ta olan komik ta bir yz var, st kat pencerelerinin zerinde yine iki farkl yz. Balarnda talar olan bu kadn yzlerinin kimlere ait olduunu, kimleri temsil etmek iin yapldklarn merak ediyorum. Yine de evin geni bir. n penceresi, nnde de etraf itle evrili kk bir bahesi var. Hansine ne derse desin, tl perde takmayacam, nk takarsam burada oturup diki dikerken dary gremem. Annem okula gitmeden ok nce diki dikmeyi retti, ama dikmekten nefret ediyorum. Yksk kullanmay hi sevemedim...</p>