IKULU SI MAHALA PA KUKIMBILIA HATA KIDOGO

  • Published on
    08-Jan-2017

  • View
    50

  • Download
    3

Embed Size (px)

Transcript

  • IKULU SI MAHALA PA KUKIMBILIA! NI MAHALA PATAKATIFU; IKULU NI MZIGO; MSITEMEE MATE KABURI

    LANGU- Mwal J.K NYERERE (AHERA) Rai ya Mtanzania

    Na: Prof Handley Mpoki Mafwenga

    Ph.D (finance -COU), MSc (finance -Strathclyde), MBA (Mg.Eco -ESAMI/MsM), LLM (taxation- UDSM), LLB (Tudarco), PGD tax mgt (IFM), AD tax mgt (IFM)]

    Usiku nalala ghafla usingizi mzito unanipata; Mara namuona Muasisi wa Taifa

    hili baba wa Taifa Mwalimu Julius Kambarage Nyerere, ananipa barua

    niwaletee watanzania na kuniagiza wasilitemee mate kaburi langu kwa kivuli

    cha Katiba na Madaraka ya Urais. Anaeleza jinsi ambavyo alinusurika kupata

    kifo kwa kile alichoita Adha ya Uhaini ya Mwaka 1964 na 1982 kama

    ifuatavyo.

    Mnamo tarehe 20 Januari, 1964, nilikoswa kupinduliwa na Jeshi la Tanganyika

    Rifles ambalo liliasi na Maasi hayo yalizimwa tarehe 25 Januari, 1964. Maasi

    yalihusisha Vikosi vya Dar-es-salaam na Tabora Brigedi ya Kwanza na ya Pili.

    Kipindi hiki ndicho kipindi cha Majeshi ya Ukombozi ya Msumbiji pia

    yalipambana katika nchi yao.

    Ilipofika Saa 7.50 alfajiri, ya tarehe 21 Januari, 1964, Mkuu wa Kikosi cha

    Kwanza cha TR Brigedia Patrick Sholto Douglas, aliamshwa nyumbani kwake

    na Sauti ya Baruji na Vingora, karibu na Kambi ya Jeshi la Colito ambayo sasa

    inaitwa Lugalo Barracks. Alipotoka nje, aliona askari wake 12 wameshikiliwa

    na wenzao wenye silaha na hatimaye kutiwa Mahabusu. Ndipo alipofahamu

    kwamba, baadhi ya Askari wa Kikosi hicho walikuwa wameasi. Aliweza

    kutoroka yeye na familia yake hadi katikati ya Jiji, akaiacha familia kwa Balozi

    wa Australia nchini, kisha akakimbilia kwa Afisa mwenzake eneo ya Oysterbay

    Dar-Es-Salaam.

  • Akiwa huko, akampigia simu Mheshimiwa Oscar Satiel Kambona, akimuomba

    kupeleka ndege tatu Kikosi cha pili cha huko Tabora, kuleta askari waliokuwa

    bado waaminifu kwa Serikali. Wakati huo, tayari Waasi walikuwa wamefunga

    barabara iendayo Uwanja wa ndege huko Ukonga; hii ikawalazimu Marubani

    warudi mbio inasemekana Brigedia Patrick Sholto Douglas akakimbilia kwenye

    Ubalozi wa Uingereza, akajificha kwa siku tano hadi tarehe 25 Januari, 1964.

    Brigedia Patrick Sholto Douglas alimpigia simu Mkuu wa Polisi, ambaye

    alikwenda moja kwa moja nyumbani kwa Makamu wa Rais wakati huo Mzee

    Rashid Mfaume Kawawa, na kumwamsha, kisha hao wawili wakaja kunipa

    habari.

    Nilihamaki na kukasirika sana; nikataka kwenda mimi mwenyewe kukutana na

    Waasi hao ili wanieleze sababu za kitendo hicho cha aibu; lakini Honey wangu

    Mama Maria kwa machozi na kwa kupiga magoti, alinisihi nisitoke kwenda

    kukutana na watu wenye silaha. Nilimkaidi mpenzi wangu lakini Juhudi za

    ziada zilifanywa baadaye nilikubali. Radhid Kawawa na Mama Maria Nyerere,

    wakatorokea mahali nisikokujua. Wakati huo, tayari Waasi walikuwa kwenye

    lango kuu la Ikulu wakinitafuta.

    Kufikia saa 9.00 alfajiri siku hiyo hiyo, Waasi walikuwa wamekamata Kambi

    ya Colito (Lugalo), kisha wakajigawa Vikundi vitatu na kuingia mjini. Kikundi

    kimoja kilibakia kulinda Kambi hiyo, Kikundi cha Pili, kikiongozwa na Sajini

    Francis Higo Ilogi, ndicho kilichokuja Ikulu kunitafuta, wakati Kikundi cha tatu

    kililinda barabara kuu zote mjini.

    Kikundi cha Sajini Ilogi kilipofika Ikulu, kiliruhusiwa na Mmoja wa Maafisa

    Usalama wa Taifa, wamuone kwanza Waziri Mheshimiwa Oscar Kambona; nao

    wakakubali kufanya hivyo. Wakaenda hadi kwa Kambona na kumleta Ikulu, na

    kumweleza kwamba walikuwa wamewakamata na kuwaweka Mahabusu baadhi

    ya Wanajeshi ambao wanasemekana walikuwa 16; na kwamba, kama

    Mheshimiwa Oscar Kambona alikuwa tayari kusikiliza Malalamiko yao,

    afuatane nao hadi Colito (Lugalo). Kamabona alikubali, aliondoka akiwa

    amepanda gari la Mkuu wa Polisi na aliweza kukubali kuandamana na askari

    wenye silaha, na wenye hasira kali kwenda Colito Barracks.

    Walipofika Colito Barracks, walimtaka Oscar Kambona aaamue papo hapo,

    pamoja na mambo mengine kuondolewa mara moja kwa Maafisa wa Kiingereza

    Jeshini, na nafasi zao zishikwe na Wazalendo. Walitaka pia mishahara

    iongezwe, kutoa Shilingi za Tanzania 105/= hadi kufikia Shilingi za Tanzania

  • 260/= kwa mwezi. Hata hivyo, Mheshimiwa Oscar Kambona aliomba wateue

    wawakilishi wachache ili wafuatane naye hadi Ikulu kwa Mashauriano nami

    (Nyerere). Ndipo Kiongozi wa Waasi hao Sajini Francis Higo Ilogi, alipokataa

    na kusema Tunataka kila kitu leo hii Yowe zikasikika Apigwe risasi,

    apigwe Kambona huyo. Kwa kuogopa kuuawa, Kambona akauliza, Mnataka

    nani awaongoze? Lilitajwa jina la Alex Nyirenda; lakini likakataliwa kwamba

    alikuwa na majivuno. Akatajwa Luteni Elisha Kavana, akapitishwa kwa kauli

    moja na kuvishwa kofia ya Brigedia Douglas.

    Walipofika huko, askari hao walijipanga barabara iingiayo Ikulu, ingawa Sajini

    Ilogi aliwakataza wasiingie ndani; Baada ya mashauriano kwa muda na

    wasaidizi wa Rais pamoja na Mama mzazi wa Mwalimu Nyerere, Kambona

    alitoka nje na kuwatangazia Waasi hao kuwa Rais ameyakubali madai yao;

    Lakini askari hao wakapiga kelele Muongo huyo Rais hayumo ndani; mpige

    risasi, muongo huyo Hata hivyo, waliondoka wameridhika, wakarejea

    Kambini siku hiyo. Hima, Kambona aliwaondoa Maafisa wa Uingereza na

    kuwasafirisha kwao kupitia Nairobi Kenya.

    Akiwatangazia Wananchi kupitia Kituo cha Redio wakati huo Tanganyika

    Broadcasting Corporation (TBC), Mzee Oscar Kambona alisema;

    Huyu ni Waziri wenu wa Mambo ya Nje na Ulinzi; Serikali

    ingalipokumekuwa na kutoelewana baina ya askari Waafrika na Maafisa

    wa Uingereza katika Jeshi. Baada ya kuingilia kati Shauri hili, sasa askari

    wamerudi kambini

    Kuna uwezekano mkubwa kuwa Waziri wa Mambo ya Nchi za Nje na Ulinzi

    Mheshimiwa Oscar Kamabona ndiye aliyewashawishi Wanajeshi walioasi

    Januari, 21, 1964 kurejea Kambini, kwa ahadi ya kushughulikia malalamiko

    yao; siku ya pili baada ya kurejea Kambini, askari Waasi walionekana kufurahi

    baada ya Maafisa wa Uingereza kuanza kuondoka, kama walivyoahidiwa na

    Oscar Kambona. Ingawa, Sajini Francis Higo Ilogi hakuwa na furaha kama

    wengine.

    Nakumbuka, wakati wa Uasi Mwarabu mmoja alifanikiwa kuwaua Askari

    wawili mtaani ambao walizikwa Dar-Es-Salaam. Wakati wa maziko ya askari

    hao, ilipokelewa taarifa kwamba, Kikosi cha pili cha Jeshi kilichokuwa Tabora

    nacho kilikuwa kimeasi, baada ya kupata habari kwamba wenzao wa Colito

    {Lugalo} walikuwa wameasi.

  • Wakati Kikosi cha Tabora kikiendelea na Maasi, ilipokelewa hapo Tabora simu

    ya maandishi (Telegraph) kutoka kwa Mhehimiwa Oscar Kambona kuwa

    Kapteni Mirisho Sam Hagai Sarakikya, ameteuliwa kuwa Mkuu wa Kikosi cha

    Tabora. Wakati huo Sarakikya na Maafisa wengine walikuwa wamekamatwa na

    kuwekwa Mahabusu na askari walioasi hapo Tabora.

    Ndugu yangu Sarakikya akatolewa Mahabusu na akaomba simu hiyo isomwe

    kwa sauti; kisha akatoa amri wasimame Mguu Sawa, wafunge beneti na kutoa

    risasi. Nao wakamtii. Usiku huo, Sarakikya alifanya Mipango ya kuwasafirisha

    maafisa wa Uingereza kutoka Tabora kwenda Dar-Es-Salaam na hatimaye

    Makwao.

    Tukio la Januari, 21 1964 na lile la Tabora pamoja ilienda sambamba na hali ya

    Hatari huko Kenya, Uganda na Zanzibar, ambapo Serikali ya Uingereza ilibidi

    ichukue tahadhari ya ziada kwa kupeleka askari wanaokisiwa kuwa 2,000 ndani

    ya Ukanda wa Afrika ya Mashariki. Kwa hiyo, Manowari iliyoitwa Rhy, ikwa

    imetia nanga hima Pwani ya Dar-es-salaam, na nyingine iitwayo Centaur,

    iliyobeba ndege iliwasili na askari wapatao kama 600.

    Nilifanya mazungumzo na Waasi; lakini ilipofika Ijumaa ya tarehe 25

    Mazungumzo hayo hayakufikiwa vyema kwani Viongozi wa Vyama vya

    Wafanyakazi, kupitia Chama Kikuu (Shirikisho) cha Wafanyakazi

    (TFL),walikuwa wakikutana kwa siri na askari walioasi kwenye Kambi ya

    Colito (Bienne P43); na Vyma hivyo vilikuwa vimeandaa Mgomo nchi nzima

    kuungana na askari hao. Ilipofika saa 11.30 jioni siku hiyo, nilimuita Ikulu

    Naibu Balozi wa Uingereza Bwana F. Stephen Mills; kumuomba Msaada wa

    Kijeshi wa nchi yake na Mills bila kuchelewa, akapeleka taarifa London na

    maombi kukubaliwa bila masharti yoyote.

    Wakati huohuo, Mheshimiwa Oscar Satiel Kambona, akaenda mbio kwenye

    Ubalozi wa Uingereza kumtafuta Brigedia Douglas ambaye alikuwa amejificha

    humo kwa wiki nzima, kumuomba msaada wa kuratibu Mipango. Usiku wa

    siku hiyo, Douglas na Ofisa mwingine, walinyatia hadi kwenye Manowari

    Centaur iliyokuwa imefichwa.

    Jumamosi ya Januari tarehe 26, 1964 saa 12.20 asubuhi, helikopta sita kutoka

    Manowari Centaur zilichukua askari wanaokisiwa kuwa 60 akiwamo Brigedia

    Douglas hadi eneo la Karibu na Kambi ya Colito. Dakika kumi baadaye saa

    12.30 Manowari hiyo, na meli nyingine ya Vita Cambrian iliyokuwa ikisubiri

    zilianza Mashambulizi kwa kupiga Mizinga kuwatisha Waasi. Wakati huo

  • mpango wa kuwalevya kwa ushindi wao bandia ulifanywa kwa kuchukuwa

    pombe kwenye kiwanda cha Bia cha Ilala na Waasi hao wakanywa ipasavyo na

    ndiyo msingi wa Colito kuitwa Lugalo ikiwa na maana ya pahali pa kulewea

    pombe au tafrija ya pombe kwa lugha ya Kihehe au Kinyakyusa na baadhi ya

    makabila yenye asili ya Kibantu. Kutoka umbari upatao kama mita 20 hivi, na

    kwa ujasiri mkubwa, Douglas akatangaza kwa kipaza sauti, kwamba alikuwa

    ameshika madaraka yake tena; akatoa amri askari wote watoke nje Kambini

    Mikono juu na kukaa chini barabarani.

    Baada ya dakika kumi bila kuona kitu, Brigedia Douglas akaanza kuhesabu

    Moja ; Mbili; Kumi, askari wa Uingereza wakafyatua roketi hadi

    Kambini. Waasi wakaanza kujisalimisha. Dakika kumi zingine zilizofuata

    askari 150 walijisalimisha na wengine 150 baada ya saa moja. Kufikia saa 1.30

    asubuhi, wote walikuwa wamesalimu amri; Maasi yakawa yamezimwa katika

    zoezi ambalo askari walioasi, baadhi waliuawa na wengine walijeruhiwa.

    Nakubaliana, na maoni ya Balozi Abbas Kleist Sykes akinukuliwa kuwa, Maasi

    ya Jeshi la Tanganyika Rifles (TR) Mwaka 1964 yalitokana na sehemu kubwa

    kwa kuchelewa kuwaondoa Makamanda wa Kizungu na kuwapandisha vyeo

    Waafrika. Kama ilivyofanyika kwa Jeshi la Polisi na Watumishi wengine

    Serikalini. Na ndivyo ilivyokuwa kwa Maasi ya Kenya na Uganda.

    Kutokana na Maasi hayo, nilikifuta Kikosi chote cha Kwanza (Colito Barracks)

    na kuwafukuza kazi askari 100 wa Kikosi cha Pili cha Tabora. Nilifukuza pia

    asilimia 10 ya askari wa Polisi na Usalama 5,000 waliokuwapo, kwa kushindwa

    kutekeleza Wajibu wao wa Kudhibiti Maasi. Watu zaidi ya 400 walikamatwa na

    kuhojiwa, wakiwamo viongozi wa Vyama vya Wafanyakazi; na wengine 500

    walitiwa nguvuni chini ya Sheria ya The Preventive and Detention Act lakini

    wengi waliachiwa.

    Nalo lililokuwa Shirikisho la Wafanyakazi nchini (TFL), lilifutwa, badala yake

    kikaundwa Chama cha National Union of Tanganyika Workers (NUTA) kama

    Jumuiya ya Chama tawaa TANU. Nilimteua Mirisho Sam Hagai Sarakikya

    kuwa Mkuu Mpya wa Jeshi na kumpandisha cheo kuwa Brigedia.

    Mwanzoni mwa Aprili, 1964, Majeshi ya Uingereza yaliondoka na nafasi yake

    kuchukuliwa na Kikosi cha Tatu cha Jeshi la Nigeria, chini ya Luteni Kanali

    James Pam. Sajini Francis Higo Ilogi alipatikana na Hatia ya Uasi wa Jeshi na

    kufungwa miaka 15, ambapo washirika wake 13 wakafungwa kifungo cha kati

    ya miaka mitano hadi kumi.

  • Jeshi la Tanganyika Rifles (TR) liliundwa baada ya Tanganyika kupata Uhuru

    tarehe 9 Desemba, 1961 likibadilishwa kutoka Jeshi la Kings African Rifles

    (KAR) lililokuwa chini ya Waingereza. Pamoja na kubadilika Jina Tanganyika

    Rifles ilikuwa na Muundo sawa na KAR. Jeshi hilo liliongozwa na Jenerali

    Morisho Sarakikya kuanzia tarehe 8 Januari, 1964 hadi tarehe 12 Februari, 1974

    lilipoongozwa na Jenerali Abdalah Twalipo hadi tarehe 8 Novemba, 1980.

    Kipindi Jeshi linaasi, Sheria ya Kuwekwa Kizuizini ilikuwa tayari

    imekwishaundwa yaani Tangayika Preventive and Detention Act, Cap 490 ya

    Mwaka, 1962 kwa sasa ni Cap 361 [R.E 2002]. Hata hivyo, sikuipenda sana

    Sheria hiyo ingawa niliweka saini. Kwa sababu niliamini niSheria

    inayomuweka mtu hatiani bila Mashitaka hali anapaswa kuwa na Haki ya

    kusikilizwa.

    Ukweli ni kuwa nilipata kusema maneno yafuatayo Take the question of

    detention without trial. This is a desperately serious matter. It means that you

    are imprisoning a man when he has not broken any written law, or when you

    cannot be sure of proving beyong reasonable doubt that he has done. You are

    restricting his liberty, and making him suffer materially and spiritually, for

    what you belive he has done. Few things are more dangerous to the freedom of

    a society than that. For freedom is indivisible, and with such an opportunity

    open to the Government of the day, the freedom of every citizen is reduced; to

    suspend Rule of Law under any circumtances is to leave open the possibility of

    the grossest injustices being perpetrated. Yes knowing these things. I have still

    supported the introduction of a law which gives the Government power to

    detain people without trial. I have myself signed Detention Orders. I have done

    these things as an inevitable part of my responsibilities as President of the

    Republic

    Pamoja na Sheria hiyo kuwepo, Mheshimiwa Kasanga Tumbo aliyekuwa

    Kiongozi wa Chama cha Peoples Democratic Party ndani ya Bunge ambaye pia

    aliwahi kuwekwa Kizuizini kuanzia Januari, 1964 hadi Julai, 1966 aliipinga

    vikali Sheria hiyo, iliyotangaza pamoja na mambo mengine Hali ya Hatari kwa

    Watu wa Tanganyika Hata hivyo, niliamini kuwa Sheria hiyo iliwalenga

    wahaini.

    Ilipofika Mwezi Aprili, 1965 raia 14 wa Tanzania mbali ya Wajumbe wa awali

    wa Baraza huko Zanzibar na Wanajeshi wapatao 20 wa Jeshi la Tanganyika

    Rifles waliwekwa Kizuizini. Hata hivyo, ilipofika tarehe 25 Julai, 1966

  • ilitangazwa kuwa Watanzania waliokamatwa kwa ajili ya Uhaini walikuwa

    wameachiwa huru; Hayo yalisemwa na Mheshimiwa Job Lusinde wakati huo

    akiwa Waziri wangu wa Mambo ya Ndani ambaye alisisitiza kuwa kwa mujibu

    wa Sera ya Jumla iliyofikiwa waliotuhumiwa wote wako huru na kuwa kamwe

    haiashirii kuhatarisha Amani nchini.

    Mnamo Mwezi Agosti, 1967, Ndugu Abdalah Khasim Hanga aliyekuwa

    Makamu wa Rais wa Zanzibar, na Mlinzi wake Ndugu Eli Anangisye Mbunge

    wa Tanzania Bara, ndugu zake Oscar Kambona na Maafisa watatu wa Wizara

    ya Mambo ya Nchi za Nje waliohisiwa kuwa mahasimu wa karibu wa Kambona

    waliwekwa ndani kwa kuhusishwa na kufanya njama za Mapinduzi; Hii

    ilijumuisha pia kuwaweka ndani baadhi ya viongozi, marafiki na ndugu.

    Baadaye, ikatangazwa kuwa viongozi wa tuhuma za Mapinduzi hayo

    watafungwa kwa kosa la Uhaini.

    Mbali ya Uhaini huo, pia Nusra nipoteze nafasi ya Urais wa Jamhuri ya

    Muungano wa Tanzania, mnamo Mwaka 1982. Jaribio hilo la Mapinduzi

    lilifanywa na baadhi ya Wanajeshi wa Jeshi la Ulinzi wa Tanzania wakisaidiana

    na Bwana mmoja aliyeitwa Thomas Pius Mtakubwa Rugangira huyu alijulikana

    pia kwa majina ya Father Tom au Unle Tom.

    Kipindi hicho idara yangu ya Usalama ilitumia sana usafiri wa Teksi na hata

    bendi maarufu ya DDC Mlimani park msingi wake mkubwa ni chama cha

    Tanzania Transport, Tax and Services (TTTS) kilikuwa na watu wenye weledi

    huo. Hivyo, Watuhumiwa hao walifichuliwa njama zao na dereva teksi mmoja

    waliyekuwa...

Recommended

View more >