JAK KOCHAĆ I WYMAGAĆ

Embed Size (px)

Text of JAK KOCHAĆ I WYMAGAĆ

  • JAK KOCHA I WYMAGA

    PORADNIK DLA RODZICW

    Pracownia Wychowania i Profilaktyki Joanna Sakowska Anna Zajic Maria Talar Marta Witkowska Warszawa 2011

  • Spis treci:

    Wprowadzenie .3

    I. ..4 Jak okrela dziecku granice?

    II. Jak pomc dziecku radzi sobie z uczuciami? .....10

    III. Jak zachca dziecko do wsppracy? ..26

    IV. . 35 Czy powinno si kara dzieci?

    V. 40 Jak zachca dziecko do samodzielnoci?

    VI. Jak uwolni dziecko od narzuconych mu rl? ..47

    VII. Jak mdrze chwali dzieci? ..55

    Literatura . 59

  • Wprowadzenie Skuteczno oddziaywa wychowawczych zaley od jakoci relacji rodzic (wychowawca) dziecko.

    Co wicej jak wskazuj liczne badania wi emocjonalna jest najwaniejszym czynnikiem

    chronicym przed podejmowaniem przez dziecko zachowa ryzykownych (uywanie substancji

    psychoaktywnych, agresja, amanie prawa, przedwczesna inicjacja seksualna m.in.). Wi ponadto

    pozwala dziecku na osobow identyfikacj z dorosym przez co moe on modelowa podane

    zachowania dziecka.

    Prawidowa relacja powinna zawiera w sobie dwa aspekty:

    1. Mio, akceptacj, szacunek

    2. Granice, normy wymagania

    Rodzice maj najlepsze intencje a mimo to czasami ich dziaania nie przynosz oczekiwanego

    rezultatu. Czy mona nauczy si budowania prawidowych relacji ? Na pewno koniecznie trzeba si

    tego uczy i to nie tylko w stosunku do dziecka.

    Konkretn, sprawdzon przez wiele lat funkcjonowania propozycj w tym zakresie, jest program

    Szkoa dla Rodzicw i Wychowawcw. Zasady wychowawcze proponowane uczestnikom podczas

    zaj opieraj si na dialogu i wykorzystuj wiedz z psychologii rozwojowej i komunikacji. Cho

    w swej istocie proste w rzeczywistoci czasami okazuj si trudne w praktycznym stosowaniu,

    wymagaj bowiem zmiany utrwalonych nawykw i przyzwyczaje, a te trudniej jest rozbija ni

    ksztatowa nowe.

    Prezentowany Poradnik zawiera najwaniejsze wskazania, praktyczne podpowiedzi zachowa,

    wiczenia do autorefleksji.

    Mamy nadziej, e bdzie rwnie zacht do udziau w zajciach Szkoy dla Rodzicw

    i Wychowawcw.

    Informacje o programie mona znale na stronie http://www.ore.edu.pl/

    Strona zawiera m.in.: informacje oglne, tytuy przydatnych pozycji ksikowych oraz bank

    realizatorw osb prowadzcych zajcia dla rodzicw i wychowawcw (tam naley szuka

    kontaktu i informacji o moliwoci uczestniczenia w zajciach).

    Joanna Sakowska

    Na podstawie programu Szkoa dla Rodzicw i Wychowawcw www.ore.edu.pl rdo: www.swierszczyk.pl/dla-rodzicow/

    3

    http://www.ore.edu.pl/%20index.php?option=com_content&view=article&id=47:szkola-dla-rodzicow&catid=23:opisy&Itemid=207

  • I. Jak okrela dziecku granice?

    Rodzice chyba zapomnieli, i dzieci bardziej ni czegokolwiek innego potrzebuj zasad ycia, ktre jasno ustalaj, co jest dobre, a co ze.

    R. Coles

    Czasem syszy si takie stwierdzenie: To przekracza wszelkie granice. O co chodzi?

    O jakie granice? Co zostao przekroczone?

    W wychowaniu codziennoci s sytuacje, w ktrych rodzice i wychowawcy zmierzaj si

    z pragnieniami czy kaprysami dzieci, ich dobrym bd uciliwym czy wrcz nieznonym

    zachowaniem.

    Oto kilka przykadw:

    Nie bd tego jad. To jest niedobre.

    Kup mi gr. Aaaaaaaaaaaaa!!! (wrzask na cay sklep).

    Pani w szkole jest gupia i wstrtna. Nie pjd tam wicej.

    Nie zostawiaj mnie w przedszkolu. Nie kochasz mnie.

    Co si pani czepia? Zawsze tylko mnie pani widzi!

    Nie jest atwo odrni kaprysy dzieci od ich rzeczywistych potrzeb. Zreszt do jednego i drugiego

    dzieci maj prawo. Dopiero reakcja dorosego moe przyczyni si do tego, e dziecko samo

    spostrzee rnic i wycignie wnioski albo wprost przeciwnie utwierdzi si w przekonaniu,

    e wszystko mu wolno.

    ycie dziecka jest jak droga. Jeli droga jest dobrze oznakowana, to dziecko bezpiecznie osignie

    cel.

    Nie ma wychowania tam, gdzie nie ma oznakowanych szlakw, po ktrych mona si

    bezpiecznie porusza.

    Na podstawie programu Szkoa dla Rodzicw i Wychowawcw www.ore.edu.pl rdo: www.swierszczyk.pl/dla-rodzicow/

    4

  • Zasady zapewniaj poczucie bezpieczestwa. Dziki nim wiemy, czego si spodziewa. Mog take

    pomc w takim porozumiewaniu si z ludmi, aby nie rani siebie nawzajem.

    Aby mc dziecku okrela granice, trzeba najpierw pozna swoje granice, trzeba otworzy si na

    prawd o sobie. Nasze granice buduj poczucie wasnoci i odpowiedzialnoci. Kiedy wiem, jakie

    mam granice, wiem te, za co jestem odpowiedzialny, a za co nie: jestem odpowiedzialny

    za siebie i w stosunku do innych, ale nie jestem odpowiedzialny za myli i uczucia innych. Dziecko

    dopiero uczy si ustawiania granic, przestrzegania zasad i norm najpierw od rodzicw, potem do

    innych dorosych by mc w odpowiednim momencie swojego ycia dokonywa wiadomych

    wyborw w taki sposb, aby nie rani siebie i innych.

    Jak okrela dziecku granice?

    Krok pierwszy: sowa

    1. Komunikat powinien dotyczy zachowania dziecka skoncentruj si na zachowaniu,

    a nie na postawie, uczuciach lub wartociach dziecka:

    NIE

    Zosiu, nie widzisz, e jestem zajta?

    TAK

    Rozmawiam. Stukanie mi przeszkadza.

    2. Bd bezporedni i konkretny powiedz jasno i krtko, czego oczekujesz od dziecka,

    oraz w razie potrzeby, kiedy i jak ma wykona okrelone zadanie:

    NIE

    Tylko nie wracaj zbyt pno!

    TAK

    Wr na kolacj o wp do sidmej.

    3. Dokadnie okrelaj konsekwencje.

    NIE

    Tylko nie jed rowerem po ulicy, bo moesz

    wpa pod samochd!

    TAK

    Rowerem moesz jedzi po chodniku lub na

    podwrku. Inaczej schowam go w garau.

    4. Mw stanowczo, ale nie podno gosu. Nie bd szorstki.

    Krok drugi: czyny

    Na podstawie programu Szkoa dla Rodzicw i Wychowawcw www.ore.edu.pl rdo: www.swierszczyk.pl/dla-rodzicow/

    5

  • Popieraj sowa dziaaniem twoje sowa s na tyle wiarygodne, na ile potwierdzaj je stojce

    za nimi dziaania! Reaguj natychmiast, kiedy dziecko idzie si bawi, a nie wypenio swoich

    obowizkw, np. Nie ma zabawy, dopki nie wyjdziesz z psem lub Jeli po sobie nie

    posprztasz, nie dostaniesz klockw przez kilka dni.

    Na podstawie programu Szkoa dla Rodzicw i Wychowawcw www.ore.edu.pl rdo: www.swierszczyk.pl/dla-rodzicow/

    6

  • Materia do autorefleksji

    wiczenie 1

    Poniej podano sposoby, ktre stosuj rodzice przy wytyczaniu granic. Kady z tych sposobw

    stwarza inne warunki dla rozwoju dziecka oraz przekazuje mu odmienne informacje na temat

    okrelonych zasad i regu. Przeczytaj uwanie opisy kilku sytuacji. Zastanw si i zakrel te opisy,

    ktre s ci najblisze.

    Jeli spni si na obiad, mama mi go odgrzeje i poda.

    Jeli mam po sobie posprzta to zwlekam i gono marudz, a wtedy mama sprzta za mnie.

    Jeli nie wstan na czas, rodzice zawsze podwo mnie do szkoy.

    Jeli spni si na obiad, nie dostan go wcale.

    Jeli nie chc sprzta po sobie, mama krzyczy i zabiera mi zabawki.

    Jeli nie wstan na czas, w domu jest okropna awantura.

    Jeli spni si na obiad, musz sam sobie odgrza lub zrobi sobie kanapk.

    Jeli nie posprztam po sobie, mama stanowczo mwi mi, jakie bd konsekwencje, gdy tego

    nie zrobi (i dotrzymuje sowa).

    Jeli nie wstan na czas, rodzice nie czekaj, aby mnie podwie do szkoy.

    wiczenie 2

    Ktre z podanych niej zda okrela granice w jasny sposb:

    Czy nie powiniene ju i do ka?

    Chc, aby oddawa reszt zaraz po powrocie ze sklepu.

    Niestety, dzisiaj masz szlaban na komputer!

    Sto razy mwiam, eby tego nie rusza!

    Kiedy zamierzasz posprzta swj pokj?

    Mleko suy do picia, a nie do zabawy!

    Jeli chcesz jedzi na rowerze, za kask! Inaczej nie ma jazdy!

    Wemiesz si wreszcie za lekcje, czy nie!

    Na podstawie programu Szkoa dla Rodzicw i Wychowawcw www.ore.edu.pl rdo: www.swierszczyk.pl/dla-rodzicow/

    7

  • Nastpnym razem oddasz reszt, prawda?

    Moesz wyj na dwr, jeli najpierw wywiesz si z dyuru przy zmywaniu!

    Nie pozwalam na niszczenie ciany! Do malowania su kartki!

    Chcesz wsta ju teraz, czy za 5 minut?

    wiczenie 3

    Zastanw si i odpowiedz:

    Kiedy trudno jest ci stawia dzieciom jasne granice?

    Co robisz, gdy dzieci testuj twoje zasady?

    Jak mylisz, jakiego rodzaju komunikat dzieci otrzymuj na temat twoich zasad, jednoznaczny

    czy sprzeczny?

    Czy wysyany przez ciebie komunikat pomaga dzieciom uczy si okrelonych zachowa

    i postaw?

    Na podstawie programu Szkoa dla Rodzicw i Wychowawcw www.ore.edu.pl rdo: www.swierszczyk.pl/dla-rodzicow/

    8

  • Na podstawie programu Szkoa dla Rodzicw i Wychowawcw www.ore.edu.pl rdo: www.swierszczyk.pl/dla-rodzicow/

    9

  • II. Jak pomc dziecku radzi sobie z uczuciami?

    Uczucia s podstaw rozwoju czowieka, wartociow i istotn czci ludzkiej natury.

    Traktowane z naleyt trosk i szacunkiem mog sta si podstaw dalszego rozwoju

    i osignicia dojrzaoci. Uczucia s po prostu faktem, s moralnie neutralne, s cennym

    darem i istotnym wsparciem w naszym yciu. Bez nich niemoliwe byoby zrozumienie

    innych ludzi i wchodzenie z nimi w prawidowe relacje.

    (J. Sakowska)

    Wszystkie stany emocjonalne mona zaakceptowa

    pewne dziaania naley ogranicza.

    Czsto nie pozwalamy sobie na te uczucia i emocje, ktrych wolelibymy nie mie. Nie

    lubimy odkrywa w sobie uczu nieprzyjemnych. Jeeli jednak nie pozwolimy sobie na ten

    rodzaj uc