NEKROPOLIA GRODZIEŃSKA FORUM MEDIÓW ?· Orzeszkowa, jej bohaterowie ko-chają Ojczyznę i ziemię,…

Embed Size (px)

Text of NEKROPOLIA GRODZIEŃSKA FORUM MEDIÓW ?· Orzeszkowa, jej bohaterowie ko-chają Ojczyznę i...

NEKROPOLIA GRODZIESKA FORUM MEDIW POLONIJNYCH

KONFERENCJA O GRODNIANACH

NR 11 (142) LISTOPAD 2017

REDAKTOR NACZELNA: Irena WALU i.walus@op.pl tel. +375 29 949-35-09

KOREKTA: Danuta KARPOWICZ SKAD I AMANIE: Alaksiej SALEJ

Archiwum: kresy24.pl/Archiwum-mAgAzynu-polskiego/ Okadka: Magazyn Polski na uchodstwie

Redakcja nie zwraca materiaw niezamwionych, zastrzega sobie prawo do skracania i adiustacji tekstw oraz zmiany tytuw. Pogldy Autorw nie zawsze s zbiene z pogldami Redakcji

NR 11 (142) LISTOPAD 2017

To obiekty maej architektury sakralnej, majce swoje historie i czasami legendy. S te znakami wiary, pamici o ludziach i wydarzeniach Moliwe, i historycy na podstawie

wspomnie i planw klasztoru kiedy i t zagadk rozwi

Kapliczki i krzye przydrone Nierozwizana tajemnica: miejsce zamieszkania Adama Mickiewicza w Kownie

2316OD REDAKTORA

1 Ku Niepodlegej

FOTOREPORTA6 Stranikom pamici

NAUKA8 Irena Walu. Badania losw i dorobku

znakomitych Grodnian

PAMI11 Luba Zoryn. Nagrobki na Nekropolii

Grodzieskiej i ich twrcy16 Dymitr Zagacki. Kapliczki i krzye

przydrone 19 Laura Michajlik. Pani Teresa: ycie

z mioci

HISTORIA23 Mieczysaw Jackiewicz. Nierozwizana

tajemnica: miejsce zamieszkania Adama Mickiewicza w Kownie

KU NIEPODLEGEJ

26 Piotr Jaroszyski. Prowadzi piechot

DZIEDZICTWO

28 Barbara Breban. ladami wielkiej historii

POLONIA

30 Irena Walu. Serce polskiego ycia za granic jest przy mediach polonijnych

32 Od forum europejskiego do wiatowego. Rozmowa z Teres Sygnarek

POCZTA

34 Listy Czytelnikw

POEZJA

36 Wiersze Krystyny Unait

Na pierwszej stronie okadki: Uczestnicy konferencji podczas zwiedzania Grodna: Roman Jurkowski, Olgierd S. Grott oraz Adam Cz. Dobroski. Fot. Irena Walu

Na ostatniej stronie okadki: Jesie nad Horodniczank w Grodnie. Fot. Irena Walu

PRENUMERATA POLSKA: Fundacja Wolno i Demokracja, Al. Jerozolimskie 30 lok.14 00-024 Warszawa, tel. (22) 628-85-05

MAGAZYN POLSKI jest oglnokrajowym miesicznikiem Spoecznego Zjednoczenia Zwizek Polakw na Biaorusi. Zaoony w roku 1992, od roku 2005 jest wydawany na uchodstwie.

Projekt wspfinansowany w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej Polskiej nad Poloni i Polakami za granic.

OD REDAKTORA

M A G A Z Y N 1

Ku Niepodlegej przyszed rok 1830 pocztek powstania listopadowego po-nowne nadzieje nowego pokolenia na zwycistwo. Poraki jednak nie odstraszay kolejnych pokole Po-lakw od walki, bo jak powiedzia jeden z bohaterw tragedii Alojze-go Feliskiego: Nigdy przed obc wadz, przed mieczem tyrana nie ugiy si wolnych Polakw kola-na.

18 latach pniej w 1848 r. przysza Wiosna Ludw, przy-noszc kolejne walki o wolno. Podczas powstania styczniowego w 1863 roku zorganizowano Pol-skie Pastwo Podziemne admini-strujce, zbierajce podatki i dowo-dzce wojskiem. Cho powstanie zakoczyo si klsk, przyczynio si znaczco do zachowania pol-skiej tosamoci narodowej.

Nadziej na odzyskanie wolno-ci dawali swoj twrczoci pi-sarze i poeci, ktrzy przyjli rol Tyrteusza, podnoszc rodakw na duchu. W ich utworach Ojczyzna staa si najwiksz wartoci, dla ktrej warto y i umiera. Adam Mickiewicz prawie we wszystkich swoich utworach nawizywa do walki o wolno. Zaszczytne mia-no wieszczy narodowych naley te do Juliusza Sowackiego i Zyg-munta Krasiskiego. Lecz zakli-nam niech ywi nie trac nadziei / I przed narodem nios owiaty kaganiec strofy Sowackiego brzmi jak wezwanie do dziaa.

W literaturze polskiej okre-su niewoli jest wielu wspaniaych autorw, ktrzy umacniali wia-domo narodow. Do najsyn-niejszych twrcw powieci histo-rycznej naley Henryk Sienkiewicz, ktry pisa swe dziea ku pokrze-pieniu serc, ukazujc wydarzenia historyczne, z ktrych nard pol-ski zawsze wychodzi zwycisko.

OD REDAKTORA

Irena WaLU RedaktoR NaczelNa

MagazynU PoLskIego na UchodstWIe

Polska pastwowo liczy 1051 lat od momentu chrztu w roku 966 przez historycznego wad-c Polski ksicia Mieszka I, ktry dziki chrztowi pozyska opie-k papiestwa i uniezalenienie od wpyww niemieckich. Pastwo Polan ju na przeomie IX i X ww. nazywano Polsk (ac. Polonia). Liczne polskie plemiona, m.in. Po-lan, zamieszkiway terytoria, poo-one midzy Batykiem a Karpata-mi oraz Odr i Bugiem.

W XVIII wieku Polska utracia suwerenno jej ssiedzi Rosja, Austria i Prusy podpisay w roku 1795 akt trzeciego rozbioru Rze-czypospolitej. Doprowadzio do tego kilkadziesit lat erozji struk-tur politycznych i upadek gospo-darczy Rzeczypospolitej Obojga Narodw wielkiego rodkowo-europejskiego pastwa, ktre znik-no z politycznej mapy Europy na dugie 123 lata.

Mimo wymazania granic Rze-czypospolitej zaborcom nie uda-o si zniewoli polskiego ducha. Przez wszystkie lata zaborw Po-lacy walczyli o odrodzenie swego pastwa, kade pokolenie chciao zaznaczy swj udzia w odzyska-niu wolnoci. Pierwszym zrywem narodowym bya insurekcja ko-ciuszkowska. W 1812 r. Polacy wsparli Napoleona w czasie jego wyprawy na Rosj. Po 18 latach

Swoj cegiek w przyblianiu wol-noci miaa nasza rodaczka Eliza Orzeszkowa, jej bohaterowie ko-chaj Ojczyzn i ziemi, na ktrej yj i pracuj. Wwczas literatura miaa ogromny wpyw na ludzi. Czy nie mog wzruszy sowa modlitwy Stanisawa Wyspiaskie-go o Ojczyzn?Daj nam poczucie siy i Polsk

daj nam yw,By sowa si speniy nad ziemi

t szczliw.Jest tyle si w narodzie, jest tyle

mnogo ludzi,Nieche w nie Duch Twj zstpi

i pice niech pobudzi.Nadziej nieli take inni twrcy

polscy, wskrzeszali j swoj mu-zyk Fryderyk Chopin i Stanisaw Moniuszko, malarz Jan Matejko monumentalnymi obrazami na te-maty historyczne. Wystarczy przy-pomnie takie dziea artysty jak Sobieski pod Wiedniem, Kon-stytucja 3 Maja, Reytan Ko-ciuszko pod Racawicami...

Szanse na odzyskanie niepodle-goci przyniosa I wojna wiato-wa. W listopadzie 1918 roku Polacy pod wodz Jzefa Pisudskiego za-czli przejmowa wadz na swym terytorium. W efekcie powstao niepodlege pastwo, ktre prze-trwao do II wojny wiatowej. Po roku 1945 Polska bya pod wpy-wem Zwizku Sowieckiego, pen niepodlego odzyskaa w 1989 r. w wyniku przemian, zapocztko-wanych przez ruch Solidarno.

Dnia 11 listopada obchodzimy rocznic odzyskania przez Polsk niepodlegoci w 1918 roku, w tym roku przypada 99., a w nastpnym roku 100-letni jubileusz wielkie wito dla Polakw w caym wie-cie

Kade pokolenie Polakw walczyo o wolno Ojczyzny

2 M A G A Z Y N

BIAORU

svab

oda.o

Rg

BIAORU

Sd w Misku skaza Niakla-jewa na 10 dni aresztu za wywiad, rzekomo udzielony portalowi charter97.org, w ktrym miao by wezwanie do udziau w protecie.

W Misku aresztowano lide-ra Biaoruskiego Kongresu Naro-dowego Miko Statkiewicza.

Komisja Praw Czowieka przy Naczelnej Radzie Adwokac-kiej jest zaniepokojona dziaaniami Komisji Kwalifikacyjnej przy mini-strze sprawiedliwoci, skierowany-

W skrcie

Wyudzenie funduszySzwedzka rzdowa agencja rozwojowa SIDA od lat wspiera przemiany demokratyczne w RB.

To ostatni kraj w Europie bez niezalenej instytucji, chronicej prawa obywateli i kontrolujcej dziaalno aparatu pastwowego.

Europejskie Radio dla Biaorusi dowiedziao si, e za grant (ok. 25 tys. dolarw) prorzdowi politolodzy z Centrum bada polityki zagranicznej i bezpieczestwa przy Biaoruskim Uniwersytecie Pastwowym mieli bada, czy potrzebny jest Rzecznik Praw Obywatelskich.

Biaoruskie wadze od lat uchylaj si od stworzenia tej instytucji, na co nalega ONZ. Urzdnicy ukaszenki doszli do wniosku, e problem nie jest wystarczajco zbadany, a skoro mona zarobi czemu nie.

Centrum bada to typowa organizacja pozarzdowa, powoana z polecenia wadz w celu lobbowania interesw rzdu w strukturach midzynarodowych i naladowania procesw demokratycznych w kraju niedemokratycznym.

mi przeciwko adwokatom, broni-cym dziaaczy opozycyjnych.

Abp Kondrusiewicz wezwa wiernych do podjcia stara, by zamiast rocznicy rewolucji bolsze-wickiej 7 listopada, dniami wol-nymi od pracy ogoszono 1 i 2 li-stopada.

Ninie Baginskiej z Mi-ska potrcaj poow emerytury na grzywny za wyjcie na manifestacje z biao-czerwono-bia flag.

Uroczyste otwarcie siedziby

oddziau ZPB w Misku odbyo si 26 padziernika. 12 lat temu wadze zabray miejscowym Pola-kom Dom Polski.

Biaoru otrzymaa kolej-ny kredyt w wys. 200 mln USD w ramach kredytu euroazjatyckie-go, czyli od Putina.

Po manewrach Zapad 2017 5,8 tys. rosyjskich onierzy pozostao na terenie Biaorusi.

PrzygotoWaa Wanda roMaczUk

Noc rozstrzelanych poetwPod takim hasem w Kuropatach odbyo si upamitnienie zamordowanej inteligencji.

Stalinowscy oprawcy, 80 lat temu, z 29 na 30 padziernika strzaem w ty gowy pozbawili y-cia 102 przedstawicieli biaoruskiej inteligencji: profesorw, naukow-cw, ministrw, pisarzy i poetw.

Celem byo wyniszczenie elit, by zdawi zdolno narodu do sta-wienia oporu. Represjonowano ok. 600 tys. mieszkacw, ok. 200 tys. zamordowano. Wrd nich byli take Polacy, ydzi i Rosjanie.

Inicjatorem upamitnienia by lider Modego Frontu Zmicier

Daszkiewicz. Uczestniczyli m.in. Wadimir Orow, Andriej Cha-danowicz i Uadzimir Niaklajeu. Korpus dyplomatyczny reprezen-towa ambasador RP Konrad Paw-lik. Cay czas czytano strofy roz-strzelanych poetw. Przy krzyach zapony znicze.

Lider za Biaoruskiego Kon-gresu Narodowego uczci ofiary mitingiem przed budynkiem spad-kobiercy NKWD KGB, gdzie 80 lat temu dokonywano egzekucji. Wzdu gwnej alei ustawi si acuch ludzi, potomkw pomor-dowanych, ze wiecami i zdjciami ofiar.

zNicze dla ofiaR teRRoRu staliNowskiego w uRoczysku kuRopaty

M A G A Z Y N 3

S.IN

DRA/