Click here to load reader

POLITICKE PARTIJE I

  • View
    101

  • Download
    8

Embed Size (px)

Text of POLITICKE PARTIJE I

POLITI KE PARTIJE I PARTIJSKI SISTEMI

Porijeklo, organizacija, funkcije

POLITI KE PARTIJE

DRU TVENI ZNA AJ

NAJVA NIJI SPONTANI SOCIJALNI IZUM DEVETNAESTOG VIJEKA JEAN BLONDEL: Partije su od temeljnog zna aja za dru tvo zato to su one glavno sredstvo kojim su domestificiraju politi ki konflikti. One to ine na dva na ina: 1. Legaliziraju konflikte 2. Ograni avaju pritisak konflikata.

POLITI KE PARTIJE

DRU TVENI ZNA AJ Phillip Lauvaux: Predstavni ka demokratija mo e da funkcioni e samo putem partija, koje slu e kao transmisioni kai izme u gra anina i dr ave. Ovaj autor ak uvodi pojam dr ava partija (kao oznaku savremenih demokratskih re ima) koji je suprotan pojmu partijska dr ava ( to je obilje je jednopartijskog re ima).

POJAM POLITI KE PARTIJEOSNOVNA OBILJE JA

Organizacija (Robert Michels je svoj gvozdeni zakon oligarhije otkrio prou avaju i upravo pol. partije) lanstvo (makar rudimentarno) Zajedni ka ideologija (ili zajedni ki stav o ve ini dru tvenih pitanja) Zajedni ki cilj: osvajanje i vr enje vlasti

POJAM POLITI KE PARTIJE- komentar -

Joseph La Palombara umjesto lanstva navodi obezbje ivanje narodne podr ke kao obilje je partije. To zaista ima smisla jer moderne partije sve manje svoju politiku zasnivaju na masovnom lanstvu; hiperaktivni profesionalci su nosioci svih partijskih aktivnosti i oni su ti koji obezbe uju podr ku javnosti. Zanimljivo je da se index ukorijenjenosti politi kih partija veoma razlikuje od zemlje do zemlje, to govori da je formalno vezivanje za partije dio lokalne politi ke kulture.

POJAM POLITI KE PARTIJE - komentar Jean Blondel iz svoje definicije PP isklju uje i organizaciju i ideologiju, te zadr ava samo otvorenost lanstva i bavljenje cijelim spektrom pitanja s kojima se politi ka zajednica suo ava. Njegova je definicija vrlo neodre ena kao to je i priroda savremenih PP fluidna i prilagodljiva okolnostima.

POJAM POLITI KE PARTIJEPostoji mnogo definicija politi kih partija. Su tinska razlika je u na inu dolaska na vlast: komunisti ki autori su dozvoljavali i nasilno osvajanje vlasti, dok su gra anski teoreti ari insistirali na legalnom dolasku na vlast putem izbora. La Palombara iz definicije isklju uje lanstvo, a Jean Blondel isklju uje ideologiju.

NASTANAK POLITI KIH PARTIJAAnti ka Gr ka i Rim politi ko okupljanje istomi ljenika oko uglednih i jakih li nosti ili oko pater familias-a SAD kraj 18. i po etak 19. vijeka Danas su ra irene po cijelom svijetu. Njihovo postojanje se smatra indikatorom modernizacije i demokratske tranzicije.

NASTANAK POLITI KIH PARTIJAMaurice Duverger Partije nastaju 1. parlamentarnim putem (spajanjem izbornih komiteta gra ana i izbornih odbora pomo u kojih su lanovi parlamenta poku avali da obezbijede svoj ponovni izbor) 2. vanparlamentarnim putem (Laburisti ka partija Vel. Britanije, zadru ne stranke, demohri anske i katoli kosocijalne stranke, stranke zelenih) La Palombara Partije nastaju kada se kriza spoji s procesom modernizacije (kumulativni proces socijalnih, politi kih, ekonomskih i tehnolo kih promjena). Kriza suvereniteta (ko je nosilac suvereniteta u dru tvu) Kriza integriteta (gdje su teritorijalne granice dru tva) Kriza participacije (zahtjev za u e em u dru tvenom ivotu od strane do tada marginalizovanih dru tvenih grupa bur oazije, radnika, seljaka, intelektualaca, manjinskih grupa)

Klasifikacija partija1. Kriterij: broj lanova - kadrovske - masovne (catch-all partije) 2. Kriterij: politi ka strategija - reprezentativne (sakupljanje glasova, reaktivna politika) - integrativne (proaktivna politika; mobili u, obrazuju i inspiri u) 3. Kriterij: odnos prema postoje em ure enju - ustavne - revolucionarne 4. Kriterij: ideolo ko usmjerenje - ljevi arske - desni arske

POLITI

KI

SPEKTARDESNICA Autoritet Hijerarhija Poredak Obaveze Tradicija Reakcija Nacionalizam

LJEVICA Sloboda Jednakost Bratstvo Prava Napredak Reforma Internacionalizam

F U N K C I J E

P O L I T I

K I H

P A R T I J A

1. Predstavljanje zahtjeva i davanje odgovora na njih (input) 2. Stvaranje elita i regrutovanje pojedinaca na funkcije 3. Odre ivanje ciljeva 4. Artikulacija i agregacija interesa 5. Socijalizacija i mobilizacija 6. U estvovanje na izborima 7. Organizovanje vlasti

FUNKCIJE POLITI KIH PARTIJA PO JEANU BLONDELU

Funkcije PP iskazuju se na tri nivoa: 1. Na nivou dru tva kao cjeline PP su op ti mehanizmi za upravljanje konfliktima. 2. Na nivou politi kog sistema PP su institucije unutar kojih se mogu formulisati politike. 3. Na nivou dnevno-politi kog ivota PP su glavno sredstvo za regrutovanje tzv. politi ke klase.

UNUTRA NJA ORGANIZACIJA I PROBLEMI INTERNE DEMOKRATIJE

Robert Michells: Sociologija partija (1911.) Gvozdeni zakon oligarhije: Ko ka e organizacija, rekao je oligarhija. U svim politi kim partijama postoje tendencije ka oligarhiji i autokratiji, i to u radni kim partijama vi e nego u gra anskim.

UNUTRA NJA ORGANIZACIJA I PROBLEMI INTERNE DEMOKRATIJE Degeneracija komunisti kih partija: Karakterolo ka putanja socijalisti ke revolucije (S. Stojanovi Izme u ideala i stvarnosti)

UNUTRA NJA ORGANIZACIJA I PROBLEMI INTERNE DEMOKRATIJE Poku aji decentralizacije i uvla enja lanstva u vo enje politike (Michells Potreba masa da budu vo ene; Gustave Le Bon Psihologija masa)

UNUTRA NJA ORGANIZACIJA I PROBLEMI INTERNE DEMOKRATIJE Partijski lideri da ih nema, trebalo bi ih izmisliti Stilovi vo stva u svim partijama dominira autokratski stil Samo papa i lideri politi kih partija nemaju starosno ograni enje za obavezan odlazak u penziju

Finansiranje politi kih partijaZa ta su partijama potrebna ogromna sredstva i stalni i izda ni izvori sredstava? 1. Izbori 2. Finansiranje partijskog aparata, nomenklature i redovnih aktivnosti 3. Edukacija i socijalizacija

Finansiranje politi kih partija1. lanarina 2. Donacije i pokloni od preduze a i privatnih lica 3. Dr avno finansiranje 4. Partijsko preduzetni tvo 5. Ostali izvori (tajne slu be, korupcija)

PARTIJSKI SISTEMIMre a odnosa koje partije me usobno uspostavljaju tvori ono to nazivamo partijski sistem. Danas naj ire prihva ena klasifikacija partijskih sistema : 1. JEDNOPARTIJSKI SISTEMI 2. DVOPARTIJSKI SITEMI 3. SISTEMI S DOMINANTNOM PARTIJOM 4. VI EPARTIJSKI SITEMI

JEDNOPARTIJSKI SISTEMI- Jedna partija ima monopol na vlast - Vladaju a partija kontroli e sve ustanove i sve aspekte dru tva - totalitarizam - Vladaju a partija se smatra avangardom koja predvodi proletarijat ka ispunjenju njegove istorijske sudbine - Partija upravlja dru tvom i dr avom pomo u sistema nomenklature, tj. sistema imenovanja koji na sva va nija mjesta dovodi ljude iz partije

Osniva i njegov nasljednik

DVOPARTIJSKI SISTEMI- U sistemu postoji vi e partija ali samo dvije posjeduju dovoljan kadrovski i politi ki kapacitet da osvoje vlast - Partija koja pobijedi na izborima mo e sama da vlada jer posjeduje ve inu u parlamentu - Ove dvije partije se smjenjuju na vlasti i u opoziciji (vlada u sjenci) - Neki autori smatraju da je dvopartijski sistem posljedica izbornog sistema u kojem pobjednik nosi sve to otvara pitanje socijalnog in injeringa preko izbornog sistema primjer BiH VELIKA BRITANIJA, USA, KANADA,AUSTRALIJA, NOVI ZELAND, JAMAJKA

SISTEMI SA DOMINANTNOM PARTIJOMPostoji vi e partija koje u estvuju u izbornoj utakmici ali se jedna partija du e zadr ava na vlasti po to stalno dobija povjerenje gra ana JAPAN (Liberalno-demokratska partija je stalno bila na vlasti 38 god.(1955-1993.) INDIJA (Kongresna partija je bila stalno na vlasti 30 god.) VEDSKA (Socijaldemokratska radni ka partija: 19511993.) ITALIJA (Hri ansko-demokratska partija je dominirala u svim vladama poslije II sv. rata, a propala je 1992. god. zbog korupcije)

VI EPARTIJSKI SISTEMIU izbornom nadmetanju u estvuje vi e od dvije partije, a svi u esnici imaju realne izglede na uspjeh.Mjesta u vladi se dijele u skladu s izbornim rezultatom. Dobre strane vi epartijskog sistema: obezbje uje kontrolu i ravnote u u okviru vlade navodi u esnike na raspravu, ustupke i kompromis. Lo e strane vi epartizma: opasnosti koje proizlaze iz stvaranja neprincipijelnih koalicija pretjerano kompromiserstvo dovodi do nadmo i politi kog centra i do gubljenja jasne i dosljedne politike

SUMRAK PARTIJAPartije se sve vi e bore samo za glasove i za vlast, a malo vode ra una o ideologiji i stvarnim interesima dru tvenih grupa. Partije u sve ve oj mjeri gube povjerenje lanova i bira a; bira ka apstinencija je u drasti nom porastu.

SUMRAK PARTIJA Partije skoro isklju ivo slu e tome da partijski lideri i aparat zarade to vi e novaca partija kao ma ina za pravljenje para .

SUMRAK PARTIJAU zemljama tranzicije, u kojima nema nikakvog iskustva s vi epartizmom, partije se svode na male grupe posve odvojene od lanova i naroda i zavode tzv. partitokratiju: - zatvorene izborne liste, - mandat pripada partiji, a ne poslaniku - nepridr avanje teorije mandata

PARTIJSKE BOJE Crvena boja ozna ava ljevi arske, komunisti ke i socijalisti ke partije Crna i plava boja pripadaju konzervativnim partijama Roza savremeni socijalisti uto libertarijanci i klasi ni liberali Zeleno ekolo ke partije, muslimani i irski nacionalisti Purpur boja feministi kih partija i kraljevska boja Crno fa izam ali i anarhizam Sme e ve e se uz fa izam zbog sme e boje ko ulja nacisti kih partijskih juri nih trupa Narand asto - boja nacionalizma u Holandiji, Izraelu, Ukrajini, Ulsteru Boje i simboli su naro ito va ni u zemljama s niskom stopom pismenosti Tradicionalni simboli komunizma su srp i eki , danas je to ru a u ruci; neki simboli imaju univerzalna zna enja svastika (kukasti krst) ozna ava sve krajnje desni arske i ultrakonzervativne partije i pokrete

PARTIJSKI SIMBOLI

Search related