Willem Jochems

  • View
    216

  • Download
    1

Embed Size (px)

DESCRIPTION

De laatste werkdag van Willem Jochems, voor Torpedo 2007.

Text of Willem Jochems

  • 50 sanneke van hassel

    De traptreden zijn kubistisch, ik tast met mijn voeten, mijn handen glijden langs de wanden. Ik strompel door de duistere straat. Ik hang tussen mijn vriend en Minke in, tussen mijn be-nen hangt een hoofd. De autostoel gaat plat. Ik lig voorin. Ter-wijl we over de verkeersdrempels gaan, puf ik persween weg.

    Ik ben voorbereid op een procedure met formulieren die ik moet invullen. Nee, vanaf nu is het net een actiefilm. In een rol-stoel race ik door verlaten gangen. In de operatiekamer gaan de lichten aan, de allerfelste zijn op mij gericht. De gynaecolo-ge, dokter Van Rumpt, is jong. Ze heeft er zin in. Ik krijg een in-jectie waardoor de ween toenemen. Het golfslagbad. De men-sen om mij heen roepen. Ik ben een sportwedstrijd. Kom op ! Je kan het ! Als het maar ophoudt. Iemand roept dat ze het hoofd al ziet.

    Kan me niks schelen. Als je nog een keer doet wat je net deed, dan zet ik een knip

    en haal ik hem eruit, roept Van Rumpt.Als een snottebel glipt het eruit. Het is een jongen ! Pak hem, pak het hoofdje. Ik trek een aapje tussen mijn benen door. Hij heeft pikzwart

    haar en ogen die een beetje dichtzitten, maar toch heel aan-dachtig kijken. Hij snuffelt aan de tepel. Hoe heet hij? vraagt Van Rumpt. Als ik zijn naam zeg, kijkt

    mijn vriend verbaasd. Ik moet de placenta baren, ik moet gehecht. Trek je T-shirt

    uit, roep ik naar mijn vriend die het mannetje tegen zich aan-drukt. De gynaecologe joelt dat ze het gewicht goed geraden heeft.

    Rond middernacht is iedereen gebeld. Ik moet in het zieken-huis blijven. De nacht spookt van de co-assistenten, artsen in opleiding, verpleegkundigen die me temperaturen, willen dat ik plas, voed.

    Ik neem hem bij me in bed, mijn zoon. Boven de tuin van mu-seum Boymans komt om zes uur de zon op.

    De laatste werkdag van

    Willem Jochems

    mirjam bosgraafcarel helder

    henk wildschut [ fotografie ]

  • 53De laatste werkdag van Willem Jochems

    Houdoe. Het licht boven de aspergevelden komt roze op ; pas na de Total gaat de gordel om. Willem Jochems (60) zuigt op een hoestbonbon. A 16, A 59, A 27, A 2, A10, afslag S 116 Volen-dam, linksaf naar Amsterdam-Noord. Om vijf uur s morgens is er al een lange kolonne vrachtwagens onderweg: Om de prijs blijf je lachen , Snacks die je deelt .

    Zijn opa was ijzervlechter, zijn vader was ijzervlechter, zijn beide broers waren ijzervlechters en ook Willem is ijzervlech-ter, vandaag voor het laatst. Morgen, 3 mei 2007, is hij met pre-pensioen. Vlechtwerk wordt per kilo aangenomen; 43 jaar heeft hij

    vanuit het Brabantse Sint-Willebrord het land doorkruist en eigenhandig elke dag drie ton ijzeren staven gevlochten, waar-over het beton voor tientallen tunnels en viaducten en twee kluizen van De Nederlandsche Bank werd gestort. Daarnaast hield hij als meewerkend voorman zijn collegas aan het werk. Eerst Nederlanders, daarna Spanjaarden, Italianen, Joegosla-ven, Turken, Portugezen, Polen, Bulgaren, Hongaren, andere Oost-Europeanen, in groepjes van meestal tien tot twintig.

    Zijn laatste klus is ook de moeilijkste, vanwege de haast waarmee hij moet worden uitgevoerd en de grote hoeveelheid staal die per kubieke meter wordt verwerkt. De afgelopen drie jaar heeft hij de wapening voor de tunnel onder het IJ en het Amsterdamse Centraal Station aangebracht, voor de Noord-Zuidlijn.

    Het ijzer, in bossen gelabeld, arriveert op een roestige hoop met een reusachtige vrachtwagen. Met behulp van een tweedi-mensionale tekening, een ingewikkeld macrampatroon, be-

  • 54 55Titel bijdrage

    Willem Hier roken we een sigaretje tot het tijd is om te vertrekken.

    Maria Ik ben mee dr uitgegaan, hee, altijd, 41 jaar lang om zijn brood op te smeren. De ene keer snijworst, de andere hagelslag of knipvet met suiker.

    Willem Vijf minuten voordat de wekker afliep, was ik wakker.

    Maria En koffie zetten, tas inpakken. Daarna aten we samen een boterham.

    Willem Praten deden we nooit, nee. Maria Dan ben je nog niet goed wakker. Willem Het klinkt gek, maar ik ben niet n keer met

    tegenzin naar mijn werk gegaan.

    paalt Willem hoe het er in drie dimensies uit moet zien en in welke volgorde de staven moeten worden aangebracht. Wat hij kan, kunnen nog hooguit veertig andere Nederlanders, zegt Siem, de uitvoerder. Volgens Siem heeft Willem over-wicht, overzicht en inzicht. IJzervlechten is een soort Tetris. Als er iets verkeerd zit, moet de hele handel er weer uit.

    Dat was in mei. In september bekijken Willem en zijn vrouw Maria de fotos van zijn laatste werkdag.

  • 56 naam auteur 57

    In de tas :

    schoon overhemdmapje papierwerktrommel met broodkan koffiefles kouwe theesinaasappelbanaanslaatje

  • 58 59Titel bijdrage

    Willem is geboren aan de andere kant van het dorp, dat toen nog Etten-Leur heette. Veertig jaar terug kochten ze van Marias grootvader voor 20.000 gulden in de Margrietstraat een stukje land, waarop Willem zijn eigen, vrijstaande huis bouwde. Fa-milieleden en bevriende bouwvakkers uit het dorp hielpen mee; zo zijn veel straten in Sint-Willebrord gebouwd. Kom daar nu nog maar eens om, zegt Willem.

    De eerste jaren, toen ze op nul begonnen en niets hadden , vond hij het moeilijkst. We zijn ook moeten trouwen, met 21 hadden we al twee kinderen. Dan probeer je iedere dag 24 uur te werken. Als hij thuiskwam, moest er s avonds alweer ergens geklust worden. Tot 1991 werkte hij niet alleen elke za-terdag, maar ook vaak op zon- en feestdagen, allemaal voor het gezin . Het huis is inmiddels vrij en onberispelijk. Hij heeft zelf de bestrating en de voortuin bedacht en aangelegd, op zn Willebrords, waar de huizen omringd zijn door kleine museum tuinen, met strakgetrimde buxusboompjes en stenen ganzen.

  • 60 61Titel bijdrage

    Alleen de laatste dagen van zijn loopbaan reed Willem mee, met Aad. Daarvoor heeft hij altijd zelf gereden. Poort open, auto naar buiten, poort dicht, en voor ik het erf afdraaide, zag ik het licht al uitgaan.

    Maria: Dan dacht ik: moeven en deur op slot. Tot een uur of acht ging ik er weer in. Willem: Soms hadden we het onderweg over huiselijke za-

    ken, soms over de hobby, maar veelvuldig over het werk toch wel: we moeten dit vandaag klaar krijgen, dan kunnen we mor-gen dat. En s maandags over de voetbal. Aan vier vijf uur slaap had hij genoeg. Dat is het vreemde

    van het verhaal: als ik langer slaap, kan ik niets meer. Dan moe-ten ze niks aan me vragen. Dan ben ik een heel ander mens.

    Toen hij reed, vertrok hij om vijf minuten voor vijf. Als hij een kwartier later weg zou gaan, was hij door de files drie kwar-tier later dan anders op zijn werk gekomen. Ze gingen met zn drien, tot in juni 2006 een van Willems collegas stierf aan een tumor in zijn luchtwegen. Willem vertelt dat hij het er maan-den slecht mee heeft gehad. Je realiseert je dat je met je ka-meraad meer tijd doorbracht dan met je eigen vrouw. Als je te-rug om vijf uur uitstapt, ben je twaalf uur samen. En ze moet s avonds ook nog strijken en wassen en dat soort dingen. Maria: Ik kom mn tijd wel door. Poetsen in huis, ritsen aan

    broeken zetten, pijpen korter maken voor andere mensen Op donderdagavond gaat ze naar de bingo; Willem is al 43

    jaar lid van de vogelvereniging, waarvan hij 36 jaar in het be-stuur zit. Daarnaast doet hij sociaal-cultureel werk in de avond-uren, in het buurthuis. Maria: Daar heeft hij nog een konink-lijke onderscheiding voor gekregen.

    Het jeugdcarnaval hebben ze samen gedaan. Maria: Wij leidden de groepen. Dat alles balde.

  • 62 naam auteur 63

    Willem Dit is het kleedhok. Dit zijn mijn jas en mijn helm.

    De helm is verplicht; hij heeft wel ongelukken meegemaakt. Toen hij nog heel jong was, zag hij al een bouwkraan naar be-neden komen.

    Willem Zelf heb ik weinig gehad, alleen met laswerk pakte je weleens een staafje dat nog heet was.

    Maria En lasogen. Willem Lasogen wel, ja. Maria Vooral als je s avonds naar bed ging, moest ik natte

    washandjes op je ogen leggen. Willem Soms lopen ze met vijf, zes man tegelijk te lassen.

    Dan roept die en dan die en je kijkt even en je hebt ze al te pakken. Afgelopen winter heb ik met twee gekneusde ribben gewerkt. Dan nam ik s morgens twee pijnstillers en twee mee naar het werk. Maar in 1991 ben ik door het oog van de naald gekropen, toen heb ik longvliesontsteking gehad. Als ik een halve dag later was gekomen, was het amen en uit geweest, zei de dokter.

    Maria Als-ie alles bij elkaar vier maanden ziektewet heeft gehad, is het veel.

  • 64 65

    Maria Ik heb weleens eerder fotos gezien, maar ik ben nog nooit op het werk geweest. Dat was te ver weg, hee.

    Willem Ja, we zaten altijd ver weg.

    Willem Als ik op het werk ben, denk ik puur aan het werk. Hebben we dat niet vergeten, hoe moeten we dat doen? Alleen als er wat met mijn kleinkinderen was niet. Dat is het enige.

    Maria Had je weleens een snipperdag, waren ze blij als je weer terug was. Of s avonds belt zn baas op. Hoe het moest.

  • 66 67

    De tekeningen had hij in zijn hoofd; die bekeek hij meestal thuis. Vaak als hij s avonds in bed lag, zag hij het vlechtpa-troon van het ijzer nog voor zich.

    Willem Hier zijn wij de effe goed nadenken Maria Aan het uitvissen hoe het moet. Willem Ik weet het al. Dit is een moment waarop je heel

    goed moet nadenken wat je doet. Dat je niet het laatst gaat doen wat eigenlijk het eerst moet gebeuren. Soms moet je eerst van bovenaf beginnen en dan te-rugwerken. Hier zie je pennen uitsteken, U-vormige spelden, die horen er van boven ook in, die houden de verschillende lagen bij elkaar. Dat noemen ze dwarskrachtwapening. Als je er nu te veel ijzer in gaat werken, krijgen ze d